فیدیبو نماینده قانونی انتشارات آوای قلم و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب آلودگی دریا

کتاب آلودگی دریا

نسخه الکترونیک کتاب آلودگی دریا به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب آلودگی دریا

بسیاری از مردم می‌دانند آلودگی چیست و می‌دانند که آلودگی زیان‌آور است‌، اما هنگام مطالعات علمی‌آلودگی دریا‌، یا هر نوع دیگر آلودگی‌، ارزیابی و قضاوت راجع به آلودگی را باید براساس معیارهای کمی انجام داد‌. باید پرسید آلودگی از چه راهی زیان‌آور است؟ چقدر زیان‌آور است؟ و برای چه کسی زیان‌آور است؟ برای پاسخ به این سئوالات باید به نکات زیر توجه نمود: ۱- چه نوع موادی به‌واسطه فعالیت‌های انسان‌ها به دریاها یا مصب و نقاط ساحلی تخلیه می‌گردد؟ ۲- این مواد اضافی چه تأثیری بر روی محیط زیست‌، گیاهان و جانوران دریاها و خلیج‌ها دارند؟ ۳- آلودگی ناشی از این مواد چه تأثیری بر سلامتی‌، منابع غذایی‌، فعالیت‌های تجاری و وسایل تفریحی انسان‌ها و بقاء حیات‌وحش و به‌طور کلی چه تأثیری بر انسان‌ها خواهد داشت؟ ۴- به منظور بهبود یا حذف اثرات زیان‌آور این مواد بر محیط زیست چه کارهایی انجام شده‌، چه کارهایی می‌توان انجام داد و چه کارهایی باید انجام داد؟ ۵- در صورتی که این مواد به دریاها تخلیه نگردند‌، چه خواهد شد و آیا عواقب این کار وضعیت را از شرایط موجود بهتر و یا بدتر خواهد نمود؟‌ پرداختن به این موضوع لزوماً باید به‌صورت رویکردی کمی و قدم به قدم باشد و این کتاب هم قصد دارد با کاربرد مفاهیم کمی شده پاسخ این پرسش‌ها را با توجه به اهمیت انواع گوناگون تأثیرات آلودگی ارائه نماید‌. قبل از ورود به این مباحث باید این موضوع را مورد توجه قرار دهیم که چه نوع موادی به‌واسطه فعالیت‌های جامعه انسانی وارد دریاها می‌گردند‌.

ادامه...
  • ناشر انتشارات آوای قلم
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 5.4 مگابایت
  • تعداد صفحات ۲۹۶ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب آلودگی دریا

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

فصل اول: آلودگی چیست؟

پاره ای سئوالات

بسیاری از مردم می دانند آلودگی چیست و می دانند که آلودگی زیان آور است ، اما هنگام مطالعات علمی آلودگی دریا ، یا هر نوع دیگر آلودگی ، ارزیابی و قضاوت راجع به آلودگی را باید براساس معیارهای کمی انجام داد . باید پرسید آلودگی از چه راهی زیان آور است؟ چقدر زیان آور است؟ و برای چه کسی زیان آور است؟ برای پاسخ به این سئوالات باید به نکات زیر توجه نمود:
۱- چه نوع موادی به واسطه فعالیت های انسان ها به دریاها یا مصب (۱) و نقاط ساحلی تخلیه می گردد؟
۲- این مواد اضافی چه تاثیری بر روی محیط زیست ، گیاهان و جانوران دریاها و خلیج ها دارند؟
۳- آلودگی ناشی از این مواد چه تاثیری بر سلامتی ، منابع غذایی ، فعالیت های تجاری و وسایل تفریحی انسان ها و بقاء حیات وحش و به طور کلی چه تاثیری بر انسان ها خواهد داشت؟
۴- به منظور بهبود یا حذف اثرات زیان آور این مواد بر محیط زیست چه کارهایی انجام شده ، چه کارهایی می توان انجام داد و چه کارهایی باید انجام داد؟
۵- در صورتی که این مواد به دریاها تخلیه نگردند ، چه خواهد شد و آیا عواقب این کار وضعیت را از شرایط موجود بهتر و یا بدتر خواهد نمود؟
پرداختن به این موضوع لزوماً باید به صورت رویکردی کمی و قدم به قدم(۲) باشد و این کتاب هم قصد دارد با کاربرد مفاهیم کمی شده پاسخ این پرسش ها را با توجه به اهمیت انواع گوناگون تاثیرات آلودگی ارائه نماید . قبل از ورود به این مباحث باید این موضوع را مورد توجه قرار دهیم که چه نوع موادی به واسطه فعالیت های جامعه انسانی وارد دریاها می گردند .

