فیدیبو نماینده قانونی موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب گام به گام با امام

کتاب گام به گام با امام
۸

نسخه الکترونیک کتاب گام به گام با امام به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۱۱,۲۵۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب گام به گام با امام

گام به گام با امام، مجموعۀ گفتارها و مصاحبه‌ها و مقالاتِ سیدموسی صدر، ترجمۀ مجموعۀ دوازده جلدی مسیره الإمام السید موسی صدر است. این اثر از نوع کتاب‌های مرجع است که ترجمه و تکمیل آن به زبان فارسی نیازمند مقدمات و اقدامات متعدد و متنوع بوده است. فرآیند آماده‌سازی این مجموعه، از جمله انتخاب و گزینش مترجمان و ویراستاران و مدیریت ترجمه و ویراستاری‌های مکرر زبانی و فنی و محتوایی و نمونه‌خوانی‌های متعدد و طــراحی و صفـحه‌آرایی و چـاپ و مآلاً، ساماندهی گروه پنجاه نفـری تولید این اثر حتی‌المقدور با دقت و وسواس صورت گرفته است. دغدغۀ عمدۀ ما آن بوده است که گام به گام با امام، درعین برخورداری از زبانی شـیوا و امروزین، با کمـترین نقص و خطا و بیشترین امانتداری‌ و وفاداری به متن اصلی عرضه گردد.

ادامه...

بخشی از کتاب گام به گام با امام

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

روزنگاه سال ۱۹۷۷

۱/ ۱/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۱ -۰۱- ۷۷]
امام صدر به مناسبت فرارسیدن عاشورا، پیامی خطاب به مردم لبنان داد و آنان را به دفاع از همزیستی مسیحی - اسلامی و حل مشکلات میان فرزندان یک کشور واحد از راه گفت وگوی سازنده فراخواند و همچنین آنان را به توقف فوری جنگی دعوت کرد که محدود به توپ خانه ها نیست، بلکه عقل و جان و زبان را نیز وارد میدان کرده است. امام گفت: «فاجعه خون باری که لبنان را درنوردیده است، از [ساحت] خدا و انسان کاملاً به دور است» و خواستار تلاش برای حل مشکل شد؛ پیش از آنکه علاج ناپذیر شود.
۴/ ۱/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۴ -۰۱- ۷۷]
امام صدر در گفت وگویی مطبوعاتی با مجله الشرق گفت: «بحران لبنان به جنوب آن منتقل شده است و خطری که جنوب را تهدید می کند، به فاجعه ای خواهد انجامید که فراتر از فاجعه ای انسانی است. انتقال دادن اسلحه سنگین به جنوب، عامل وخامت اوضاع و بروز بحران خواهد بود و هیچ امنیتی به وجود نخواهد آورد.» امام درباره ریشه های بحران گفت: «این بحران فرقه ای نبود، بلکه بحرانی شبه نژادپرستی بود.»
۵/ ۱/ ۱۹۷۷
[الانوار]
الف. آقای تقی الدین الصلح، نخست وزیر، با امام صدر دیدار کرد و شیخ محمدمهدی شمس الدین نیز در این دیدار حاضر بود. امام همچنین سفیر کویت، عبدالحمید البعیجان را به حضور پذیرفت. آقای الصلح پیش از آن به کاخ ریاست جمهوری رفته و با آقای الیاس سرکیس دیدار کرده بود. وی پس از دیدار با امام صدر گفت: «بخش عمده ای از گفت وگوها به مسئله جنوب و خطرهایی که آن را تهدید می کند، اختصاص داشت.»
ب. امام صدر در اظهاراتی، وقوع انفجار را در منطقه اشرفیه محکوم کرد و گفت: «این گونه حوادث فاجعه آمیز با هدف بی اثر کردن تلاش هایی که به منظور برقراری صلح انجام می شود، رخ می دهد.» امام گفت: «این حادثه در امتداد توطئه ای است که لبنان را هدف قرار داده است.» ایشان خواستار خودداری از واکنش های تنش زا و تاکید بر راه حل های منطقی و واقع گرایانه با استفاده از ابزارهای قانونی و مشروع شد و از نیروهای بازدارنده عربی نیز خواست به کسانی که می خواهند امنیت را برهم زنند و روند صلح را مختل کنند، با مشت آهنین پاسخ دهند.
۶/ ۱/ ۱۹۷۷
[الانوار]
آقای فواد پطرس، وزیر امور خارجه، در مقر مجلس اعلای شیعیان با امام صدر دیدار کرد و با او مسئله امنیت کشور را و اقداماتی را که مسئولان و نیروهای بازدارنده عرب برای کنترل پیامدهای حوادث انجام داده اند، بررسی کرد. پس از این دیدار امام صدر گفت: «توانمندی های دوست عزیز، آقای فواد پطرس، در کنار خردمندی و تجربه بسیار و اخلاصی که ایشان برای خدمت به لبنان دارد، از عوامل اصلی موفقیت دولت در راه بازسازی کشور به شمار می آید. ما اوضاع عمومی کشور را بررسی کردیم و صحبت ها بیشتر بر رسیدگی به اوضاع بحرانی جنوب و تهدیدهای پی درپی اسرائیل متمرکز بود. همچنین درباره حادثه تاسف بار روز دوشنبه که ده ها بی گناه قربانی آن شدند و همچنین مسئله آدم ربایی که پس از آن رخ داد، گفت وگو کردیم.» امام افزود: «اینکه ما آن انفجار فاجعه آمیز را محکوم می کنیم، بدان معناست که ربوده شدن هم وطنان بی گناهی هم که علی رغم دشواری ها می رفتند و در راهِ فعالیت های سازنده گام برمی داشتند، از نظر ما محکوم است.» اصول و مبانی حداقلی انسانی - که جوامع بر پایه آن ها استوارند - اقتضا می کند که این گونه اقدامات مجرمانه و غیرمسئولانه را محکوم کنیم، به ویژه پس از تجربه تلخی که پشت سر گذاشته ایم. زمان آن رسیده است که وجدان انسانی و شعور ملی بیدار شود و همه هم وطنان مسئولیت های خود را به عهده بگیرند و هریک از شهروندان با امنیت و کرامت به خانه و کار خود بازگردد.»
۱۳/ ۱/ ۱۹۷۷
[النهار - آرشیو مجلس اعلای شیعیان]
امام صدر پیش از ظهر روز ۱۲/ ۱/ ۱۹۷۷ به دمشق رفت و در دیدار با حافظ اسد، رئیس جمهور سوریه، حادثه انفجار در عکاوی و واکنش هایی را که در پی داشت و همچنین وضعیت متشنج جنوب را مورد بررسی قرار داد.
بعدازظهر در مجلس اعلای شیعیان، نشستی با حضور رهبران مذاهب، امام صدر و مفتی شیخ حسن خالد و شیخ محمد ابوشقرا و شیخ محمد مهدی شمس الدین، برگزار شد و درباره راه های تقویت وحدت ملی و زدودن کینه هایی که در نتیجه حوادث گذشته لبنان در دل ها پدید آمده بود و نیز درباره اوضاع جنوب بحث و گفت وگو شد. در پایان این نشست، بیانیه ای صادر شد که در آن آمده بود: «مفتی خالد مباحث مطرح شده در نشست فراگیر اسلامی را، که نشستی مقدماتی برای برگزاری نشست عمومی ملی بود ، به اطلاع حاضران رساند و حاضران نیز دیدگاه خود را درباره اموری که موجب بازگشت همبستگی ملی به مردم لبنان می شود، مطرح کردند و گرد هم آمدن رهبران مذاهب را نخستین عامل برای رسیدن به این هدف والا برشمردند و تصمیم گرفتند تا با برگزاری این نشست موافقت کنند. آنان بر آمادگی کامل خود برای تلاش به منظور زمینه سازی برای برگزاری این نشست در نزدیک ترین زمان ممکن تاکید کردند تا از این راه به تحقق وحدت ملی و حمایت از راهکارهایی که به ایفای تعهدات در زمینه امنیت و آبادانی می انجامد و نیز بنیان گذاشتن اصول عدالت سیاسی و اجتماعی در کشور کمک کنند.» در ادامه این بیانیه آمده است: «حاضران پس از بررسی اوضاع عمومی، از حوادث دردناک اخیر که بی گناهان را به کشتن داد و به ویژه از جنایت هایی که در خدمت اهداف دشمنان لبنان، یعنی پراکنده کردن مردم و ویران کردن کشور است، ابراز نگرانی کردند و از آن ها بیزاری جستند.» حاضران همچنین اعلام کردند که برای حمایت از برقراری امنیت و صلح و پیگیری تلاش های خود در زمینه تشکیل دولت و آبادسازی کشور، آمادگی کامل دارند. آن ها بدین منظور از تلاش های فشرده رئیس جمهور برای تشکیل دولت و احیای نهادها حمایت می کنند و این تلاش ها را مبارک می شمارند. حاضران همچنین با اعلام حمایت خود از نیروهای امنیتی عربی، مصرّانه از همه هم وطنان خواستند تا همه امکانات مادی و معنوی خود را برای تقویت روند صلح و سازندگی و دوری از اقدامات گروهی و جناحی که مانع تحقق وحدت میان هم وطنان است، به کار گیرند. حاضران همچنین درباره تلاش ها و اقداماتی که در راه خدمت به مهاجران و تهی دستان و بازگرداندن ربوده شدگان انجام داده اند، تبادل نظر کردند.
