فیدیبو نماینده قانونی نشر و تحقیقات ذکر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب نخستین بازی‌های شاد و کودکانه

کتاب نخستین بازی‌های شاد و کودکانه
۱۸۵بازی شاد و کودکانه برای بچه‌های سه ماهه تا سه ساله

نسخه الکترونیک کتاب نخستین بازی‌های شاد و کودکانه به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۲,۴۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب نخستین بازی‌های شاد و کودکانه

کودکان گل‌های باغ زندگی‌اند که باید همیشه شاداب و باطراوت بمانند و این وظیفه‌ی والدین است تا پاسدار این شادابی و طراوت باشند. بازی و شادی ما را در انجام این وظیفه‌ی خطیر یاری می‌کند. کودکان در جریان انجام بازی‌های گوناگون مهارت‌های لازم برای زندگی فردی و اجتماعی را فرامی‌گیرند. کتابی که در دست دارید شامل بازی‌های متنوعی است که همگی یک هدف را دنبال می‌کنند: «از دوران کودکی فرزندتان و بودن در کنار او لذت ببرید، پیش از آن‌که به سرعت پایان یابد.» تفاوتی ندارد شما کدام بازی را انجام می‌دهید، مهم آن است که اوقات شادی را با فرزندتان بگذرانید و خاطرات شیرینی برای او و خودتان رقم بزنید.

ادامه...

بخشی از کتاب نخستین بازی‌های شاد و کودکانه

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



فصل دوم: تاب خوردن در آغوش مادر و پدر



در سراسر دنیا وقتی نوزادی گریه می کند، پدر و مادرش او را بغل کرده و در آغوش خود تاب می دهند. این واکنش کاملاً غیرارادی، بدون فکر و در اغلب موارد کارساز است. نوزادی که در دوران جنینی از انقباض های موزون و ریتمیک شکم مادر لذت می برده، اکنون با چسبیدن به سینه ی مادر و شنیدن ضربان قلب او همان حس و لذت را در خود می یابد. ضربان قلب مادر سبب سرعت درک و حس نوزاد نسبت به ریتم و آهنگ می شود؛ حسی که در یادگیری زبان ضروری است.

لذت تاب خوردن

شما می توانید سبدی را با طناب به درخت آویزان کنید؛ این، مکانی ایدئال برای خواب فرزندتان در هوای آزاد است. کسانی که باغ یا حیاط ندارند می توانند این کار را در پارک انجام دهند. حتی ننو هم برای این کار مناسب است. سبد کالسکه نوزاد یا سبدی معمولی را روی ننو بگذارید، دو طرف ننو را به هم گره بزنید و به شاخه ی درخت آویزان کنید. در این حالت ننو مانند شبکه ای دور سبد را می گیرد؛ طوری که سبد بتواند در امنیت کامل تاب بخورد. اگر بخواهید این کار را در بالکن منزل انجام دهید، به قلابی نیاز دارید که آن را به سقف بالکن آویزان کنید. اگر بچه های بزرگ تری کنار شما باشند، هیجان کار دو چندان می شود، چون آن ها سبد را بسیار محکم تاب می دهند. اغلب تماشای صحنه ای که بزرگ ترها را به وحشت می اندازد، برای کوچک ترها بسیار جالب است. بنابراین همیشه و در هر حال کنار سبد بمانید! چون ممکن است حال و هوای نوزاد و صدای او هر لحظه تغییر کند و به دلیل صدای بلند خنده و شادی دیگران متوجه نوزاد نشوید.



یک، دو، سه... بپر

کودک بین دو بزرگ تر می ایستد و هر بزرگ تر یکی از دستان او را می گیرد. بزرگ ترها "یک، دو، سه...." می گویند و با گفتن کلمه ی "بپر" هر دو همزمان کودک را بلند کرده و به سمت جلو تاب می دهند. دقت کنید کودک در اولین "بلند کردن" متوجه شما و لبخندتان بشود. این بازی خطری ندارد. به واکنش فرزندتان با دقت توجه کنید و بازی را برای مدت طولانی انجام ندهید.

دور کردن اضطراب

بسیاری از والدین در اتاق کودک، صندلی راحتی می گذارند و البته دلیل خوبی برای این کار دارند: بودن در آغوش کسی که دوستش داری، تمام استرس و نگرانی یک روز بد را از وجود انسان بیرون می کند. این مسئله در مورد کودک هم صدق می کند. البته بزرگ ترها نیز با تاب خوردن به آرامش می رسند و این آرامش مستقیماً به فرزندشان منتقل می شود.

عقب، جلو

روی زمین بنشینید و پاهایتان را دراز کنید. کودک هم روبروی شما می نشیند و پاهایش را دراز می کند. اکنون دستان کودک را بگیرید و خودتان را به سمت عقب بکشید. کودک متعاقباً به جلو کشیده می شود. سپس خود را به جلو خم کنید و کودک به سمت عقب می رود. به این ترتیب همراه کودک به عقب و جلو می روید. اگر بخواهید می توانید سرعتتان را افزایش دهید. این بازی برای عضلات شکم کوچک ترها و بزرگ ترها بسیار مفید است.

شعرهای مخصوص تاب بازی

شعرهای زیادی هست که می توان هنگام تاب دادن کودک خواند؛ برای مثال: تاب تاب عباسی، خدا منو نندازی، اگه منو بندازی، بغل مامان بندازی، بغل بابا بندازی (فولکلور).