طبقه بندی مواد افزودنی(۳):

مواد زائد تجزیه پذیر(۴):

اکثر موادی که به آب های ساحلی و دهانه رودخانه ها تخلیه می شوند، از مواد آلی تشکیل شده اند که در معرض هجوم باکتری ها واقع می گردند . این عمل یک واکنش اکسایشی(۵) بوده و نهایتاً ترکیبات آلی به مواد غیر آلی تثبیت شده ای نظیر دی اکسید کربن (CO۲) ، آب (H۲O) و آمونیاک (NH۳) احیا می گردند . مهمترین مواد زائدی که در این گروه قرار دارند عبارتند از:
- بخش اعظمی از فاضلاب شهری
- مواد زائد کشاورزی ( مخصوصاً در نقاطی که صنایع تبدیلی کشاورزی مشغول بکارند به مقادیر متنابهی یافت می شوند) .
- زائدات فرآوری غذا در کشتارگاه ها ، واحدهای انجماد مواد غذایی ، تفاله های کارخانه قند و شکر و مواد دیگر .
- مواد زائد صنایع آبجوسازی و واحدهای تقطیر .
- مواد زائد تفاله های صنایع کاغذسازی که حاوی مقادیر زیادی فیبر چوب است .
- مواد زائد صنایع شیمیایی که حاوی انواع گوناگون مولکول های درشت (ماکرومولکول ها) بوده و غالباً ناپایدارند و به راحتی تجزیه می شوند .
- انتشار مواد نفتی(۶)
اصولاً فرقی نمی کند که این مواد زائد تجزیه پذیر از حیوانات یا گیاهان نشات گرفته باشند، زیرا در هر صورت در معرض تجزیه باکتریایی(۷) واقع می شوند ، به همین دلیل باکتری رکن اصلی بسیاری از زنجیره های غذایی در دریا بوده و افزودن مواد آلی به دریا سبب غنی شدن اکوسیستم شده و به مثابه آن است که مقدار معینی کود به منظور افزایش بهره دهی و باروری به یک باغ اضافه شود . چنانچه ورود مواد آلی به دریا بیش از میزان قابلیت تجزیه پذیری باکتری ها باشد ، مواد آلی انباشته(۸) خواهند شد . از سوی دیگر میزان فعالیت باکتری ها به دما ، میزان اکسیژن و سایر فاکتورها بستگی دارد و چنانچه این عوامل محدود شوند ، میزان فعالیت باکتری ها نیز کاهش یافته و ظرفیت آب در پذیرش مواد زائد آلی بدون آن که سبب تجمع این مواد در آب گردد، بسیار کاهش می یابد . چنانچه ورود مواد زائد به آب بسیار زیاد باشد سبب فعالیت شدید باکتریایی گردیده و در نتیجه فرآیند اکسیداسیون مواد تجزیه پذیر بیشتر از فرآیند انحلال اکسیژن در آب شده و منجر به فقر اکسیژن(۹) آب می گردد . تحت این شرایط تجزیه پذیری بیشتر بستگی به فعالیت باکتری های بی هوازی دارد ، که به کندی صورت گرفته و محصولات آن ها موادی نظیر سولفید هیدروژن و متان می باشد . تجمع مواد آلی و فقر اکسیژن آب هر دو تاثیر شدیدی بر فلورگیاهی(۱۰) و فون جانوری(۱۱) داشته و در شرایطی که میزان بسیار پایین باشد، بیشتر گیاهان و جانوران ماکروسکوپی حذف می شوند . بنابراین چنانچه میزان ورود مواد آلی به آب در حد ظرفیت پذیرش آن باشد – با توجه به دما ، قابلیت حصول اکسیژن ، جریان های آبی و غیره – این مواد سبب غنی شدن آب گردیده و این امر به خصوص به سود گیاهان می باشد . ولی چنانچه میزان ورود بیش از توان پذیرش آب باشد ، تجمع مواد آلی و گسترش شرایط بی هوازی را به دنبال خواهد داشت که منجر به نقصان فلور گیاهی و فون جانوری منطقه خواهد شد .

