کتاب نصیحه الملوک اثر ابوحامد امام محمدغزالی نشر انتشارات جامی

غزالی در سال ۳۵۰ هجری قمری برابر ۱۰۵۸ میلادی در طابران اواخر عهد طغرل سلجوقی متولد شد، پدرش محمدبن محمد، مردی درویش و متعبّد و بی بهره از خط و سواد بود، بافندگی پیشه وی، و به‌حضور در مجالس وعظ و خدمت علماء و فقهاء و عابدان میل فراوانی داشت، از دسترنج خویش روزی حلال به‌دست می‌آورد، و روزگار می‌گذراند. وی در حدود سال ۴۶۵ هجری بمرد؛ و یکی از دوستان صوفی مشربش را که ابوحامد احمدبن محمد راذکانی نام داشت وصی خود قرار داد، و پسران خود محمد و احمد را جهت تربیت بدو سپرد؛ راذکانی مردی فقیر و گوشه‌نشین بود؛ به‌پاس دوستی و مشرب صفایی که با پدر غزالی داشت در تعهد وی همت گماشت، و در پرورش این درِّ یتیم دقیقه‌ای فرو نگذاشت، غزالی بی اندازه باهوش و تند ذهن بود، وی پس از فرا گرفتن خط و سواد و مسائل دینی و مقدمات علوم ادبی و مذهبی عازم جرجان شد، و در نزد «امام ابونصر اسماعیلی» مدتی مشغول تحصیل بود؛ سپس به‌وطن خود «طوس» بازگشت، و مدت سه سال در طوس به‌مطالعه و تکرار دروس پرداخت. دوباره از طوس به‌عزم تحصیل مسافرت کرد، و به‌نیشابور که مرکز علمای خراسان بود عزم سفر کرد، و نزد معروفترین علمای آن شهر «امام الحرمین ابوالمعالی جوینی» با عشق سرشار و کوشش فراوان به‌تحصیل پرداخت، و فنون جدل و خلاف و کلام و مقدمات فلسفه را به‌خوبی بیاموخت، چنانکه در میان چند صدتن شاگردان ابوالعمالی که همگی از علما و فضلای آن دوره بودند برهمه تقدم یافت، و امام الحرمین به‌داشتن چنین شاگردی به‌خود می‌بالید، هنوز بیش از بیست و هشت سال از سن غزالی نگذشته بود، که در علوم و فنون متداوله زمان خویش «ادبیات، فقه، اصول، حدیث، درایت، کلام، جدل، خلاف و غیره» استادی به‌تمام معنی سرآمد همگان گردید، و در نیشابور دست به‌کار تألیف و تصنیف برد، و همچنان ملازم استاد بود، تا سال ۴۷۸ هجری قمری که امام الحرمین درگذشت. پس از رحلت استادش از نیشابور حرکت کرده، و در عسکر یا «معسکر» بهنزدیکی نیشابور به‌خدمت وزیر نامی خواجه نظام‌الملک طوسی «مقتول به‌سال ۵ ۸۴ هجری قمری» که محضرش پیوسته به‌وجود علماء و فضلای عصر آراسته بود پیوست؛ چون نظام‌الملک آوازه فضل و دانش غزالی را شنیده بود، مقدم او را گرامی داشت، غزالی در محضر او با علما و فقها مناظره کرد، و برآن‌ها پیروز گردید، چنانکه همگی به‌مقام فضیلتش معترف شدند؛ و روزبه‌روز برمقام تقرب غزالی در پیشگاه خواجه وزیر افزوده شد. - از متن کتاب -