تاب بازی

بزرگ تر به پشت روی زمین دراز می کشد. او دستانش را زیر بغل کودک می گذارد و او را محکم می گیرد؛ طوری که شکم کودک روی کف پاهایش قرار بگیرد. او کودک را به عقب و جلو و راست و چپ حرکت می دهد. بزرگ تر سپس پاهایش را بیشتر جمع می کند تا بچه پایین تر بیاید، بعد پاهایش را از هم باز می کند و کودک به آرامی روی شکم بزرگ تر فرود می آید. این بازی سبب رشد و تقویت تعادل، لذت و شادی کودک می شود.

تاب خوردن و آرامش

تاب خوردن نه تنها برای کودک لذت بخش است، بلکه سبب تحریک فعالیت مغزی او نیز می شود. کودک ناآرام و عصبانی با تاب خوردن آرام می شود و به سرعت با محیط اطراف سازگاری پیدا می کند. بچه های بزرگ تر یا حتی بزرگ ترها نیز با در آغوش گرفتن به آرامش می رسند.

یک بازی جالب

بزرگ تر می ایستد و پاهایش را کمی باز می کند. سپس کودک را از زیر بغل محکم می گیرد و او را بلند می کند. او اکنون کودک را از میان پاهایش به سمت عقب و جلو تاب می دهد و هر لحظه سرعتش را بیشتر می کند. وای، چه لذتی! این حرکات برای ماهیچه های پای بزرگ تر هم بسیار مفیدند.

بپر بالا

تجربه ثابت کرده که اغلب پدرها این بازی را با بچه انجام می دهند. پدر زیر بغل بچه را محکم می گیرد و او را بالا می اندازد. او برای بار اول کودک را فقط کمی به هوا پرت می کند. وقتی کودک فهمید که پس از پرتاب دوباره روی دستان پدر فرود می آید، با جیغ و شادی از پرتاب های بلندتر بعدی بسیار لذت می برد.

توجه: با احتیاط کامل این کار را انجام دهید.

ترس یا لذت؟

برادر بزرگ تر، کودک را به شدت تاب می دهد و یا پدر او را تا ارتفاع زیادی بالا می اندازد؛ هیچ مادری دوست ندارد چنین صحنه هایی را ببیند. آیا وقتی کودک با این کارها به گریه می افتد، آیا حق با مادر نیست؟ آیا کودک در این حالت بیشتر ترسیده و یا لذت برده است؟ در واقع هر دو؛ چون وقتی کودک با شدت زیاد تاب بخورد، ممکن است وحشت زده شود، اما زمانی که دوباره با اطمینان روی زمین و یا در آغوش والدینش قرار می گیرد، شادی و آرامشی که برایش حاصل می شود بسیار بیشتر از ترسی است که تجربه کرده است.

چرخ و فلک

بزرگ تر زیر کتف های کودک را محکم می گیرد و او را مانند چرخ وفلک افقی می چرخاند. سرعت چرخ و فلک هر لحظه بیشتر و بیشتر می شود. بزرگ تر با حرکت دستانش حین چرخش، چرخ وفلک را بالا و پایین می برد. او به تدریج از سرعت چرخ و فلک می کاهد تا وقتی که بایستد و کوچولوی شجاع روی زمین قرار بگیرد. احتیاط کنید! ممکن است کودک پس از این بازی کمی سرگیجه داشته باشد.

تاب پارچه ای

کودک را روی پارچه یا پتویی بگذارید. دو بزرگ تر گوشه های پارچه را می گیرند و آن را حسابی می کشند. اکنون کودک به آرامی با تکان های پارچه به این ور و آن ور تاب می خورد. برخی کودکان کم خواب نیز با این روش، آرام شده و به خوابی شیرین فرو می روند.

ماشین سواری

سواری خیلی هیجان دارد. یک بزرگ تر یا خواهر و برادر کودک چهار دست و پا خم می شود. کودک را روی پشت او بنشانید. حالا ماشین را روشن کنید و راه بیفتید. راننده ی کوچولو از این سواری لذت زیادی می برد؛ به ویژه اگر بتواند خودش ماشین را هدایت کند و مسیر را به دلخواه تغییر بدهد. اما این کار را چطوری انجام بدهد؟ خیلی ساده: کودک آرام دستش را روی شانه ی چپ بزرگ تر می گذارد و ماشین به چپ می رود، وقتی روی شانه ی راست بگذارد، ماشین به راست می پیچد.

توجه: هنگام سواری یک نفر باید کودک را محکم بگیرد.

سکوت و آرامش

همه لذت ها و سرگرمی های دنیا نباید لزوماً با هیاهو و شلوغی همراه باشد. لحظاتی هست که کودک در تختش دراز می کشد و با انگشتان کوچک پایش بازی می کند یا به بالشش خیره می شود. او از این سکوت لذت می برد و برای سبک و سنگین کردن موضوعات جدید و بی شمار اطرافش به این سکوت نیاز دارد. سکوت و آرامش، به انسان قدرت می دهد.

تاب خوردنِ دسته جارویی

پدر میله ی جارو(برقی) را به صورت افقی نگه می دارد و کودک با دو دستش میله را محکم می گیرد. اکنون پدر با احتیاط میله را کمی بالا می برد؛ طوری که ابتدا کودک روی نوک پاهایش می ایستد و بعد میله کمی بالاتر می رود تا حدی که کودک چند سانتی متر بالاتر از زمین قرار بگیرد و با میله کمی تاب بخورد. مادر پشت کودک می نشیند تا به محض رها شدن دست او از میله، فوراً فرزندش را بگیرد. برای احتیاط بهتر است بالش نرم و بزرگی هم زیر پای کودک گذاشته شود. بچه های قوی تر اجازه دارند کمی روی میله تکان بخورند. این بازی سبب تقویت عضلات بازو، دست و پشت می شود.