مواد زائد با قابلیت رقیق شدن(۱۲):

برخی از مواد زائد صنعتی که به آب ها تخلیه می گردند ، پس از ورود به آب به سرعت خواص زیان آور خود را از دست می دهند ، بنابراین هرگونه اثر سوء این مواد محدود به محل تخلیه آن ها خواهد بود ، اگر چه گستره این محل بستگی به میزان ماده تخلیه شده ، جریان های آبی و سایر شرایط دارد .

آلودگی حرارتی:

آلودگی حرارتی در درجه اول از طریق آب های خنک کننده نیروگاه ها و صنایع موجود در نواحی ساحلی به وجود می آید ، البته برخی دیگر از پساب های صنعتی نیز ممکن است دارای این آلودگی باشند . معمولاً دمای پساب های تخلیه شده حداقل °۱۰C بیش از دمای آب رودخانه ، دریا و خلیج است . پراکنده شدن آلودگی حرارتی اساساً به میزان اختلاط آب گرم و سرد بستگی دارد . در دریاهای مناطق معتدل تخلیه پساب های گرم تاثیر چندانی نداشته اما در دریاهای مناطق گرمسیری به هنگام تابستان که دمای هوا نزدیک به نقطه مرگ گرمایی(۱۳) بسیاری از موجودات زنده است ، افزایش دما باعث بروز ضایعات شدیدی خواهد شد .
• اسیدیته و قلیائیت
آب دریا ظرفیت بافری(۱۴) وسیعی داشته و تاثیر تخلیه این گونه پساب ها بسیار موضعی است .
• سیانید
این آلودگی به واسطه فعالیت صنایع فلزکاری و ذوب آهن وارد آب می شود . سیانید به سرعت در آب دریا تجزیه شده و به جز در محل تخلیه و نواحی مجاور آن ، در سایر نقاط تاثیر چندانی را به همراه ندارد .

ماهیت مواد ورودی

اگر چه تقسیم بندی مواد ورودی به دریا براساس خواص و اثرات آن ها به گروه بندی های فوق به نظر ساده می آید ، اما باید به خاطر داشت که مواد تخلیه شده در دریا به ندرت دارای ترکیبات ساده ای نظیر آن چه که شرح داده شد، می باشند .
پس آب نیروگاه های برق عمدتاً آب گرم است و علاوه بر آن مقادیری کلر در این آب وجود دارد که به منظور جلوگیری از رسوب موجودات آبزی دریایی در سیستم های خنک کننده و جلوگیری از گرفتگی این سیستم بدان اضافه می گردد ، همچنین مقادیر جزئی از فلزات به هنگام عبور آب از برج های خنک کننده و توربین ها به آن وارد می شوند .
فاضلاب شهری اصولاً دارای مواد آلی است اما دارای مقادیر قابل توجهی از فلزات ، مواد نفتی و چربی ، مواد پاک کننده و پساب های صنعتی نیز می باشد ، زیرا بیشتر صنایع از فاضلابروهای(۲۲) خانگی جهت دفع مواد زائد خود استفاده می کنند . این چنین پیچیدگی هایی ممکن است در بعضی از نقاط که دارای شرایط خاص جغرافیایی هستند وجود داشته باشد ، یک خلیج یا مصب رودخانه که اراضی اطراف آن کاربری صنعتی یافته اند ، ورودی های متعددی از صنایع اطراف داشته که غالباً بسیار متنوع اند و علاوه بر آن فاضلاب های ناشی از جمعیت شهرنشینی را هم باید به آن اضافه نمود .
به علاوه مصب رودخانه آن چه را که توسط رودخانه های محلی نیز بدان حمل شده با خود همراه دارد که ممکن است شامل آفت کش ها و سایر محصولات ناشی از فعالیت های کشاورزی در سیستم زهکشی زمین های کشاورزی باشد .