امام صدر در پایان نشست، در تماس با پاتریارک خریش، او را از مباحث مطرح شده در نشست آگاه کرد.
۱۸/ ۱/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۱۸ - ۱- ۷۷]
امام صدر در دیدار با اعضای سندیکای نویسندگان، طی سخنانی گفت: «این دنیای به هم پیوسته که ادیان و همزیستی میان انسان ها را در درون خود گنجانده است تا انسان همچنان به ساخت دولت یک پارچه جهانی ادامه دهد، این دنیا تا حد بسیاری به موفقیت روند همزیستی در لبنان وابسته است.» ایشان تاکید کرد: «اگر تجربه لبنان به شکست بینجامد، تمدن بشری حداقل به مدت پنجاه سال مورد اجحاف قرار می گیرد. از این روست که می گوییم وجود لبنان در این مرحله، بیش از پیش برای تمدن ضروری است. بنابراین، مردم لبنان باید به ما اجازه دهند که بگوییم همزیستی، تنها متعلق به لبنانیان نیست، بلکه امانتی است در دست آنان. همزیستی وظیفه و مسئولیت لبنانیان است نه فقط حق آنان.»
۲۳/ ۱/ ۱۹۷۷
[النهار]
امام صدر با آقای عاصم قانصوه دیدار کرد و تحولات اوضاع سیاسی و امنیتی را با او در میان گذاشت.
۲۶/ ۱/ ۱۹۷۷
[النهار]
در بکرکی نشستی میان پاتریارک خریش و امام صدر با حضور مفتی قبلان و شیخ شمس الدین برگزار شد. بحث اوضاع وخیم در جنوب میان فلسطینیان و احزاب لبنانی و بازتاب های آن بر اوضاع امنیتی کشور بر فضای نشست سایه افکنده بود. در بین نشست، حاضران ناهار نیز میل کردند. پس از آن، امام صدر در گفت وگو با روزنامه نگاران اظهار داشت: «این دیدار برای عرض تسلیت به عالی جناب خریش به مناسبت درگذشت مادرشان صورت گرفت که طی آن درباره بحران جنوب و وجود تنش های دردناک میان برادران -که امنیت کشور را تهدید می کند  - گفت وگو کردیم. شکی نیست که عالی جناب به مسئله جنوب اهتمامی کامل دارند، به ویژه آنکه ایشان از فرزندان صالح جنوب هستند. در نشستی که دو هفته پیش در مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه میان رهبران فِرَق اسلامی درباره نشست رهبران مذاهب برگزار شد، من خلاصه ای از مباحث مطرح شده را به اطلاع ایشان رساندم و عالی جناب نیز لطف کردند و پذیرفتند که این مطالب را در جلسه شورای پاتریارک های مارونی، که قرار است به زودی برگزار شود، مطرح کنند. ما به یاری خدا به تماس های خود ادامه خواهیم داد و همه توان خود را صرف تقویت همبستگی و نزدیکی میان هم وطنان خواهیم کرد.» امام درباره موعد برگزاری نشست رهبران مذاهب نیز گفت: «منتظر نشست آینده پاتریارک های مارونی خواهیم ماند.» خبرنگاران نظر امام را درباره بیانیه صادر شده در نشست محرمانه تشکّل جبهه لبنان پرسیدند. وی پاسخ داد: «مطلب تازه ای در آن نیافتم. ما در خلال بحران نیز همه این تصمیم ها یا پاره ای از آن ها را می شنیدیم. ما از این آقایان که این مرحله دشوار کشور را درک می کنند، توقع داریم که در پرتو مسئولیت هایشان آزاداندیشی مسئولانه و حساب شده بیشتری داشته باشند.» امام گفت: «هرگونه تغییر به سوی تمرکززدایی که پس از بحران به وجود آمده است، مردود است، چون پیامد جنگ به شمار می آید و سرآغازی است برای فروپاشی ملی. غیر از این تغییرات، ما از هر تغییر دیگری که همه لبنانیان از آن استقبال کنند، حمایت می کنیم.»
پاتریارک خریش نیز گفت: «امام صدر به دیدار ما آمدند تا فوت مادر مرا تسلیت بگویند. فرصت خوبی بود تا در زمینه تحکیم امنیت و ثبات و به ویژه، اوضاع جنوب تبادل نظر کنیم. مسئله جنوب ما را می آزارد و بیم آن داریم که این مسئله موجب ناپایدار شدن امنیت و ثبات در کشور شود.»
«ما توافق کردیم که هرچه در توان داریم، انجام دهیم تا اختلافات در منطقه جنوب برطرف شود و همبستگی میان همه اهالی آن برقرار شود. پس از آن به موضوع نشست سران مسیحی - اسلامی پرداختیم و من به امام صدر وعده دادم که این موضوع در شورای پاتریارک ها و اسقفان بررسی شود.»
۲۹/ ۱/ ۱۹۷۷
[النهار]
امام صدر درمورد تهدیدهای اسرائیل گفت: «آشفتگی و تشنج حاکم بر محافل دولتی و مطبوعاتی دشمن در این روزها، درسی تلخ برای هم وطنان و همه دنیاست. از نظر اسرائیل دولت قانونی لبنان حق ندارد برای تامین امنیت سرزمین ها و شهرهای خود از نیروهای بازدارنده عربی کمک بگیرد، زیرا این امر تهدیدی برای شکوه و اقتدار اسرائیل شمرده می شود. آیا وقت آن نرسیده است که هم وطنان به خودپرستی و سرکشی بی حدوحساب اسرائیل پی ببرند؟ آیا زمان آن نرسیده است که لبنانیان و فلسطینیان، که دغدغه واحد و اصول و مبانی واحدی دارند، حقیقت موضع اسرائیل را و تهدیدهای آن را و منطق گرگ صفتانه آن را درک کنند؟ آیا دنیا به این وضع اسف بار که ابعاد توطئه را برملا می کند، توجه ندارد؟»
۳۰/ ۱/ ۱۹۷۷
[الاهرام]
آقای نبیه برّی، فرستاده امام موسی صدر، عصر دیروز با آقای اسماعیل فهمی، معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه مصر، دیدار و تحولات جاری لبنان را با وی بررسی کرد.
۳/ ۲/ ۱۹۷۷
[الانوار -صوت المحرومین، شماره ۵]
الف. امام صدر در کاخ ریاست جمهوری با آقای الیاس سرکیس درباره اوضاع جنوب بحث و گفت وگو کرد. امام پس از این دیدار گفت: «وضع در جنوب لبنان به خطرناک ترین مرحله رسیده و سرنوشت جنوب و بلکه کل کشور در گرو این مرحله است. این وضع، بسیج همه نیروها را می طلبد، زیرا بحران دارای ابعاد داخلی و بین المللی است و گویا بحران گسترده لبنان، به طور کامل به جنوب منتقل شده است. از این رو، من پیوسته با جناب رئیس جمهور در تماس هستم و صبح امروز (دیروز) نیز با ایشان ملاقات کردم تا آخرین تحولات وضع متشنّجِ جنوب و مشکل مهاجرت را با ایشان در میان بگذارم و از دیدگاه ایشان و موضع مسئولانه ای که در قبال این بحران می گیرد، آگاه شوم و بهره ببرم. باخبر شدم که این مسئله از مهم ترین موضوعات مطرح شده در برنامه کاری کنفرانس دمشق است. از این رو، من احساس آرامش بیشتری می کنم و از خداوند می خواهم که به ما توفیق عنایت کند.»