توجه: بهتر است از میله های ورزشی استفاده کرد.



غلت زدن دوتایی

پدر یا مادر به پشت روی زمین دراز می کشد. کودک روی شکم بزرگ تر دراز می کشد و بزرگ تر با دو دستش کاملاً او را در آغوش می گیرد. او همراه کودک کمی به راست و کمی به چپ متمایل می شود. این کار هر بار تندتر و میزان چرخش بیشتر می شود، تا جایی که بزرگ تر در هر بار تاب خوردن کاملاً به سمت راست یا چپ می چرخد. بزرگ تر باید هنگام چرخیدن به آرنج خود تکیه کند تا به کودک فشاری وارد نشود.

فصل اول: نخستین بازی ها



دیدن چهره برای نوزاد بسیار مهم است؛ به ویژه اگر به بازی دالی موشه تبدیل شود. صورت خود را بپوشانید و دوباره به نوزاد نشان دهید، این کار برایش مهیج است. جالب است بدانید معمولاً افراد برای نزدیک شدن به نوزاد، به طور کاملاً غیرارادی در فاصله ی سی سانتی متری او قرار می گیرند. حال اگر به نوزاد چشمک یا لبخند بزنید، صدای بانمکی درآورید، یا عطر آشنایی برایش داشته باشید، بازی جذاب و گیرایی برای او ترتیب داده اید.

نوازش

پس از شیر دادن به کودک، او را برای مدت کوتاهی در آغوش بگیرید، آرام تکانش دهید و سعی کنید ارتباط بصری با او برقرار کنید. سپس به او لبخند بزنید، نامش را صدا کنید و در حالی که سرتان را حرکت می دهید، سعی کنید تماس بصری شما هم چنان با بچه برقرار باشد. حال یکی از دستان نوزاد را بگیرید و در حالی که با او حرف می زنید، با دست خودش روی گونه ها، بینی و دهانش را نوازش دهید.

هر کس راه خودش را می یابد

اقوام، دوستان، همسایگان و همکاران معمولاً برای تربیت کودک پیشنهادهایی می دهند. اجازه ندهید شما را با مطالب اشتباه گمراه سازند. تعریفی که دیگران از بچه خود می کنند، اغلب نادرست و غیرواقعی است؛ به عنوان مثال اگر بگویند بچه ی دختر خاله ی شما از بدو تولد شب ها به تنهایی در اتاقش می خوابیده یا در شش ماهگی سینه خیز به طرف ظرف غذایش می رفته و... یاوه و بی اساس است. حتی اگر بعضی روزها هیچ کاری درست از آب درنمی آید و به عقیده ی دیگران فرزندتان یک هیولاست، اصلاً نباید نگران باشید. باور کنید آسمان همه جا یک رنگ است. هر کسی راه حل خودش را پیدا می کند. یقین بدانید روش درست همان است که برای شما و نوزادتان مناسب بوده و در خانه ی شما جواب می دهد و ابداً اهمیتی ندارد که دیگران (عمه، خاله، دوست و...) درباره ی شما و روشتان چه نظری دارند.

اشیای متحرک

یک شیء کوچک و رنگی مانند اسباب بازی یا یک لیف حوله ای را به آرامی پیش چشمان نوزاد از راست به چپ و بالعکس حرکت دهید؛ طوری که نوزاد بتواند آن را با چشمانش دنبال کند. پس از مدت کوتاهی، نوزاد همزمان با حرکت شیء، سرش را حرکت می دهد. این کار به ظاهر ساده، برای نوزاد تجربه ای مهیج و بسیار سرگرم کننده است.



موشه اومد و اومد و...

این یک بازی قدیمی و جذاب برای خنداندن کودک است. موشه در این بازی همان مادر است. مادر انگشتان دستش را روی پای نوزاد حرکت می دهد و می گوید: موشه اومد و اومد و... حالا مادر انگشتان نوزاد را می گیرد و با خنده می گوید: عزیز دل مامان. او سپس به سراغ قسمت های دیگر صورت و بدن نوزاد می رود و او را به همان روش می خنداند.

اشیای برّاق

نوزادان از دیدن چیزهای برّاق لذت می برند؛ مثلاً گوی برّاقی که بالای تختش آویزان است، برایش منظره فوق العاده ای به حساب می آید. بدون شک شما چیزهای تزیینی و براقی در خانه دارید که برای کودک جالب و مهیج باشد و او را شگفت زده می کند.

موسیقی و هیجان

برای فرزندتان اغلب موسیقی بگذارید. یک موسیقی آشنا که مادر هنگام بارداری به آن گوش می داده است؛ تاثیری دو چندان دارد. سمفونی های موتزارت و ویوالدی یا ترانه های فولکلوریک به یادماندنی کشورمان و... از جمله موارد آزموده و مفید برای نوزادان هستند. برای نوزاد آواز یا لالایی بخوانید؛ تفاوتی ندارد چه لالایی یا آوازی باشد، چگونه و توسط چه کسی خوانده شود. شنیدن صداها، تفاوت میان صدای کوتاه و بلند، زیر یا بم بودن و آهسته و تند خواندن آن، همگی تجربه های جالبی برای نوزاد است.

ریسمانِ صدا

پایین تخت، درست جایی که پاهای نوزاد قرار می گیرند؛ ریسمان محکمی آویزان کنید. روی ریسمان چیزهای مختلفی مانند: جغجغه، دسته کلید، بطری پلاستیکی پر از اشیای صدادار، زنجیری با مهره های چوبی رنگارنگ، زنگوله و... آویزان کنید. نوزاد هنگام تقلا کردن با پاهایش این ریسمان را تکان می دهد و صدا تولید می کند.