منشاء مواد ورودی(۲۳)

• تخلیه مستقیم(۲۴)
بیشترین جریان هایی که مواد زائد را به دریا حمل می نمایند از طریق لوله های اصلی انتقال فاضلاب های شهری به صورت مستقیم وارد دریا می شوند .
• مصب رودخانه(۲۵)
از نظر تاریخی اکثر بندرها در کنار مصب رودخانه ها رشد کرده و مرکز صنایع و اجتماعات شدند . سابقاً فاضلاب شهری و صنعتی بدون تصفیه به آب وارد می شد ، با افزایش جمعیت و گسترش صنایع آب های چنین مناطقی (نظیر تایمز(۲۶) ، تیز(۲۷) ، تاین(۲۸)، مرسی(۲۹) ، کلاید(۳۰)) در اواخر قرن گذشته کثیف ، بد بو ، بی روح و فاقد حیات گردید .

مواد معلق

مواد معلق خنثی(۱۵) سبب انسداد مجاری تنفسی و غذایی جانوران شده و با کاهش قدرت نفوذ نور در آب سبب کاهش فعالیت فتوسنتزی می گردد و در صورت رسوب در بستر دریا سبب خفگی جانوران بستر دریا و تغییر در ماهیت بستر دریا می گردد این مواد شامل موارد ذیل می باشد:
- ضایعات تجزیه پذیر
- خاکستر پودر شده (خاکستر فرار)(۱۶) ناشی از نیروگاه های برق با مصرف زغال سنگ
- مواد زائد خاک چینی (در سواحل جنوبی منطقه کورن وال)(۱۷)
- مواد زائد ناشی از معادن زغال سنگ و تاسیسات مربوطه (در سواحل دورهام )(۱۸)
- گل ولای ناشی از استخراج سنگ ریزه (گرانول) (سواحل شرقی آنجل ) و سنگ هایی که از بستر دریا استخراج می گردند .
انواع مختلفی از مواد پلاستیکی که به دریا تخلیه می گردند خنثی هستند ، این مواد شامل گوی های پلی استیرن(۱۹) ، ظروف پلی اتیلن طناب های نایلونی ، تور و سایر ادوات ماهیگیری می باشند .
• مواد زائد پایدار(۲۰)
بعضی از مواد نه در معرض هجوم باکتری ها بوده و نه تفرق پذیرند ، اما از راه های مختلف با گیاهان و جانوران وارد واکنش شده و گاهی اوقات تاثیرات زیان آور به بار خواهند آورد ، طبقه بندی کلی این مواد به شرح ذیل است:
- فلزات سنگین (جیوه ، سرب ، مس ، روی و غیره …)
- هیدروکربن های هالوژنه نظیر (د . د . ت و سایر حشره کش های آلی کلره ، پلی کلروبی فینیل ها(۲۱) و …)
- مواد پرتوزا