۳/ ۲/ ۱۹۷۷
[النهار]
ب. آقای حفیظ ابوجوده، دبیرکل جامعه لبنانیان مقیم خارج، با امام صدر دیدار کرد و با او درباره مسائل مربوط به لبنانی های خارج از کشور و نقش آنان در نهضت و بیداری لبنان گفت وگو کرد.
۳/ ۲/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۳ - ۲ ۰- ۷۷]
ج. امام صدر درگفت وگو با مجله الاسبوع العربی به تصمیمات نشست محرمانه تشکّل جبهه لبنان در سیده البیر و همچنین به اظهارات سران تشکل پس از پایان نشست پاسخ داد.
۱۱/ ۲/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۱۱ - ۲ ۰- ۷۷]
الف. امام در گفت وگو با روزنامه کویتی القبس تاکید کرد: «به نظر من خطر تجزیه از بین رفته است و دیگر بازنمی گردد، چراکه جهان عرب مسئولیت خود را در قبال وحدت لبنان به عهده گرفت و این امر در تصمیم گیری های دو کنفرانس ریاض و قاهره نمود پیدا کرد. همچنین پایبندی شخصی جناب حافظ اسد نیز در سخنرانی ها و موضع گیری هایشان، در این امر موثر بوده است.» وی گفت مقاومت فلسطین «در طی بحران لبنان بسیار آسیب دید و اگر این آسیب درس عبرتی برای بازنگری در محاسبات به شمار آید، چه بسا به نقطه عطفی تاریخی در پیشرفت مقاومت تبدیل شود.» امام صدر اعلام کرد: «ما برای ایجاد برابری در فرصت ها و مسئولیت های سیاسی، خواستار لغو فرقه گرایی سیاسی هستیم و نه سکولارسازی. باید از یک سو توانمندی های بشری آزاد شود و از سوی دیگر، ادیان از سوداگری و اخذ کمک های مادی رهایی یابند.»
۱۱/ ۲/ ۱۹۷۷
[آرشیو دکتر فواد خلیفه]
ب. امام صدر با صدور فرمانی، دکتر فواد خلیفه را مامور نظارت بر روند اجرای ساخت بیمارستان سیار در منطقه اوزاعی و همچنین نظارت بر فعالیت پیمان کاران و اهتمام به پیشرفت صحیح کارها و نگهداری از مصالح [ساختمانی] کرد.
۱۳/ ۲/ ۱۹۷۷
[النهار - الانوار]
دکتر ظاهر ادراعی، رئیس جامعه لبنانیان مقیم خارج، به همراه دبیرکل جامعه، آقای حفیظ ابوجوده و هیئتی از لبنانیان مقیم خارج و روسای شوراهای ملیِ این جامعه با امام صدر دیدار کردند. امام صدر ضمن خوشامدگویی به دکتر ادراعی و شخصیت های برجسته حاضر گفت: «لبنانیان مقیم خارج که این جامعه نماینده آنان است، پاره ای از پیکر ملت لبنان اند و ما از حضور شما در سرزمین مادری تان برای مشارکت در آبادانی آن و نیز حل مشکلات آن بر پایه اصول مترقی علمی استقبال می کنیم. این امر جزو وظایف اصلی شما و برگرفته از اصول و مبانی والای جامعه است.» امام در برابر هیئت حاضر بر «دلبستگی لبنانیان به سرمایه تمدنی لبنان، یعنی مسئله همزیستی بی نظیر لبنانی که پنجره ای به سوی تمدن به روی دنیا می گشاید» تاکید کرد و گفت: «امیدواریم لبنانیان مقیم خارج در آبادسازی مناطق ویران شده، به گونه ای با یکدیگر رقابت کنند که اتحاد و برادری میان همه لبنانیان تقویت شود و میان آنان همزیستی حقیقی پدید آید.»
امام در ادامه گفت: «ارزش های عمیق معنوی، وجه مشترک میان همه لبنانیان به شمار می آید و از همه لبنانیان مقیم داخل و خارج انتظار می رود که با اتحاد و همدلی برای حمایت از برقراری امنیت و ثبات در لبنان و ترسیم چهره لبنان جدید بر پایه دوستی و مهرورزی و عدالت اجتماعی تلاش کنند.» امام از «برگزاری نشست رهبران مذاهب برای پاک کردن چهره زشتی که از لبنان در اذهان عمومی دنیا شکل گرفته است» استقبال کرد و گفت: «ما برای حمایت از جامعه، در هر گامی که به منظور خدمت به لبنان برمی دارد، دست خود را دراز می کنیم.»
۱۹/ ۲/ ۱۹۷۷
[الانوار]
الف. آقای سلیم الحص دیروز در محل مجلس اعلای شیعیان در حازمیه با امام موسی صدر دیدار کرد. پس از جلسه دیدار نخست وزیر با امام صدر که شیخ محمدمهدی شمس الدین و شیخ عبدالامیر قبلان، مفتی عالی جعفری نیز در آن حضور داشتند، امام صدر در اظهاراتی گفت: «دیدار با نخست وزیر سلیم الحص فرصت خوبی برای گفت وگو و رایزنی بود. من و دوستانم پس از این ملاقات احساس اطمینان بیشتری کردیم، چون دیدیم ایشان -  همان طور که می شناختیم  - صریح و بی پرده سخن می گوید و دیدگاهی روشن دارد و بر پیمودن راه، مصمم است.» ایشان افزود: «طبیعی بود که صحبت ها از جنوب و رنج های آن و خطرهای آشکار و پنهانی که آن را تهدید می کند، آغاز شود. جنوب اهرمی سیاسی است که از آن برای فشار بر اعراب و به ویژه لبنان استفاده می شود و همین امر راه حل مشکل را پیچیده می کند، خاصه آنکه این مشکل پس از فروپاشی ارتش مطرح شده است و بازسازی ارتش به زمان نیاز دارد. ولی با این حال مسئولیت پذیری پلیس امنیت می تواند راه حلی برای بحران مردم باشد و دشمن را خلع سلاح کند و این در صورتی است که وجود این نیروها با همکاری آگاهانه مردم در جنوب همراه باشد، زیرا ما می دانیم که خطرناک ترین کار در جنوب، تلاش برای ایجاد همکاری واقعی میان لبنانیان و اسرائیلیان است؛ امری که با ایمان و میهن دوستی و کرامت ما ناسازگار است و از این رو، به هر قیمتی با آن مخالفت خواهیم کرد. در عین حال، تناقض ها و اختلافات و درگیری های سیاسی، هرچند هم شدید باشد، نباید در میان ما که ملتی واحدیم و یا در میان فرقه ها و نهادها و جریان های سیاسی، شکافی برای نفوذ دشمن ایجاد کند. از این رو، دولت برای ایفای وظیفه خود در این شرایط و به طور خاص در جنوب، سخت نیازمند همکاری همه جانبه مردم است و ما دراین باره به طور مفصل بحث و گفت وگو کردیم.» امام ادامه داد: «رنج ها و آرزوهای مردم، از مسئله خرید توتون گرفته تا مشکل آوارگان نبعه و دامور و همچنین تل الزعتر و حاره الغوازنه و دیگر مناطق و بحث قیمت مایحتاج ضروری زندگی، همه این مسائل مورد بحث و گفت وگو قرار گرفت و موضع آقای الحص نسبت به آن ها، که همان موضع دولت است، روشن و مبتنی بر عدل و انصاف بود. موضع ایشان نسبت به همبستگی ملی و خطوط کلی لبنان آینده نیز همین گونه بود.»
امام گفت: «مسائل گوناگون استخدامی و بحث تشکیل موسسات و حتی بخش نامه انتخاب قضات جدید نیز مطرح شد و سخنان آقای الحص نیز کاملاً با تعهدات دولت و سیاست های نظام همسو و هماهنگ بود و از این رو، ما بار دیگر برای نخست وزیر الحص و دولت ایشان آرزوی موفقیت می کنیم.»
از امام صدر سوال شد: «آیا این بدان معناست که برنامه ای برای جمع آوری اسلحه از میان همه گروه ها در جنوب وجود دارد؟» ایشان پاسخ داد: «اگر مردم با پلیس امنیت همکاری کنند، برقراری صلح میسّر می شود؛ صلحی که تنها با جمع آوری سلاح یا نظام مند کردن وجود آن [در دست مردم] براساس قوانین و توافق نامه های مصوّب امکان پذیر است.»
