کتاب فلسفه روشنگری اثر لوسین گلدمن نشر اختران

کتاب فلسفه روشنگری نوشته لوسین گلدمن، یکی از تحلیل‌های برجسته درباره عصر روشنگری در اروپای قرن هجدهم است که از منظر فلسفی، اجتماعی و جامعه‌شناختی به این دوره پرداخته است. در این کتاب، نویسنده با نگاهی تاریخی، انتقادی و ساختارمند به  بررسی چیستی روشنگری، ارزش‌ها و محدودیت‌های آن می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه این جنبش فکری نه‌تنها با سنت‌های مذهبی گذشته در تضاد بوده است، بلکه اثرات عمیقی بر شکل‌گیری جامعه بورژوازی مدرن و نقش فرد در جهان داشته است.

سبک نوشتاری گلدمن تلفیقی از فلسفه، جامعه‌شناسی و تحلیل تاریخی است و مخاطب را از تاریخ صرف فلسفه عبور می‌دهد و به بررسی ریشه‌ها و پیامدهای اجتماعی و ارزشی تفکر روشنگری می‌پردازد. این اثر با ترجمه شیوا کاویانی توسط نشر اختران منتشر شده است.

خلاصه کتاب فلسفه روشنگری اثر لوسین گلدمن

کتاب فلسفه روشنگری، تلاشی هوشمندانه برای فهمیدن این است که روشنگری چه بود، از کجا آمد و چه پیامدهایی برای دنیای امروز داشت. نویسنده روشنگری را فقط یک دوره تاریخی یا مجموعه‌ای از اندیشه‌های فلسفی نمی‌داند؛ او آن را نتیجه‌ شرایط اجتماعی، اقتصادی و فکری خاصی می‌بیند که در اروپا، به‌ویژه در قرن هجدهم، شکل گرفت. به ‌زبان ساده، روشنگری زمانی متولد شد که انسان اروپایی تصمیم گرفت به‌جای تکیه بر سنت، دین و اقتدارهای قدیمی، به عقل خودش اعتماد کند.

نویسنده توضیح می‌دهد که اندیشه‌های روشنگری مانند آزادی فکر، عقل‌گرایی، نقد خرافات و باور به پیشرفت به‌طور مستقیم با ظهور طبقه بورژوازی پیوند داشت. این طبقه‌ جدید اجتماعی به‌دنبال نظمی تازه بود؛ نظمی که در آن فرد بتواند مستقل فکر کند، تصمیم بگیرد و سرنوشت‌اش را تا حدی خودش بسازد. از نگاه نویسنده، بسیاری از فیلسوفان روشنگری در واقع سخن‌گویان فکری این طبقه بودند، حتی اگر خودشان از این موضوع آگاه نبودند.

یکی از بخش‌های جذاب کتاب، بررسی رابطه‌ روشنگری با دین و مسیحیت است. نویسنده نشان می‌دهد روشنگری فقط یک جنبش ضد دین نبود. بسیاری از اندیشه‌های اخلاقی آن، ریشه در سنت‌های دینی داشت؛ اما روشنگری تلاش کرد این ارزش‌ها را از سلطه‌ نهادهای مذهبی جدا کند. به‌ عبارت دیگر، روشنگری می‌خواست اخلاق و عقل را حفظ کند؛ اما بدون اقتدار مطلق کلیسا. این نگاه باعث شد رابطه‌ای پیچیده، گاهی متناقض و گاهی انتقادی میان دین و عقل شکل بگیرد.

در ادامه، نویسنده به محدودیت‌های روشنگری می‌پردازد. او با نگاهی انتقادی می‌پرسد: آیا عقل‌گرایی مطلق می‌تواند همه مشکلات انسان را حل کند؟ آیا تمرکز بیش‌ازحد بر فرد، باعث نادیده‌گرفتن پیوندهای اجتماعی و تاریخی انسان نشده است؟ نویسنده نشان می‌دهد که بسیاری از بحران‌های دنیای مدرن مانند ازخودبیگانگی، تنهایی و شکاف‌های اجتماعی ریشه‌هایی در همین نگاه ساده‌انگارانه به عقل و پیشرفت دارند.

به‌طورکلی، این کتاب از نشر اختران نه ستایش کورکورانه‌ روشنگری است و نه نفی کامل آن. نویسنده تلاش می‌کند تصویری واقع‌بینانه و عمیق ارائه دهد. او معتقد است روشنگری حرکتی بزرگ و ضروری بود که راه را برای آزادی، علم و تفکر انتقادی باز کرد؛ اما اگر بدون توجه به تاریخ، جامعه و انسان واقعی فهمیده شود، می‌تواند به بن‌بست برسد. این کتاب کمک می‌کند بفهمید دنیای امروز چگونه ساخته شده است و چرا هنوز هم درباره عقل، آزادی و پیشرفت بحث می‌شود.

معرفی نویسنده کتاب فلسفه روشنگری لوسین گلدمن

لوسین گلدمن، یکی از برجسته‌ترین روشنگران قرن بیستم و چهره‌های مارکسیسم بود که تلاش کرد فلسفه، جامعه‌شناسی و نقد فرهنگی را با روش مارکسیستی دیالکتیکی پیوند دهد. او از منظر تاریخی و اجتماعی به پدیده‌های فرهنگی نگاه می‌کرد و در آثار خود تلاش کرد تا نشان دهد اندیشه بشری را نمی‌توان جدا از ساختارهای اجتماعی و تاریخی فهمید.

او در خانواده‌ای با ریشه یهودی-رومانیایی متولد شد و در سال 1934 به دانشگاه سوربن پاریس رفت تا اقتصاد سیاسی، ادبیات و فلسفه بخواند. او در پاریس با فضای روشنگری در اروپا آشنا شد و به‌تدریج به فلسفه قاره‌ای، مارکسیسم و جامعه‌شناسی ادبیات گرایش یافت. او در طول جنگ جهانی دوم به سوییس رفت و با کمک ژان پیاژه بورسیه گرفت و در دانشگاه زوریخ به تحصیلات خود ادامه داد.

گلدمن استاد و نظریه‌پرداز برجسته مدرسه عالی مطالعات علوم اجتماعی بود. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فکری او، ساختارگرایی ژنتیکی بود. هدف این روش فهم ساختارهای ذهنی و دیدگاه‌های جهان در پیوند با شرایط اجتماعی واقعی است. او مجموعه وسیعی از آثار در جامعه‌شناسی، فلسفه و فرهنگ دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به کتاب خدای پنهان، کتاب به سوی جامعه‌شناسی و کتاب علوم انسانی و فلسفه اشاره کرد.

چرا باید کتاب فلسفه روشنگری را بخوانیم؟

این کتاب با ترجمه شیوا کاویانی فقط تاریخ فلسفه غرب نیست، بلکه یک تحلیل انتقادی از بنیادهای فکری عصر روشنگری است که:

·   نشان می‌دهد چگونه تفکر عقلانی شکل گرفت و چه تاثیراتی بر ساختارهای اجتماعی داشت؛

·   تضادها و محدودیت‌های روشنگری را به روشنی در زمینه‌های دینی، اخلاقی و اجتماعی بررسی می‌کند؛

·   برای درک بهتر معنا و نقش آزادی، فردگرایی و عقل در جهان امروز ضروری است.

کتاب فلسفه روشنگری به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای هر فرد اهل مطالعه‌ای مناسب است؛ اما به‌طور ویژه به این افراد توصیه می‌شود:

·   دانشجویان فلسفه، جامعه‌شناسی و تاریخ؛

·   علاقه‌مندان جدی تاریخ فکری غرب؛

·   علاقه‌مندان به مطالعه درباره ریشه‌های ارزش‌هایی مانند آزادی، عقلانیت و فردگرایی؛

·   علاقه‌مندان به نقد فرهنگی و فلسفه اجتماعی.

بخشی از کتاب فلسفه روشنگری

در ادامه می‌توانید بخشی از متن این کتاب را بخوانید و درباره تهیه آن تصمیم مطمئن و قطعی بگیرید:

تاریخ هر ملت در گذر پیوسته خود، گاه در مقطع‌هایی درنگ می‌کند تا نقطه عطفی را بسازد. چنین بود که در سده هجدهم نیز توفان برخاست، توفان شک – شک منطقی، بر هر ـ آنچه تباه‌کننده بود – توفانی در درون و بیرون هر فرد. پس، روشنی همه جای آن دیاران را فرا گرفت و زنگ بیداری در درون خفتگان بیمار، به صدا درآمد؛ خرد چراغ را برآویخت و دی پی آمیزش با احساس‌های پرشور و اشتیاق به انسان‌دوستی، آتش نهفته در زیر خاکستر را برافروخت، آن‌چنان که تمام علف‌های هرز و میوه‌های گندیده را که بوی هرزگی‌شان آشیان دموکراسی و تمدن و فلسفه درخشان یونان را پوشانده، عطر باغ‌های شارون را مسموم و در پس پشت زمانه‌یی غریب گم کرده بود، آرام‌آرام بسوخت.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب

اگر از مطالعه کتاب فلسفه روشنگری راضی هستید، برخی از آثار مشابه آن را نیز از دست ندهید:

·   کتاب نگاهی اجمالی به فلسفه از روشنگری تا امروز از نشر مهراندیش

·   کتاب فلسفه روشن‌اندیشی از نشر خوارزمی

·   کتاب روشنگری و بنیادهای فکری فرهنگ مدرن از نشر ققنوس