فیدیبو نماینده قانونی دانشگاه امام صادق (ع) و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب حکم فقهی مجسمه‌سازی و نقاشی

کتاب حکم فقهی مجسمه‌سازی و نقاشی

نسخه الکترونیک کتاب حکم فقهی مجسمه‌سازی و نقاشی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۲,۴۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب حکم فقهی مجسمه‌سازی و نقاشی

یکی از موضوعات فقهی که در حال حاضر مورد ابتلا بوده و در کتب فقهی پیرامون آن نظرات مختلفی داده شده، موضوع و حکم فقهی مجسمه‌سازی و نقاشی می‌باشد. وقتی سخن از حکم فقهی به میان می‌آید در آغاز ذهن انسان به حکم تکلیفی یعنی یکی از پنج حکم وجوب، حرمت، اباحه، کراهت و استحباب منصرف می‌گردد و به تبع آن حکم وضعی صحت یا بطلان خرید و فروش و یا کسب درآمد از طریق ساخت، اجاره و امثال آن، تداعی می‌شود. مصادیق نقاشی و مجسمه‌سازی را هر روزه در سطح شهرها، در کنار پل‌ها و داخل پارک‌ها، موزه‌ها، کتابخانه‌ها، هتل‌ها، رستوران‌ها و... به‌شکل نقاشی‌های ساده و برجسته و تندیس‌های ناقص و کامل حیوانات و انسان‌ها ‌مشاهده می‌کنیم. کارخانه‌های عروسک‌سازی به‌عنوان اسباب‌بازی کودکان و حتی کسانی که در خانه خود با پارچه عروسک پارچه‌ای می‌سازند و یا بر تابلوهای نقاشی تصویر انسان‌ها ‌یا درخت‌ها ‌یا حیوانات را نقاشی می‌کنند همه مصادیق تولید یا نگهداری و یا خرید و فروش نقاشی و مجسمه هستند و لازم است حکم کار و فعالیت خود را از نظر فقه اسلام بدانند.

ادامه...

بخشی از کتاب حکم فقهی مجسمه‌سازی و نقاشی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



سخن ناشر

«بسم اللّه الرحمن الرحیم»
وَلَقَدْ ءَاتَینَا داوُودَ وَ سُلَیمَنَ عِلْمًا و قَالا اْلْحَمْدُ لِلَّهِ اْلَّذِی
فَضَّلَنَا عَلَی کَثِیرٍ مِنْ عِبَادِهِ اْلْمُوْمِنِینَ
(قرآن کریم. سوره مبارکه النمل. آیه شریفه۱۵)

فلسفه وجودی دانشگاه امام صادق(ع) که ازسوی ریاست دانشگاه به کرات مورد توجه قرار گرفته، تربیت نیروی انسانی ای متعهد، باتقوا و کارآمد در عرصه عمل و نظر است تا از این طریق دانشگاه بتواند نقش اساسی خود را در سطح راهبردی به انجام رساند.
از این حیث «تربیت» را می توان مقوله ای محوری یاد نمود که وظایف و کارویژه های دانشگاه، در چارچوب آن معنا می یابد؛ زیرا که «علم» بدون «تزکیه» بیش از آنکه ابزاری در مسیر تعالی و اصلاح امور جامعه باشد، عاملی مشکل ساز خواهد بود که سازمان و هویت جامعه را متاثر و دگرگون می سازد.
از سوی دیگر «سیاست ها» تابع اصول و مبادی علمی هستند و نمی توان منکر این تجربه تاریخی شد که استواری و کارآمدی سیاست ها در گرو انجام پژوهش های علمی و بهره مندی از نتایج آنهاست. از این منظر پیشگامان عرصه علم و پژوهش، راهبران اصلی جریان های فکری و اجرایی به حساب می آیند و نمی توان آینده درخشانی را بدون توانایی های علمی ـ پژوهشی رقم زد و سخن از «مرجعیت علمی» در واقع پاسخ گویی به این نیاز بنیادین است.
دانشگاه امام صادق(ع) درواقع یک الگوی عملی برای تحقق ایده دانشگاه اسلامی در شرایط جهان معاصر است. الگویی که هم اکنون ثمرات نیکوی آن در فضای ملی و بین المللی قابل مشاهده است. طبعاً آنچه حاصل آمده محصول نیت خالصانه و جهاد علمی مستمر مجموعه بنیان گذاران و دانش آموختگان این نهاد است که امید می رود با اتکاء به تاییدات الهی و تلاش همه جانبه اساتید، دانشجویان و مدیران دانشگاه، بتواند به مرجعی تمام عیار در گستره جهانی تبدیل گردد.
معاونت پژوهشی دانشگاه امام صادق(ع) باتوجه به شرایط، امکانات و نیازمندی جامعه در مقطع کنونی با طرحی جامع نسبت به معرفی دستاوردهای پژوهشی دانشگاه، ارزیابی سازمانی ـ کارکردی آن ها و بالاخره تحلیل شرایط آتی اقدام نموده که نتایج این پژوهش ها در قالب کتاب، گزارش، نشریات علمی و.... تقدیم علاقه مندان می گردد. هدف از این اقدام ـ ضمن قدردانی از تلاش خالصانه تمام کسانی که با آرمان و اندیشه ای بزرگ و ادعایی اندک در این راه گام نهادند ـ درک کاستی ها و اصلاح آنها است تا از این طریق زمینه پرورش نسل جوان و علاقه مند به طی این طریق نیز فراهم گردد؛ هدفی بزرگ که در نهایت مرجعیت مکتب علمی امام صادق(ع) را در گستره بین المللی به همراه خواهد داشت.(ان شاءالله)