به امام گفتند: «آیا تصور نمی کنید که اعزام پلیس امنیت نوعی وقت کُشی است؟» ایشان پاسخ داد: «من شخصاً احساس نمی کنم که مسئله وقت کشی در کار باشد، زیرا بازسازی ارتش بی تردید به زمان و مطالعه و طرح های قانونی -که دولت شروع به تدوین آن ها کرده است - نیاز دارد. گذشته از آن، کارآمدی و پویایی ارتش لبنان تا حد بسیاری در گرو وجود حداقلی از وفاق و همدلی سیاسی است. از این رو، مسئله جنوب در اوضاع کنونی لبنان و منطقه، بیش از هر مسئله دیگری نیازمند مشارکت مردم با دولت است.»
از امام پرسیدند: «آیا در خلال گفت وگو با نخست وزیر معلوم شد که برنامه ای زمان بندی شده برای بازگشت مهاجران وجود دارد یا نه؟» امام گفت: «بازگشت مهاجران از نظر نخست وزیر با مسئله امنیتی مرتبط است که مسئله امنیتی نیز خود نیازمند جدولی زمانی و تسلسلی منطقی است.»
امام صدر درباره زمان برگزاری نشست سران روحانی گفت: «قبلاً نیز گفتم که قرار است به زودی شورای پاتریارک ها و کشیشان به دعوت جناب پاتریارک خریش تشکیل شود و پس از آن، زمان برگزاری نشست رهبران مذاهب مشخص می شود.»
۱۹/ ۲/ ۱۹۷۷
[الرساله، شماره ۱]
ب. به دنبال وقوع درگیری میان دو جناح در جبهه خلق- فرماندهی کل به رهبری احمد جبرییل و احمد عباس در اردوگاه صبرا و دخالت نیروهای بازدارنده عربی برای برطرف کردن نزاع و همچنین انتشار اخباری درمورد تلاش نیروهای بازدارنده برای ورود به اردوگاه، فرماندهی مقاومت فلسطین با امام صدر تماس گرفت و خواستار دخالت فوری ایشان و تماس با رئیس جمهور سوریه، حافظ اسد برای کنترل اوضاع شد. امام صدر نیز به دمشق رفت و موفق شد تا ملاقاتی فوری میان نمایندگان جبهه مقاومت فلسطین و رهبران سوریه در حضور خود ترتیب دهد. در این ملاقات توافق شد که کشتار در بیروت متوقف شود و در نتیجه، اوضاع به حال عادی بازگشت.
۲۳/ ۲/ ۱۹۷۷
[النهار]
الف. در دیدار یک ساعته امام صدر و مفتی شیخ حسن خالد که در مقر مجلس در حازمیه انجام شد، وضعیت عمومی کشور و به ویژه اوضاع جنوب مورد بررسی قرار گرفت؛ همچنین آقای عادل عسیران و نمایندگانی از جنوب نیز با امام دیدار کردند و امام با پاتریارک خریش و نخست وزیر سلیم الحص و برخی مسئولان بلندپایه تماس هایی گرفت.
۲۳/ ۲/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۲۳ - ۲ ۰- ۷۷]
ب. امام موسی صدر در گفت وگویی شفاف و بی پرده با روزنامه السفیر نسبت به ادامه وخامت اوضاع در جنوب هشدار داد، زیرا این مسئله نقطه ضعفی است که اسرائیل تلاش می کند تا برای گرفتن امتیازهای آبی و امنیتی از آن سواستفاده کند. امام صدر درباره نقش خود در مقام عالمی دینی گفت: «فعالیت سیاسی و اجتماعی، بخشی از رسالت دینی من است و من خود را سیاستمدار به شمار نمی آورم.» ایشان درباره مسئولیت برخی مسئولان در جنبش ملی گفت: «مسئولیت آنان در قبال وضعی که گریبان گیر لبنان شده است، کمتر از مسئولیت جبهه لبنان نیست.» از امام پرسیدند: «نظر شما درباره برقراری اتحاد میان سوریه و اردن و لبنان چیست؟» ایشان گفت: «هیچ کس با توسعه موجودیت و عرصه عمل و گسترش خانواده خود مخالف نیست.»
۲۵/ ۲ / ۱۹۷۷
[النهار]
الف. به دعوت امام صدر و به ریاست ایشان، نخستین نشست شخصیت های شیعه در مجلس اعلای شیعیان برگزار شد. در این نشست که سه ساعت به طول انجامید، درباره اوضاع جنوب بحث شد. در پایان نشست امام صدر گفت: «به دنبال وخامت فزاینده در جنوب و بالا گرفتن مشکل و پس از یک هفته رایزنی و تماس های سیاسی در سطح بین الملل و با توجه به تلاش های فشرده برخی از حاضران در نشست امروز، از وزیران و نمایندگان کنونی و پیشین دعوت کردیم که در این نشست حاضر شوند تا اوضاع جنوب را بررسی کنیم و فعالیت های خود را برای نجات آن و کاستن از مصیبت هم وطنان جنوب که همواره در راه میهن و امت خود و همه مسائل برحق، نهایت تلاش خود را به کار بسته و فداکاری کرده اند، هماهنگ کنیم.»
«در این نشست با وجود آنکه مقدماتی بود، خطوط کلی فعالیت در این زمینه مشخص شد و پس از بررسی وضعیت جنوب، طرحی ارائه شد. بنا بر این طرح:
۱. کمیته ای تشکیل شد تا گزارشی مفصل از اوضاع جنوب و تحولات و ابعاد آن و نیز خطرهایی که برای آینده لبنان و کل منطقه دارد، تهیه کند. این گزارش را دولت به کنفرانس آینده سران در قاهره و همچنین به همه کشورهای عربی و دوست که به بحران لبنان اهتمام می ورزند، ارائه خواهد کرد، همچنان که در اختیار همه نیروها و رهبران لبنانی نیز قرار خواهد گرفت.
«۲. کمیته ای موظف شد تا در دیدار با رئیس جمهور سرکیس اوضاع را دوباره بررسی کند و خواستار شتاب در گفت وگوی سیاسی و وفاق ملی -که حل هیچ مشکلی جز از رهگذر این دو ممکن نیست - شود. این کمیته از رئیس جمهور خواهد خواست که در تشکیل ارتش و تعیین نیروهای قانونی لبنان در جنوب، شتاب کند. این کمیته همچنین به منظور همکاری کامل و بسترسازی برای ایفای وظیفه حکومت، جزئیات مباحث و پیشنهادهای مطرح شده را به رئیس جمهور تقدیم خواهد کرد.
۳. حاضران بر ضرورت شروع گفت وگو با همه طرف ها و نیروها در لبنان تاکید کردند، چراکه اوضاع جنوب وخیم است و این امر مستلزم آن است که هرگونه اختلاف و تفاوت دیدگاه و حتی همه نارضایتی ها و ناراحتی ها کنار گذاشته شود. برای عملی شدن این تصمیم هیئت هایی تشکیل شد.
«۴. حاضران بر این عقیده اند که کنفرانس آینده سران عرب در قاهره فرصتی مناسب برای طرح بحران جنوب و یافتن راه حلی برای آن و همچنین برداشتن موانع از سر راه ورود نیروهای بازدارنده عربی به جنوب است، به ویژه آنکه این امر تکمیل کننده مصوبات دو کنفرانس ریاض و قاهره است و اصلاً بدون برقراری صلح در جنوب نمی توان آن توافق ها را موفقیت آمیز دانست.»
«طبیعی بود که حاضران به ماموریت نیروهای بازدارنده عربی و مسئولیتی که در راه بازگرداندن صلح به مناطق لبنان به عهده دارند، با احترام و سپاس نگاه کنند و همین امر باعث احساس همبستگی بیشتر و توجه به سرنوشت مشترک لبنان و برادرانش می شود.»
امام صدر گفت: «نشست بعدی در ساعت یازده صبح سه شنبه آینده برگزار می شود.» وی در پاسخ به سوالی گفت: «برای پلیس امنیت، موفق شدن در برقراری امنیت دشوار است. دامنه بحران لبنان کاهش یافته، ولی عمق آن افزایش یافته و به جنوب منتقل شده است. هرچند وفاق سیاسی عامل اصلی آرام شدن اوضاع در جنوب است، این امر تنها در پرتو اتحاد و همبستگی میسّر است. در جنوب، برخلاف دیگر مناطق، نیروهای بازدارنده حضور ندارند.» امام اعلام کرد: «حدود ده هزار نفر از بنت جبیل و نبطیه و خیام و برخی روستاهای دیگر مهاجرت کرده اند.»
