فیدیبو نماینده قانونی انتشارات موسسه فرهنگی هنری کتاب مرجع و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب دلقک

کتاب دلقک
دانشنامۀ جهان اسلام

نسخه الکترونیک کتاب دلقک به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۳,۰۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب دلقک

دانشنامه جهان اسلام دایرة‌المعارفی است درباره شریعت مقدس اسلام و تاریخ و تمدن و فرهنگ ملل مسلمان از آغاز اسلام تا زمان حاضر. مقالات این دانشنامه که به‌ترتیب الفبایی تنظیم شده است حوزه وسیعی از علوم و معارف را دربر می‌گیرد: اصطلاحات علوم قرآنی و حدیث و فقه و کلام و عرفان و فلسفه و ادبیات و هنر، سیره انبیا و اولیا و ائمه (علیهم‌السلام)، شرح حال و آرای مفسران و محدّثان و فقها و متکلمان و فلاسفه و حکما و علما و عرفا و مورخان و شاعران و هنرمندان عالم اسلام، تاریخ سیاسی اسلام و سرگذشت خلفا و سلاطین و وزرا و خاندانهای حاکم، جغرافیای کشورها و بلاد اسلامی، وصف ابنیه و آثار تاریخی و مذهبی و شرح اعیاد و ایام دینی و ابزارها و پوشاکها و خوراکها و گیاهان و داروهای خاص جهان اسلام. بخشی از مقالات دانشنامه جهان اسلام، به‌خصوص آنچه درباره اسلام و ایران و ادب فارسی است، اختصاصاً برای دانشنامه تألیف شده است که هم مؤلفان ایرانی و هم محققان مسلمان کشورهای دیگر در آنها مشارکت داشته‌اند. بخشی دیگر از مقالات، خاصه حوزه‌هایی که در ایران متخصص ندارد، ترجمه از منابع و مراجع مختلف است. برخلاف دانشنامه ایران و اسلام و دایرة‌المعارفهای عربی و ترکی و اردو که ملتزم به ترجمه از یک منبع یعنی دایرة‌المعارف اسلام بوده‌اند، دانشنامه جهان اسلام بدون چنان التزامی با جست‌و‌جو در دایرة‌المعارفهای مختلف، مقاله‌های محققانه‌تر و مناسب‌تر را ترجمه کرده و در دانشنامه آورده است. گاه نیز از تلفیق دو یا چند مقاله معتبر به مقاله‌ای جامع‌تر با ساختاری مناسب‌تر پرداخته است. دلقک مسخره درباری که به خنداندن سلاطین، خلفا و اشراف می‌پرداخت و بازیگری که سبب خنده و سرگرمی مردم می‌شود.

ادامه...

بخشی از کتاب دلقک

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

دیباچه

دانشنامه جهان اسلام دایره المعارفی است درباره شریعت مقدس اسلام و تاریخ و تمدن و فرهنگ ملل مسلمان از آغاز اسلام تا زمان حاضر. مقالات این دانشنامه که به ترتیب الفبایی تنظیم شده است حوزه وسیعی از علوم و معارف را دربر می گیرد: اصطلاحات علوم قرآنی و حدیث و فقه و کلام و عرفان و فلسفه و ادبیات و هنر، سیره انبیا و اولیا و ائمه (علیهم السلام)، شرح حال و آرای مفسران و محدّثان و فقها و متکلمان و فلاسفه و حکما و علما و عرفا و مورخان و شاعران و هنرمندان عالم اسلام، تاریخ سیاسی اسلام و سرگذشت خلفا و سلاطین و وزرا و خاندانهای حاکم، جغرافیای کشورها و بلاد اسلامی، وصف ابنیه و آثار تاریخی و مذهبی و شرح اعیاد و ایام دینی و ابزارها و پوشاکها و خوراکها و گیاهان و داروهای خاص جهان اسلام.
بخشی از مقالات دانشنامه جهان اسلام، به خصوص آنچه درباره اسلام و ایران و ادب فارسی است، اختصاصاً برای دانشنامه تالیف شده است که هم مولفان ایرانی و هم محققان مسلمان کشورهای دیگر در آنها مشارکت داشته اند. بخشی دیگر از مقالات، خاصه حوزه هایی که در ایران متخصص ندارد، ترجمه از منابع و مراجع مختلف است. برخلاف دانشنامه ایران و اسلام و دایره المعارفهای عربی و ترکی و اردو که ملتزم به ترجمه از یک منبع یعنی دایره المعارف اسلام بوده اند، دانشنامه جهان اسلام بدون چنان التزامی با جست و جو در دایره المعارفهای مختلف، مقاله های محققانه تر و مناسب تر را ترجمه کرده و در دانشنامه آورده است. گاه نیز از تلفیق دو یا چند مقاله معتبر به مقاله ای جامع تر با ساختاری مناسب تر پرداخته است.
مشخصات کتاب شناسی هر مقاله که برای تحقیقات بیشتر علاقه مندان اهمیت وافر دارد عموماً در پایان مقاله آمده، ولی نشانی مطالب نیز ذکر شده است.
از آنجا که به نظر می رسید بسیاری از هموطنان مایل به مطالعه تنها برخی از مقالاتِ هر مجلّد هستند و نه همه آنها، و نیز از آنجا که با پیشرفت سریع فنّاوری، نیاز به عرضه و ارائه مقالات دانشنامه جهان اسلام در فضاهای مجازی لازم و ضروری می نمود، مناسب دیده شد تا دست کم شماری از مقالات دانشنامه مزبور که خوانندگان بیشتری دارد از طریق سایت فیدیبو در دسترس علاقه مندان و خوانندگان گرامی قرار گیرد. امید که این کار در راستای آشنایی خوانندگان با دانشنامه جهان اسلام و نیز در افزایش میزان مطالعه ایرانیان و گسترش فرهنگ مراجعه به مقالات تخصّصی و دائرهالمعارفی در هر موضوع گام موثری باشد.