وللّه الحمد
معاونت پژوهشی دانشگاه

سپاس گزاری

حضرت حق را بر الطاف بی شائبه اش شاکریم که قدرت اتمام این تحقیق را به من ارزانی داشت. بر خود لازم می دانم که مراتب سپاس و قدرشناسی خود را از تمام بزرگوارانی که تنها با تکیه بر دانش و همراهی آنان طی مسیر نمودم بر دیباچه آن به ثبت برسانم.
از زحمات بی شائبه استاد ارجمند دکتر سید ابولقاسم نقیبی که راهنمایی این حقیر را در زمینه پژوهش و تحقیق بر عهده گرفتند و مزاحمت های مرا صبورانه تحمل و راهنمائیم نموده اند.
از تلاش های بی دریغ استاد گرامی جناب آقای دکتر احمدعلی قانع که مرا در امر مشاوره یاری نمودند.
از پدر و مادر مهربانم که مایه سربلندی و افتخار من هستند، آنانکه همواره در تمام مراحل زندگیم از دعاهای خیر و دلسوزانه شان بی نصیب نمانده ام.
از همسر مهربان و باوفایم که مشوق من در امر تحصیل بوده و همواره مرا در مسیر پر فراز و نشیب یاری می نمایند.
از دوست گرامیم خانم مریم اسلامی قرائتی که مایه امید و تشویق من می باشند.
و از فرزندانم که نه تنها با صبوری و متانت کم کاری هایم را در قبال خود نادیده گرفتند بلکه نیز در این دوره مرا همراهی می کردند.
و از تمام کسانی که به هر نوعی مرا مورد الطاف خویش قرار می دادند.

