کتاب هویت و نقش های جنسیتی اثر محمدرضا زیبایی نژاد نشر انتشارات پژوهشکده زن و خانواده

در دهه‌های اخیر فرهیختگانی چون علامه طباطبایی و آیت‌الله مطهری۰ کوشیده‌اند تا با تبیین چارچوب نظری نگرش اسلامی به دفاع عقلانی از نظریۀ‌ تفکیک نقش‌ها و تفاوت‌های حقوقی زن و مرد بپردازند. در زمان تدوین تفسیر المیزان (دهۀ ۱۳۳۰) هنوز موج دوم فمینیستی آغاز نشده بود، و در زمان نگارش مقالات نظام حقوق زن در اسلام در مجلۀ‌ زن روز (دهۀ‌ ۱۳۴۰) گر‌چه طوفان‌های ناشی از جنبش‌های فمینیستیِ جهان غرب فضای داخل کشور را نیز متأثر کرده بود، هنوز تا شکل‌گیری مباحثات در داخل کشور و ورود نظریه‌های جدید فمینیستی و جامعه‌شناختی غرب و فمینیستی زمانی لازم بود. از این روی بسیاری از تبیین‌هایی که دیدگاه‌های رقیب برای نقد تفاوت‌های جنسیتی مطرح ساختند، یا اشکال‌هایی که به نگرش‌های مدافع الگوی جنسیتی تقسیم نقش‌ها وارد کردند، به ‌دست این محققان گران‌مایه نرسیده بود تا پاسخی درخور برای آ‌نها ارائه دهند. شکل‌گیری تدریجی مؤسسات تخصصی، به‌ویژه در حوزه‌های میان‌رشته‌ای، نوید می‌دهد که از این‌ پس پژوهش‌ها روزآمدتر، تخصصی‌تر، دقیق‌تر و جامع‌تر به تحلیل مباحث نظری و عینی اجتماعی بپردازند. مجموعۀ‌ پیش ‌روی، در پی آن است تا با بررسی پرسش‌های اساسی در دو موضوع هویت جنسی و نقش‌های جنسیتی که از مهم‌ترین موضوعات حوز‌ۀ‌ مطالعات جنسیتی قلمداد می‌شوند، به تبیین دیدگاه اسلامی در این دو موضوع بپردازند. محور‌هایی که در این مجموعه کانون اصلی توجه قرار می‌گیرند، عبارت‌اند از: تفاوت‌های تکوینی و تأثیر آن بر هویت جنسی و نقش‌های جنسیتی؛ نقاط تمایز دیدگاه‌ اسلامی از دیدگاه‌های رقیب در بحث هویت جنسی و تأثیر آن بر الگوی تقسیم نقش‌ها؛ دیدگاه اسلام دربارۀ نقش‌های جنسیتی، خاستگاه آن و آثار رعایت یا عدم رعایت الگوی تفکیک نقش‌های جنسیتی.