فیدیبو نماینده قانونی دانشگاه امام صادق (ع) و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب آشنایی با مفاهیم و مدل‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی

کتاب آشنایی با مفاهیم و مدل‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی

نسخه الکترونیک کتاب آشنایی با مفاهیم و مدل‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۱,۶۸۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب آشنایی با مفاهیم و مدل‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی

سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر در فعالیت‌هایی مورد استفاده قرار می‌گیرند که هدف کارآفرینان آن‌ها تبدیل فرصت‌ها به کسب و کارهای نوآور است. طرح‌های فناورانه و ابداعی و نوآور از طرق مختلف می‌توانند تأمین مالی شوند که سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر بهترین روش است. نهاد سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر کمک قابل ملاحظه‌ای به توسعه طرح‌های نوآور و جلوگیری از خروج آن‌ها از کشور می‌نماید. توسعه فناوری از جمله دیگر مزایای این نوع روش تأمین مالی است. نهاد سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر بستر مناسب برای رشد خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها را فراهم می‌کند. مشارکت، در نهاد سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر به‌معنای تام کلمه عملیاتی می‌شود. در این نوع مشارکت هم تأمین مالی صورت می‌گیرد و هم حمایت‌های مشاوره‌ای ارائه می‌گردد. شمّ تجاری در این نوع فعالیت‌ها محور کار است و در این رابطه با مدیریت مشارکت می‌کنند. این نوع نهادهای تأمین مالی، کارآفرینان ایده‌های نو و خلاق را کمک می‌نمایند تا ایده‌های آن‌ها به عمل تبدیل شود. اسلام توجه خاصی به اندیشه مشارکت در سود و زیان دارد، به همین جهت عقود مشارکتی در شریعت اسلام، امضاء شده و در فعالیت‌های اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرد. عقود اسلامی به‌ویژه عقود مشارکتی زیربنای لازم برای استفاده از سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی را فراهم می‌کند. این کتاب تلاش می‌کند ابعاد مختلف سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی را مورد مداقه قرار دهد و نشان دهد این نهاد در چارچوب عقود اسلامی از کارایی لازم برخوردار است. ممنوعیت ربا و غرر در اسلام راه را برای استفاده هرچه گسترده‌تر از سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی باز می‌نماید.

ادامه...

بخشی از کتاب آشنایی با مفاهیم و مدل‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



مقدمه

سرمایه گذاری ریسک پذیر در فعالیت هایی مورد استفاده قرار می گیرند که هدف کارآفرینان آن ها تبدیل فرصت ها به کسب و کارهای نوآور است. طرح های فناورانه و ابداعی و نوآور از طرق مختلف می توانند تامین مالی شوند که سرمایه گذاری ریسک پذیر بهترین روش است. نهاد سرمایه گذاری ریسک پذیر کمک قابل ملاحظه ای به توسعه طرح های نوآور و جلوگیری از خروج آن ها از کشور می نماید. توسعه فناوری از جمله دیگر مزایای این نوع روش تامین مالی است. نهاد سرمایه گذاری ریسک پذیر بستر مناسب برای رشد خلاقیت ها و نوآوری ها را فراهم می کند. مشارکت، در نهاد سرمایه گذاری ریسک پذیر به معنای تام کلمه عملیاتی می شود. در این نوع مشارکت هم تامین مالی صورت می گیرد و هم حمایت های مشاوره ای ارائه می گردد. شمّ تجاری در این نوع فعالیت ها محور کار است و در این رابطه با مدیریت مشارکت می کنند. این نوع نهادهای تامین مالی، کارآفرینان ایده های نو و خلاق را کمک می نمایند تا ایده های آن ها به عمل تبدیل شود. اسلام توجه خاصی به اندیشه مشارکت در سود و زیان دارد، به همین جهت عقود مشارکتی در شریعت اسلام، امضاء شده و در فعالیت های اقتصادی مورد استفاده قرار می گیرد. عقود اسلامی به ویژه عقود مشارکتی زیربنای لازم برای استفاده از سرمایه گذاری ریسک پذیر اسلامی را فراهم می کند. این کتاب تلاش می کند ابعاد مختلف سرمایه گذاری ریسک پذیر اسلامی را مورد مداقه قرار دهد و نشان دهد این نهاد در چارچوب عقود اسلامی از کارایی لازم برخوردار است. ممنوعیت ربا و غرر در اسلام راه را برای استفاده هرچه گسترده تر از سرمایه گذاری ریسک پذیر اسلامی باز می نماید.

