کتاب پیشگیری از عود مبتنی بر توجه آگاهی: کتاب کار اثر آلن مارلات نشر کتاب ارجمند

توجه‌آگاهی مهارتی است که احساس خوشبختی و رضایت‌مندی ما را عمیق‌تر می‌کند. توجه‌آگاهی یعنی توجه کردن به آنچه در لحظۀ حال تجربه می‌کنیم، همراه با گشودگی و پذیرشی بدون ‌قضاوت. توجه‌آگاهی تمام حس‌های ما را همچنان که به کل تجربه گشوده هستیم درگیر می‌کند تا از بدن‌، هیجان‌ها، افکار و محیط بیرونی‌ خود آگاه ‌شویم.

توجه‌آگاهی یعنی «برگشتن به حواس»؛ در تماس بودن با خودمان، دیگران و اطرافمان در لحظۀ حال. حالتی طبیعی و شهودی از حضور است که در آن می‌توانیم احساس ارتباط داشتن، واقعی بودن و زنده بودن کنیم.

توجه‌آگاهی حالتی از بودن است که همه می‌توانیم به آن دست یابیم. مهارتی است که با آن می‌توانیم عمیق‌تر زندگی‌ کنیم. همۀ ما در زندگی‌ گاهی حضور آگاهانه را احساس کرده‌ایم، اما شاید هنگامی که آن را تجربه می‌کردیم چیزی از آن نمی‌دانستیم.

شاید آن را در لحظات آرامش، در مکان‌هایی با زیبایی طبیعی، هنگام تماشای غروبی زیبا یا ایستادن کنار دریا یا آبشار، احساس کرده و عمیقاً «زندگی کرده‌ باشیم». شاید آن را در لحظات پرهیجان، هنگام بودن با کسی که دوستش داریم، لحظه‌ای که نوزادی متولد می‌شود یا حتی بودن در کنار بیماری محتضر احساس کرده باشیم. این لحظات را احتمالاً بیشتر به خاطر می‌آوریم. در این مواقع حواسمان کم‌تر به نگرانی‌های بی‌اهمیت پرت می‌شود. شاید کیفیت‌هایی از حضور آگاهانه را وقتی احساس کرده‌ایم که کاملاً درگیر فعالیتی لذت‌بخش بوده‌ایم: هنگامی که ساز می‌زدیم، می‌رقصیدیم، با فرزند خود بازی می‌کردیم، در تعطیلات در میدانی آفتابی نشسته بودیم یا چای خود را مزه‌مزه ‌می‌کردیم.

در ادامه خواهیم دید که این حالتِ عادیِ عملکرد ما نیست. در زندگی‌ پراسترس امروز معمولاً حواسمان از لحظۀ حال پرت می‌شود. بیشتر اوقات هم‌زمان کارهای مختلفی را انجام می‌دهیم، ذهنمان چند جا مشغول است و به هیچ کار یا فکری کاملاً توجه نمی‌کنیم. معمولاً مانند میمونی که روی درخت زندگی می‌کند با استرس از کاری به کاری دیگر می‌پریم و به چیزهایی که علاقه داریم یا توجه‌مان را جلب می‌کند چنگ می‌زنیم. سپس آنها را رها می‌کنیم و به سراغ چیزهای دیگر می‌رویم. حواسمان پرت می‌شود، خیالبافی می‌کنیم و در افکار و نگرانی نسبت به آنچه دیروز رخ داده یا آنچه فردا باید انجام دهیم گرفتار می‌شویم. به هیچ چیز کاملاً توجه نمی‌کنیم، به آنچه به ما گفته می‌شود کاملاً گوش نمی‌دهیم، ذهنمان مشغول مسائل و نگرانی‌های خودمان است، دائم به تجربه‌ها بر اساس ترجیحِ خودمان انگ خوب و بد می‌زنیم و امور را اغلب آن‌طور که واقعاً هستند نمی‌پذیریم بلکه به آنها واکنش نشان می‌دهیم. این است حالتِ عادیِ ذهن‌ ناآرام ما. شاید بخش مهمی از زندگی‌مان را این گونه، بدون حضور کامل، سپری کنیم و در نتیجه مهم‌ترین لحظات زندگی خویش را از دست بدهیم.