چتر نجات

وقتی کودک بی حوصله و بدخلق است، می توانید با یک دستمال کاغذی او را سرگرم کنید. ابتدا باید توجه کودک را به طریقی جلب کنید. سپس دستمال کاغذی را به هوا بیندازید و ببینید که چگونه مانند چتر نجات در هوا حرکت می کند و پایین می آید.این کار روشی ساده و موثر برای آرام کردن نوزاد است.

نوای آرام بخش

در جست وجوی لالایی یا آوازی باشید که هم به شما و هم به فرزندتان آرامش دهد. این آواز را همیشه قبل از خواب برای کودک بخوانید. تاثیر این لالایی یا آواز می تواند در شرایط دشواری مانند زمان واکسیناسیون به شما کمک کند تا نوزاد را به حالت عادی برگردانید و همه چیز را دوباره روبه راه کنید.

مشاوری مطمئن

تولد نوزاد مسائل جدید و بی شماری برای والدین بی تجربه به همراه دارد که آنان را نیازمند مشورت و راهنمایی دیگران می سازد. تفاوتی ندارد مشکل چه باشد؛ کسی که از بیست نفر سوال کند، بیست جواب مختلف هم دریافت می کند که او را سردرگم می سازد. این حالت به ویژه در شرایطی که طفل جیغ می زند و فرد به دنبال راه حلی سریع و موثر است و فرصت کافی برای بررسی پیشنهادهای مختلف را ندارد، او را بیشتر دچار شک و تردید می کند. تردید و دستپاچگی والدین به نوزاد هم منتقل شده و شرایط را بدتر می کند. بنابراین در بین اطرافیان خود به دنبال فردی آگاه و مدبّر بگردید که به او اعتماد کامل دارید و بدون اما و اگر می توانید فرزندتان را به او بسپارید و فقط از او مشورت بگیرید.

آویزِ رنگی

رخت آویزی را به وسیله ی بند در میدان دید نوزاد آویزان کنید. سپس با استفاده از بندهای رنگی، اشیای براق و رنگارنگی به آن بیاویزید. دسته کلید، آیینه ی کوچک، حلقه های عروسکی و فانتزی بزرگ و رنگارنگ و چیزهایی از این قبیل برای این منظور مناسب اند. اگر بخواهید رخت آویز شما زیباتر و جذاب تر شود می توانید آن را با روبان و ستاره های رنگی تزیین کنید. برای آن که خطری نوزاد را تهدید نکند، مرتب رخت آویز را بررسی کنید تا از محکم بودن اشیای روی آن مطمئن شوید.
توجه: حتی المقدور از اشیای پلاستیکی استفاده کنید نه شکستنی.

آیینه بازی

کودک و بزرگ ترش روبروی هم می نشینند. ابتدا کودک نقش آیینه را بازی می کند. بزرگ تر دستش را بالا می برد، کودک نیز همین کار را انجام می دهد. بزرگ تر یک چشمش را می بندد و آیینه نیز همان کار را تکرار می کند. بزرگ تر کارهای ساده ای انجام می دهد که آیینه ی کوچولو هم توانایی تقلید آن ها را داشته باشد. سپس نقش ها عوض می شود و حالا نوبت کودک است که ادا درآورد.

همکاری

اگر خواهر و برادر بزرگ تر بتوانند در انجام برخی کارهای مربوط به نوزاد نقشی داشته باشند، کمک بزرگی برای والدین خود خواهند بود. این نقش می تواند با خرید یک شلوار پیش بندی آغاز شود. مثلاً وقتی به خرید می روید از فرزندتان بپرسید: "کدام یک از این ها برای نوزاد بهتر است؟" بدیهی است در خصوص انتخاب اولین اسباب بازی های نوزاد باید توصیه های کارشناسی را در نظر بگیرید؛ اما در مورد انتخاب غذای او، خواهر یا برادر بزرگ ترش نیز می تواند انواع غذاهای کودک را امتحان کند تا از میان آن ها بهترین مزه را برگزیند.

ماساژ پا

انگشتان پای نوزاد را با عشق و محبت بمالید و به تک تک آن ها سلام کنید. این کار باعث می شود نوزاد لذت برده و به آرامش برسد. او در عین حال متوجه می شود که همه ی این انگشتان جزئی از بدنش هستند.



فرفره های کاغذی

تعدادی فرفره بزرگ درست کرده و آن ها را در جایی مانند نرده های باغچه، پنجره یا بالکن آویزان کنید تا در باد بچرخند. حال نوزاد را بغل کرده و از پنجره ی اتاقش به این منظره ی زیبا و تماشایی نگاه کنید.

یک حس خوب

به دفعات زیاد و با دقت و توجه فراوان به فرزندتان لبخند بزنید. این کارتان این حس را به نوزاد منتقل می کند که مورد پذیرش و محبت شما قرار گرفته است و جایگاه ویژه ای در زندگی تان دارد. مدت زیادی طول نمی کشد که نوزاد هم به شما لبخند می زند و همین حس زیبا را در شما زنده می کند.

ماساژ

نوزاد عاشق ماساژهای آرام بخش است. نکته ی مهم در ماساژ؛ داشتن آرامش، دستانی گرم و نرم و صبر و حوصله بسیار است. این ماساژ هم برای کودک و هم برای ماساژور تاثیری آرام بخش دارد.
دیگر کارهای مورد علاقه ی نوزادان:

*با شکم روی پای والدین دراز بکشند و کمرشان را بمالند.
*روی شکم دراز بکشند و والدین باسنشان را به نرمی ماساژ دهند.