سخن ناشر

«بسم اللّه الرحمن الرحیم»
وَلَقَدْ ءَاتَینَا داوُودَ وَ سُلَیمَنَ عِلْمًا و قَالا اْلْحَمْدُ لِلَّهِ اْلَّذِی
فَضَّلَنَا عَلَی کَثِیرٍ مِنْ عِبَادِهِ اْلْمُوْمِنِینَ
(قرآن کریم. سوره مبارکه النمل. آیه شریفه۱۵)

فلسفه وجودی دانشگاه امام صادق (ع) که ازسوی ریاست دانشگاه به کرات مورد توجه قرار گرفته، تربیت نیروی انسانی ای متعهد، باتقوا و کارآمد در عرصه عمل و نظر است تا از این طریق دانشگاه بتواند نقش اساسی خود را در سطح راهبردی به انجام رساند.
از این حیث «تربیت» را می توان مقوله ای محوری یاد نمود که وظایف و کارویژه های دانشگاه، در چارچوب آن معنا می یابد؛ زیرا که «علم» بدون «تزکیه» بیش از آنکه ابزاری در مسیر تعالی و اصلاح امور جامعه باشد، عاملی مشکل ساز خواهد بود که سازمان و هویت جامعه را متاثر و دگرگون می سازد.
از سوی دیگر «سیاست ها» تابع اصول و مبادی علمی هستند و نمی توان منکر این تجربه تاریخی شد که استواری و کارآمدی سیاست ها در گرو انجام پژوهش های علمی و بهره مندی از نتایج آن هاست. از این منظر پیشگامان عرصه علم و پژوهش، راهبران اصلی جریان های فکری و اجرایی به حساب می آیند و نمی توان آینده درخشانی را بدون توانایی های علمی ـ پژوهشی رقم زد و سخن از «مرجعیت علمی» در واقع پاسخ گویی به این نیاز بنیادین است.
دانشگاه امام صادق (ع) درواقع یک الگوی عملی برای تحقق ایده دانشگاه اسلامی در شرایط جهان معاصر است. الگویی که هم اکنون ثمرات نیکوی آن در فضای ملی و بین المللی قابل مشاهده است. طبعاً آنچه حاصل آمده محصول نیت خالصانه و جهاد علمی مستمر مجموعه بنیان گذاران و دانش آموختگان این نهاد است که امید می رود با اتکاء به تاییدات الهی و تلاش همه جانبه اساتید، دانشجویان و مدیران دانشگاه، بتواند به مرجعی تمام عیار در گستره جهانی تبدیل گردد.
معاونت پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع) باتوجه به شرایط، امکانات و نیازمندی جامعه در مقطع کنونی با طرحی جامع نسبت به معرفی دستاوردهای پژوهشی دانشگاه، ارزیابی سازمانی- کارکردی آن ها و بالاخره تحلیل شرایط آتی اقدام نموده که نتایج این پژوهش ها درقالب کتاب، گزارش، نشریات علمی و.... تقدیم علاقه مندان می گردد. هدف از این اقدام - ضمن قدردانی از تلاش خالصانه تمام کسانی که با آرمان و اندیشه ای بزرگ و ادعایی اندک در این راه گام نهادند- درک کاستی ها و اصلاح آن ها است تا از این طریق زمینه پرورش نسل جوان و علاقه مند به طی این طریق نیز فراهم گردد؛ هدفی بزرگ که در نهایت مرجعیت مکتب علمی امام صادق (ع) را در گستره بین المللی به همراه خواهد داشت (ان شاءالله).

