کتاب صوتی نیایش؛ تأملاتی فلسفی درباره خدایی که تأثیر می‌پذیرد اثر آرش نراقی

دکتر آرش نراقی، دانشیار فلسفه و دین در کالج مروین، در این سخنرانی از یک طرف درباره مفهوم کانونی دعا در قلمروی حیات و زیست دینی، و از طرفی دیگر درباره مفهوم خدایی که در معرض این دعا قرار می‌گیرد، نکاتی را بیان کرده است. او در مرحله اول تحلیل کلی خود از مفهوم دعا را به اختصار بیان می‌کند، در مرحله دوم پاره‌ای از چالش‌های فلسفی مهمی که در برابر این تلقی از دعا وجود دارد را شرح می‌دهد، و در گام سوم انواع شیوه‌هایی را که می‌توان از طریق‌شان با این چالش‌ها روبه‌رو شد، توضیح می‌دهد.

در بخشی از این سخنرانی دکتر نراقی با طرح این پرسش که: «تحت چه شرایطی می‌توانید بگویید که خداوند دعای شما را اجابت کرده و تحقق دعای شما امری تصادفی و اتفاقی نبوده است؟» می‌گوید: «به‌نظر می‌رسد که دست کم چند شرط کلی باید حاضر باشد. نکته‌ی اول این است که فرد به دعا چیزی را از خداوند بطلبد، یعنی رابطه از سویِ ما به تمنایی و به درخواستی از خداوند آغاز شود. نکته دوم این که: آن‌چه از خداوند می‌طلبیم هم باید امر خیری باشد و دست کم شر نباشد. و نکته سوم هم این است که خداوند باشد تا امر را تحقق ببخشد، یعنی تحقق آن امر محصول اراده خداوند باشد، و نکته آخر این که خداوند آن امر را تحقق ببخشد، دست کم تا حدی به دلیل دعایی که ما در طلب آن چیز به درگاه او آورده‌ایم، یعنی دعای ما از جمله دلایلی باشد که خداوند را بر انجام و تحقق آن فعل برانگیخته است. در این شرایط است که شما می‌توانید بگویید که این دعا بواقع توسط خداوند اجابت شده است و تحقق آن موضوع یک امر اتفاقی نبوده است. اما این مفهوم از دعا با دشواری‌های فلسفی مهمی رو‌به‌رو است.»

در ادامه دکتر نراقی به بیان این دشواری‌های فلسفی و راه‌های یافتن پاسخ آنها می‌پردازد. مثلا چرا در جهانی که هر چیزی در آن در جای خودش به نیکویی نشسته، نیاز به دعای حاجت داریم؟

این سخنرانی به کوشش موسسه فرهنگی هنری سروش مولانا در ضبط و تنظیم شده که در هشتمین همایش نیایش سال ۱۳۹۹ اجرا شده بود.