حرکات موزون

نوزاد را بغل کنید و با موسیقی آرام و لطیفی حرکاتی موزون را انجام دهید. بعدها می توانید کمی تندتر و با هیجان بیشتری این کار را بکنید. برای بچه هایی که می توانند بایستند، رقص دو نفره بسیار جالب و مهیج است. به این ترتیب که کودک روی پاهای پدر یا مادر می ایستد و هر دو با صدای آهنگ می چرخند و می رقصند. البته باید کودک را محکم نگه دارید!

توجه به بچه های بزرگ تر

گاهی پیش می آید که بچه های بزرگ تر ناگهان مانند یک نوزاد رفتار می کنند. آن وقت شما مجبورید از دو نوزاد نگهداری کنید و این شرایط بسیار دشوار است. اما نگران نباشید، این مشکل به زودی برطرف می شود. با کودک بازی کنید. دو شیشه ی شیر پر کنید و اجازه دهید بچه ی بزرگ تر در حالی که پستانک در دهان دارد، داخل خانه چهار دست و پا برود و کارهایی از این قبیل انجام دهد. پس از آن به او بگویید: "خوب، این نی نی کوچولو هم باید مثل آن نی نی بخوابد و برای بازی با خرس عروسکی هنوز خیلی کوچک است." با گفتن این جمله همه ی اداها فوری به پایان می رسند.

توپ بازی

بچه هایی که چهار دست و پا می روند، به توپ بازی علاقه دارند. راحت ترین روش آن است که توپ را به سمت آن ها قِل دهید. کودک مقابل یک بزرگ تر می نشیند و پاهایش را باز می کند. بزرگ تر هم توپ را میان پاهای کودک قِل می دهد و با او بازی می کند.



چه می بینم؟

بزرگ تر بچه را بغل کرده و با دقت به تابلویی نگاه می کند. او درباره ی آدم ها، شکل ها و رنگ های روی تابلو حرف می زند. پس از مدت کوتاهی بازی آغاز می شود. بزرگ تر می گوید: "من چیزی می بینم که گرد و قرمز است و...". کودک نیز برای پاسخ دادن انگشتش را روی شکل مورد نظر می گذارد. تصاویری را انتخاب کنید که از نظر شکل و رنگ واضح و قابل تشخیص باشند.

یک بازی ساده

ساده ترین روش برای خنداندن نوزاد آن است که به آرامی روی بینی او فوت کنید!

نجوا کردن

در گوش فرزندتان داستانی را با صدای آهسته زمزمه کنید؛ حتی اگر لازم باشد این کار را موقع پختن غذا انجام دهید. برای این منظور نوزاد را محکم در آغوش بگیرید، با عشق و محبت و به آرامی در گوشش نجوا کنید.

فصل سوم: بازی های حسی



برترین احساس، در بازی های کودکانه نهفته است.(شیلر) چیزی بهتر و جالب تر از آن نیست که با همه وجود از چیزی لذت ببریم؛ اصلاً تفاوتی ندارد که چه سنی دارید، این موضوع برای تمام سنین یکسان است. از آن جا که این کار برای بزرگ ترها بسیار دشوار است، می توان از بچه ها و دنیای سرگرمی های حسی آنان چیزهای زیادی آموخت.

من می بینم

نوزاد فرق بین تاریکی و روشنایی را می فهمد. آوردن نوزاد از اتاقی تاریک به پذیرایی روشن برای او اتفاقی بی نظیر است. نخستین رنگ هایی که نوزاد می تواند تشخیص دهد؛ سفید، سیاه و قرمز است و هر چه تضاد میان رنگ ها بیشتر باشد، برایش هیجان بیشتری به همراه دارد. نوزادان تصاویر ساده ی سیاه و سفید را دوست دارند.

پنجره ای رو به دنیا

نوزاد با احساس امنیت در آغوش پدر یا مادرش، از پنجره به بیرون نگاه می کند و لذت می برد. وجود رنگ ها، صداها و اشکال مختلف سبب تحریک حس بینایی اش می شود و این توانایی را به دست می آورد که محل تولید صدا را تشخیص دهد.

رقص در باد

تماشای پارچه ها و دستمال های رنگارنگی که در باد تکان می خورند، برای نوزاد سرگرمی لذت بخشی است. پارچه ها را روی میله یا بند رخت پهن کنید؛ طوری که به راحتی در باد حرکت کنند. یک پنکه رومیزی برای این کار مناسب است. پنکه را طوری بگذارید که پارچه ها در کوران باد تکان بخورند. البته شدت تکان خوردن پارچه ها نباید به گونه ای باشد که نوزاد بیش از حد تحریک و عصبی شود.



محیطی سرشار از محرک های حسی

نوزاد برای درک مفهوم اشیا و وقایع مختلف اطرافش، از ابتدا تمام حواسش را به کار می گیرد. او به دقت هر آن چه در اطرافش است، می بیند، می شنود، می چشد، می بوید و لمس می کند. وجود محیطی جالب - که بدون تحت فشار گذاشتن کودک - همه ی حواس او را درگیر کند؛ سبب تقویت هوش و سلامتی او می شود.

چه کسی مرا قلقلک داد؟

هر یک از افراد خانواده برای قلقلک دادن کودک وسیله ای پیدا می کند؛ چیزهایی مانند: فرچه ی اصلاح، پر، علف، گل های کوچک، لباس یا وسایل پشمی یا پوست طبیعی و... اگر با یکی از این وسایل گلو، پشت گوش، روی زانو یا گونه های کودک را قلقلک دهید، او از فرط خنده چشم هایش را می بندد، جیغ می کشد و خودش را جمع می کند.

یک تجربه ی حسی: همه وسایلی که نام بردیم، باعث قلقلک می شوند، اما نوع قلقلک هر یک از آن ها متفاوت است. می توان برای خردسالان یک بازی ترتیب داد. کودک باید از حالت و نوع قلقلک تشخیص دهد که چه کسی این کار را کرده است.

دیوار لامسه

یک طرف کارتن بزرگی را ببُرّید و آن را در ارتفاع قابل دسترس کودک، روی دیوار نصب کنید. روی این تابلو چیزهای مفیدی برای تحریک حس لامسه کودک بچسبانید؛ چیزهایی از قبیل:

*یک تکه پارچه ی مخملی یا حوله ای
*یک تکه مقوا
*یک تکه دستمال واکس
*پوست طبیعی
*تکه ای چرم
*کاغذ سنباده ی نرم
*کاغذ آلومینیوم صاف یا مچاله شده
*تکه ای چوب باریک و پرداخت شده
*اسفنج

ابتدا کودک به همراه یک بزرگ تر همه ی اشیای روی تابلو را لمس می کند و هنگام لمس هر یک چیزی می گوید؛ مثلاً: این شئ نرم است، این چوب سفت و صاف است و....
نخست بهتر است بزرگ تر شئ مورد نظر را لمس کند و درباره ی آن توضیح دهد، سپس دست کودک را روی آن قرار دهد.

عطر آشنا

یک پولیور، تی شرت یا روسری و دستمالی که بوی پدر یا مادر را می دهد، برای زمان دوری کودک از والدینش، چیز مناسبی است. مثلاً یک بعدازظهر که کودک در خانه ی مادربزرگ است و یا زمانی که در مهدکودک است، این وسیله بسیار کارساز است. بسیاری از بچه ها با وجود چنین چیزی در تختشان، بهتر و آسوده تر می خوابند. بدیهی است این لباس یا دستمال باید به ندرت شسته شود؛ در واقع همیشه باید یک عدد زاپاس(جایگزین) در اختیار داشته باشید.

آب + خاک = گِل

فرو بردن انگشتان دست و پا در گل نرم و چنگ زدن آن، حس بی نظیری به انسان دست می دهد. گل، به راحتی از هم جدا می شود و همین ویژگی گل است که آن را برای کودک به بهشتی تبدیل می کند. مزیت دیگر گل آن است که به راحتی با آب شسته شده و دست و پای کودک تمیز می شود.

کیسه ی حسی

کیسه ی پلاستیکی زیپ داری را با موادی پُر کنید که کودک بتواند آن را فشار دهد. مواد زیر برای این کار مناسب اند:

*کف ریش تراشی
*نمک مرطوب و خمیر شده
*مخلوط آب و ماسه
*مخلوط آب و نشاسته

داشتن این کیسه حس خوبی در کودک ایجاد می کند و برای مقابله با خشونت های انباشته شده در او بسیار کارساز است. اگر محتویات کیسه را با چند قطره رنگ خوراکی مخلوط کنید، جالب تر می شود.



نامه های عجیب و غریب

نقش دست و پای کودک را روی کاغذ حک کنید. با این روش می توان سرعت رشد او را به شیوه ای جالب و موثر ثبت کرد. بهتر است برای این کار از آبرنگ استفاده کنید. البته کپی گرفتن از دست و پای کودک هم روش جالب و بامزه ای است. در تهیه ی این تصاویر دست و دل باز باشید! پدر و مادربزرگ، عمه و خاله و دوستان خانوادگی از دریافت این نامه های عجیب وغریب آن هم از طرف کوچک ترین عضو خانواده خیلی خوشحال می شوند.

وقت بگذارید

همه ما فیلم های اکشن آمریکایی را می شناسیم؛ صحنه ها و اتفاقات یکی پس از دیگری با هیاهو و سروصدای بسیار، پشت هم می آیند و می روند. کودک نیز نسبت به وقایع اطرافش همین حس را دارد: این توپ است، اما رفت؛ این شیشه ی شیر است، اما لحظه ای بعد، دیگر شیشه شیری در کار نیست. بنابراین در نحوه ی رفتار با نوزاد باید عمداً از سرعت حرکات خود کم کرده، کاملاً آهسته و باحوصله رفتار کنید. شمرده و آرام حرف بزنید، یک شئ را به مدت طولانی در اختیارش قرار دهید و فوری از او نگیرید؛ زیرا بچه ها به زمان نیاز دارند.

سرگرمی جالب

کرم زدن به کودک اغلب برای او لذت بخش است؛ به ویژه اگر اجازه داشته باشد، با این ماده ی نرم و لغزنده بازی کند. در هوای گرم تابستان که از کرم های ضد آفتاب استفاده می کنید، اجازه دهید کودک روی شکم مادرش با کرم نقش و طرح ایجاد کند. البته مادر هم می تواند روی شکم فرزندش نقاشی کند. ناف کودک شبیه بینی است؛ پس می توان با کرم برای آن دو چشم بزرگ گذاشت و به همین ترتیب ادامه داد. سپس کودک می تواند خودش را در آیینه نگاه کند. کرم بازی به کودکانی که نرمش و محبت کمتری از خود بروز می دهند، این امکان را می دهد تا خودشان فرماندهی این لذت حسی را به عهده بگیرند و تا زمانی که از آن لذت می برند، این کار را ادامه دهند. تا جایی که امکان دارد برای انجام این فعالیت وقت بگذارید.