وللّه الحمد
معاونت پژوهشی دانشگاه

فصل اول: مروری بر مفاهیم سرمایه گذاری ریسک پذیر متعارف

مقدمه

سرمایه گذاری ریسک پذیر عبارت از وجوهی است که معمولاً در یک کسب و کار جدید در حال رشد، توسط سرمایه گذاران خارج از شرکت، وارد می شود. این سرمایه گذاری با ریسک بالایی همراه است، ولی متناسب با آن، انتظار بازده بالاتر نیز وجود دارد که این بازده عموماً بالاتر از میانگین بازار است (گلعلی زاده و دیگران، ۱۳۸۷، ص۴۷). این سرمایه به همراه کمک های مدیریتی، توسط افرادی حرفه ای در اختیار شرکت های جوان، کوچک، در حال رشد و دارای آتیه قرار می گیرد.
سرمایه گذاری ریسک پذیر از منابع مهم تامین مالی شرکت های کوچک و نوپا به شمار می رود. سرمایه های ریسک پذیر بهترین روش تامین مالی شرکت های نوپا و نوآور است، زیرا روش های دیگر تامین مالی عمدتاً در قالب فعالیت های دولتی صورت می گیرد که بنا به ماهیت خود نمی توانند خلاء موجود در تامین مالی شرکت های نوپا را پوشش دهند. لذا معمولاً کارآفرینان در کشورهای پیشرفته صنعتی جهت جذب سرمایه مورد نیاز خود به سراغ بازار سرمایه های ریسک پذیر می روند (مستحسن و باقری، ۱۳۸۲، ص۲۲۹؛ محبوبی و باقری، ۱۳۸۳، ص۲).
در واقع سرمایه گذاری ریسک پذیر یکی از ابزارهای نوین مالی است که با جمع آوری و هدایت سرمایه های سرگردان به شرکت های تازه تاسیس، موجب بالفعل شدن ایده های بالقوه در صنایع تکنولوژی محور و فناورانه می باشد (صالحی و ستاره آسمان، ۱۳۸۹، ص۱۲۲). حوزه های صنعتی این­گونه شرکت ها معمولا آن دسته از صنایعی است که با عدم قطعیت بالا مواجهند. مثال های مشهور این صنایع، صنعت میکروالکترونیک، نانوتکنولوژی، دارویی، مخابرات و سرگرمی است. بنگاه های تازه تاسیس در این صنایع، منبع اصلی تامین مالی خود را بازار سرمایه گذاری ریسک پذیر می دانند و وجه تسمیه این سرمایه گذاران نیز همین ریسک بالای سرمایه گذاری در صنایع و حوزه های جدید و نامطمئن است (طالبی و دیگران، ۱۳۸۸، ص۱۴۶). به تعبیر دیگر سرمایه ریسک پذیر از آن جهت که کمک به شکل گیری و تجاری سازی طرح ها، ایده ها و برنامه های کسب وکار می نماید و در خدمت طرح ها و ایده هایی قرار می گیرد که تا کنون در بازار تست نشده است، ریسک پذیر نامیده می شود (جلیلی و احمدی، ۱۳۸۵، ص۲؛ بیگدلو و اصولیان، ۱۳۸۵، صص۳-۵).
سرمایه گذاری ریسک پذیر عموماً در قالب شرکت هایی انجام می شود که در ابتدای مسیر رشد باشند، و طرح های مبتنی بر خلاقیت را پیاده نمایند. در این نوع از سرمایه گذاری ها مخاطره قابل توجهی از سوی سرمایه گذار پذیرفته می شود، زیرا از طرفی احتمال عدم موفقیت این گونه شرکت های تازه تاسیس زیاد است و عملاً نمی توان هیچ برآوردی نسبت به وضعیت مالی، سودآوری و حتی بقای آن ها داشت و از طرف دیگر به دلیل اینکه عموماً دارایی این گونه شرکت ها نیروی انسانی و مغز افزاری و کمتر دارایی فیزیکی است، در صورت عدم موفقیت پوششی برای ریسک سرمایه گذاران وجود ندارد (خلیلی عراقی، ۱۳۸۵، صص۲-۳).