حاضران در این نشست عبارت بودند از نمایندگان کنونی، آقایان محمد یوسف بیضون، محمود عمار و حسین الحسینی و وزرا و نمایندگان پیشین، آقایان سلیم حیدر، محمد صفی الدین، جعفر شرف الدین، ماجد حماده، سعید فواز، علی بزی، ممدوح العبدالله، محمد الفضل، محمد شعیتو (دبیرکل مجلس شیعیان)، شیخ محمد مهدی شمس الدین (نایب رئیس مجلس)، شیخ عبدالامیر قبلان (مفتی عالی جعفری)، شیخ نجیب سویدان و شیخ حسن عواد (عضو هیئت شرعی مجلس).
آقای دکتر ابراهیم شعیتو، وزیر بهداشت و منابع آبی، به سبب کاری ضروری و چند تن از نمایندگان، آقایان عبداللطیف بیضون، رفیق شاهین و عبدالمولی امهز نیز، به سبب بیماری نتوانستند در نشست حضور یابند که ضمن عذرخواهی، پیشاپیش حمایت خود را از تصمیمات این نشست اعلام کردند.
۲۵/ ۲/ ۱۹۷۷
[النهار]
ب. آقای کاظم خلیل(نماینده) در سخنانی ابراز تاسف کرد که «برخی از مسئولان شیعه که ستون اصلی جنوب لبنان به شمار می رود، هنوز به خطرهایی که کشور و جنوب را احاطه کرده است، پی نبرده اند و اشخاصی را برای حضور در جلسه ای دعوت کردند که همان اشخاص برای جلسه ای دیگر دعوت شده بودند. آقای الخلیل از امام صدر و آقای کامل اسعد و دیگر مسئولان شیعه و جنوب خواست تا «برای اتحاد و یک پارچگی تلاش کنند و در این اوضاع دشوار برای نجات کشور از خطرهایی که آن را احاطه کرده است، بکوشند.»
۲۵/ ۲/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۲۵-۰۲-۷۷]
ج. جنبش محرومان در بیانیه ای سخن از تجاوز به طرف داران جنبش در جنوب به میان آورد. جنبش در این بیانیه از همه نیروها خواسته است که سلاح خود را به سوی اسرائیل نشانه روند و در این زمینه از فعالیت های جنبش محرومان در طیّبه و تل مسعود الگو بگیرند.
۲۶/ ۲/ ۱۹۷۷
[الانوار - صورت جلسات مجلس اعلای شیعیان]
الف. بنا به خواست حاضران در نشست شخصیت های سیاسی شیعه، امام صدر در سفری دو روزه به پایتخت سوریه رفت و با رئیس جمهور سوریه، حافظ اسد و مسئولان بلندپایه سوریه دیدار کرد. گفت وگوهای امام با آن ها بر محور وضع عمومی منطقه و وضع جنوب لبنان بود. امام عصر دیروز یکشنبه به بیروت بازگشت.
۲۶/ ۲/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۲۶-۰۲-۷۷]
ب. در گفت وگویی طولانی که دفتر روزنامه سعودی المدینه در بیروت با امام موسی صدر انجام داد، ایشان عربستان سعودی را به تلاش های بیشتر در صحنه عربی و بین المللی برای نجات جنوب تشویق کرد. در بخشی از سخنان امام صدر که با عنوان درشت در شماره ۲۶/ ۲/ ۱۹۷۷ این روزنامه بازتاب یافت، آمده است: «ما که گروهی از مسلمانان در لبنان هستیم، تعامل با دشمن صهیونسیتی را به هر قیمت رد می کنیم و همه تلاش سیاسی و دینی و حتی قدرت ناچیز مادی خود را از رهگذر برخی عناصر مسلح در جنوب به کار می بندیم تا از این تعامل جلوگیری کنیم و یا دست کم، موضع مخالف خود را با این تعامل نشان دهیم. من فرصت گفت وگو با روزنامه المدینه را که در کنار حرم رسول اکرم(ص) منتشر می شود، غنیمت می شمارم تا از جهان اسلام و عرب و به ویژه از عربستان سعودی بخواهم اهتمام بیشتری برای متوقف کردن فاجعه در جنوب لبنان داشته باشند.»
۲۶/ ۲/ ۱۹۷۷
[صوت المحرومین، شماره ۵]
ج. امام صدر به تماس ها و نشست ها و دیدارهایی که برای نجات جنوب صورت داد، بسنده نکرد و در یک حمله گسترده تبلیغاتی در سطح عربی و بین الملل از اسباب و ابهامات جنگی که در لبنان رخ داد و به شکلی شدیدتر در جنوب ادامه پیدا کرد، پرده برداشت.
امام افزون بر گفت وگوها، اظهارنظرها، هشدارها، نشست های خبری و مصاحبه های تلویزیونی اش در بیروت، در دمشق نیز مصاحبه تلویزیونی طولانی ای انجام داد و همچنین با خبرنگاران روزنامه المدینه عربستان، روزنامه الیوم عربستان، روزنامه الرای اردن، روزنامه لوموند فرانسه، روزنامه ژورنال دی ژنو و دیگر مطبوعات عربی و اروپایی و آمریکایی نیز گفت وگوهایی طولانی کرد. هدف امام از این حمله تبلیغاتی این بود که در برابر افکارِعمومی محلی و عربی و بین المللی از آنچه در جنوب می گذرد، پرده بردارد تا از این راه برای نجات جنوب توجه بیشتری جلب و فشار بیشتری ایجاد شود.
مشهود بود که همین حمله امام سبب شد تا رادیوها و شبکه های تلویزیونی بین المللی و همچنین منطقه ای به آنچه در جنوب می گذرد، توجه و اهتمام بیشتری نشان دهند و همین عامل مسئولان محلی و عربی را بر آن داشت که تلاش و اهتمام خود را در خصوص این مسئله دوچندان و علنی کنند. پیش از حمله تبلیغاتی امام، این تلاش ها کم رنگ و ناچیز بود.
۲۸/ ۲/ ۱۹۷۷
[الرساله، شماره ۳]
امام صدر روز دوشنبه ۲۸ فوریه با یاسر عرفات دیدار کرد. در این جلسه که شیخ محمد یعقوب، خلیل الوزیر (ابوجهاد)، هانی الحسن، ابو الولید، ابو الزعیم و دکتر محجوب نیز حضور داشتند، درباره تلاش های مشترک و تقویت ارتباط میان جنبش فتح و افواج مقاومت لبنانی (امل) در نقاط حضور آن ها در جنوب، چه در محورهای جنگی و چه در پشت جبهه، صحبت شد. امام در این دیدار، اعضای مقاومت را از فعالیت های پیگیر خود برای حل مشکل در جنوب، مطلع کرد و آقای عرفات نیز از تماس ها و رایزنی های خود در سطح عربی و محلی سخن گفت و همچنین گزینه مورد نظر خود را برای حل مشکل جنوب مطرح کرد و خطرهای ناشی از ادامه مشکل در جنوب را خاطرنشان ساخت. همه حاضران اتفاق نظر داشتند که برای ایجاد وفاق فراگیر سیاسی به منظور خاموش کردن جرقه هایی که ممکن است به انفجار در جنوب بینجامد، باید به تلاش بی وقفه ادامه داد. این هدف از رهگذر آتش بس، بازکردن راه ها، پرهیز از تنش زایی و کمک گرفتن از نیروهای نظامی تحقق می یابد.

۲/ ۳/ ۱۹۷۷
[صورت جلسه های مجلس اعلای شیعیان]
الف. در نشست وزرا و نمایندگان کنونی و پیشین شیعه در تاریخ ۲۴/ ۲/ ۷۷ کمیته ای مرکب از آقایان نماینده، محمد یوسف بیضون و محمود عمار و وزیران سابق، سلیم حیدر و محمد صفی الدین، تشکیل شد. این کمیته در تاریخ ۲۸/ ۲ و ۱/ ۳ با آقایان شمعون، فرنجیه، پی یر الجُمَیَّل و یاسر عرفات دیدار کرد و با آن ها درباره چگونگی جلوگیری از فاجعه در جنوب لبنان به بحث و گفت وگو پرداخت.
