فیدیبو نماینده قانونی دانشگاه امام صادق (ع) و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب نوآوری اجتماعی

کتاب نوآوری اجتماعی
راه‌حل‌هایی برای آینده پایدار

نسخه الکترونیک کتاب نوآوری اجتماعی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۷,۲۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب نوآوری اجتماعی

نوآوری اجتماعی همیشه نقش مهمی در کمک به سازگاری سیاست اجتماعی با مشکلات جدید ایفا می‌کند و به همین دلیل است که موضوع محوری استراتژی اروپای ۲۰۲۰ بوده ‌است. گفتمان اروپای ۲۰۲۰ اذعان می­کند که اتحادیه­ اروپا برای موفقیت در ایجاد رشد جامع، فراگیر، پایدار و هوشمند قویاً به نوآوری همه‌جانبه نیاز دارد. در سیاست اشتغال، تقاضا برای کار باید بیشتر شود. این کمیسیون صندوق­های ضمانت جوانان و تخصیص یارانه­های هدفمند را برای رسیدن به نرخ خالص استخدام جدید، جابجایی بار مالیاتی مستقل از نیروی کار به سوی سایر منابعو افزایش حمایت از کسب‌و‌کارهای نوپا، خوداشتغالی و اقتصاد اجتماعی ترویج می­کند. همچنین، این کمیسیون برای حوزه­ «اقتصاد سبز»، بخش‌های فناوری اطلاعات ‌و ارتباطات و خدمات بهداشت و درمان برنامه­های اجرایی تدارک دیده است تا بر مشکلاتی نظیر دستیابی به اقتصاد کم کربن و دارای منابع کارآمد، سالخوردگی جمعیت، و شتاب تغییرات فناورانه غلبه کند. نوآوری اجتماعی اصطلاحی است که هنوز خیلی نامشخص است و از آن تفاسیر بسیار متفاوتی ارائه شده ‌است. درعین‌حال، نوآوری هنوز کوته­بینانه به منزله‌‌ نوآوری تکنولوژیکی شناخته می‌شود و کاملاً فراموش می­شود که هر پیشرفت فنی (نوآوری) به تغییرات اجتماعی و درنتیجه به نوآوری اجتماعی ختم می‌شود. با این‌ حال، این به معنای آن است که نوآوری اجتماعی هم برای اجتماع مفید است.

ادامه...

بخشی از کتاب نوآوری اجتماعی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



نوآوری اجتماعی: مفهومی جدید برای آینده­ای پایدار؟

رنه شمیدپیتر(۳۸)
۱. مقدمه
مانند تمامی مفاهیم فکری نوآورانه، تلاش برای ساخت مفهوم نوآوری اجتماعی، با بحث­های فراوان در مورد آنچه که مشکل اساسی به نظر می رسد و نقش معرفی این اصطلاح جدید در بحث­های فکری جاری در رابطه با اجتماعمان، آغاز شد. یکی از اهداف این اثر درک و تاکید بر وضعیت فعلی تفکراتی است که به چگونگی غلبه بر اضطراری ترین مشکلات عصر ما ارتباط دارند. چگونه می توانیم نوآوری مد نظرمان را پرورش دهیم که ضمن مبارزه با مشکلات حقیقی ما در حوزه آموزش، جمعیت شناسی، انرژی، مالی، محدودیت بوم­شناختی، و نیز مشکلات مربوط به رفاه اقتصادی و اجتماعی، ارزش جوامع را افزایش دهد. این مسئله هر روز بیش از پیش روشن می شود که برای خودمان، و خصوصاً برای فرزندانمان، به یک «پرش کوانتومی» (گام بلندی رو به جلو در تفکرات نوآورانه به منظور دستیابی به آینده پایدار) نیاز داریم. البته نمی توان به راحتی به چنین هدف پیچیده ای دست یافت، گاهی پاسخ ها خیلی گیج کننده است و با هر بحث جدیدی سوالات جدیدی نیز مطرح می شوند.
در حال حاضر، از نظر تفکر علمی، سیاسی و نیز اقتصادی، روند بازآرایی جوامع خود را طی می کنیم. این مسئله به رویکردها و مفاهیم جدید و نیز طیف وسیعی از تخصص ها و از همه مهم تر به توجه جدی به تلاش های مشترکی نیاز دارد که برای هر چه پایدارتر ساختن دنیای ما انجام می شود. هر مفهوم جدید، یک شانس برای یافتن پاسخ های جدید محسوب می شود و همچنین پویایی تفکر درباره آینده را افزایش می دهد (بحث درباره نوآوری اجتماعی نیز همین طور است).
هر روز سیاست مداران و رهبران کسب و کار بیشتری به این مسئله پی می برند که به افزایش نوآوری (در تولید، پردازش، مدیریت و نوآوری) نیاز داریم و باید با رویکردهای رهبری پیشگیرانه، در برابر مشکلات فعلی واکنش نشان دهیم. از آنجایی که کسب و کار می­تواند محرک اصلی نوآوری های اجتماعی باشد، بنابراین، در همه­ بخش های این کتاب، یکی از پرسش های اصلی آن است که در جامعه­ معاصر، نقش کسب و کار و قابلیت­های آن برای ارائه­ نوآوری هایی که بر ارزش توسعه پایدار می افزاید کدام است. مثال­های کنونی نشان می دهد که زمان و منابع علمی، سیاسی و اقتصادی زیادی صرف عمیقتر کردن و شکل­دهی به فرآیند فعلی حل اضطراری ترین مشکلات جامعه می شود.
۲. کلیات این اثر
این اثر به پنج قسمت تقسیم می شود. در هر بخش، از طریق تجربیات عملی و نیز رشته های علمی متفاوت، بینش­هایی ارائه می­شود. در بخش اول، چشم­اندازها و ملاحظات مختلف درباره مفهوم نوآوری اجتماعی و فرضیات اساسی آن مطرح می شود. در بخش دوم، تلاش می­شود تا ارتباط بین ایده­ نوآوری اجتماعی و مفاهیم مربوط (مثل مسئولیت اجتماعی شرکت ها، مدل­های فراگیر کسب و کار، و کارآفرینی اجتماعی) نشان داده شود. در بخش سوم، کاربردها و ابزارهای عینی نوآوری اجتماعی مطرح می شود. در چهارمین بخش، شیوه های عینی نوآوری اجتماعی در حوزه های مختلف نشان داده می­شود (برای مثال، بیکاری جوانان، کربن زدایی، و پیشرفت­های فناورانه). در بخش آخر، با نگاهی به آینده، درمی یابیم که نقش کسب و کار در آینده باید چگونه باشد تا به شکوفایی نوآوری های اجتماعی منجر شود و از دیدگاه­های مختلفی که در این اثر توسط مولفان متفاوت ارائه شده است چه چیزی می توان آموخت (شکل ۲).