شرکت­های معتبری مانند دیجیتال اکویپمنت[۱]، اپل[۲]، فدرال اکسپرس[۳]، کامپک[۴]، سان میکروسیستم[۵]، اینتل[۶]، مایکروسافت[۷]، هام دپوت[۸] و مدترونیک[۹] و جنتک[۱۰] از معروف ترین شرکت هایی هستند که در مسیر توسعه ابتدایی خود از سرمایه­های ریسک پذیر استفاده کرده­اند (جهاندار، ۱۳۸۹، ص۵). از این رو توجه قابل ملاحظه­ای به نقش سرمایه گذاری ریسک پذیر در تامین سرمایه فعالیت کارآفرینانه شده است (یدالهی و احمدیان راد، ۱۳۸۵).
تاثیری که این شرکت ها در اقتصاد کشورهای بهره مند از صنعت سرمایه گذاری ریسک پذیر داشته اند، بسیار با اهمیت است. از جمله این تاثیرات می توان به اشتغال چند میلیونی، تحصیل درآمدهای هنگفت، در دست داشتن حدود ۱۰% از نرخ اشتغال بخش خصوصی و کسب درصد قابل توجهی از حجم سرمایه گذاری در تولید ناخالص داخلی اشاره نمود (صالحی و ستاره آسمان، ۱۳۸۹، صص۱۰۴-۱۰۵). از این رو OECD، سرمایه گذاری ریسک پذیر را به عنوان یک عامل برای موفقیت شرکت های با تکنولوژی بالا شناسایی کرده و پیشنهاد نموده که همه کشورها استراتژی هایی را در جهت تشویق حصول به سرمایه گذاری ریسک پذیر در صنایع مختلف نوپا مورد ملاحظه قرار دهند (یدالهی و احمدیان راد، ۱۳۸۵).
در مجموع سرمایه گذاری ریسک پذیر دارای ویژگی­های خاصی است که آن را از سایر انواع سرمایه گذاری­های دیگر متمایز می­سازد. سرمایه گذاران ریسک پذیر به دنبال کسب درآمد از شرکتی که در آن سرمایه گذاری می­کنند نمی­باشند و آن­ها سود اصلی خود را هنگامی که سهام خود را می­فروشند و از شرکت خارج می­شوند کسب می­کنند. این سرمایه گذاران عموماً شرکت هایی که در ابتدای راه هستند را انتخاب می­کنند و آن­ها را به رشد و بلوغ می­رسانند و از طریق ارزشی که در شرکت تولید کرده­اند و با واگذاری آن سود خود را به دست می­آورند و با توجه به سیاست­های شرکت به مورد بعدی برای سرمایه گذاری تمرکز می­کنند.
از این رو با توجه به اهمیت و کارایی صنعت سرمایه­گذاری ریسک­پذیر در کشور و لزوم گسترش و استفاده مناسب از این صنعت جهت تامین مالی شرکت های نوپا و همچنین تامین مالی شرکت­هایی که از فناوری­های نوین جهت بهبود راندمان تولید و افزایش بهره­وری استفاده می­کنند، بررسی این مسئله که آیا مبانی و مولفه­های سرمایه­گذاری ریسک­پذیر متعارف منطبق با موازین و قوانین اسلامی است یا خیر بسیار حائز اهمیت است.
برای تحقق این مهم لازم است تا مفهوم سرمایه گذاری ریسک پذیر تبیین گردد که در فصل اول به این مسئله پرداخته شده است. در این فصل، ابتدا تعریف سرمایه گذاری ریسک پذیر مطرح گردیده است و در ادامه مزایا و ویژگی های سرمایه گذاری ریسک پذیر مورد اشاره قرار گرفته اند.

