فیدیبو نماینده قانونی دانشگاه امام صادق (ع) و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب فقه مقدماتی

کتاب فقه مقدماتی

نسخه الکترونیک کتاب فقه مقدماتی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۴,۵۶۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب فقه مقدماتی

مجموعه حاضر که با هدف تدریس در دانشگاه‌ها و مجامع علمی در حوزه فقه اسلامی تهیه و تنظیم شده، در عین بیان موضوعات مورد نیاز عموم مردم چون اجتهاد و تقلید، وضو، غسل، تیمم، احکام بانوان، نماز، روزه، خمس، زکات، حج، نجاسات و مطهرات، موسیقی و وام‌های بانکی، تلاش کرده است که به تأسی از سیره معصومان و متشرعه و فراخور و مقتضای مباحث از ظاهر احکام شرع فراتر رفته و به حقیقت آن‌ها اشاره‌ای هرچند ‌اندک بنماید. ارائه مباحث به‌صورت نموداری، جدولی، زمان‌بندی‌شده و گام به گام راهنمای خوبی برای آموزش در محافل دانشگاهی به‌شمار می‌رود. همچنین، به دلیل ارائه فتاوای مراجع عظام تقلید در موضوعات مورد اشاره و تصاویر متناسب با مطالب برای استفاده عموم مکلفان نیز مفید خواهد بود.

ادامه...

بخشی از کتاب فقه مقدماتی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



پیشگفتار

طبق آموزه های شریعت، آموختن مسائل فقهی و احکام عملی وظیفه هر مکلفی است، به گونه ای که در حوزه عمل از صحت اعمال خود اطمینان کند؛ زیرا لزوم کسب علم و اطمینان از صحت عمل، موجب لزوم فراگیری و دانستن احکام و افعال می شود؛ به نحوی که در صورت عدم انطباق با موازین شریعت منجر به اعاده و تکرار عمل می شود.
از این رو، دانستن احکام و مسائل مبتلابه در حوزه تکلیف به مثابه یک اصل اولی دیانت فرد محسوب می شود. فراگیری احکام عملی در فرهنگ دین برای دانشجویان که در زندگی خود راه شریعت را می پیمایند مهم است. اما از آنجا که آشنایی با یک دوره فقه به صورت اجمالی برای دانشجویان با توجه به ضیق وقت با صعوبت و مشکلات همراه خواهد بود، از این رو با بررسی های به عمل آمده در گروه آموزشی فقه دانشگاه امام صادق (ع)، پردیس خواهران، تدوین مجموعه ای مشتمل بر مسائل مورد ابتلای دانشجویان پیشنهاد شد که به حمدالله با استقبال و موافقت سریع معاونت پژوهش دانشگاه مواجه شد؛ و از آنجا که اینجانب طی چندین سال به تدریس آموزش احکام فقه فارسی مشغول بوده و همچنین همکار عزیزم سرکار خانم فریبا افضلی در طی چندین ترم آموزشی تجربیات درخور ملاحظه ای از تدریس این موضوعات کسب کردند، و نیز دانش پژوه محترم سرکار خانم اصل فلاح که در تدوین بخشی از سرفصل ها و طراحی کتاب و نیز به مدت چندین ترم در امر تدریس همکاری کردند، با همکاری این بزرگواران و اخذ نظرات صاحب نظران این حوزه، امر بازبینی درس نامه فقه (۱) و تدوین آن به مثابه «کتاب» را برای تجدید چاپ آغاز کردیم و حاصل تلاش ما با توجه به سرفصل های موجود در عناوین دروس فقهی دانشگاه و نیز ساعات تدریس و برنامه های گروه فقه، علاوه بر اصلاح برخی فصول، افزودن دو فصل جدید نماز و روزه، بررسی نظرات فقهای معاصر در همه ابواب، به همراه درج تصاویر متناسب با موضوع و آموزش نموداری همه عناوین کتاب بود.
مجموعه حاضر که با هدف تدریس در دانشگاه ها و مجامع علمی در حوزه فقه اسلامی تهیه و تنظیم شده، در عین بیان موضوعات مورد نیاز عموم مردم چون اجتهاد و تقلید، وضو، غسل، تیمم، احکام بانوان، نماز، روزه، خمس، زکات، حج، نجاسات و مطهرات، موسیقی و وام های بانکی، تلاش کرده است که به تاسی از سیره معصومان و متشرعه و فراخور و مقتضای مباحث از ظاهر احکام شرع فراتر رفته و به حقیقت آن ها اشاره ای هرچند اندک بنماید. ارائه مباحث به صورت نموداری، جدولی، زمان بندی شده و گام به گام راهنمای خوبی برای آموزش در محافل دانشگاهی به شمار می رود. همچنین، به دلیل ارائه فتاوای مراجع عظام تقلید در موضوعات مورد اشاره و تصاویر متناسب با مطالب برای استفاده عموم مکلفان نیز مفید خواهد بود.
بر خود لازم می دانم که از معاون محترم پژوهشی دانشگاه، مدیریت مرکز تحقیقات و رئیس گروه آموزشی فقه که با امر تدوین کتاب موافقت کردند سپاسگزاری نمایم.
پیشاپیش مراتب سپاس توام با اخلاص خود را از همه صاحب نظران در حوزه شریعت اعلام می دارم و از آن بزرگواران درخواست می نمایم که اعتراف به نواقص کار را از ما بپذیرند و تقاضای آن دارم که با راهنمایی، تذکرات علمی و نظرات ارزشمند خویش ما را در جهت رفع نواقص کتاب یاری نمایند.