پیاده روی حسی

وقتی کودک می تواند دست در دست والدینش راه برود، زمان این بازی حسی فرا رسیده است. با توجه به فصول مختلف می توان فعالیت های گوناگونی برای پاهای کوچک و برهنه کودک در نظر گرفت:
شن و ماسه یا برگ برای این کار بسیار مناسب اند؛ البته علف های خیس و باران خورده، علوفه های خشک و تشک های بادی نیز تجربیات مهیجی برای پاهای کوچک فرزندتان ایجاد می کنند. کودک تفاوت میان کاشی های سرد، کفپوش چوبی و گرم، پرزهای نرم فرش و پرزهای بلند و زبر پادری حمام را متوجه می شود.

سوپ دستکش

سوپی خوش طعم و لذیذ که در سبد سرو می شود. سه جفت دستکش در رنگ، اندازه و جنس مختلف در سبدی انداخته می شوند. اکنون کودک باید دو دستکش همشکل را پیدا کند. پیش از شروع بازی چشم های کودک را با پارچه ای ببندید. اگر این کار را بخواهیم برای برادر و خواهرهای بزرگ تر انجام دهیم باید تعداد دستکش ها بیشتر کنیم.



دکمه ی جادویی

دکمه ی گرد و بزرگی را در لیوان محتوی آب و مقداری اسید کربنیک می اندازیم. دکمه فوری به ته لیوان می رود. اما پس از مدتی روی سطح دکمه تعداد زیادی حباب ریز و کوچک جمع می شود. دکمه به تدریج سبک تر شده، ناگهان تکان می خورد و به سطح آب می آید. سپس حباب های روی دکمه می ترکند و دوباره به ته لیوان برمی گردند. این چرخه مدام تکرار می شود؛ نمایشی که به این زودی برای تماشاچی کوچک ما خسته کننده نخواهد شد. لیوان را در محلی دور از دسترس کودک قرار دهید و پشت آن چراغی بگذارید تا داخل آن را روشن کند.

تماس تلفنی

بچه ها با علاقه ی زیاد به صدایی که از تلفن می آید، گوش می دهند؛ به خصوص اگر آشنایی پشت خط باشد. از این رو در زمان ناراحتی کودک یک گفت وگوی تلفنی می تواند تاثیر فوق العاده ای در تسکین غم هایش داشته باشد و لبخند به لبانش آورد. اگر کودک صدای فرد مورد علاقه اش را از پشت تلفن بشنود؛ متوجه می شوید که در پایان مکالمه، گوشی تلفن را نوازش می کند و گاهی حتی آن را می بوسد.

تصاویر جالب

کودک، بچه های دیگر را دوست دارد و از تماشای عکس بچه ها در مجله ها و کتاب ها، هم چنین از دیدن تصاویر تبلیغاتی مربوط به بچه ها، لذت می برد. این تصا ویر را از مجلات ببُرّید و در ارتفاعی مناسب در معرض دید کودک روی مبل یا دیوار بچسبانید.

ماساژ سر

با نوک انگشتانتان سرِ کودک را ماساژ دهید. این کار برای کودک لذت بخش است و او را به خنده می اندازد. اگر برای بچه ی بزرگ تری این کار را انجام می دهید، باید حدس بزند که شما با چند انگشت سر او را ماساژ می دهید. حدس این موضوع اصلاً کار ساده ای نیست!

کیسه ی حدسیات

کیسه ی کاغذ باطله یا ساک ورزشی برای این کار بسیار مناسب است. اگر هیچ یک از این ها را ندارید، می توانید از یک روبالشی کوچک استفاده کنید. یکی از اشیای مورد علاقه و آشنای کودک را در این کیسه پنهان کنید؛ چیزی که او می تواند اسمش را بگوید؛ مثلاً خرس کوچولو، ماشین یا عروسک پارچه ای که اسمش جوجو است و... کودک دستش را داخل کیسه می برد و شئ را به دقت لمس می کند. حال موضوع هیجان انگیز می شود: راستی داخل کیسه چیست؟ کودک پاسخ را می گوید. او پس از دادنِ پاسخ می تواند شیء را از کیسه بیرون آورد تا ببیند که حدسش درست بوده است یا نه.

دوربین

لوله مقوایی دستمال توالت را بردارید و یک سر آن را با سلفون رنگی بپوشانید. کودک از سر دیگر آن به داخل لوله نگاه می کند و از تماشای دنیای رنگارنگ اطرافش شگفت زده می شود. شاید امروز همه چیز به رنگ آبی، فردا قرمز و پس فردا هم نارنجی باشد؛ یک دنیای رنگی و بی نظیر.



بلندگو

لوله های خالی دستمال توالت فقط به درد ساختن دوربین نمی خورد؛ می توان با آن ها بلندگو هم درست کرد. البته چون صدا با این بلندگو کمی عجیب و بم می شود، کودک می تواند از خودش صداهای جدید و نامفهومی درآورد. والدین و خواهر و برادر بزرگ تر هم می توانند در بلندگو صحبت کنند، آهسته حرف بزنند یا صداهای تازه ای با آن تولید کنند.

بسته های حسی

دو کیسه ی پلاستیکی که درشان خوب و محکم بسته می شود، انتخاب کنید. در یکی از آن ها ماده ای گرم و در دیگری ماده ای سرد بریزید. کودک می تواند با این کیسه ها بازی کند؛ آن ها را روی گونه هایش نگه دارد و تشخیص دهد که کدام یک سرد و کدام گرم است.