۱. تعریف سرمایه گذاری ریسک پذیر

تعاریف متعددی از سرمایه گذاری ریسک پذیر ارائه شده است که هر یک از جهتی به این صنعت نگاه کرده و تعریف خود را ارائه کرده­اند که جهت اختصار در این قسمت تعریفی جامع از سرمایه گذاری ریسک پذیر ارائه شده است. طبق این تعریف سرمایه گذاری ریسک پذیر نوعی سرمایه گذاری در صنایعی است که به طرح یک ایده نو یا محصول جدید که دارای ریسک بالا و استعداد بالقوه برای تامین بازده بالاتر از میانگین سود است می­پردازد. این نوع سرمایه گذاری بیشتر در شرکت­هایی که دارای پتانسیل نوآوری یا تحقیقات ویژه­ای در تکنولوژی های برتر هستند، قابل استفاده می باشد و قابلیت سود و زیان بالقوه در ذات آن نهفته است و به همین دلیل، اغلب، به چنین وجوهی، سرمایه پرخطر یا ریسکی نیز می­گویند (Titvack, ۲۰۰۶).

۲. اهمیت و ضرورت پرداختن به سرمایه گذاری ریسک پذیر

دلایل این مهم را می توان در دو دسته دلایل سلبی و ایجابی تقسیم بندی کرد. دسته اول به بیان این موضوع پرداخته­اند که به دلیل رویگردانی بانک­ها و سیستم سنتی تامین مالی، سرمایه گذاری ریسک پذیر بهترین گزینه و جایگزین برای این مانع در جهت فعالیت کارآفرینان می­باشد. دسته دوم نیز به بیان نقاط قوت و برتری­های این سیستم تامین مالی نسبت به سایر روش های تامین مالی کارآفرینان و تاثیر مثبت آن بر رشد اقتصادی پرداخته اند که در ادامه به آن ها اشاره شده است.

۲- ۱. دلایل رویگردانی بانک ها از سرمایه گذاری ریسک پذیر

رشد و توسعه شرکت­های نوپا مستلزم وجود بسترهای نهادی و وجود عوامل مختلفی است که یکی از نهادهایی که در این زمینه نقش بسیار مهمی را ایفا می کند نظام مالی می­باشد (ابوجعفری، ۱۳۸۵، ص۲۷). غالب شرکت­های نوپای دانش بنیان برای تامین منابع مالی به ویژه در مرحله ورود به بازار و رشد با محدویت­های فراوانی روبرو هستند. زیرا این بنگاه­ها علاوه بر داشتن ریسک عادی که در انواع بنگاه های کوچک، متوسط و بزرگ وجود دارد، از یک ریسک ذاتی برخوردارند که از مسائلی چون جدید بودن، پیچیدگی بالای تولید، بازار هدف خاص و... نشات می­گیرد. نهادهای مالی کمی وجود دارند که بتوانند این میزان مخاطره را بپذیرند (استیری، ۱۳۸۸، صص۳۲-۳۳).
علاوه بر این محیط بنگاه های دانش بنیان بر خلاف بنگاه­های سنتی به دلایل نوآوری، کوتاه بودن چرخه عمر تکنولوژی، نیاز به بازارهای جدید، فرایند کاری غیرخطی و پیچیده و آینده­ای نامطمئن با چالش­های فراوانی روبرو هستند. به همین دلیل نهادهای مالی سنتی از جمله بانک­ها به علت نداشتن تخصص لازم و چالش­های فراوان پیش روی این نوع بنگاه­ها با وجود سودآوری و گردش مالی بالا در صورت موفقیت، علاقه­ای به ارائه تسهیلات و یا سرمایه گذاری در آن­ها را ندارند. از این رو تنها ساز و کار مناسب تامین مالی بنگاه­های دانش بنیان، سرمایه گذاران ریسک پذیر می­باشند (مستحسن و باقری، ۱۳۸۲؛ گلعلی زاده و دیگران، ۱۳۸۷).

۲-۲. کمک صنعت سرمایه گذاری ریسک پذیر به رشد و توسعه اقتصاد

سرمایه گذاری ریسک پذیر از سه روش می­تواند رشد اقتصادی را تحقق بخشد. نخست اینکه سرمایه گذاری ریسک پذیر با تامین مالی وجوه مورد نیاز کارآفرینان آن­ها را برای راه اندازی کسب وکارهایشان یاری می­کند. بدین ترتیب با راه اندازی شرکت کارآفرینانه، تولید (و به تبع آن تقاضای مشتقه) رو به افزایش می­گذارد و این امر به صورت کلان سبب می­شود که درآمد ملی افزایش یافته و رشد اقتصادی تحقق یابد.
دوم اینکه آن­ها با تامین مالی شرکت­های کارآفرینی موجبات اشتغال تعداد بسیاری دیگر را نیز فراهم می­آورند. با اشتغال این افراد و کسب درآمد و ایجاد قدرت خرید در آنان می­توان تقاضایی اضافی برای اقتصاد ایجاد نمود که این امر نیز خود موجب افزایش تولید در اقتصاد خواهد شد.
سوم هم اینکه شرکت­های سرمایه گذاری ریسک پذیر با تامین مالی نوآوری­های تکنولوژیک فرصت پیدایش و معرفی محصولاتی جدید را فراهم می­آورند که این امر منجر به ایجاد تقاضای جدید شده و تولید و درآمد را افزایش خواهد داد. ضمن اینکه به ارتقاء کیفیت و سطح زندگی جامعه و برآورده ساختن نیازهای تامین نشده نیز کمک می­کند. همچنین دسترسی به منابع مالی برای کارآفرینان و پژوهشگران عاملی مهم در ایجاد و بهره گیری از توان فناوری در اقتصاد ملی است (صنایعی و محمودی، ۱۳۸۶).