۲/ ۳/ ۱۹۷۷
[الانوار - النهار - صوت المحرومین، شماره ۵]
ب. دومین نشست شخصیت های شیعه به ریاست امام صدر در مجلس اعلای شیعیان برگزار شد. پس از آن امام صدر اعلام کرد که این نشست در ادامه نشست پیشین برگزار شد و حاضران به نتیجه تماس های صورت گرفته گوش دادند. این تماس ها و تلاش ها در دو مورد زیر خلاصه می شود:
اوّل. تماس با طرف های درگیر در جنوب برای آرام کردن آن ها، چراکه آرامش طرف ها مقدمه ای است برای رسیدن به شکلی از وفاق سیاسی در این منطقه. شرایطی که پس از این وفاق فراهم می شود، در اختیار رئیس جمهور سرکیس است تا از آن شرایط برای بازگشت آرامش، هرچند به شکل موقت، استفاده کند؛
دوم. تلاش کشورهای عربی برای آنکه نیروهای بازدارنده عرب بتوانند ماموریت خود را در جنوب به عهده بگیرند. این اقدام از راه تهیه گزارشی مفصل از وضع جنوب و پیامدهای آن و ارائه آن به دست مسئولان لبنانی به کنفرانس سران عربی در قاهره انجام می گیرد.
[امام گفت:] «به همین منظور، هیئتی از حاضران در نشست، به زودی با رئیس جمهور سرکیس دیدار خواهند کرد و برای ترتیب دادن ملاقاتی با رئیس جمهور اسد نیز تلاش می کنیم.»
امام افزود: «حاضران بر این عقیده بودند که مهم ترین عامل پیدایش بحران و شدت یافتن آن، تمایل طرف های درگیر به حفظ برگ های برنده خود است. همین عامل موجب استمرار بحران می شود و مردم نیز تاوان سنگینی برای آن می پردازند. ما هم اکنون شاهد کاروان های مهاجران و کوچ کنندگان از روستاهای مرزی هستیم که به صیدا و بیروت و حتی بعلبک رسیده اند.»
امام اعلام کرد: «وفاق سیاسی سبب خواهد شد که این طرف ها با کمال میل و بدون آنکه از آن ها درخواست شود، به صلح و آشتی رو آورند. از این رو، نشست شخصیت های شیعه در ایجاد وفاق فراگیر سیاسی شتاب خواهد کرد و هیئت مزبور این امر را از رئیس جمهور سرکیس درخواست خواهد کرد.»
از امام پرسیدند: «آیا اینکه می گویند درگزارش مجلس اعلای شیعیان با فراخواندن نیروهای ویژه بین المللی موافقت شده است، درست است؟» امام پاسخ داد: «نه در دستور کار پیشین مجلس و نه در برنامه های نشست کنونی سیاستمداران شیعه، هیچ بحثی درباره فراخوان پلیس بین الملل به مرزها نیامده است.»
امام در پاسخ به سوال دیگری گفت: «اساساً در کنفرانس ریاض و قاهره، مسئولیت برگزاری امنیت در لبنان، به عهده کشورهای شرکت کننده در کنفرانس گذاشته شده است. پیش از آن، سوریه به مدت چند ماه در اقدامی تحسین برانگیز و با بردباری و تحمل سختی بسیار، این مسئولت را به عهده گرفته بود. این بدان معناست که مسئله امنیت در لبنان مسئله ای عربی است و همه اعراب مسئولیت های خویش را بر عهده گرفته اند و از این رو، هیچ یک از طرف ها در لبنان نمی تواند به این مسئولیت بی اعتنایی کند و موضع عمومی عرب را نادیده انگارد. در نتیجه، این مسئله باید پیش از کنفرانس سران عربی و بدون هیچ بحث و مانعی حل شود.»
ج. کمیته ای با هدف اجرای مصوبه های جلسه شخصیت های سیاسی شیعیان، مرکب از آقایان حسین الحسینی و محمد صفی الدین و سلیم حیدر با آقای یاسر عرفات دیدار کرد. کمیته دیگری شامل آقایان محمد صفی الدین و سلیم حیدر و محمود عمار با آقای پی یر الجُمَیَّل، رئیس حزب کتائب، ملاقات کرد. کمیته سومی هم، متشکل از آقایان محمود عمار، نماینده پارلمان و نیز دو وزیر پیشین، آقایان سلیم حیدر و محمد صفی الدین، به دیدار آقای فرنجیه رفت و درباره مسئله جنوب با او بحث و گفت وگو کرد.
۵/ ۳/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۵ - ۳ ۰- ۷۷]
الف. امام صدر به همراه شیخ محمد مهدی شمس الدین به کاخ ریاست جمهوری در بعبدا رفت و با رئیس جمهور سرکیس دیدار کرد. ایشان پس از دیدار در نشستی خبری گفت: «در دیدار با رئیس جمهور دریافتم که طرح مسئله جنوب در راس اهداف حضور ایشان در کنفرانس قاهره است، اگر نگوییم تنها هدف آن است.» وی افزود: «طرف های درگیر در جنوب باید این فاجعه را یا با اراده خود یا با اراده دولتی قاطع و جدی که قوت و توان خود را از مصلحت والای کشور و برادران عرب و بلکه از دنیای متمدن گرفته است، مهار کنند.» امام در پایان کنفرانس مطبوعاتی گفت: «من از همه طرف ها و همه فعالان عرصه سیاست و به ویژه کسانی که برای حل بحران جنوب فعالیت می کنند، می خواهم که برای نجات میهن و پایان دادن به درد و رنج هم وطنان، هرچه بیشتر و به طور منسجم تلاش کنند و اطمینان داشته باشند که آینده از آن کسانی است که بتوانند خدمتی شایسته به جنوب و مردم آن برسانند، زیرا تداوم این وضعیت، خدای نکرده، مردم و طرف داران آنان را از بین می برد و آنان را ریشه کن می کند.»
۵/ ۳/ ۱۹۷۷
[الرساله، شماره ۳]
ب. امام صدر در چارچوب تلاش ها و رایزنی های جاری برای کاستن از درد و رنج مردم جنوب، پیش از ظهر دیروز، شنبه، دکتر رفیق شاهین، نماینده نبطیه و همچنین قاضی مذهب دروزی، شیخ شریف شرف را در راس هیئتی از اهالی حاصبیا و علمای آن به حضور پذیرفت.
از سوی دیگر امام در دفتر خود با نماینده تام الاختیار انجمن ساختمان سازی فرانسه ش . ل. م. و مدیر آن دیدار کرد و درباره امکان بازسازی برخی از محله های بیروت و حومه آن و همچنین دیگر مناطق خسارت دیده با آنان به گفت وگو پرداخت.
۷/ ۳/ ۱۹۷۷
[النهار]
امام صدر با آقای لیون، نماینده انجمن ساختمان سازی فرانسه ش. ل. م. و آقای لوساه مدیر این انجمن دیدار کرد و درباره امکان بازسازی برخی از مناطق بیروت و حومه آن و دیگر مناطق خسارت دیده گفت وگو کرد.
۶/ ۳/ ۱۹۷۷
[الاسبوع العربی]
الف. امام صدر با [دفتر] آقای کامل اسعد تماس گرفت تا از او دعوت کند که برای بحث درباره مسئله جنوب در نشست شخصیت های شیعه شرکت کند، ولی او در دفترش نبود. امام نزد مدیر پارلمان برای او پیغام گذاشت، ولی آقای اسعد در نشست شرکت نکرد. با وجود آنکه امام از همه نمایندگان جناح اسعد دعوت کرده بود، هیچ یک از آنان نیز در نشست حاضر نشدند.
۶/ ۳/ ۱۹۷۷
[صورت جلسه های مجلس اعلای شیعیان - صوت المحرومین، شماره ۵]
ب. نشست اعضای دو هیئت شرعی و اجرایی مجلس اعلای شیعیان به ریاست امام صدر در مقر مجلس در حازمیه برگزار شد. امام در این نشست به بررسی اوضاع وخیم کشور و تحولات به وجود آمده پس از تاریخ ۱۰/ ۵/ ۱۹۷۶ تا زمان حاضر که مانع برگزاری جلسات این دو هیئت شده بود، پرداخت و توضیح داد که او به فعالیت ها و تلاش های خود ادامه داده است و در مدتی که او حضور نداشته است، نایب رئیس اوّل، مسئولیت ریاست [مجلس] را بر عهده داشته است. امام جزئیات این فعالیت های خود را با ذکر تاریخ آن ها مطرح کرد و مجلسی نیز در همین زمینه از تلاش ها و اقدامات امام در طی دوره گذشته که همواره نسبت به مسائل ملی و قومی و امور شیعیان با اخلاص همراه بوده است، قدردانی کرد.