شکل ۲. کلیات این اثر
۱- ۲. چشم­اندازها و ملاحظات
در بخش اول، بر مفروضات و دیدگاه های مفهوم نوآوری اجتماعی مروری کلی و جامع خواهیم داشت. در فصل اول، که توسط توماس آزبورگ نوشته شده است، نشان داده می­شود که نوآوری محرک اصلی جوامع ماست. انواع مختلف نوآوری تشریح می­شود و نشان داده می­شود که کدام یک از آن ها به همکاری پربار در میان عوامل مختلف موجود در جامعه منجر می شود. ضمناً ارتباط بین نوآوری اجتماعی و پایداری به دقت بررسی می شود و پیرامون نقش کلیدی نوآوری اجتماعی در موفقیت­ شرکت ها در دهه­ پیش رو بحث می­شود. نهایتاً، به منظور پیاده­سازی تفکر جدید در توسعه سازمانی و همچنین امور روزمره­ کسب و کار، معیارهای عینی تبیین می­شود (شکل ۳).



شکل ۳. چشم­اندازها و ملاحظات

در فصل دوم، «ژوآن فونترودونا»(۳۹) نشان می دهد که چگونه دیدگاهی مثبت و جامع درباره فلسفه اخلاق، به درکی درست از نحوه­ برقراری ارتباط نزدیک بین اخلاقیات و نوآوری منجر می شود. او ماهیت مشارکتی نوآوری را مطرح می کند و اینکه چطور افزودن بعد اخلاقی به مشکلات، در بسیاری از موارد، نحوه به تصویر کشیدن مشکل و حل آن را تغییر می دهد.
در فصل سوم، «مایکل هاپکینز»(۴۰) این دیدگاه اخلاقی را از چشم­انداز بشردوستانه بر نحوه­ تفکر درباره کسب و کار اعمال می­کند. او نه تنها بر تفاوت بین مسئولیت اجتماعی شرکت ها و نوع دوستی محض تاکید می­کند، بلکه اقدامات عمده ای را تشریح می کند که شرکت ها می توانند برای تسریع توسعه­ اجتماعی خود انجام دهند. به این شکل، او نشان می دهد که مرکز مسئولیت اجتماعی کمیسیون اروپا مفهومی سیستماتیک است که همه بخش های شرکت را برای تحقق افزایش نقش شرکت در جامعه درگیر می کند.
در فصل چهارم، «ویموند راجرز»(۴۱) و «آرنه سودربوم»(۴۲) دیدگاه جالبی درباره حوزه خلق دانش ارائه می کنند و این مسئله را به بحث می­گذارند که نوآوری اجتماعی برای سازمان­ها به عاملی مهم و حیاتی تبدیل می شود، چون نحوه­ انتقال دانش را مشخص می کند و عملکرد سازمانی را افزایش می دهد. آن ها در مقاله خود نظریه­ دانش­محور شرکت را طرح می کنند، و برای توضیح تصمیم گیری در حوزه­ نوآوری اجتماعی، مدل انتقال دانش می­سازند، و نتایج افکارشان بر کارها و تحقیقات آتی را توضیح می­دهند.
در فصل آخر از این بخش، «آندره هابیش»(۴۳) و «کریستین آر. لوزا آداو»(۴۴)، برای درک نوآوری اجتماعی، مسیر تفکر نوآورانه­ دیگری را ترسیم می کنند (تئوری سرمایه اجتماعی). آن ها، در توضیح نوآوری اجتماعی، سه سطح سرمایه­ اجتماعی را شرح می دهند. در سطح خرد (سطح فردی)(۴۵)، نقش نوآور اجتماعی را ترسیم می کنند. در سطح میانی (سطح سازمانی)(۴۶)، نقش سازمان های اجتماعی را مطرح می کنند. در سطح کلان(۴۷)، روی سرمایه­ اجتماعی و محرک های نهادی نوآوری تاکید می کنند. به این ترتیب، مولفان مفهومی کنش­محور و عمومی را از سرمایه­ اجتماعی ارائه می کنند که برای درک بهتر ساختار و نقش نوآوری های اجتماعی در توسعه­ جوامع بسیار مفید است.
۲-۲. مفاهیم تجاری مرتبط
در بخش دوم، پس از ایجاد مبنایی بین رشته ای برای بحث­های بعدی، رابطه­ بین مفهوم نوآوری اجتماعی و سایر مفاهیم مدیریتی کسب و کارمحور (مثل مسئولیت اجتماعی شرکت ها، نوآوری اجتماعی شرکت ها، کسب و کار فراگیر و کارآفرینی اجتماعی) مطرح می­شود (شکل ۴).