شهر های ساحلی

بیشتر شهرهای ساحلی صنایع آن چنانی نداشته ولی در گذشته فضولات و فاضلاب شهری مستقیماً بدون هیچ گونه تصفیه ای از مجاری مختلف مستقیماً به دریا ریخته می شد . این اعمال منجر به آلودگی سواحل شد و تعداد تفریح گاه هایی که در این محل ها احداث و گسترش یافته بود با افزایش تخلیه فاضلاب به آب ها ، کاهش یافت . در قوانین جدید سازمان همکاری های اقتصادی اروپا (E.E.C) استانداردهای باکتریولوژیکی برای سواحل و شناگاه های عمومی تعیین گردیده است و این امر منجر به آن شده که تعداد واحدهای تصفیه خانه در سواحل و تفریح گاه ها افزایش یافته و از طرفی تخلیه فاضلاب ها و فضولات به دریا براساس استانداردهای وضع شده انجام پذیرد .
• صنایع ساحلی
با افزایش فشار بر ذخائر رودخانه ای و دریاچه ها به عنوان منابع آب آشامیدنی ، صنایع جدید ، با نیاز روزافزون به مقادیر بسیار زیاد آب برای سیستم های خنک کننده و یا سیستم دفع پساب در مناطق ساحلی تاسیس شد . نیروگاه های هسته ای در بریتانیا تقریباً همگی در کنار ساحل تاسیس شده اند .
• ورودی رودخانه ها
رودخانه ها از طریق مصب خود به دریا راه پیدا می کنند و بدین وسیله تمام موادی که از طریق زه آب و یا سایر راه ها در سراسر حوزه آب ریز وارد رودخانه شده اند، در پایان به دریا تخلیه می شوند:
- مواد نفتی و روغن ها به وسیله باران از جاده ها شسته شده و بالطبع به فاضلابروها رفته و در آنجا به واسطه سیلاب یا لبریز شدن این سیستم ها به رودخانه ها و در نتیجه به دریاها حمل می شوند .
- مواد زائد آلی چون در معرض حمله باکتریایی هستند به هنگام انتقال بر حسب فاصله ای که بین مصب رودخانه و محل تخلیه آن ها به رودخانه وجود دارد ، هنگامی که به دهانه رودخانه و یا به دریا می رسند از مقدار آن ها کاسته شده و در بعضی موارد بسیار ناچیزند .
- آفت کش هایی که در امور کشاورزی و جنگل داری به کار برده می شوند به وسیله باران از زمین ها شسته شده و به جریان رودخانه ای رسیده و از آنجا به دریا می ریزند .
کلیه موادی که بر روی زمین رسوب می کنند از طریق باران شسته شده و سپس به رودخانه ها وارد می شوند و نهایتاً به دریا می ریزند و در نتیجه انباشته شدن ، این مواد قسمت اعظمی از آلودگی را شامل می شوند .
• کشتیرانی
کشتی ها مواد سمی گوناگونی از قبیل نفت ، گاز طبیعی مایع ، آفت کش ها ، مواد شیمیایی صنعتی و … را حمل می نمایند . تصادفات دریایی ممکن است سبب ریختن این مواد به دریا شود و در مورد بعضی از شناورهای بزرگ (به عنوان مثال تانکرهای نفتی که تا ۳۵۰ هزار تن نفت خام حمل می کنند) بدان معنی است که هرگاه چنین حادثه ای به وقوع بپیوندد منجر به بروز ضایعات وسیع خواهد گردید. یک مثال عینی این مورد حوادث دریایی تانکرهای عظیم نفتی است.
سایر کشتی ها موظفند هم به منظور جلوگیری از گسترش ضایعات و یا گسترش آلودگی نفتی و هم به واسطه وظیفه ای که از نظر حقوق کشتیرانی به عهده دارند به کشتی آسیب دیده کمک رسانند . بدیهی است که هیچ گاه یک کشتی تمایلی به بروز حادثه و تقبل ضرر و زیان ناشی از آن ندارد و روی هم رفته در بدترین حوادث نیز قسمت اعظمی از محموله کشتی از خطر غرق شدن نجات یافته است ، اما نگرانی و موارد خطر زمانی است که به هنگام بروز طوفان های شدید در دریا ، کشتی هایی که محموله های دریایی را بر روی عرشه حمل می کنند مجبور شوند به منظور انجام اقدامات احتیاطی این محموله ها را به دریا اندازند و از طرفی بسیاری از کشتی ها عادت به تخلیه مواد نفتی ته مانده مخازن خود (به صورت غیر قانونی) به دریا دارند و کشتی های باری نیز آشغال و مواد زائد بسیاری را به دریا تخلیه می کنند که شاید بدترین آن ها مواد پلاستیکی باشد .

مواد زائد حاصل از عملیات دریایی

مواد گوناگونی در محل های از پیش تعیین شده در دریا دفن می گردند که از آن میان به موارد ذیل اشاره می گردد:

مواد حاصل از لایروبی کانال ها

کانال های قابل کشتیرانی در مصب رودخانه ها و یا در مدخل ورود به بنادر نیازمند لایروبی دوره ای می باشند تا بدین ترتیب کانال ها همچنان باز و قابل کشتیرانی باشند و مواد حاصل از این عملیات به نقاط معینی در دریا حمل شده و در آنجا دفن می گردند ، این پسماندهای لایروبی خصوصاً اگر مربوط به بنادر صنعتی باشند ممکن است حاوی مقادیر متنابهی از فلزات سنگین و سایر مواد آلاینده که به محل های دفن حمل می گردند .

لجن فاضلاب خانگی

در انگلستان لجن حاصل از فرایند تصفیه فاضلاب های خانگی به مقادیر زیاد در دریا دفن می گردد ، این مواد حاوی مقادیر بسیار زیادی مواد آلی هستند اما از طرفی به فلزات سنگین ، مواد نفتی و روغن و چربی و بسیاری از ترکیبات دیگر نیز آلوده هستند .