اللَّهُمَّ مَا عَرَّفْتَنَا مِنَ الْحَقِّ فَحَمِّلْنَاهُ وَ مَا قَصُرْنَا عَنْهُ فَبَلِّغْنَاه
فاطمه کاظم پور فرد
عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)
F_Kazempoor@isuw.ac.ir

سخن ناشر

«لقد منّ الله علی المومنین اذ بعث فیهم رسولاً من انفسهم یتلوا علیهم آیاته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین»
(آل عمران، ۱۶۴)

حمد و ثنا خداوند بزرگ و ذات احدیت را که امتیاز و درجه عالمان و دانشمندان را در نزدیکی به جایگاه پرعظمت خویش قرار داد؛ همان که در این آیه شریف بر مومنان منت نهاد آنگاه که از نفس خودشان رسولی برانگیخت تا برای آنان آیات وحی بخواند و ایشان را بشارت و بیم دهد. به راستی مرتبت علم و دانش و فضل و معرفت در نزد خدا جایگاهی دارد که ذات احدیت به واسطه دهش آن به آدمی بر بشریت منت نهاده است.
خداوند را شاکریم که در عصری که هنوز در برخی کشورهای جهان، زنان را واجد شرایط شرکت در محافل سیاسی و اجتماعی و علمی نمی دانند، خواهران گرامی ما در عرصه علم و تحقیق و پژوهش پیش می تازند و به منظور اراده استوار خویش، اندیشه ها را به تکاپو و قلم ها را به حرکت وامی دارند (رئیس محترم دانشگاه امام صادق (ع)، آیت الله مهدوی کنی).
این توفیق الهی است که یک مرکز داعیه دار علم و دانش بتواند در دستیابی به اهداف بلند خود، برنامه های خویش را بر مدار معرفت و دانایی قرار دهد؛ زیرا علم و معرفت از چنان قدر و منزلت و عظمتی برخوردار است که باید گام نهادن در مسیر آن را از الطاف الهی دانست. پردیس خواهران دانشگاه امام صادق (ع) در طی سالیان گذشته افتخار این را داشته است که در این زمینه هرچند مختصر و کوتاه گام هایی برداشته و افق بلندی را در چشم انداز علمی خود پیش رو دارد که البته برخی فعالیت ها به صورت راهبردی یعنی درازمدت و برخی فعالیت ها به صورت میان مدت و کوتاه مدت بوده است. از جمله فعالیت های این مرکز در بخش های علمی و آموزشی و پژوهشی به انجام رسانیدن برخی طرح ها، پژوهش ها و انتشار آن در قالب کتاب است که اهداف متعالی دانشگاه را در دستیابی به رویکردهای تعیین شده پیش خواهد برد. به این منظور، الگوی اسلامی ـ ایرانی رشد و تعالی و پیشرفت در مسیر اهداف متعالی و بلند نظام جمهوری اسلامی، از رویکردهای نوینی است که در دستیابی به فعالیت های برنامه ای مورد توجه واقع می شود.
معاونت پژوهشی از زمان تشکیل تاکنون به این مهم توجه داشته و برنامه ها و فعالیت هایی را به انجام رسانیده است. این معاونت تلاش دارد با عمق بخشیدن به این فعالیت ها و تهیه و تنظیم برنامه های راهبردی به منظور محقق کردن پژوهش هایی علمی، راهبردی و کاربردی دانشگاه گام هایی بردارد و مطابق با ساختار علمی دانشگاه در مقام سازمانی دانش بنیان، برنامه محور، توسعه گرا و تحول مدار برای پاسخ گویی به نیازهای رو به رشد جامعه فراگیران خود، تلاش دارد با نیازسنجی و پاسخ گویی به مطالبات به پژوه های علمی خود به ویژه در شاخه های مطالعات زنان با گرایش های نسل جوان پاسخ دهد.
خوشبختانه، این فعالیت مورد استقبال اساتید و دانشجویان و برخی محیط های علمی در استفاده و بهره برداری از برخی کتب چاپ شده بوده است. از همه کسانی که ما را در این مسیر یاری کرده اند تشکر و تقدیر می کنیم و از همه محققان و فرهیختگان گرامی جهت همکاری در امور علمی پژوهشی دعوت می نماییم.