شکل ۴. مفاهیم تجاری مرتبط

در فصل اول، «استفان کرتس»(۴۸) و «جیمز سلر»(۴۹) وابستگی متقابل نوآوری اجتماعی و مسئولیت اجتماعی شرکت ها را نشان می دهند و توضیح می­دهند که طی دهه­های اخیر، مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت ها چگونه بسط یافته است و همچنین توضیح خواهند داد که در دوران کنونی، شرکت های واقع در خط مقدم مرکز مسئولیت اجتماعی کمیسیون اروپا به چه نحو، با تدبیر مشکلات اجتماعی و افزایش فرصت­های کسب و کار به صورت همزمان، «ارزش مشترک» (برای جامعه و کسب و کار) می­آفرینند.
در فصل دوم، «بردلی گوگینز»(۵۰) چنین استدلال می­کند که مرکز مسئولیت اجتماعی کمیسیون اروپا حالا در نقطه عطف خود قرار دارد. از طرفی، به صورت گسترده با دنیای کسب و کار سازگار شده است، و از طرف دیگر تاثیرات مثبتش بر جامعه هنوز کافی نیست. بنابراین، او ایده نوآوری اجتماعی شرکت ها(۵۱) (CSI) را بسط می کند؛ ایده­­ای که نوآوری را با بحث مرکز مسئولیت اجتماعی تلفیق و آن را تقویت می کند. گوگینز این طور استدلال می­کند که مرکز مسئولیت اجتماعی در مرحله بعد باید روی تولید نوآوری اجتماعی با کیفیت و تاثیرگذار متمرکز شود. این کار به تغییر وضعیت فعلی مرکز مسئولیت اجتماعی از حالت «پول هنگفت به جیب زدن» کمک می کند و آسیب به رویکرد مدیریت مثبت و سیستماتیک را به حداقل می رساند و در نتیجه، تغییرات اجتماعی گسترده را کنترل می کند.
در فصل سوم، «جسیکا شول»(۵۲) مفهوم مدیریتی دیگری (مدل های کسب و کار فراگیر) را ارائه می کند. از نظر او، مفهوم مدل­های کسب و کار فراگیر نه تنها محرک اصلی نوآوری اجتماعی محسوب می شود، بلکه خود یک نوآوری اجتماعی است. او فلسفه، سیاست­ها، تولیدات و فرآیندهای مدل­های کسب و کار فراگیر را تشریح می کند و به این شکل، بیان می کند که نوآوری اجتماعی همیشه جزئی ذاتی از کسب و کارهای فراگیر بوده است.
در فصل چهارم، «میریام شونینگ»(۵۳) تفاوت بین کارآفرینی اجتماعی و نوآوری اجتماعی را تشریح می کند و با ارائه مثال­های عملی، قدرت نوآورانه کارآفرینان اجتماعی را نشان می دهد. حتی چنین استدلال می­کند که امروزه کارآفرینان اجتماعی، بزرگ ترین منبع نوآوری اجتماعی­اند. از نظر او، جستجو برای نوآوری های اجتماعی اغلب به معنای حرکت در جهت عکس فعالیت قراردادی شرکت ها، موسسات دولتی یا سمن های بزرگ است و کارآفرینی اجتماعی کلید ایجاد راه حل های جدید است.
در فصل پنجم، «آنیرود آگراوال»(۵۴) و «کای هوکرتز»(۵۵) نظریه نهادی را به­عنوان چارچوب تفکر در کارآفرینی اجتماعی پیشنهاد می کنند. آن ها نظریه­ نهادی را ابزاری در دست متخصصان می بینند تا به کمک آن درباره ماندگاری، مشروعیت و توسعه پذیری بنگاه های اجتماعی تفکر ­کنند، چون می تواند ریسک­های مربوط به حوزه های نوظهوری مانند کارآفرینی اجتماعی را کاهش دهد. آن ها چهار نمونه کارآفرینی اجتماعی را ارائه می کنند، در این نمونه­ها تفکر می کنند، و نیز برنامه آتی را برای متخصصان علاقمند به کارآفرینی اجتماعی پیشنهاد می کنند.
در فصل ششم، «دیپا پراهالاد»(۵۶) چگونگی ایجاد ارتباط بین طراحی و نوآوری اجتماعی را در مفهوم کف هرم نشان می دهد. بدین ترتیب، رویکردهای کسب­و­کار مختلف به مسائل اجتماعی می­پردازد. مطالعات موردی متعدد روی مفهوم پایه­ هرم نحوه­ ساخت «اکوسیستم»(۵۷) را نشان می دهد که نوآوری های اجتماعی را تقویت می­کند، و نشان می دهد که ارتباط این دانش با بازارهای جهانی و نیز با راهبردهای کسب و کار نوآورانه چگونه است.
۳- ۲. ابزارها و روش­های پیاده­سازی
در بخش سوم، ابزارها و روش های پیاده­سازی نوآوری اجتماعی به بحث گذاشته می شود (شکل ۵).



شکل ۵. ابزارها و کاربردها

در فصل اول، «سی بی باتاچاریا»(۵۸) اهمیت بازاریابی را برای نوآوری اجتماعی ترسیم می کند. وی این طور استدلال می­کند که اصول بازاریابی و ذینفع­مداری با شکل­گیری و پیاده­سازی نوآوری اجتماعی به شدت در ارتباط است. او سه مفهوم را شرح می دهد (هم­آفرینی(۵۹)، ارتباط(۶۰) و تنظیم(۶۱)) که باید در نوآوری های اجتماعی موجود و نیز در نوآوری های اجتماعی آینده به کار گرفته شوند. این کار ارزش­آفرینی در کسب و کار و نیز در عرصه­ محیطی اجتماعی را به حداکثر می­رساند.
در فصل دوم، «ادلتراد گونتر»(۶۲) و «توماس گونتر»(۶۳) نشان می دهند که چگونه تاثیر مقوله ای ناملموس مانند نوآوری اجتماعی قابل اندازه گیری است. به منظور تلفیق موفقیت آمیز نوآوری های اجتماعی در سازمان های غیرانتفاعی و انتفاعی، سنجش تاثیر نوآوری اجتماعی بسیار حیاتی است. بنابراین، آن ها پیشنهاد می کنند که نوآوری اجتماعی تا حد ممکن به لحاظ پولی اندازه­گیری و ارزش­گذاری شود، چون ادغام تکنیک ها و دستورالعمل­های مدیریتی موجود را میسر می کند و در عین حال، به مدیریت نوآوری های اجتماعی در سطح جامعه و در سطح فردی کمک می کند.
در سومین فصل، «پیتر روسو»(۶۴) و «سوزان مولر»(۶۵) محرک­ها و قالب­های مربوط به نحوه تفکر درباره نوآوری اجتماعی را ارائه می کنند. آن ها این طور استدلال می­کنند که استفاده از قابلیت­های اصلی شرکای مختلف در شراکت میان­بخشی، عامل اصلی نوآوری اجتماعی است. علاوه براین، دانش مربوط به افزایش و تکثیر ایده ها، اساس افزایش ارزش برای جامعه است. آن ها مهارت­های مورد نیاز برای تبدیل شدن به یک نوآور اجتماعی را توضیح می­دهند و نشان می­دهند که چطور این مهارت­ها می­تواند از طریق به تصویر کشیدن، آموزش داده شود به عنوان مثال مدرسه تابستانی نوآوران اجتماعی(۶۶).
«فیلیپه سانتوز»(۶۷)، «خوا کوتر سالوادو»(۶۸)، «ایزابل لوپو دکاروالو»، و «اوی جی. شولت»(۶۹) نشان می دهند که مفهوم چرخه های حیات در پیاده سازی نوآوری اجتماعی و کارآفرینی اجتماعی به چه معنا هستند. آن ها این طور استدلال می­کنند که هر یک از گذارهای کلیدی مراحل مختلف حیات، برای کسب موفقیت، به نقش رهبری متفاوتی نیاز دارد و تاکید می­کنند که این گذار رهبری کار مشکلی است، چون کارآفرینان در هنگام رویارویی با مشکلات، معمولاً به شیوه ها و عادت های اصلی خود رجوع می­کنند. آن ها درباره مواردی که باید در مراحل مختلف فرآیند چرخه حیات نوآوری اجتماعی مد نظر قرار داده شوند توصیه هایی ارائه می کنند.
در فصل آخر، «اوا گریشوبر»(۷۰) تاثیر پایداری و مرکز مسئولیت اجتماعی، یعنی منابع نوآوری، را در عرصه های نوآوری فرآیند، نوآوری اجتماعی و محصول، و نوآوری مدل کسب و کار تشریح می کند. به این ترتیب، او نشان می­دهد که مسائل کلیدی مرتبط با افزایش کارآیی و کاهش هزینه، افزایش مشارکت و تنوع، و تامین موقعیت­یابی بازار(۷۱) چگونه با شکوفایی نوآوری های مدل کسب و کار پایدار قابل حصول است.
۴ -۲. بهترین ­روش و حوزه های کاربرد
هدف بخش چهارم این است که، بهترین روش­ها و حوزه­های کاربرد مفهوم نوآوری اجتماعی بیشترتوضیح داده شود (شکل ۶).