۳. مزایای سرمایه گذاری ریسک پذیر

این مسئله امری بدیهی است که در کسب وکارهای بکر و جدید نیاز به کارآفرینانی است که بتوانند فرصت ها و تهدیدهای بالقوه را شناسایی کرده و با کمک سرمایه و منابعی که از طریق سرمایه گذاران در اختیار آنان قرار می گیرد، فرصت ها را تبدیل به کسب وکار نوآور کنند. همان گونه که ذکر شد راه های بسیاری برای تامین مالی طرح های کارآفرینانه وجود دارد که با توجه مطالب بیان شده، بهترین مورد برای ایشان سرمایه گذاری ریسک پذیر است. به صورت کلی این کارآفرینان در صورت تامین سرمایه مورد نیاز، فعالیت خود را افزایش داده و در جهت سرمایه گذاری های موفق و سودآور گام برمی دارند و با ایجاد شرکت های جدید و نوآور در جهت کسب بازدهی بالاتر، افزایش اشتغال، بهبود روند ها و تکنولوژی های گذشته و... اقدام می نمایند. سرمایه گذاری ریسک پذیر مزایای بسیاری برای اقتصاد یک کشور می تواند در بر داشته باشد که از جمله این موارد می توان به مزایای زیر اشاره کرد:

۳ -۱. ترکیب نظام مالی رابطه مدار و قانون مدار

نظام مالی رابطه مدار، واسطه گری و کنترل­ های مناسبی بر شرکت ها اعمال می کند. بنگاه های نوظهور که هنوز شهرتی در بازارهای مالی ندارند ممکن است از کشمکش های واسطه گری حاصل از عدم تقارن اطلاعات بین قرض گیرندگان و وام دهندگان تاثیر بیشتری بپذیرند. شرکت­های سرمایه گذاری ریسک پذیر محدودیت­های مالی رودرروی این بنگاه­ها را کاهش می­دهند. این شرکت­ها به دلیل اینکه سهامدار شرکت­های نوپا می شوند از طریق تزریق زمانبندی سرمایه به کنترل این شرکت­ها می پردازند که مورد استفاده نظام رابطه مدار است و از طرف دیگر پس از مدتی از این سرمایه گذاری خارج می­شوند که از طریق فروش سهام در بازار و یا روش های دیگری اجرا می­شود. ریسک­های بالای این شرکت­ها به همراه نظام قانون مدار خوب تعریف شده و با تسهیل استفاده از مکانیزم­های خروج قابل مدیریت می­باشد (نادری، ۱۳۸۲).

۳- ۲. تغییر رویکرد بانک ها

سرمایه گذاری ریسک پذیر باعث تغییر رویکرد در بانک­ها به خصوص در تامین مالی طرح­های کارآفرینی خواهد شد و به تخصیص بهتر منابع منجر می­شود.

۳- ۳. استفاده بهتر از منابع دولتی

در صورتی که برای تحقق اهداف دولت از این مسیر به تخصیص اعتبارات اقدام شود باعث می­شود تا کارآفرینان هم تعامل بهتری با بانک داشته باشند و از طرف دیگر نیز باعث می­شود دولت منابع خود را به شکل کاراتری به متقاضیان ارائه کند.

۳ -۴. ماموریت های توسعه ای برای بانک ها

تا کنون بانک­ها به هیچ وجه خود را در این امر شریک نمی­دانستند اما با توسعه سرمایه گذاری ریسک پذیر و با استفاده از این نگاه می­توان بخشی از منابع بانکی را به اهداف توسعه­ای اختصاص داد. این در حالی است که بانک­های توسعه­ای در دنیا هر ساله بر این اساس ماموریت­های جدیدی برای خود تعریف می­کنند (ایرانمنش، ۱۳۸۳).