اداره کل پژوهش ـ حوزه معاونت پژوهشی و فناوری
دانشگاه امام صادق (ع)، پردیس خواهران

بخش اول: جایگاه شناسی فقه و احکام

مدخل بخش اول

وَ اجْعَلْه اللَّهُمَّ مُجَدِّداً لِمَا عُطِّلَ مِنْ اَحْکامِ کتَابِک
وَ مُشَیداً لِمَا وَرَدَ مِنْ اَعْلَامِ دِینِک وَ سُنَنِ نَبِیک (ص)

«فقه» در لغت به معنای فهمیدن است و برخی آن را مترادف با علم، یعنی پی بردن از معلومات حاضر به معلومات غایب معنا کرده اند.(۲) این واژه در حال حاضر تبدیل به یک اصطلاح برای علم خاصی شده است که آن عبارت است از استنباط احکام شرع. «فقیه» در لغت به معنای عالم و دانا است،(۳) و در اصطلاح به کسانی که احکام شرعیه را از طریق منابع اجتهاد (یعنی قرآن کریم، سنت، عقل و اجماع) به دست می آورند گفته می شود.
اما اگر بخواهیم پی به معنای حقیقی فقه و فقاهت و تفقه ببریم، ضرورتاً باید به آیات و روایات مراجعه کرد (نه به معنای اصطلاحی آن ها)، و با استقصا از خود نصوص معنای این واژگان را دریافت، نه اینکه برای فهم روایات، سراغ اصطلاحات برویم. در این مقدمه برآنیم تا به حقیقت فقه و بطون آن در آیات و روایات اشاره ای داشته باشیم.
فقه در قرآن کریم به معنای فهم عمیق به کار رفته است. خداوند متعال در آیه ۱۲۲ سوره مبارکه توبه می فرماید: «فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائِفَهٌ لِیتَفَقَّهُوا فِی الدِّین» . «لِیتَفَقَّهُوا فِی الدِّین»؛ یعنی «فهم و شناخت عمیق دین»، نه صرف علم به ظاهر احکام شرع. دین دربردارنده معنایی است بسیار عمیق تر از آنچه که در اوهام و تصور است. بنابراین، معلوم می شود که معنای فقه در نصوص چیزی جدا از این است که ما تصور می کنیم. «لِیتَفَقَّهُوا فِی الدِّین» یعنی بروید و حقیقت دین (معانی احکام) را بشناسید، نه صرف اینکه علم به ظاهر شرایع پیدا کنیم؛ مانند اینکه بدانیم قلمرو غَسل وجه و ید تا کجاست، این مطالب جزو ظواهر است. از آیه شریفه مزبور استفاده می شود که باید به دنبال حقیقت دین و معانی احکام بود.
حضرت کاظم (ص) تفقه در دین را این طور توضیح می فرمایند: «فَاِنَّ الْفِقْهَ مِفْتَاحُ الْبَصِیرَهِ وَ تَمَامُ الْعِبَادَهِ وَ السَّبَبُ اِلَی الْمَنازِلِ الرَّفیعَهِ وَ الرُّتَبِ الْجَلیلَهِ فِی الدّینِ وَ الدُّنْیا»؛(۴) فهم عمیقِ دین، کلید بصیرت و بینایی، کمال عبادت، سبب تحصیل درجات بلند و مراتب بزرگ در امور دین و دنیاست. بنابراین، اولین کلید گشایش چشم حق بین، فهم در دین است نه اکتفا به ظاهر دین. بندگی و عبودیت انسان کامل نمی شود، مگر به واسطه تفقه در دین؛ فقه بر دنیا و آخرت انسان اثر می گذارد. فضیلت چنین انسان فقیهی بر عابدان همچون فضیلت شمس بر کواکب است، و کسی که در دینش فهم عمیق نجوید، خداوند هیچ عملی را از او نمی پسندد.(۵)