شکل ۶. بهترین ­روش­ها و پیاده سازی

در فصل اول، «شلی اسکو»(۷۲)، «مارتینا روت»(۷۳)، و «دنی آراتی»(۷۴) توضیح می دهند که همکاری بخش های خصوصی و دولتی در حوزه آموزش وپرورش رو به افزایش است.
آن ها توضیح می­دهند که گسترش آموزش به گروه­ها به خودی خود یکی از مفاهیم اولیه­ نوآوری اجتماعی بوده است. این آموزش اجباری در ساخت کشور و آموزش طیف وسیعی از کودکان نقش داشته است و درنتیجه، عامل مهمی برای همبستگی و مسئولیت اجتماعی محسوب می شود. همچنین، با ذکر چند مثال، نشان می­دهند که همکاری بین ذینفعان مختلف و فناوری های نوآورانه، راه­های جدید، جامع، و مشارکت­محور را برای آموزش جامعه باز می­کند.
در فصل دوم، «کارولین جنر»(۷۵) نقش نوآوری های اجتماعی را در کمک به مبارزه علیه بیکاری جوانان توضیح می دهد و نشان می دهد که آموزش کارآفرینی می تواند محرک نوآوری اجتماعی و خلق کسب و کار جدید باشد و به این ترتیب به ایجاد شغل هایی بیشتر منجر شود و بیکاری جوانان را کاهش دهد.
در فصل سوم، «استفانی هیس»(۷۶) توضیح می دهد که چگونه سرمایه گذاری مسئولانه(۷۷) می تواند هزینه های اجتماعی فوق العاده­ امروزی و فشار اثرات جانبی منفی در بازار مالی را کاهش دهد. او عملاً چگونگی پیاده­سازی سرمایه­گذاری مسئولانه را نشان می­دهد و نقش سرمایه­گذاران، شرکت ها و موسسات رتبه بندی را تبیین می­کند. سرمایه­گذاری مسئولانه به­عنوان زیرساختی جایگزین به اثبات می رسد که به­صورت سیستماتیک به مسائل غیرمالی می پردازد و بنابراین، برای توسعه­ هر چه بیشتر بازارهای مالی یک نوآوری اجتماعی مهم محسوب می شود.
در فصل چهارم، «توماس واکر»(۷۸) و «فلورین برانک»(۷۹) نشان می­دهند که بنگاه های کوچک و متوسط ویتنامی چگونه در اجرای راهبردهای مرکز مسئولیت اجتماعی به منظور پرورش نوآوری اجتماعی حمایت می­شوند. آن ها سه روش را تشریح می کنند: گزارش آب و هوا (برای گروه­های بزرگ، متشکل از ۵۰ تا ۵۰۰ نفر)، بازار مرکز مسئولیت اجتماعی (برای گروه های متوسط، متشکل از ۵ تا ۱۰۰ نفر)، و جلسات سرپایی اخلاقی (برای گروه های کوچک، متشکل از ۳ تا ۱۲ نفر). ذینفعان یا جامعه به کمک این روش­ها می­توانند نظرات خود را بیان کنند. به­ویژه، مولفان معتقدند که پرورش تفکر انتقادی و خلاقیت مبتنی بر خودشناسی مستمر برای ایجاد جامعه ای پایدار، خصوصاً در کشورهای در حال توسعه، ضروری است.
در فصل پنجم، «رالوکا التن»(۸۰)، «توماس آزبورگ» و «لوری ویگل»(۸۱) این مسئله را مطرح می کنند که چگونه «فناوری در خدمت محیط ­ زیست(۸۲)» از جدیدترین راه حل های فناوری برای رفع مشکلات زیست­محیطی استفاده می کند. و این مسئله را مطرح می کنند که جوامع ما در حال ورود به مرحله جدیدی از توسعه هستند که در این مرحله فناوری اطلاعات وارتباطات، عامل محرک مهمی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی است. در نوآوری های مختلفی که در سطح تمام صنایع پدیدار می شوند، فناوری اطلاعات و ارتباطات(۸۳) (ICT) به تاثیرگذاترین فناوری کلیدی تبدیل خواهد شد و عامل کلیدی فرآیندهای نوآوری اجتماعی احتمالی خواهد بود. وقتی شبکه های هوشمند و خدمات عمومی با هم هماهنگ هستند و نوآوری های فناوری اطلاعات و ارتباطات برای «اصلاح اساسی انرژی»(۸۴) استفاده می شود، مزایای فناوری اطلاعات و ارتباطات بیش از پیش توسعه خواهند یافت.
در فصل ششم، «سندرین دیکسون ـ دکلو»(۸۵) و «هلن سپنس ـ جکسون»(۸۶) مثال دیگری از نحوه­ برخورد نوآوری اجتماعی با مشکلات زیست محیطی(۸۷) را نشان می دهند و اینکه پروژه­ اطلس(۸۸) چگونه ردپای کربن و قبض انرژی مدارس را کاهش و در عین حال، استفاده از خدمات و محصولات کم کربن، ایجاد شغل و رشد را افزایش خواهد داد. این موارد و پروژه های مشابه در تغییر الزامی الگوی رفتار بوم­شناختی انسان و ایجاد ارزش افزوده برای جامعه نقش خواهند داشت.
در فصل هفتم، «پیتر ای. براک»(۸۹) و «مارتینا ای. روت»(۹۰)، با طرح پروژه های فناورانه­­ مختلفی که در اجلاس جهانی جایزه­ جوانان(۹۱) (WSYA) مطرح شده است، قدرت فناوری را برای رویارویی با مشکلات اجتماعی و اکولوژیکی ثابت می کنند. این پروژه ها حوزه، دامنه و عمق نوآوری اجتماعی را با استفاده­ خلاقانه از جوانان سراسر جهان به تصویر می­کشند.
۵- ۲. تفکر درباره آینده
در آخرین بخش، آینده مفهوم نوآوری اجتماعی بررسی می­شود. نقش کسب و کار در جامعه چه خواهد بود، چگونه سیاست­ها می توانند از توسعه­ پایدار حمایت کنند، و وجوه ارتباطی موجود بین کسب و کار، اجتماع، و بوم­شناسی را چگونه می توان مدیریت کرد؟ (شکل ۷).