صدیقه چالویی ـ پاییز ۱۳۹۴

مقدمه مصحّح

یکی از موضوعات فقهی که در حال حاضر مورد ابتلا بوده و در کتب فقهی پیرامون آن نظرات مختلفی داده شده، موضوع و حکم فقهی مجسمه سازی و نقاشی می باشد. وقتی سخن از حکم فقهی به میان می آید در آغاز ذهن انسان به حکم تکلیفی یعنی یکی از پنج حکم وجوب، حرمت، اباحه، کراهت و استحباب منصرف می گردد و به تبع آن حکم وضعی صحت یا بطلان خرید و فروش و یا کسب درآمد از طریق ساخت، اجاره و امثال آن، تداعی می شود.
مصادیق نقاشی و مجسمه سازی را هر روزه در سطح شهرها، در کنار پل ها و داخل پارک ها، موزه ها، کتابخانه ها، هتل ها، رستوران ها و... به شکل نقاشی های ساده و برجسته و تندیس های ناقص و کامل حیوانات و انسان ها مشاهده می کنیم. کارخانه های عروسک سازی به عنوان اسباب بازی کودکان و حتی کسانی که در خانه خود با پارچه عروسک پارچه ای می سازند و یا بر تابلوهای نقاشی تصویر انسان ها یا درخت ها یا حیوانات را نقاشی می کنند همه مصادیق تولید یا نگهداری و یا خرید و فروش نقاشی و مجسمه هستند و لازم است حکم کار و فعالیت خود را از نظر فقه اسلام بدانند. اصل کتابی را که پیش رو دارید تلاشی است از سرکار خانم صدیقه چالویی که به عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد رشته الهیات، گرایش فقه و مبانی حقوق دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات) در سال ۱۳۸۴ به رشته تحریر در آمد و بنده در آن پایان نامه مسئولیت مشاوره را عهده دار بودم. همینجا از استاد راهنمای محترم این پایان نامه یعنی جناب استاد آقای دکتر سید ابوالقاسم نقیبی تقدیر و از راهنمایی های ایشان در به ثمر رساندن آن پایان نامه که اصل این کتاب را تشکیل داده تشکر و قدردانی می کنم.
این نوشته نیازمند بازبینی هم از جهت محتوایی و هم از جهت شکلی و ظاهری بود تا بتواند به شکل کتابی چاپ شده و در اختیار علاقه مندان مخصوصاً کسانی که موضوعات فقهی مبتلا به روز را دنبال می کنند قرار گیرد. تلاش افزوده شده بر اصل، بازبینی و افزودن و کاستن از برخی مطالب و اصلاحات صوری و شکلی بود که فرع آن اصل را تشکیل می دهد حاصل آنچه از این کتاب بر می آید اینکه؛ نقاشی و مجسمه سازی در عصر حاضر مفسده بت پرستی و ترویج شرک و عقاید ناروا را ندارد و چه بسا وسیله ای باشد برای تقویت و ترویج فرهنگ دینی و اسلامی و یا کشوری و ملی و بنابراین از نظر حکم تکلیفی حرمتی ندارد و از نظر حکم وضعی این کار و محصولات آن قابلیت خرید و فروش و اجاره و امثال آن را دارند. بلی اگر در خلال نقاشی یا مجسمه سازی نقاش یا مجسمه ساز تصویر ناروای دو یا سه بعدی که باعث گمراهی یا تحریک شهوانی یا ناهنجاری فردی و اجتماعی دیگری می شود خلق کنند این کار اشکال خواهد داشت اما این مسئله به اصل نقاشی یا تصویر گری و مجسمه سازی مربوط نمی شود چرا که این گونه گمراه سازی ها از طریق بیان و سخن هم امکان پذیر است در حالی که اصل بیان و سخن گفتن را کسی حرام نمی داند.
به هر روی امید است این نوشته مورد استفاده دانشجویان و اساتید در این بحث فقهی قرار گیرد و ما را از اشکالات و خطاها آگاه نمایند.

چکیده

یکی از مسائلی که در علم فقه مورد بررسی قرار گرفته است مسئله مجسمه سازی و نقاشی است که از صدر اسلام تاکنون، در ادوار مختلف، پیرامون آن نظرات متفاوتی ابراز شده است.
در دوره ای حکم به حرمت هر نوع مجسمه سازی و نقاشی داده می شود و در دوره دیگر تنها مجسمه سازی ممنوع می گردد، زمانی هم فقط حکم به حرمت ساختن مجسمه جانداران می شود و نگه داشتن و خرید و فروش آن را جایز می دانند.
تا اینکه در عصر ما تصویرگری اگر توسط دستگاه های برقی و دوربین های عکاسی باشد اکثریت، حکم به جواز آن داده اند و فیلم برداری که بالاتر از عکاسی است و دارای حرکت و نطق می باشد هیچ منعی ندارد.
حتی مجسمه سازی با کامپیوتر و یا از طریق قالب گیری و قالب ریزی از نظر امام خمینی (ره) و برخی دیگر از فقها جایز است، فقط ساختن مجسمه با دست حرام است و نگهداری آن منعی ندارد.
مجسمه سازی و نقاشی از احکام تعبدی محض نیستند وگرنه این همه نظرات و فتاوای مختلفی مطرح نمی شد؛ بلکه از سلسله احکامی هستند که مناط قابل درک عقلی دارند.
با تتبع و بررسی های به عمل آمده به این نتیجه رسیدیم که اگر مجسمه سازی و نقاشی مانندشدن به بت پرستان و یا احتمال ترس از گرفتاری در دام شرک، ترویج فرهنگ جاهلی و باطل و اسراف گری و دیگر مسائل باطل و بیهوده نباشد، بلکه در جهت تعالی فرهنگ و معارف جامعه دینی قرار گیرد بی اشکال است، بلکه بایسته و شایسته خواهد بود؛ که گواه تشخیص آن عرف است. و البته فقهاء عظام و کارشناسان خبره به عنوان عرف متخصص می توانند در این زمینه اظهار عقیده و نظر کنند.