طبق نص صریح کلام اهل بیت (ع) دین جز ولایت امیرالمومنین (ع) نیست، چنانچه در تفسیر سوره مبارکه آل عمران «اِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْاِسْلام » آمده است: «الْاِسْلامُ قَالَ التَّسْلِیمُ لِعَلِی بْنِ اَبِی طَالِب (ع) بِالْوَلَایه ».(۶) البته لازم به ذکر است که بسیاری از آیات قرآن کریم بر این مهم دلالت دارد. این آیه شریفه یک جمله اسمیه است، «الدِّینَ» اسم «اِنَّ» و «الْاِسْلامُ» خبر «اِنَّ» است. یعنی دین، اسلام است، اسلام هم تسلیم شدن در برابر ولایت علی (ع) است، پس «اِنَّ الدِّینَ هو تسلیم لعلی بن ابیطالب (ع)»، «اِنَّ الدِّینَ» یعنی «الولایه».
لذا، تفقه در دین و رسیدن به حقیقت و معنای دین، جز با تسلیم شدن در مقابل امر امام حاصل نمی شود، که لازمه این تسلیم شدن، معرفه الامام است. بنابراین، دین اصل الاصولی دارد که آن معرفه الامام است.
حال ببینیم از منظر اهل بیت (ع) چه کسی فقیه است. در باب توصیف فقیه می فرمایند: «خَبَرٌ تَدْرِیهِ خَیرٌ مِنْ عَشْرٍ تَرْوِیهِ اِنَّ لِکلِّ حَقٍّ حَقِیقَهً وَ لِکلِّ صَوَابٍ نُورا ثُمَّ قَالَ اِنَّا وَ اللَّهِ لَا نَعُدُّ الرَّجُلَ مِنْ شِیعَتِنَا فَقِیهاً حَتَّی یلْحَنَ لَهُ فَیعْرِفَ اللَّحْن »؛ اگر حدیثی را خوب درک کنی بهتر از آن است که هزار حدیث را روایت کنی، هر حقی حقیقتی و هر راستی نوری دارد. به خدا قسم ما فردی از شیعیان خود را فقیه نمی شماریم، مگر آنگاه که لحن قول ما را بشناسد».(۷)
اولین ملاک فقیه بودن تشخیص لحن قول معصوم است. پس، تا زمانی که کسی از شیعیان منظور سخنان ما را درنیابد، فقیه نمی شود و این امر زمانی ممکن است که لحن قول اهل بیت (ع) را که یک حقیقت و یک فن است بشناسیم. که شناخت لحن قول هم جز با معرفه الامام حاصل نمی شود. در جای دیگر امام صادق (ع) می فرمایند: «لَا یکونُ الرَّجُلُ مِنْکمْ فَقِیهاً حَتَّی یعْرِفَ مَعَارِیضَ کلَامِنَا وَ اِنَّ الْکلِمَهَ مِنْ کلَامِنَا لَتَنْصَرِفُ عَلَی سَبْعِینَ وَجْهاً لَنَا مِنْ جَمِیعِهَا الْمَخْرَجُ»؛(۸) هیچ یک از شما فقیه نمی شود، مگر آنکه معاریض کلام ما را بشناسد، همانا سخنی از سخنان ما تا هفتاد تفسیر دارد که برای همه آن ها پاسخ داریم.