شکل ۷. تفکر درباره آینده

در فصل اول، «مولی پینتر ـ مورلند»(۹۲) مفاهیم متفاوت کسب و کار (برای مثال، ثروت­آفرینی کسب و کار و ارزش­آفرینی برای ذینفعان، مشارکت کسب و کارها در قراردادهای اجتماعی، و نقش شهروندی کسب و کارها) را به اختصار مطرح می کند. او ضرورت تجدید نظر در نقش کسب و کار در جامعه و ایجاد رویکردی میان­رشته­ای برای نظریه کسب و کار را مطرح می کند. این رویکرد محدودیت­های تفکر کسب و کار فعلی را بر طرف می کند.
در ادامه­ این فصل، که بر محور کسب و کار است، مصاحبه ­ «سو برد»(۹۳) از شرکت «دیجی ایمپلویمنت»(۹۴) را می­خوانیم. او دیدگاه خود را درباره آخرین پیشرفت­های حوزه نوآوری اجتماعی و مرکز مسئولیت اجتماعی ارائه می کند و درباره مشکلاتی که اتحادیه اروپا در حوزه اشتغال و حوزه اجتماعی پیش رو دارد و همچنین تاثیرات بحران­های اقتصادی و مالی، که اهمیت مشارکت کسب و کار در حوزه های بوم­شناختی و اجتماعی را افزایش خواهند داد، صحبت می کند.
در فصل سوم، «نایجل روم»(۹۵) به­صورت کنش­گرا بر ارتباط بین توسعه­ پایدار و نوآوری اجتماعی تمرکز می کند. وی چنین استدلال می­کند که توسعه پایدار الگوی جدیدی است که با استفاده از روش­های کاملاً جدید همه عوامل را به مداخله در جامعه جلب خواهد کرد. اگر کسب و کار واقعاً به بخشی از الگوی جدید تبدیل شود، به یکی از اشکال عالی نوآوری اجتماعی تبدیل خواهد شد. با وجود این، هنوز راه زیادی در پیش است.
«ماتیاس اس. فیفکا»(۹۶) و «ساموئل او. ایدوو»(۹۷) معتقدند که پایداری، محرک نوآوری اجتماعی است. از نظر آنان، با وجود نقش عظیم مفهوم نوآوری اجتماعی در رویارویی با مشکلات اجتماعی، نباید این طور تصور شود که نوآوری اجتماعی قادر به درمان همه بیماری های اجتماعی است. از آنجا که نوآوری اجتماعی به همان شیوه­ نوآوری های فناورانه ایجاد نمی شود، رویکرد پیچیده ای است که به راحتی قابل مدیریت نیست.
در فصل آخر، توماس آزبورگ و رنه شمیدپیتر وضعیت فعلی مبحث نوآوری اجتماعی را به طور جامع بررسی می­کنند. هدف از گردآوری این داده ها ارائه­ راهنمایی­های بیشتر و نشان دادن درس­هایی است که می­توان از مفاهیم و ایده­های ارائه شده در این کتاب فراگرفت.
۳. نتیجه گیری
همان طور که در ابتدا گفته شد، هرگونه تلاش برای پرورش مفاهیم فکری نوآورانه با بحثی جامع آغاز می شود. این اثر بستری را برای بحث متفکرین اصلی این حوزه فراهم می کند و قصد دارد نقطه عطفی برای تبادل افکار عملی و علمی بیشتر باشد. همچنین، نشان می دهد که در سراسر دنیا، درباره­ مفهوم نوآوری اجتماعی بحث­های فراوانی درگرفته است و در طی سال های آتی قطعاً شالوده مهمی برای بحث های اقتصادی ـ اجتماعی خواهد بود. هنوز معلوم نیست که آیا در افزایش سطح نوآوری های اجتماعی در تمام بخش های جامعه (مثلاً سیاست، علم، کسب و کار) آن قدر موفق خواهیم بود که بتوانیم تاثیر مناسبی بر جای بگذاریم یا خیر. قطعاً کارآفرینان و کسب و کارهای سراسر دنیا نقش مهمی در این بازی ایفاء خواهند کرد.

پیشگفتارها

در سال های اخیر، انبوهی از مشکلات بلند مدت، کوتاه مدت و جدی را در حوزه اشتغال و سیاست های اجتماعی پشت سر گذاشته ایم. بحران­های مالی و اقتصادی و دگرگونی­های ساختاری بلندمدت، همچون افزایش سن جمعیت، ما را ملزم می کند تا از دریچه­ای جدید به یکپارچگی اجتماعی توجه کنیم. سرمایه­گذاری مداوم روی سرمایه­ انسانی جزء مهمی از این راهبرد است. سیاست های ما باید نسبت به گذشته مقرون به صرفه تر و کارآمدتر باشند.