مقدمه

ضرورت تحقیق:
می دانیم که دین مبین اسلام به تمام زوایای زندگی انسان می پردازد و با تعالیم عقیدتی، اخلاقی و عملی خود زمینه رشد انسان و سعادت او را فراهم ساخته تا آسان تر و سریع تر به هدف والای خود دست یابد، اسلام در تعالیم اعتقادی خویش به تعمیق بیشتر و گرایش توحیدی اهتمام می ورزد. و به هر نوع انحراف و کجروی از گرایشات توحیدی عکس العمل نشان می دهد. یکی از نمادهای انحراف از توحید، جایگزین ساختن اشیاء و پدیده ها برای پرستش است. ساخت بت در قالب مجسمه ها مهم ترین نماد انحراف از مسیر توحید به شمار می آید. لذا در برخی از آموزه های دینی نسبت به مجسمه سازی به عنوان بستر شرک و بت پرستی نگریسته شده است. لذا بایسته است تا از منظر فقهی مسئله ساخت و نگهداری و خرید و فروش این پدیده و نقاشی را مورد مطالعه و تحقیق قرار گیرد. و ملاحظه شود آیا این دسته از آموزه ها حکم کلّی و همیشگی را صادر می کند و یا مخصوص زمان و شرایط خاصی است.
پیشینه تحقیق:
با مطالعه انجام شده در کتب فقهی فقهای متقدم و متاخر به این نتیجه رسیدیم که این مسئله همیشه مطرح بوده و فقها در بخش هایی مثل «کتاب التجاره»، «لباس نمازگزار»، «مکان نمازگزار». «مکاسب محرمه» به این مسئله مجسمه سازی و نقاشی مورد بررسی قرار داده اند. ولی با عنایت به تبدیل ماهیت فرهنگی ساخت مجسمه و ایفای نقش متفاوت با زمان صدر اسلام چه بسا نگاهی نو را می طلبد و با دخالت دادن زمان و مکان بتوان به این نگاه دست یافت.
سوالات تحقیق:
سوال های اصلی که در این زمینه در صدد پاسخگویی به آن ها هستیم عبارتند از :
الف ـ نظرات فقهای امامیه در طول تاریخ در مورد مجسمه سازی و نقاشی چه بوده است؟
ب ـ موضوع حکم در مسئله مجسمه سازی و نقاشی چیست؟ آیا کسانی که آن را حرام دانسته اند آن را فی نفسه حرام می دانستند یا بنابر اینکه بستر بت پرستی بود، ساخت، نگهداری، خرید و فروش آن مورد نهی قرار گرفته است؟
فرضیات تحقیق:
الف ـ منشا و بستر ذم مجسمه سازی در آموزه های دین اسلام بهره گیری از آن در توسعه شرک و بت پرستی بوده است.
ب ـ مجسمه سازی و نقاشی در صورت خالی بودن از ملاک شرک و بت پرستی جایز است.
نوع تحقیق:
با توجه به اینکه این تحقیق در علم فقه صورت می گیرد باید طبق قواعد خاص فقهی و مباحث تاریخ فقه انجام پذیرد. از این رو بنیادی است. و از آنجا که این مسائل فقهی در زندگی روزمره انسان کاربرد دارد، کاربردی است.
روش تحقیق:
این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی انجام می شود و شیوه جمع آوری اطلاعات در آن کتابخانه ای بوده و با فیش برداری از کتب فقهی، کتب حدیثی و مقالات فقهی انجام شده است.
طرح تحقیق:
از آنجا که مجسمه سازی و نقاشی امروزه به عنوان هنر مطرح است ابتدا در بخش اول به مفهوم لغوی و اصطلاحی هنر و انواع آن پرداخته ایم.
و مصادیق هنر مجسمه سازی و نقاشی بیان شده است. در بخشی از آن به هنر در تاریخ اسلام، فلسفه هنر، تاریخچه بت پرستی پرداخته شده است و سپس مطالبی با عنوان فن هنر گستره جدید برای پژوهش های فقهی مطرح شده که زیر مجموعه هایی مانند معنای لغوی تمثال و صورت در آیات قرآن، روایات و در متون فقهی شامل می شود.
در ادامه، آراء و نظرات فقها بر مجسمه سازی و نقاشی مطرح شده که شامل پنج نظریه است.
نظریه حرمت مطلق تصویر، نظریه حرمت مطلق مجسمه سازی، نظریه حرمت مطلق جانداران، و نظریه حرمت مجسمه سازی جانداران و در آخر نظریه جواز مطلق تصویر.
در پایان به ادله فقها پرداخته شد که در بخش اول، شش دسته از روایات مورد نقد و بررسی قرار گرفته شد، و در بخش دوم به دلیل دیگر فقها؛ یعنی اجماع پرداخته ایم. و در بخش سوم رای مورد نظر یعنی جواز نقاشی و مجسمه سازی در عصر حاضر را مطرح کرده ایم. یعنی از میان نظرات مختلف آن را ترجیح داده ایم.

نظرات کاربران درباره کتاب حکم فقهی مجسمه‌سازی و نقاشی