اثر تشویق

توجه: بهترین و سریع ترین شیوه ی آموزشی – تربیتی که همیشه نیز در دسترس است، تشویق های مثبت والدین است. البته این تشویق ها زمانی تاثیرگذارند که وقتی کودک ناخودآگاه کار درستی انجام داد، فوری مورد تشویق و دلگرمی والدینش قرار گیرد.

تور بویایی

گشت زدن و بو کشیدن، آن هم در آغوش پدر و مادر برای کودک تجربه ای بی نظیر و سراسر ماجراجویانه است. کودک در حمام بوی صابون و شامپو را حس می کند، در اتاق خواهر و برادر بوی آدامس و خمیر بازی را تشخیص می دهد و در آشپزخانه بوی موز و دارچین و یا عطر خوش گوشت سرخ شده به مشامش می رسد. هر اتاقی عطر خاصی دارد. در گردش بعدی، برای تحریک حس بویایی کودک، عطرهای تازه ای پیدا کنید.

شروع تکلم

کودک در تختش دراز کشیده و صداهای نامفهومی از خود درمی آورد: دا، دّ، گو، ما، دی، دو... پس از این همه صدای عجیب و نامفهوم، ناگهان به شکلی کاملاً تصادفی دو بخش یکسان ما – ما پشت سر هم ادا می شوند. اکنون چه اتفاقی می افتد؟ مادر با سرعت خودش را به تخت کودک می رساند، او را در آغوش می گیرد، می بوسد و با حالت تحسین آمیزی به او می گوید: "تو گفتی ماما! آره، من این جا هستم، مادرت." کودک مات و متحیر با خود می اندیشد که چه کار فوق العاده ای انجام داده است؟ و آیا این رفتار مادر به صداهایی که از خودش درآورده، مربوط می شود؟ پس دوباره تکرار می کند: گو – گو، اما اتفاقی نمی افتد ؛ می – با، باز هم اتفاقی نمی افتد. اما با گفتن ما – ما شادی دوباره کامل می شود؛ با گفتن با – با نیز همین اتفاق می افتد.

ساک لامسه

یک کیف عروسک یا جعبه ی کفش را از تکه های چرم و پارچه پُر کنید. این جعبه برای کودک حکم گنج را دارد. او هر یک از این تکه ها را برمی دارد، آن را با دستانش لمس می کند، به صورتش می مالد، در دهانش می گذارد و به سراغ تکه ی بعدی می رود. یک پارچه صاف و لطیف است، اما پارچه ی دیگر لیز و بسیار ظریف؛ در حالی که پیراهن مادربزرگ گرم و کُرکی است. یک تجربه ی حسی و جالب که همیشه سرگرم کننده و لذت بخش است؛ به ویژه اگر هر بار پارچه های تازه و خاصی به آن اضافه شود.

تکان بده، کوچولو!

قوطی های بزرگ قهوه را با اشیای مختلفی پُر کنید؛ مثلاً در یک قوطی سه عدد گیره لباس، در قوطی دیگر یک قاشق و در قوطی سوم چند عدد وسایل خانه سازی بریزید. تفاوتی ندارد که برای تولید صدا چه اشیایی انتخاب می کنید؛ فقط این اشیا باید به اندازه ای باشند که کودک نتواند آن ها را قورت دهد. کودک در هر دستش یک قوطی می گیرد، تکان می دهد و سر و صدا راه می اندازد. پس از مدتی که کودک به صدای قوطی ها آشنا شد، مسابقه "صدا" برگزار کنید. از او بپرسید قاشق کجاست؟ او هر یک از قوطی ها را تکان می دهد و شاید بتواند قوطی درست را تشخیص دهد. اما اگر نتوانست، به کمک هم قوطی درست را پیدا کنید و با خوشحالی قاشق را به او نشان دهید.



زبان و اصوات بیگانه

شنیدن ترانه های خارجی که صدای خواننده ی آن به صدای پدر، مادر یا مادربزرگ و... شباهت دارد، حس کودک را نسبت به اصوات بیگانه تقویت کرده و باعث رشد قدرت تکلم او می شود. البته مادر می تواند پیش از تولد نیز فرزندش را با این صداها آشنا سازد. برای مثال سفر به یک کشور خارجی در زمان بارداری و صحبت به آن زبان، تمرین خوبی برای آشنایی جنین است.

سوت زدن

سوت زدن روش های متفاوتی دارد و با استفاده از لب، زبان و سق دهان انجام می شود. در آغاز کار و برای خنداندن کودک سوت های تکی و بلند کفایت می کند.

چراغ قوه

یک چراغ قوه ابتدایی و ساده می تواند برای کودک اسباب بازی دلربا و مهیجی باشد. کودک می تواند در آغوش پدرش در مکانی تاریک چراغ قوه را روشن و خاموش کند و حسابی متعجب شود. دوباره روشن، خاموش، روشن.....



چراغ خواب

روی کارتن، شکل ساده ای مانند ستاره، درخت، قلب و... بکشید. اگر از نقاشی خود رضایت دارید، آن را ببرید و از قسمت داخلی کارتن محل برش را با کاغذ رنگی شفاف بپوشانید. اکنون چراغ قوه ای را درون کارتن بگذارید و آن را روشن کنید. حالا چراغ خواب دست ساز شما آماده است و می درخشد. با وجود چنین چراغی، فرزندتان شب ها به خوابی ناز فرو می رود.

بوسه ی فرشته

فرشته ی مادر همیشه چشمان فرشته ی کوچولو را به آرامی می بوسد. این کار، فرشته کوچولو را قلقلک می دهد و او را می خنداند.

نظرات کاربران درباره کتاب نخستین بازی‌های شاد و کودکانه