نوآوری اجتماعی همیشه نقش مهمی در کمک به سازگاری سیاست اجتماعی با مشکلات جدید ایفا می کند و به همین دلیل است که موضوع محوری استراتژی اروپای ۲۰۲۰(۸) بوده است. گفتمان اروپای ۲۰۲۰ اذعان می­کند که اتحادیه­ اروپا برای موفقیت در ایجاد رشد جامع، فراگیر، پایدار و هوشمند قویاً به نوآوری همه جانبه نیاز دارد.
در سیاست اشتغال، تقاضا برای کار باید بیشتر شود. این کمیسیون صندوق­های ضمانت جوانان و تخصیص یارانه­های هدفمند را برای رسیدن به نرخ خالص استخدام جدید، جابجایی بار مالیاتی مستقل از نیروی کار به سوی سایر منابع(۹)، و افزایش حمایت از کسب و کارهای نوپا، خوداشتغالی و اقتصاد اجتماعی ترویج می­کند.
همچنین، این کمیسیون برای حوزه­ «اقتصاد سبز»، بخش های فناوری اطلاعات و ارتباطات و خدمات بهداشت و درمان برنامه­های اجرایی تدارک دیده است تا بر مشکلاتی نظیر دستیابی به اقتصاد کم کربن و دارای منابع کارآمد، سالخوردگی جمعیت، و شتاب تغییرات فناورانه غلبه کند.
تعادل بین کار و زندگی شخصی نیز که عامل مهمی در حمایت از بهبود اقتصاد، جمعیت پایدار و رفاه فردی و اجتماعی است، اخیراً مورد توجه بیشتری قرار گرفته است. خدمات بهداشتی با کیفیت و ارزان و نیز برنامه­ریزی­های کاری مناسب، انعطاف پذیر و متناسب با شرایط خانوادگی زنان و مردان ازجمله نوآوری های مهم عصر حاضر است.
روش­های جدید نوآوری در اجتماع باید با ایجاد یکپارچگی بیشتر و در نتیجه کاهش هزینه های اجتماعی آتی مشخص شوند. این به معنای تغییر جهت­گیری سیاست های اجتماعی ما بر اساس رویکرد سرمایه گذاری اجتماعی و با تمرکز بر سرمایه­گذاری بر سرمایه انسانی و یکپارچگی اجتماعی و پرهیز از هزینه های بیشتر یا طولانی مدت تر در سطوح فردی و اجتماعی است.
نوآوری در سیاست گذاری اجتماعی به پشتوانه محیط مالی و قانونی نیاز دارد تا چارچوبی قانونی برای نوآوران سیاست اجتماعی ایجاد شود. این روند به مشارکت تازه ای بین بخش های خصوصی، دولتی و جامعه مدنی نیاز دارد تا راه حل هایی مناسب بیابند که از نظر مالی، منطقی و از نظر اجتماعی قابل قبول باشند. همچنین این کمیسیون فعالانه از بنگاه های اجتماعی، به منزله عوامل کلیدی نوآوری اجتماعی، پشتیبانی می کند.
به طور خاص، صندوق­های اتحادیه اروپا و صندوق اجتماعی اروپایی(۱۰)، از طریق نوآوری اجتماعی، در تلاش­هایی که کشورهای عضو در جهت تقویت انسجام ارضی و اجتماعی انجام می­دهند، مشارکت می­کند. همچنین، استفاده مناسب از صندوق اتحادیه اروپا در جهت حمایت از پیاده سازی موفقیت­آمیز خط مشی های نوآورانه و همچنین ترویج سازوکارهای نوآورانه­ تامین مالی را نیز شامل می شود.
اروپا از سنت نوآوری و کارآفرینی شگرفی برخوردار است. اما، این گنجینه عظیم برای مبارزه با مسائل اجتماعی حاد امروزی و حل آن ها به صورت کارآمد استفاده نمی شود. برای ترویج و افزایش نوآوری اجتماعی و اقتصاد اجتماعی، که به ایجاد کسب و کارهای موفقی منجر می­شود که (با ترکیب خلاقیت با انسجام، پایداری، جامعیت و یکپارچگی که به پیشرفت اقتصادی و مالی منجر خواهدشد) بر اجتماع تاثیر می­گذارند، تلاش بیشتر ضروری خواهد بود.
شخصاً این کتاب را بسیار می­پسندم. بینش موجود در این کتاب باید الهام بخش خوانندگانش باشد و در بازسازی مدل­های اجتماعی و اقتصاد اروپا و سایر نقاط جهان کمک کند.