۳ -۵. تغییر در بخشی از نظام حکمرانی بانک ها

سرمایه گذاری ریسک پذیر به نظام حکمرانی خاصی احتیاج دارد که وظیفه مالی و تخصصی این نهاد با هم درآمیخته شود و بهترین پروژه­ها از این میان به تامین مالی از این طریق دست پیدا می­کنند. استفاده از این الگو سبب می شود که قسمتی از منابع که از این طریق اختصاص پیدا می­کند در قالب سرمایه گذاری ریسک پذیر به استقرار نظام حکمرانی مناسب در بانک­ها منجر شود (ابوجعفری، ۱۳۸۵ ـ ب، صص۲۴-۲۳).
از دیگر مزایای سرمایه گذاری ریسک پذیر می­توان به موارد زیر اشاره نمود:
* گسترش فعالیت سرمایه گذاری در قالب پرتفوی غیر بورسی؛
* ایجاد تنوع در حوزه فعالیت­های سرمایه گذاری؛
* امکان استفاده از منابع مالی صندوق ذخیره ارزی؛
* کمک به توسعه تکنولوژی و جلوگیری از خروج طرح­ها از کشور؛
* ایجاد زمینه و بستر مناسب جهت بروز خلاقیت­ها و نوآوری­ها در قالب طرح های مختلف (عرفانیان و شیرزادی، ۱۳۸۵، صص۹-۷).

۴. ویژگی های اصلی سرمایه گذاری ریسک پذیر

سرمایه گذاری ریسک پذیر دارای ویژگی­های خاصی است که آن را از سایر انواع سرمایه گذاری­های دیگر متمایز می­سازد. سرمایه گذاران ریسک پذیر به دنبال کسب درآمد از شرکتی که در آن سرمایه گذاری می­کنند نمی­باشند و آن­ها سود اصلی خود را هنگامی که سهام خود را می­فروشند و از شرکت خارج می­شوند کسب می­کنند. این سرمایه گذاران عموماً شرکت­هایی که در ابتدای راه هستند را انتخاب می­کنند و آن­ها را به رشد و بلوغ می­رسانند و از طریق ارزشی که در شرکت تولید کرده­اند و با واگذاری آن سود خود را به دست می­آورند و با توجه به سیاست­های شرکت به مورد بعدی برای سرمایه گذاری تمرکز می­کنند (جهاندار، ۱۳۸۹، صص۱۴-۸). به طور خلاصه می­توان ویژگی­های سرمایه گذاری ریسک پذیر را به صورت زیر بیان نمود:

۴ -۱. مشارکت در مدیریت

نباید تصور کرد که نقش سرمایه گذاران ریسک پذیر تنها در تامین مالی خلاصه می­شود و آن ها نسبت به وضعیت عملکردی شرکت­های سرمایه پذیر خود، موضعی انفعالی خواهند داشت. این سرمایه گذاران به سبب شراکت در مالکیت شرکت­های نوپا، خود را در قبال موفقیت آن­ها مسئول می­دانند و بیشترین سعی را دارند که با کمک به موفقیت شرکت­های سبد سرمایه گذاریشان، سود سرمایه گذاری­های خود را افزایش دهند. از قضا آن­ها از توانمندی­های لازم برای این گونه کمک­ها نیز برخوردارند (فرجود، ۱۳۸۴؛ ابوجعفری، ۱۳۸۵ ـ الف، صص۱۸۶-۱۸۰).
بنابراین، سرمایه گذاران ریسک پذیر با مشارکت در مدیریت شرکت­های سرمایه پذیر نوپا، به ارزش افزایی می­پردازند و نقش کارآفرینی آن­ها چشمگیرتر از نقش تامین کنندگی منابع مالی است. به طور اساسی، یکی از دلایل اهمیت سرمایه گذاری ریسک پذیر در رشد اقتصادی کشورها نیز همین ویژگی است. یعنی از این راه، به کارآفرینان جوان و فاقد مهارت­های مدیریتی کمک می­شود. به این دلیل، معمولاً در کشورهایی که به اهمیت این گونه سرمایه گذاری­ها پی برده­اند، یکی از اعضای صندوق های سرمایه گذاری به عضویت هیئت مدیره شرکت­های سرمایه پذیر در می­آید تا زمینه ارزش افزایی هرچه بیشتر برای آن­ها فراهم آید (جهاندار، ۱۳۸۹، صص۱۴-۸؛ مستحسن و باقری، ۱۳۸۲، ص۲۳۰).