حضرات معصومین (ع) در اهمیت و ضرورت چنین اجتهادی می فرمایند: «اعْرِفُوا مَنَازِلَ شِیعَتِنَا بِقَدْرِ مَا یحْسِنُونَ مِنْ رِوَایاتِهِمْ عَنَّا، فَاِنَّا لَا نَعُدُّ الْفَقِیهَ مِنْهُمْ فَقِیهاً حَتَّی یکونَ مُحَدَّثاً فَقِیلَ لَهُ اَوَ یکونُ الْمُوْمِنُ مُحَدَّثاً قَالَ یکونُ مُفْهَماً وَ الْمُفْهَمُ الْمُحَدَّثُ»؛(۹) منازل و جایگاه شیعیان ما را به اندازه روایتشان از ما بشناسید. چون ما کسی را فقیه نمی شناسیم مگر آنکه محدث هم باشد، از امام (ع) سوال شد: آیا مومن هم محدّث می شود؟ حضرت فرمود: مومن، مفهّم است و مفهّم همان محدّث است.
با بررسی در آثار معلوم می شود که تدبر، تفقه و معرفت به لحن قول و معاریض کلام، برای خواص و اصحاب، بیانی واصل از جانب شارع مقدس و موالیان کلام از زمان وضع شریعت بوده است. جمیع علما و فقها به منجزیت این امر خطیر که درایت است و غور در وجوه بیان و امر معصوم پی بردند و آن را نصب العین قرار دادند. هر یک از آنان به نوعی در آثار خویش(۱۰) (برای نمونه به پاورقی مراجعه شود) به این حقیقت اشاره داشته، و خارج از حکم، فتوا و استنباط در ظاهر احکام، همّ غور در بطون احکام و اتصال آن به منبع وحی را داشته است. تا جایی که می توان چنین تفقه و کسب معرفتی را به صورت هدف غایی در حرکت فقاهت در جمیع اعصار رصد کرد. به همین دلیل، این اثر در ابتدای هر بابی تلاش کرده است تا به بضاعت مزجات خویش به این مهم بپردازد.
البته لازم به ذکر است که ظاهراً آنچه تاکنون توسط علمای سلف در این قالب به منصه ظهور رسیده است، غالباً اشاره به بطون احکام دارد، حال آنکه معانی احکام، اعم از علل، فلسفه، بطون، حقایق و اسرار احکام است و این مهم تاکنون مغفول مانده است. پرداختن به معانی احکام موجب زوال این غفلت و احیای احکام تعطیل شده می شود؛ چنانچه در نص دینی ماثوره می خوانیم: «وَ اجْعَلْه اللَّهُمَّ مُجَدِّداً لِمَا عُطِّلَ مِنْ اَحْکامِ کتَابِک وَ مُشَیداً لِمَا وَرَدَ مِنْ اَعْلَامِ دِینِک َ وَ سُنَنِ نَبِیک (ص)».
امام صادق (ع) می فرمایند: «عَلَیکمْ بِالتَّفَقُّهِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ لَا تَکونُوا اَعْرَاباً، فَانَّهُ مَن لَم یَتَفَقَّه فی دینِ الله لَم یَنظُرِ اللهُ الیهِ وَ لَم یُزَکِّ لَهُ عَمَلاً»؛(۱۱) تفقه در دین پیدا کنید تا اعرابی (جاهل) نباشید، در جای دیگر آمده است: «مَنْ مَاتَ وَ لَمْ یعْرِفْ اِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ مِیتَهً جَاهِلِیهً».(۱۲) از این عبارات نتیجه ای مهم به دست می آید و آن اینکه عدم تفقه در دین برابر است با اعرابی یا جاهل بودن. پس، اعرابی کسی است که شناختی درباره امام زمانش به دست نیاورد.