سایر مواد زائد

خاکستر سبک حاصل از نیروگاه های برق و مواد زائد حاصل از عملیات معادن زغال سنگ نیز در دریاها دفن می گردند و حاوی مواد خطرناک بسیاری نظیر مواد رادیواکتیو و مواد منفجره (مهمات)(۳۱) نیز می باشد .

فعالیت های صنعتی – دریایی

این اعمال منجر به ریختن مواد گوناگونی در دریا و ایجاد مزاحمت های مختلف در دریا می گردند . از جمله این فعالیت ها می توان به اکتشاف و استخراج نفت ، استخراج ماسه سنگ و در آینده استخراج کلوخه های منگنز(۳۲) اشاره کرد .
• بارش باران
مواد آلاینده ای که وارد جو زمین می شوند براثر بارش باران مجدداً به زمین و دریا باز می گردند و یا اگر به صورت معلق باشند بالاخره رسوب خواهند کرد . گستردگی این گونه مواد در سطح منطقه ای و جهانی است اما بخش اعظمی از آلودگی را شامل می شوند . میزان سرب وارده به دریا در سطح جهان به وسیله عوامل طبیعی یا فعالیت های انسانی بالغ بر چهارصد هزار تن در سال تخمین زده شده است ، تقریباً نیمی از این مقدار توسط وسایل نقلیه تولید و انتشار می یابد که به عنوان افزودنی های سرب دار به سوخت وسایل نقلیه افزوده شده و پس از انتشار در فضا مجدداً توسط باران به زمین باز می گردند . مجموع کل جیوه وارده به دریا به واسطه فعالیت های آتشفشانی و فعالیت های استخراج سنگ معدن حداقل ۵ هزار تن در سال است که ممکن است به ۲۵ هزار تن در سال نیز بالغ گردد ، استفاده منابع از جیوه و ترکیبات جیوه ای ۵ هزار تن به این مقدار اضافه خواهد کرد، ۳ هزار تن نیز به واسطه استفاده از سوخت های فسیلی خصوصاً زغال سنگ به این مقدار اضافه خواهد شد ، تازه این مقادیر ناچیز جیوه است که مورد محاسبه قرار گرفته و در حقیقت مقادیر بیش از این به دریا وارد می گردد ، این مقادیر جهانی به صورت تخمینی بوده و نمی توان مقادیر دقیق آن ها را محاسبه نمود اما این موضوع واضح است که مواد آلاینده موجود در هوا سهم وسیعی در آلودگی دریاها دارند . این دو مثال همچنین نشان می دهند که اغلب مواد دارای منشاء طبیعی که در نتیجه فعالیت های انسانی به محیط تخلیه نگردیده اند نیز تحت شرایطی آلاینده محسوب می گردند .

