کتاب اصلاحات اقتصادی صنعت برق اثر کیومرث حیدری نشر نور علم

معرفی کتاب

اصلاحات اقتصادی صنعت برق آسیب شناسی و بازاندیشی

نویسنده: دکتر کیومرث حیدری

انرژی الکتریکی کمتر از 2 درصد تولید ناخالص ملی را به خود اختصاص می‌دهد اما، بجز موارد استثناء، تحقق تولید ناخالص ملی مستلزم دسترسی به انرژی الکتریکی است . علاوه بر این، روند رو به رشد اقتصاد دیجیتال، نقش انرژی الکتریکی در تحقق رشد و به دنبال آن توسعه اقتصادی، بیش از پیش افزایش خواهد داد . از سوی دیگر، بر اساس تعریف کالاها در اقتصاد، انرژی الکتریکی یک کالای اقتصادی است . از آنجائی که طی بیش از یک قرن گذشته در اغلب کشورها، سرمایه‌گذاری، تولید و تخصیص انرژی الکتریکی توسط دولت صورت گرفته است، در اوایل دهه 1990 میلادی، به دلایل مختلف برنامه اصلاحات اقتصادی در دستور کار بسیاری از کشورها قرار گرفت . جداسازی عمودی و افقی برای تفکیک بخش‌های رقابت‌پذیر مانند تولید از بخش‌های انحصاری مانند شبکه‌های برق، رفع موانع برای شکل‌گیری بازارهای گم شده، بازبینی مقررات متناسب با نیازهای جدید محیط کسب و کار، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و کاهش اندازه دولت با واگذاری دارائی‌ها و سهام دولتی اهم محورهای اصلاحات صنعت برق را تشکیل می‌دهد . در ایران نیز طی دو دهه گذشته، اصلاحات اقتصادی این بخش تنظیم و اجرا شده است . با این وجود، هیچ اثر علمی منسجمی تولید نشده تا این اصلاحات را، منطبق با نظریه‌های اقتصاد، بررسی و تحلیل کرده باشد . این اثر، برای رفع چنین کمبودی تولید شده است . مطالعه این اثر به دانشجویان و اساتید اقتصاد و به‌ویژه اقتصاد انرژی، تجدیدساختار صنعت برق، گرایش‌های مختلف انرژی و همچنین مدیران، کارشناسان و پژوهشگرانی که در بخش‌های دولتی و خصوصی در حوزه انرژی فعالیت می‌کنند، توصیه می‌شود .

این کتاب در 8 فصل، به شرح زیر سازماندهی شده است:

فصل اول، با نگاهی اقتصادی، ضرورت اصلاحات صنعت برق را بررسی می کند . فصل دوم، شکل گیری بازارهای گم شده و توسعه رقابت، در مرکز توجه قرار گرفته است . در این فصل، بنیان های معماری آغازین بازار عمده فروشی برق ایران معرفی و تا حد ممکن، تحلیل شده است . فصل سوم، به نقش بازار ظرفیت و ارتباط آن با بازار عمده فروشی پرداخته است . تغییر معماری اولیه بازار برق ایران و تاثیر آن بر ضرورت شکل‌گیری بازار ظرفیت (در ایران، بازار گواهی ظرفیت) در همین فصل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است . فصل چهارم، حلقه اتصال بازارهای مالی و بازار برق یعنی بورس انرژی را معرفی می کند . فصل پنجم، مقدمه ای بر مبحث مهم تنظیم ‌گری است . چرائی تنظیم، شیوه  های تنظیم  گری و نهاد های تنظیم مقررات، بخش هایی از این فصل را پوشش می  دهند . محیط کسب و کار و استعداد صنعت برق برای میزبانی کارآفرینان، موضوع فصل ششم است . آیا می توان صنعت برق را کارآفرین دوست قلمداد کرد؟ سنجش های نهادهای مستقل در این زمینه چه می  گویند ؟ سرمایه  گذاری از منظر اقتصاد، سرمایه ‌گذاری بخش خصوصی و روند آن، و در نهایت، موانع خرد و کلان سرمایه گذاری در صنعت برق موضوع فصل هفتم است . سرانجام، بحث چالش برانگیز خصوصی سازی، نقش و اهمیت آن، ارتباط خصوصی  سازی با اندیشه  های اقتصادی و تجربه صنعت برق ایران در این زمینه، در فصل هشتم مورد بررسی قرار گرفته است.