سپس امام به تبیین اوضاع کنونی جنوب و تحولات و پیامدهای آن، به ویژه فاجعه مهاجرت از روستاهای مرزی پرداخت و اقدامات برای پایان دادن به این اوضاع و دفع خطرهایی که استمرار این وضع به دنبال دارد و همچنین فعالیت های امدادرسانی به مهاجران را به اطلاع حاضران رساند.
پس از پایان نشست، بیانیه زیر صادر شد:
«نشست امروز به منظور آگاه سازی دو هیئت شرعی و اجرایی از تلاش های امام موسی صدر و معاون ایشان، شیخ محمد مهدی شمس الدین، در سطح ملی و عربی برای حل بحران و پایان دادن به آن برگزار شد.
مجلس از تلاش های صورت گرفته در سطح ملی و قومی که همواره با اخلاص همراه بوده است، قدردانی و حمایت کرد و پس از بررسی اوضاع و توافق برای کنار گذاشتن نزاع های کوچک و فراموش کردن بی احترامی ها و بدی ها در راه رسیدن به اهداف اصولی مجلس اعلای شیعیان، به منظور رویارویی با فتنه و برطرف کردن آن، بر نکات زیر تاکید کرد:
۱. پیگیری مطالبات سیاسی و توسعه، که نه از راه جنگ و درگیری، بلکه از راه فعالیت سیاسی صحیح و سالم در سطح ملی تحقق می یابد؛
۲. تلاش برای یک پارچگی ملت و خاک لبنان و نهادهای آن و ایستادگی در برابر هرگونه اقدام که به تجزیه کشور بینجامد؛
۳. محافظت از مقاومت فلسطین و دفاع از آن تا بتواند خود را وقف مسئولیت اصلی خود، یعنی برآورده کردن مطالبات برحق ملت فلسطین در خصوص خاک و کشورش، کند.
مجلس اعلای شیعیان از سران عرب که در قاهره گرد آمده اند، می خواهد به راه حلی دست یابند که امنیت را به طور کامل و فراگیر در لبنان برقرار کند و به رفع خطرهایی که جنوب را احاطه کرده و زدودن مصیبت هایی که جنوب از آن رنج می برد، همت گمارد.
مجلس به تلاش های جناب رئیس جمهور سرکیس و دیگر سران عرب بسیار امید بسته است تا تماس ها و رایزنی های فرخنده آنان به راه حلی بینجامد که صلح و امنیت را در جنوب لبنان تامین کند.
مجلس همچنین مشکلات جنوب را از آوارگی و بی خانمانی و از بین رفتن زمین ها و محصولات [کشاورزی] که بیم آن می رود که به پیامدها و معضلات دیگری در عرصه عمومی سیاسی بینجامد و خطر همکاری با دشمن را نیز به دنبال داشته باشد، بررسی کرد. ما همواره تعامل با دشمن را محکوم کرده ایم و بارها نسبت به آن و پیامدهایی که دارد، هشدار داده ایم.
مجلس همچنین تلاش هایی را که برای حل مشکلات مهاجران جنوب از نظر امدادرسانی و تامین ارزاق و سرپناه انجام می گیرد و به ویژه اقدامات صورت گرفته برای رویارویی با موج جدید مهاجرت از جنوب در اثر حوادثی که در آن رخ داده است، مورد بررسی قرار داد.
مجلس کار رسیدگی به این امور و مسائلی را که پیش خواهد آمد، در نشست های متوالی خود ادامه خواهد داد.»
۸/ ۳/ ۱۹۷۷
[النهار]
آقای فواد لحود، نماینده پارلمان، با امام صدر دیدار کرد و درباره ابزارهای حمایت از جنوب با ایشان به گفت وگو پرداخت. پس از این دیدار آقای لحود گفت: «امام صدر در انتظار بازگشت رئیس جمهور از قاهره است تا ببیند ایشان برای نجات جنوب از بحران چه تدبیری اندیشیده است. امام معتقد است رئیس جمهور موفق خواهد شد که کشورهای عربی را بر آن دارد تا برای نجات جنوب مشارکت کنند و خطر را از آن دور کنند.» آقای لحود گفت که درباره امکان بسیج کردن عده بسیاری از سربازان لبنانی برای پاسداری از جنوب و برقرار کردن امنیت در آن نیز با امام صدر صحبت کرده است. وی گفت که پیشنهاد خود را درباره شیوه سامان دهی ارتش لبنان -که
مسئله دفاع از جنوب و حفظ آن در مهلتی کمتر از بیست روز، در گرو آن است - با کمیسیون دفاع مجلس در میان خواهد گذاشت.
۹/ ۳/ ۱۹۷۷
[الانوار - الرساله، شماره ۳]
آقای فواد غندور نایب رئیس اوّل جامعه فرهنگی لبنانیان جهان،(۱) با امام صدر دیدار کرد و با او درباره مسائل گوناگون مربوط به لبنانیان مقیم خارج و ضرورت همکاری آنان با مردم لبنان برای ساختن لبنانی جدید به گفت وگو پرداخت. پس از این دیدار، آقای غندور گفت: «امام تاکید داشتند که حمایت از جامعه امری لازم است، به ویژه آنکه این جامعه تنها موسسه ای است که نمایانگر وحدت لبنانیان و ایمان [آنان] به میراث و تمدن [خویش] است. لبنان، این کشور کوچکی که به سبب حضور فرزندان آن در سراسر جهان، کشوری بزرگ شمرده می شود، دلیلی روشن است بر امکان همزیستی برادرانه ای که در دنیا تجربه ای بی نظیر به شمار می آید.»
۱۳/ ۳/ ۱۹۷۷
[النهار - صوت المحرومین، شماره ۵]
الف. امام صدر در سفری سه روزه، به دمشق، پایتخت سوریه رفت و ظهر دیروز با رئیس جمهور اسد دیدار کرد و آخرین تحولات لبنان و رایزنی های جاری را برای کامل شدن روند تحکیم امنیت و بازگشت زندگی به حالت عادی با وی بررسی کرد. ایشان ساعت ۳۰: ۷ عصر به لبنان بازگشت و در مقر مجلس اعلای شیعیان در حضور شیخ محمد مهدی شمس الدین نشستی خبری برگزار کرد و گفت: «از حُسن تصادف، روز دیدار من با جناب حافظ اسد با سالروز انتخاب ایشان به ریاست جمهوری سوریه هم زمان شد که به همین مناسبت به ایشان تبریک گفتم و آرزوی موفقیت کردم. ما در این دیدار حوادث لبنان را در این مرحله و پیامدها و ابعاد عربی و بین المللی آن را به طور کامل بررسی کردیم و در طی آن درباره بحران جنوب و اسباب آن و طمع ورزی های پنهان دشمن و فعالیت های پشت پرده ای که در این منطقه عزیز از میهن دارد و همچنین درباره مصیبت مهاجرت های دسته جمعی بحث و گفت وگو کردیم.»
«آقای اسد جزئیات این وضع را نیز درک می کرد و برای عهده داری مسئولیت های قومی خود، به ویژه در قبال لبنان، مصمم بود و تاکید کرد که در قاهره با رئیس جمهور سرکیس درباره جزئیات راه حل -که راه حلی لبنانی خواهد بود - به توافق رسیده است و همه امکانات سیاسی و نظامی سوریه را در اختیار لبنان قرار خواهد داد.»
«همچنین درباره مشکل مهاجران در همه مناطق لبنان و به ویژه اوضاع نبعه گفت وگو کردیم و ایشان شگفت زده شد که مهاجران هنوز به نبعه بازنگشته اند، با وجود آنکه امنیت برقرار شده و دولت و نیروهای بازدارنده عرب متعهد شده اند که از امنیت و کرامت و فعالیت های شهروندان حمایت کنند و طرف های مربوط نیز تعهد داده اند که مانع بازگشت آنان نشوند، چراکه بازگشت آنان با اصل همزیستی و وحدت ملی ارتباطی تنگاتنگ دارد. آن ها پیش از ورود نیروهای بازدارنده عربی به مناطق لبنان چنین تعهدی داده اند. آقای اسد ابراز امیدواری کرد که به همت دولت، وسایل مورد نیاز برای بازگشت مردم به خانه هایشان فراهم شود.»