لازلو آندور(۱۱)
کارمند عالی رتبه­ اشتغال، مسئول و امور اجتماعی در اتحادیه اروپا

زمان ارائه این کتاب نمی توانست از این مناسب­تر باشد: نوآوری اجتماعی در سراسر جهان موضوع بحث دولت ها، شرکت ها و سمن ها است. اگر تحقیقی درباره اصطلاح «نوآوری اجتماعی» انجام دهید، درباره معنی این اصطلاح و اهداف نوآوری اجتماعی مجموعه تعاریف متعددی خواهید یافت؛ با وجود این، تمامی طرف­های درگیر در این حوزه، روی مزایای آن توافق دارند. نوآوری اجتماعی برای جامعه، شرکت ها، مردم و کره زمین خوب است.
در شرکتی مثل «اینتل»(۱۲) نوآوری در جوهره وجودی آن قرار دارد. موفقیت مستمر ما در مدتی بیش از ۴۰ سال به این دلیل است که همیشه پیشگام و سردمدار فناوری بوده ایم. به وسیله نوآوری شکوفا شدیم و رشد کردیم. اما نوآوری به خودی خود لزوماً جهت­دار نیست. نوآوری به تنهایی نه خوب است و نه بد، فقط جدید است. انسان باید به نوآوری هدف و جهت بدهد تا به بشر، جامعه و کاربر نهایی ارزش بیشتری ارائه کند. این مسئله به ویژه در بخش فناوری مصداق دارد، چرا که کمتر حوزه­ای به اندازه بخش فناوری به نوآوری وابسته است. اما همیشه این پرسش ها را از خود می پرسیم: هدف این نوآوری چیست؟ می خواهیم به چه چیزی دست پیدا کنیم؟ چگونه نوآوری می تواند نه تنها به شرکت، بلکه به کل جامعه سود برساند؟ در شرکت اینتل این رویا را به روشنی در بینش خود بیان می کنیم: «در این دهه فناوری رایانه­ای را خلق و توسعه خواهیم داد تا بین انسان های روی زمین ارتباط ایجاد کنیم و زندگی آن ها را پربار کنیم. البته نمی توانیم این کار را به تنهایی انجام دهیم». «نوآوری باز»، که به معنی همکاری نزدیک بین واحدهای داخلی و ذینفعان خارجی است، هم برای اینتل و هم برای نوآوری اجتماعی اهمیت دارد. دورانی که یک موسسه همه­ پاسخ ها را در خود داشت، دیگر گذشته است. به احتمال زیاد، همکاری بین بخشی موفق، مهم ترین عامل در نوآوری اجتماعی است.
اینتل در نوآوری اجتماعی ید طولایی دارد: از برنامه دنیای پیش رو(۱۳)، که فناوری را به حوزه هایی در دنیا می برد که کمتر مورد توجه قرار گرفته اند گرفته تا طرح های جدید محلی مانند «طرح جدید مادرید»(۱۴) که برای کمک به بازگشت مردم به بازار کار از فناوری استفاده می کند. به همین منظور، این کتاب رهبران حوزه­ نوآوری اجتماعی را گرد هم می آورد: «یعنی همکاری بین دنیای علم و عمل». این کتاب حد اعلای نوآوری اجتماعی و نیازها و انتظارات ما در آینده را ترسیم خواهد کرد.



کریستین مورالز(۱۵)
شرکت اینتل، نایب رئیس و مدیرکل بخش اروپا، خاورمیانه و آفریقا

نوآوری اجتماعی اصطلاحی است که هنوز خیلی نامشخص است و از آن تفاسیر بسیار متفاوتی ارائه شده است. درعین حال، نوآوری هنوز کوته­بینانه به منزله نوآوری تکنولوژیکی شناخته می شود و کاملاً فراموش می­شود که هر پیشرفت فنی (نوآوری) به تغییرات اجتماعی و درنتیجه به نوآوری اجتماعی ختم می شود. با این حال، این به معنای آن است که نوآوری اجتماعی هم برای اجتماع مفید است.
طبق نظر جوزف شومپیتر(۱۶)، که در «نظریه توسعه­ اقتصادی»(۱۷) و «دوره­های بحران»(۱۸) خود آن را تشریح کرده است، نوآوری هم به تغییر اجتماعی نیاز دارد و هم آن را ایجاد می کند. با وجود این، در کلیه­ موضوعات مرتبط با نوآوری، جنبه اجتماعی که می­تواند تحت تاثیر نوآوری قرار بگیرد غالباً نامربوط تلقی و نادیده گرفته می­شود. با این حال، بسیاری از نوآوری ها به تغییرات اجتماعی دائمی ختم شده است. مثال­های قابل اشاره عبارت است از تسمه­ نقاله، وسایل نقلیه موتوری، رایانه­ها و اینترنت.
در سال های اخیر، قطعاً در نتیجه بحران اقتصادی که از سال ۲۰۰۸ شروع شده است و ظاهراً تمامی هم ندارد، تحقیق درباره­ اشکال بهتر و اخلاقی تر مدیریت آغاز شده است. پایداری، مسئولیت اجتماعی شرکت ها، تابعیت شرکت ها، سرمایه گذاری اجتماعی و غیره، برخی از رویکردهایی است که به منظور حل بحران و بازسازی اقتصاد شکل گرفته است. جوهره­ همه­ این رویکردها آن است که شرکت ها (که بخشی از جامعه­اند) در تمام مراحل فعالیت خود به یاد داشته باشند که این رویکردها بر جامعه تاثیرگذار خواهند بود و همچنین به خاطر داشته باشند که هر بنگاه باید تلاش کند که تا حد امکان، بر جامعه تاثیر مثبت داشته باشد. یعنی شرکت های تجاری نه تنها باید مسائل فنی و اقتصادی پیرامون حوزه فعالیت های خود را مد نظر قرار دهند، بلکه باید مسائل اجتماعی را نیز به دقت در نظر داشته باشند. این ابتکار در رسیدگی به جامعه و مسائل آن در چارچوب فعالیت شرکت به منزله­ فرصتی است که اجرای نوآوری اجتماعی دائمی به مفهوم جنبه­های مثبت آن، که در نتیجه­ دستیابی به مزایای اجتماعی و اقتصادی است را، میسر می­کند.
در عین حال، این خطر وجود دارد که انگیزه­ ایدئولوژیکی تعریف نوآوری اجتماعی صحیح یا خوب را تحت تاثیر قرار داده باشد و، بنابراین، بنگاه ها از نظر ظرفیت نوآوری محدود شوند.
به همین دلیل، نوآوری اجتماعی نه تنها به مفهوم پایداری، بلکه به چارچوب اجتماعی نیاز دارد که به شرکت اجازه می دهد تا خدماتی را ارائه کند که به نفع جامعه باشد و در عین حال از نظر اقتصادی پربازده باشد.
نوآوری اجتماعی نه تنها به اقتصاد، بلکه با سیاست نیز در ارتباط است. در بسیاری از کشورها، یکی از بزرگ ترین نوآوری های اجتماعی بیمه­ ملی عمومی بوده و هست. از طرف دیگر، اگر افراط در خدمات اجتماعی به لحاظ مالی توجیه منطقی نداشته باشد، بر جامعه تاثیر منفی خواهد داشت. به همین ترتیب، تحصیل اجباری یکی از مهم ترین دستاوردهای تاریخ بشریت است، اما نظام آموزش وپرورش نیز باید به نحوی اصلاح شود که از نظر محتوا و سازمان دهی با توسعه اجتماعی مطابقت داشته باشد. بنابراین، از سیاست مداران خواسته می شود تا دائماً نوآوری اجتماعی را در دستور کار خود قرار دهند و سیستم خود را با تغییرات اجتماعی مطابقت دهند. به همین شکل، جامعه مدنی باید از طریق رفتار مصرف­کنندگانش سهم خود را در نوآوری اجتماعی ادا کند.
تنها در تعامل جامعه مدنی، اقتصاد و سیاست است که می توان به تداوم نوآوری اجتماعی امیدوار بود و بتوان بهبود رفاه جمعیت را در بلند مدت تضمین کرد.