تعریف آلودگی

برخی از موادی که به دریا وارد می شوند (نظیر هیدروکربورهای هالوژنه یا پلاستیک) ساخته دست بشر بوده و بدین شکل در طبیعت وجود ندارند اما بیشتر مواد و ترکیباتی که قبل از این بحث آن ها رفت ، مانند مواد زیر به صورت طبیعی دردریا وجود دارند:
  • مواد آلی در معرض تجزیه توسط باکتری ها قرار دارند .
  • فلزاتی که به واسطه ته نشینی مواد زائد سنگ های معدنی ، از آن ها خارج می گردند .
  • مواد نفتی که از مناطق نفت خیز یا طی عملیات به دریا تراوش می شوند (نظیر خلیج مکزیک در سواحل کالیفرنیا یا منطقه کایمریج(۳۳) در سواحل دورست(۳۴)) .
  • مواد معلق حاصل از فرسایش ساحلی ، نظیر مناطق شمال شرقی سواحل انگلستان و یا مواد معلق حاصل از زغال سنگ در رگه هایی که در صخره های ساحلی وجود دارد .
  • آب گرم حاصل از چشمه های آب گرم در اطراف جزایر نظیر منطقه گودال گالاپاگوس و مناطق دیگر .
  • مواد رادیواکتیو در سواحل برزیل یا جنوب غربی هند .
آیا تمامی مواد تخلیه شده به دریا که شامل مواد طبیعی و مصنوعی (ساخته دست بشر) هستند باید جز آلودگی محسوب شوند؟ یا تنها آن دسته از موادی که به وسیله انسان ساخته می شوند جز آلودگی می باشند . (حتی اگر که میزان تخلیه طبیعی این مواد بیشتر باشد) در واقع چه موادی را می توان آلاینده محسوب نمود؟
نظراتی که در این مورد توسط دانشمندان ، سازمان های ذیربط نظیر یکی از دفاتر سازمان ملل به نام گروه کارشناسان جنبه های علمی آلودگی دریایی(۳۵)(GESAMP) یا کمیته بین المللی اکتشاف در دریا(۳۶) (ICES) ارائه گردیده است نشان می دهند که باید بین آلودگی(۳۷) و آلایش(۳۸) تفاوت قایل شد .
• آلایش
غلظت بالای یک ماده در آب مانند مواد راسب(۳۹) یا موجودات آبزی . تعیین غلظتی که بیشتر از حد طبیعی زمینه برای آن منطقه و آن موجود زنده باشد را آلایش می گویند .
• آلودگی
توسط انسان به طور مستقیم یا غیر مستقیم ، مواد یا انرژی به محیط زیست دریایی وارد شده و سبب بروز اثرات زیان باری به منابع زنده و یا به مخاطره افتادن سلامتی انسان شده و مانع پیشرفت فعالیت های دریایی نظیر ماهیگیری گردیده و در ضمن سبب کاهش کیفیت آب دریا و کاهش تعداد تفریح گاه ها می گردد .
به سخن دیگر آلایش ممکن است باعث بروز یک حالت هشداردهنده شده و خود موجب بروز آلودگی نیست ، مگر آنکه اولاً فعالیت های انسانی باعث آن باشد دوم اینکه برخی اثرات زیان آور را به همراه داشته باشد . باید این نکته را نیز در نظر داشت که حتی اگر مطالعات آزمایشگاهی نشان دهد که یک آلاینده برای برخی از ارگانیسم های دریایی سمی است ، این خود باعث بروز حالت هشداردهنده – در مواردی سبب قوت بخشیدن به آن – می گردد اما لزوماً ثابت نخواهد کرد که این آلاینده اثرات زیان آور در محیط طبیعی خواهد داشت . از جنبه خاص زیست شناختی حتی اگر مواد آلاینده سمی سبب مرگ برخی از گیاهان و جانوران در محیط زیست طبیعی گردند نمی توان به واسطه این اثرات نتیجه گیری کرد مگر آنکه مرگ این جانداران سبب تغییراتی در کل جمعیت شود .
بیشتر جانوران دریایی در مقیاس وسیع تولیدمثل می کنند و مرگ بسیاری از فرزندان آن ها قبل از رسیدن به سن بلوغ جز حوادث طبیعی و معمول است ، مرگ و میر ناشی از مواد سمی در کل ممکن است در قیاس با این نقصان طبیعی (مرگ و میر طبیعی) از اهمیت چندانی برخوردار نبوده و تاثیری بر جمعیت جانداران نداشته باشد . با توجه به این شرایط به سختی می توان ادعا نمود که آلایش اثرات زیان بار و مضر به همراه خواهد داشت . با توجه به مطالب فوق شکی باقی نخواهد ماند که زمانی از آلودگی صحبت می کنیم که همراه با ضایعات شدید باشد و به سختی می توان تشخیص داد که ضایعات به واسطه مقادیر کم از ماده آلاینده بوده است یا خیر . به طور کلی برای میزان آلودگی نمی توان مرز مشخصی تعیین کرد .