«من تصمیمات نشست های اخیر تجمع سیاسی را در مجلس اعلای شیعیان و دیدگاه ها و خواسته ها و تلاش های پیگیر اعضای آن را برای حمایت از روند صلح در لبنان و به ویژه در جنوب به اطلاع ایشان رساندم.»
«آقای اسد در پاسخ به تبریک من به نمایندگی از مردم لبنان به مناسبت سالروز انتخاب ایشان به ریاست جمهوری، تاکید کرد که او و جمهوری عربی سوریه، برادرانه تا پایان راه در کنار لبنان خواهند ایستاد. ایشان ابراز امیدواری کرد که همه مردم لبنان هرچه زودتر گام هایی حساب شده و هدفمند در راه برقراری وفاق سیاسی و تفاهم بر سر ایجاد ساختار لبنان جدید بردارند و زیر نظر رئیس جمهور سرکیس برای مشارکت در برپایی نهادهای قانونی و ملی و بازگرداندن زندگی عادی به لبنان تلاش کنند، به ویژه آنکه کل منطقه در آستانه تحولات سیاسی بزرگ و سرنوشت سازی قرار دارد که رویارویی با آن ها نیازمند اتحاد صفوف داخلی و یک پارچگی مواضع و دیدگاه های عربی است.»
امام صدر از وارد شدن به جزئیات راه حل تماماً لبنانی خودداری کرد و تنها گفت: «این هفته کارهای مثبتی در همه زمینه ها انجام خواهد شد.»
امام در پاسخ به سوالی گفت که آقایان سرکیس و اسد برای ادغام شدن نیروهای لبنانی اعزامی به جنوب هیچ توافقی با نیروهای سوریه نکرده اند. «هیچ صحبتی دراین باره نشده است و رئیس جمهور اسد اصرار دارد که این نیروها، صرفاً لبنانی باشند.»
امام افزود: «این بار نیز مانند همه دیدارهایی که با جناب حافظ اسد داشتم، دریافتم که ایشان به اقداماتی که رئیس جمهور لبنان، الیاس سرکیس انجام خواهد داد، بسیار توجه دارد و به ایشان اعتماد بسیاری دارد.»
با خبر شدیم که امام صدر امروز یا فردا به دیدار رئیس جمهور سرکیس خواهد رفت تا دستاوردهای سفر خود به دمشق را با او در میان بگذارد. نشست مشترک دو هیئت شرعی و اجرایی مجلس اعلای شیعیان که قرار بود دیروز برگزار شود، به روز چهارشنبه آینده موکول شد. روز پنجشنبه آینده نیز نشست شخصیت های شیعه به ریاست امام صدر برگزار خواهد شد.
۱۳/ ۳/ ۱۹۷۷
[الرساله، شماره ۵]
ب. روز دوشنبه، ۱۳/ ۳/ ۱۹۷۷ برادر ابوزعیم، عضو کمیته اجرایی جنبش فتح، با امام صدر دیدار کرد. در این جلسه که دو ساعت و نیم طول کشید، مسائل روز و به ویژه، مسئله جنوب مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
۱۵/ ۳/ ۱۹۷۷
[النهار]
منابع مجلس اعلای شیعیان اعلام کردند که امام صدر با همکاری نیروهای بازدارنده عربی، طرحی برای بازگرداندن مهاجران به مناطق گوناگون و به ویژه منطقه نبعه، به رئیس جمهور سرکیس ارائه خواهد کرد. این منابع توضیح دادند که براساس این طرح، امام صدر یا جانشین ایشان، شیخ محمد مهدی شمس الدین، در راس عده بسیاری از آوارگان نبعه، به آنجا می روند.
۱۶/ ۳/ ۱۹۷۷
[النهار]
الف. امام صدر به کاخ بعبدا رفت و با رئیس جمهور سرکیس دیدار کرد و سپس به مجلس اعلای شیعیان بازگشت و در دیدار با خبرنگاران گفت: «ما با فاجعه جنوب و پیامدهای آن رو به رو هستیم و همه هم وطنان و نیز هر انسان با وجدانی در هرکجا که باشد، این مسئله را پیگیری می کند. از این رو، مسئله جنوب این روزها همه فعالیت های ما را به خود اختصاص داده است. من خلاصه ای از تماس های خود را در سطح لبنانی و عربی، به ویژه ملاقاتم با حافظ اسد را به اطلاع جناب رئیس جمهور سرکیس رساندم و به گزارش آن دسته از تماس ها و رایزنی های ایشان در قاهره گوش دادم که اجازه داشتم از آن ها آگاه شوم و همچنین، تماس هایی که ایشان در روزهای آینده خواهند گرفت. بی تردید این موضوع بسیار پیچیده است، ولی حل آن ناممکن نیست. همان طور که می دانید، رئیس جمهور سخت برای فراهم آوردن نیروهای لبنانیِ کافی و اعزام آن ها به جنوب و همچنین متقاعد کردن طرف های درگیر در آنجا برای برقراری صلحی پایدار، تلاش می کند. رایزنی در سطح عربی و بین المللی ادامه دارد و ادامه خواهد یافت و طبیعتاً تلاش های ما و تلاش های ائتلاف ما (ائتلاف سیاستمداران شیعه) با تلاش ها و اقدامات رئیس جمهور هماهنگ است.»
امام درباره زمان اعزام نیروهای امنیتی لبنان به جنوب گفت که این کار «بلافاصله پس از تجهیز این نیروها انجام خواهد شد و در واقع تعیین زمانی مشخص برای آن ناممکن است و شاید سودی نیز نداشته باشد و چه بسا بهتر باشد که مردم به طور ناگهانی ارتش و نیروهای نظامی خود را در میان خود ببینند.» امام گفت: «این نیروها حتماً از ارتش خواهند بود. البته نیروهای دیگری نیز هستند که برای رفتن به جنوب آماده شده اند، ولی مجموع این نیروها بیشتر از آنچه گفته می شد، خواهد بود.»
امام درباره دعوت رئیس جمهور از گروه ها برای رفتن به کاخ ریاست جمهوری گفت: «بدون شک رئیس جمهور در فکر ادامه دادن به تماس های دوجانبه و چندجانبه است تا بستری برای گفت وگوی ملی و یا گزینه دیگری به جای آن در راه رسیدن به وفاق سیاسی باشد. ولی ایشان تاکنون زمانی را مشخص نکرده است.»
۱۶/ ۳/ ۱۹۷۷
[النهار - الرساله، شماره ۵]
ب. ریچارد برکر، سفیر ایالات متحده آمریکا در لبنان، به دیدار امام صدر رفت و پس از دیدار گفت: «ما درباره مسئله جنوب در همه ابعاد آن صحبت کردیم و توضیح خاصی ندارم.» امّا امام صدر گفت: «دیدار سفیر آمریکا دیداری تشریفاتی بود و فرصتی مناسب برای گفت وگو درباره جنوب به شمار می رفت. ما دریافتیم که سفیر آمریکا از حوادث جاری با همه جزئیاتش آگاه است و در خلال دیدارها و سفرهای سیاسی و تشریفاتی خود در لبنان، از مصیبتی که در جنوب رخ داده، تصوّری مطابق واقعیت حاصل کرده است. بی تردید ایشان این اطلاعات را به وزارت خارجه امریکا منعکس خواهد کرد و پیامدهای احتمالی این حوادث را خاطرنشان خواهد کرد.»
امام پس از این دیدار، به همراه آقای حسین الحسینی، نماینده پارلمان، به منزل مفتی اهل سنت، شیخ حسن خالد، در عرمون رفت و او را از نتایج تماس های خود آگاه کرد.
۱۷/ ۳/ ۱۹۷۷
[سند شماره ۱۶- ۰۳- ۷۷]
در پاسخ به سوال مستقیم گوینده تلویزیون لبنان، امام صدر وضعیت دشوار و خطرناک جنوب را تبیین کرد و تاکید کرد که راه حل تنها در گرو اعزام نیروهای امنیتی لبنانی با تعداد و شمار کافی برای حل مشکلات است، به خصوص که اسرائیل با ورود نیروهای بازدارنده عرب به جنوب مخالفت کرده است. امام افزود که از سفیر آمریکا خواسته است که ایالات متحده برای پذیرش ورود نیروهای بازدارنده عرب به جنوب بر اسرائیل فشار بیاورد.

نظرات کاربران درباره کتاب گام به گام با امام