فصل اول: احکام اجتهاد و تقلید

* حکم از نظر لغوی و اصطلاحی به چه معناست؟ و چه اقسامی دارد؟
* منابع فقه شیعیان کدام است؟ چرا مراجع در برخی مسائل اختلاف نظر دارند؟
* شرایط مقلِّد و مقلَّد چیست؟ تغییر دادن مرجع تقلید چه احکامی دارد؟

جایگاه احکام

سعادت همه انسان ها در گروی عمل به برنامه های اسلامی و تطبیق برنامه های روزمرّه در تمام زوایای آن بر قوانین نجات بخش اسلام است که این برنامه ها به سه دسته ذیل تقسیم می شوند:

۱. برنامه های اعتقادی (فقه اکبر)؛
۲. مسائل اخلاقی (فقه اوسط)؛
۳. احکام اسلامی (فقه اصغر).

دسته اول: برنامه هایی در رابطه با سالم سازی فکر و اعتقاد انسان است و مکلّف باید نسبت به آن ها یقین کند و آن ها را از روی دلیل بپذیرد؛ زیرا این بخش از برنامه های اسلام اعتقادی است و نیاز به یقین دارد، پیروی از دیگران (تقلید) در آن ها راه ندارد؛ گرچه می توان از راهنمایی دیگران برای تحصیل یقین بهره مند شد.
دسته دوم: برنامه هایی پیرامون پرورش روح و سلامت روان آدمی است.
دسته سوم: برنامه های عملی مشتمل بر «بایدها و نبایدهایی» است که با انجام و ترک آن ها (همراه با اعتقاد صحیح) اطاعت الهی تحقق می یابد. در واقع، نظام نامه ای است که اعمال و رفتار انسان ها را در جهتی که دین می خواهد هدایت می کند.

احکام از نظر لغوی و اصطلاحی

احکام در لغت، جمع حکم و به معنای فرمان و دستور به کار می رود و در اصطلاح همه دستورهای عملی و فروع دین اسلام در تمام ابعاد آن است، که به صورت مجموعه ای از قوانین و دستورالعمل ها وظیفه مکلّفان را معلوم می کند.

احکام تکلیفی پنج گانه

فقها احکام الهی را به پنج دسته تقسیم می کنند:
  • واجب: کاری که انجام آن لازم است و ترک آن عقاب دارد؛ مانند نماز و روزه.
  • حرام: کاری که ترک آن لازم و انجام دادنش عقاب دارد؛ مانند تصرف در مال غیر.
  • مستحب: کاری که انجام آن بهتر است و ثواب دارد؛ مانند صدقه دادن.
  • مکروه: کاری است که ترک آن نیکو است و انجام دادن آن عقاب ندارد؛ مانند دمیدن غذا.
* لازم به ذکر است طبق نظر بسیاری از علما کراهت در عبادات به معنای ثواب کمتر است.
  • مباح: کاری است که انجام دادن و ترک آن نه عقاب دارد و نه ثواب؛ مانند نفس کشیدن.

اهمیت فراگیری احکام

فراگیری احکام از نظر قرآن، سنت و از دیدگاه علما و مراجع، دارای ضرورت و اهمیت خاصی است که به طور اختصار آن را بیان می کنیم:
۱. از نظر قرآن
... فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائِفَهٌ لِیتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ...؛ چرا از هر گروه از ایشان تنی چند حرکت نمی کنند تا دانش دین بیاموزند.(۱۳)
۲. از نظر سنت
امام صادق (ع) فرمود: «العامل علی غیر بصیرهٍ کالسائر علی غیرالطریق ولایزیدهُ سرعهٍ السیر من الطریق الاّ بعداً؛ کسی که بدون آگاهی وظایفش را انجام دهد، مانند کسی است که از بیراهه می رود و هر چه تندتر رود از مقصدش دورتر می شود».(۱۴)
قال رسول الله (ص): اُفٍّ لکلِ مسلم لایجعل فی کل جمعه یوماً یتفقّهُ فیه امر دینه و یسال عن دینه؛ اف باد بر هر مسلمانی که در هفته یک روز را برای شناخت امر دین خود و پرسش از آن قرار ندهد».(۱۵)
۳. از دیدگاه مراجع و علمای اسلام
بسیاری از مراجع عظام معتقدند مسائلی را که انسان غالباً به آن ها احتیاج دارد واجب است یاد بگیرد.(۱۶) و صاحب العروه الوثقی می فرماید: هر عملی که از مکلف صادر می شود فراگیری حکم آن واجب است، خواه از عبادات باشد و خواه از معاملات و یا از امور عادی.(۱۷)

نظرات کاربران درباره کتاب فقه مقدماتی