۴ -۲. ارزیابی مدیریتی

سرمایه گذاری ریسک پذیر طبق تعریف در اختیار شرکت­های جوان و نوپایی قرار می گیرد که رشد سریعی دارند تا به انتظارات بلندپروازانه سرمایه گذار ریسک پذیر پاسخ داده باشند. اما بررسی وضعیت گروه مدیریتی به سبب ماهیت غیرملموس آن به تجربه و دانش فراوانی نیاز دارد و مهارت­های خاصی را می­طلبد. سرمایه گذار ریسک پذیر به دنبال ویژگی­های مدیریتی زیر در شرکت­های سرمایه پذیر خود است تا بازده سرمایه گذاری خویش را به حداکثر برساند: درستکاری و صداقت، تجربه، موفقیت، انرژی زیاد، انگیزه و سن. موارد بالا هر کدام در مراحل مختلف تعامل شرکت با صندوق می­تواند از هزینه­های معاملاتی کاسته و به سهولت همکاری و فعالیت کارآفرین و سرمایه گذار کمک شایانی کند (ابوجعفری، ۱۳۸۵ ـ الف، صص۱۸۶-۱۸۰).
بنابراین، لازم است تا در مراحل نخست، ارزیابی­های بسیار دقیقی از این گونه شرکت­ها به عمل آید که این ارزیابی­ها مسلماً تنها به ارزیابی­های اقتصادی و فنی محدود نمی شوند و به همین جهت سرمایه گذاران ریسک پذیر برای انتخاب موردهای خود؛ تعداد به نسبت زیادی طرح را بررسی می­کنند (جهاندار، ۱۳۸۹، صص۱۴-۸؛ مستحسن و باقری، ۱۳۸۲، ص۲۳۰؛ موسوی و دیگران، ۱۳۸۳، ص۳).

۴ -۳. ریسک پذیری

اهمیت سرمایه گذاری ریسک پذیر در توسعه تکنولوژی و رشد اقتصادی به همین ویژگی ریسک پذیری باز می­گردد. به بیانی، کارآفرینانی که طرح نو و ایده خلاقی دارند و به موفقیت اقتصادی آن باور دارند، معمولاً سبب دسترسی نداشتن به منابع مالی کافی در مسیر حرکت خود متوقف می­شوند. آن­ها در این مرحله برای رفع مشکل خود به بانک ها و موسسات مالی مشابه روی می­آورند؛ اما به دلایل مختلف نمی­توانند از منابع مالی این گونه موسسه­ها استفاده کنند (باقری و محبوبی، ۱۳۸۳؛ ابوجعفری، ۱۳۸۵ ـ الف، صص۱۸۶-۱۸۰).
از موانع اصلی، درخواست سپرده­های سنگین و دیدگاه کوتاه مدت حاکم بر این گونه موسسه­ها است. بنابراین، ویژگی­های خاص شرکت­های کوچک و متوسط (یا همان موتور رشد اقتصادی کشورها) دریافت منابع مالی کافی از بانک­ها، بازارهای بورس و دیگر کانال­های سنتی تامین مالی را برای پروژه­های پرخطر مبتنی بر تکنولوژی پیشرفته را بسیار دشوار کرده است، پس، همان گونه که پیش از این اشاره شد، تامین مالی ریسک پذیر برای پر کردن این جای خالی مطرح می­شود. در چنین شرایطی، اگر سرمایه گذاران ریسک پذیر، خطرگریز باشند، اندک اندک از کارکرد اصلی و واقعی خود خارج می­شوند. چه بسا، بعد از مدتی دیده می­شود که آن­ها عملکردی مانند بانک­ها دارند، یعنی فعالیت آن­ها به اعطای وام و گرفتن سپرده­های سنگین محدود شده است. پس، در چنین شرایطی همان خلا قبلی دوباره حاکم می شود و نوآوران و کارآفرینان واقعی، برای تحقق ایده­های خود و کمک به توسعه تکنولوژی با مشکلات مالی روبرو می شوند و در پایان پس از روبرویی با درهای بسته از ادامه کار صرف نظر می­کنند (جهاندار، ۱۳۸۹، صص۱۴-۸؛ موسوی و دیگران، ۱۳۸۳، ص۳).

نظرات کاربران درباره کتاب آشنایی با مفاهیم و مدل‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی