کتاب شعر در ایران اثر محمدتقی بهار نشر پندار تابان

«طبری» گوید: «اسد بن عبداله» در سنه ۱۰۶ هجری از طرف خالد بن عبدالله القسری که فرمانروای عراق بود به ایالت خراسان نامزد گردید و در سال ۱۰۸ به سوی ختلان شغر جنگی پیش گرفت و با «سبل» نام امیر ختلان و با خاقان ترک برابر شد شکست خورده به بلخ باز آمد و مردم خراسان او را «زاغ» لقب دادند و هجو کردند و کودکان آن «هجا» را می‌خواندند و آن چنین است:

از ختلان آمذیه

برو تباه آمذیه

آوار باز آمذیه

بیدل فراز آمذیه

یعنی: «از ختلان آمده است ، بروتباه (تروتباه) آمده است، آواره باز آمده است، بیدل فراز آمده است.» و به جای آمده است، آمده‌ای هم می‌توان معنی کرد چه در نسخه‌ی «طبری» طبع «قاهره» (آمدی) ضبط کرده است و در لهجه‌ی خراسان«آمذیه» به فتح میم و ذال و یا و به هاء غیرملفوظ به معنی آمده‌ای و آمده است هر دو می‌تواند معنی شود چه هم امروز در غالب نقاط خراسان دیده می‌شود که به جای «است» در کلماتی که به حروف صدادار تمام می‌شود مانند «اینجاست»، «خانه است» ، «کندو است» «حوالی است»، «آمده است» و مانند آن در موقع بیان خبر گویند، «اینجیه» (به سکون نون و کسرجیم و فتح با به هاء غیرملفوظ) و «خنه‌یه» و «کندویه» و «حولی‌یه» و «آمدیه یعنی: این‌جاست و به خانه است و در کندوی است و در منزل است و آمده است و اگر آن را «آمدیه» به طریق خطاب پنداریم، باید فرض کنیم که مراد گوینده «آمدیا » با یای ندا باشد، فرض اول صحیح‌تر است.

-ازمتن کتاب-