بنیاد دایره المعارف اسلامی

دلقک

مسخره درباری که به خنداندن سلاطین، خلفا و اشراف می پرداخت و بازیگری که سبب خنده و سرگرمی مردم می شود.
واژه دلقک را صورت تحول یافته طلحک دانسته اند که ظاهراً مسخره دربار محمود غزنوی بوده است. گویا طلخک/ تلخک به سبب تسمیه به ضد (در برابر شیرین سخنی او) یا کنایه از توان او در بیان مفهومی تلخ در لفافه سخنی مسخره و هزل به وی داده شده بود.(۱) در منابع اسلامی، معمولاً عناوینی مانند صفّاع،(۲) دلقکی که با بزن وبکوب و خوردن پس گردنی در برابر پول اجراهای خنده آور داشته؛(۳) مُضحِک(۴)؛ سَماجَه؛ کرّاجی؛ مُخَنَّث؛ مسخره(۵)؛ و مُجون(۶) به معنی دلقک به کار رفته اند. همچنین عناوین دیگری مانند فسوسی، مُقَلِّد، تقلیدچی، لوطی(۷) و واژه های منسوخی چون سماخ و بوالکنجک(۸) برای اطلاق به دلقک یا نوعی از دلقکها معمول بوده است. عبید زاکانی(۹) غلامباره را به معنی «مردک شیرینکار» دانسته که ظاهراً همان مسخره یا دلقک است. کاربرد واژه دلقک تا پیش از دوران معاصر بسیار مهجور بوده و به نظر می رسد کهن ترین نمونه از کاربرد آن را بتوان در مثنوی مولوی سراغ گرفت.(۱۰)
نکته گویی و حاضرجوابی هوشمندانه، تقلید گویشهای نواحی و افراد مختلف، داشتن نقص عضو یا ویژگیهای جسمی شاخص مانند شکم بزرگ، تمایلات جنسی غیرمعمول مانند همجنس گرایی، پرده دری و گستاخی و اعمال خلاف ادب، پوشیدن لباس خاص و استفاده از صورتک، همراه داشتن حیوانات، سوارشدن بر اسب چوبی، و کودن نمایی وجه غالب صفات دلقکها و مایه اصلی نمایشهای آنها بوده است و نوعی تحامق یا کودن نمایی آنان را به عقلای مجانین نزدیک می کند.(۱۱)
به نظر می رسد فرهنگ و تمدن ایران باستان بر پیدایش دلقک و به ویژه دلقک درباری، در تمدن اسلامی بسیار تاثیرگذار بوده است؛ به ویژه آنکه دربار شاهان ساسانی از چنین دلقکهایی خالی نبود و اعراب از این امر آگاه بودند، چنان که جاحظ(۱۲) اردشیر بابکان را اولین سلطانی می داند که ندیمان خود را در سه دسته رتبه بندی کرد و طبقه سوم را به «مُضحِکون و اهل الهَزل و البَطاله» اختصاص داد. مهری از دوره ساسانی دلقکی را درحال نواختن نوعی ساز شبیه به فلوت نشان می دهد.(۱۳) ابراهیم بن محمد بیهقی(۱۴) در المحاسن و المساوی از فردی فلوت نواز نزد ولیدبن یزید (حک : ۱۲۵-۱۲۶) با عنوان «اللَعّابون الداربازی»، لقبی مرکب از عربی و فارسی، نام می برد که شلواری زعفرانی رنگ و عجیب بر تن دارد که حتی عورت او را نمی پوشاند و به نمایش می پرداخت. به رغم تاثیرپذیری دربارهای اسلامی از فرهنگ ایرانی، فرهنگ جزیره العرب را نمی توان کاملا بیگانه از مفهوم دلقک دانست، به ویژه که رفتار مخنّثها در آن جامعه گاه بی شباهت به رفتار دلقکها در عهد شکوفایی تمدن اسلامی نبوده است.(۱۵)
هرچند طبع خوش و خنده در اخلاق اسلامی امری پسندیده دانسته شده و احادیث نبوی نیز به این نکته اشاره دارند،(۱۶) کهن ترین گزارش از دلقکها و نمایشهای آنان در تمدن اسلامی به عهد اموی بازمی گردد.
در تمدن اسلامی، دلقک درباری می توانست نقشی همسان ندیم برای خلفا و سلاطین داشته باشد و شاید از همین روست که ابن ندیم(۱۷) از ندما، صفاعنه، و مضحکون در کنار هم نام برده است. ابوالقاسم اشعب بن جبیر، مشهور به طَمّاع (متوفی ۱۵۴)، از اولین دلقکهای دربار خلفای اسلامی است که شلوار یا جامه ای از پوست میمون با دم آن می پوشید و نزد ولیدبن یزید به اجرای نمایش، رقص و آواز می پرداخت و از خلیفه انعام بسیار دریافت می کرد.(۱۸)

نظرات کاربران درباره کتاب دلقک