• الویت ها(۴۰)
همان گونه که مشاهده می شود تعریف آلودگی و مثال هایی که در ارتباط با اثرات زیان آور آن بیان گردید همگی در ارتباط با فعالیت ها و علایق انسان ها در دریا می باشند ، در حیطه عمل آلودگی تنها نشانه ای از مجموعه فعالیت های مختلف انسان همچون موارد زیر می باشد:
- استفاده از بنزین سرب دار در اتومبیل
- احتراق زغال سنگ
- حمل و نقل نفت
- تولید مثل
- دفع مواد زائد
این موارد همگی در تعارض با دیگر علایق انسانی از جمله موارد زیر می باشند:
- سلامت انسان
- ماهیگیری تجاری (شیلات)
- تفریح گاه ها و گردشگاه ها ، توریسم و ارزش های زیبایی شناسی
- فعالیت های علمی
معمولاً انسان ها به مواردی نظیر حمل و نقل ، تولید برق و بسیاری از فرآیندهای مهم صنعتی بیشتر توجه نموده و در نزد آن ها این نوع فعالیت ها نسبت به مواردی مانند حفظ ذخائر ماهیان و یا امکانات توریسم از اهمیت بیشتری برخوردار می باشند . بنابراین در این کتاب ما در صدد نشان دادن مناسب ترین حالت توازن (برای انسان) در بین مجموع فعالیت های بیان شده فوق می باشیم . به عبارت دیگر ما در صدد تعیین الویت هر یک از این موارد نسبت به دیگری می باشیم . به عنوان یک اصل، موارد تهدیدکننده سلامت انسان ها در کنترل یا کاهش آلودگی از الویت اول برخوردار است . البته موارد بسیاری نیز وجود دارد که خلاف این مدعاست و در این موارد باید تمام ملاحظات را به کنار گذاشت ، زیرا یقیناً این موارد از بیشترین اهمیت برخوردار است .
چنانچه تنها دو موضوع متعارض وجود داشته باشند که هر دو نیز دارای جنبه تجاری باشند ، تعیین الویت نسبتاً آسان است ، زمانی که نفتکش «توری کنی یون(۴۱)» در سال ۱۹۶۷ به سواحل کورن وال بر خورد نمود و مقادیر متنابهی مواد نفتی به سواحل ریخته شد ، در آن شرایط باید تصمیم گیری می شد که آیا پاکسازی مواد نفتی با مواد شیمیائی پراکنده کننده که در آن زمان برای موجودات دریایی بسیار سمی بود انجام پذیرد یا خیر؟!
چنانچه مواد نفتی با این ماده پاک کننده پاک می شد تهدیدی جدی و ضایعات بسیاری برای صنایع شیلات منطقه به همراه داشت ولی چنانچه اقدامی به عمل نمی آمد زیان بسیاری به صنعت توریسم وارد می شد . صنایع شیلات در آمد سالیانه ای معادل ۶ میلیون پوند داشتند در حالی که صنعت توریسم درآمد سالیانه ۶۰ میلیون پوندی به همراه داشت و بر این اساس تصمیم به پاکسازی سواحل گرفته شد . خوشبختانه بر حسب اتفاق ، ترس در رابطه با وارد آمدن آسیب به واحدهای عمل آوری ماهی بی اساس بوده و تاثیر قابل توجهی بر این واحدها نداشت .
معمولاً مسائل پیش آمده همواره از چنین وضوحی برخوردار نیستند و تصمیم گیری ها بسیار مشکل تر می باشند . در چنین شرایطی برای تصمیم گیری رویکردهای بسیار آگاهانه تری مورد نیاز می باشند و به همین دلیل نیز به اطلاعات وسیع زیر احتیاج خواهد بود:
- میزان آلودگی در منطقه مورد مطالعه (مورد نظر) ما چقدر است؟
- این آلاینده به چه شکل عمل می کند؟
- این آلاینده از کجا آمده؟
- برای این آلاینده در محیط چه اتفاقی می افتد؟
- این آلاینده با گیاهان و جانوران منطقه چه خواهد کرد؟
- چنانچه گیاهان و جانوران تحت تاثیر این آلاینده قرار بگیرند آیا مشکلی به وجود می آید؟
- برای چه کسی مشکل به وجود خواهد آمد؟ چه کسانی یا چه افراد دیگری تحت تاثیر واقع خواهند شد؟
- این آلاینده چه مقدار برای افراد مورد نظر مشکل آفرین خواهد بود؟
- چنانچه مشکلی به وجود آید در قبال آن چه عملی می توان انجام داد؟
- چنانچه مواد آلوده کننده را وارد دریا ننمائیم ، با آن ها چه می توان کرد؟
- آیا راه دیگری را که به منظور حذف آلاینده انتخاب می کنیم ، از ورود این مواد به دریا بهتر است یا بدتر؟
- هزینه این عملیات چقدر خواهد بود؟

نظرات کاربران درباره کتاب آلودگی دریا