بتینا لورنت شیچ(۱۹)
مرکز اقتصاد بازار انسانی(۲۰)، سالزبورگ، اتریش

نوآوری اجتماعی در چرخه های سیاست و کسب و کار به کلمه ای پُرتکرار تبدیل شده است. این پیشگفتار را در ژانویه ۲۰۱۳ می­نویسم، درحالی که اخبار مربوط به مجمع جهانی اقتصاد در داووس را که باز هم نوآوری اجتماعی موضوع برجسته­ برنامه است، دنبال می­کنم. مجمع جهانی اقتصاد(۲۱) به­واسطه­ بنیاد شواب(۲۲) و سایر طرح های سازمانی، از شورای نوآوری اجتماعیِ مجمع جهانی اقتصاد (۲۳)حمایت می­کند. این شورا «راهنمای سیاست­گذاری برای مقیاس­گذاری نوآوری اجتماعی»(۲۴) خود را در کنفرانس منطقه ای مجمع جهانی اقتصاد در پرو، که در آوریل ۲۰۱۳ برگزار خواهد شد، منتشر خواهد کرد. در دسامبر ۲۰۱۲، جلسه­ نوآوری اجتماعی ۲۰۱۲ در سیلیکون ولی برگزار شد و به دنبال آن جلسه­ بعدی در ماه می ۲۰۱۳ در دفتر مرکزی سازمان ملل در نیویورک برپا شد. مضمون جاری جلساتی که با اینتل به صورت مشترک سازمان دهی شده اند این است که «نوآوری تجاری با دگرگونی اجتماعی همراه می شود».
اگر نوآوری اجتماعی را راهبرد شرکت ها و نوآوری در کسب و کار تلقی کنیم که تغییر تحول­گرایانه­ محیط و اجتماع را تحت تاثیر قرار می دهد، در این صورت تا حد قابل توجهی از مفهوم مرکز مسئولیت اجتماعی کمیسیون اروپا(۲۵)، که امروزه رفته رفته به مفهومی قدیمی تبدیل می شود، منحرف شده­ایم. نخست، نوآوری اجتماعی در موضوعات مهم و مربوط به جامعه و کسب و کار نقش بسیار محوری­تری دارد، چون قادر است تا با نوآوری در محصولات و فرآیندها، برای کسب و کار و جامعه ارزش مشترک ایجاد کند، بهره­وری را در زنجیره های ارزش در سراسر مرزهای اجتماعی و اقتصادی دگرگون کند، و راه حل هایی واقعی برای رفع مشکلات بوم­شناختی و اجتماعی ارائه کند. دوم، نیازمند مشارکت عمیق و قابل توجه شرکت های بزرگ و کوچک، کارآفرینان، موسسات مالی، سرمایه­گذاران خطرپذیر، دولت­ها و سازمان های غیرانتفاعی نیاز دارد. سوم، آنچه نوآوری اجتماعی محسوب می شود از هر نظر به سیاست گذاری عمومی بیشتر ربط دارد و بیشتر بر آن تاثیر می­گذارد.
این کتاب، که توسط توماس آزبورگ، عضو هیئت مدیره­ ABIS و مدیر اینتل، و رنه شمیدپیتر، رئیس بخش تحقیقات در مرکز اقتصاد بازار انسانی در سالزبورگ، گردآوری شده است، همراه با بررسی جامع ابعاد و رویکردهای متفاوت نوآوری اجتماعی، بسیار به موقع تدوین شده است. مشارکت جامعه­ دانشگاهی و فعالان در بررسی چشم­اندازهای متنوع و مفاهیم، ابزارها و روش­های مرتبط، پتانسیل بسیار بالایی را برای نوآوری اجتماعی در بافت شرکت و اجتماع را فراهم می­آورد.
این کتاب نقطه عطف مهمی در شکل­گیری شیوه­ تفکر و عمل بر طبق نوآوری اجتماعی است. کتاب استفان گلدسمیت(۲۶) (قدرت نوآوری اجتماعی(۲۷) (۲۰۱۰)) کتابی مهم است که قبلاً در این زمینه نوشته شده است. پیش­گفتار فوق العاده­ این کتاب نوشته مایکل بلومبرگ(۲۸) شهردار نیویورک است. در این کتاب، ارتباط نوآوری اجتماعی با سیاست گذاری عمومی مشهودتر بود.
در اینجا روند مهمی قابل تشخیص است که در شماره­ تفکر برانگیز ۱۳ اکتبر ۲۰۱۲ مجله­ اکونومیست(۲۹) با عنوان «پیشرفت­گرایی واقعی، سیاست­های جدید نظام سرمایه داری و نابرابری»(۳۰) طرح شده است. مقاله سردبیر مبین نگرانی عمیقی است مبنی بر اینکه نابرابری اجتماعی نه تنها تهدیدی برای همبستگی اجتماعی است، بلکه مهم تر از آن، تهدیدی برای عملکرد درست اقتصاد بازار نیز محسوب می شود. نویسنده­ مقاله شباهت­های تاریخی موج جهانی شدن در انتهای قرن نوزدهم و تقسیمات اجتماعی حاصل از آن را ترسیم می­کند. هدف این «عصر پیشرفت­گرای»(۳۱) جدید، که در دوران ریاست جمهوری «تئودور روزولت»(۳۲) جمهوری خواه آغاز شد و ادامه یافت، آن بود که بدون استحاله­ ژست کارآفرینانه­ جامعه و آسیب زدن به رشد آن، جامعه را به مکان مناسب­تری تبدیل کند.
در عصر ما و با این سن و سال، ضرورت و ظرفیت نوآوری اجتماعی هنوز توسط سیاست مداران به درستی درک نشده است، و این مشکلی عمده و در حال رشد است. با بازگشت ایدئولوژی به سیاست، تقسیمات راست ـ چپ قدیمی دوباره زنده می شوند و این ها نوآوری در سیاست­گذاری عمومی را محدود می کنند. جناح راست هنوز قانع نشده است که نابرابری اجتماعی و حفاظت از محیط زیست، اهمیت دار د و جناح چپ سرمایه­ انتخاباتی مالیات بستن به ثروتمندان و قانونمندی هرچه بیشتر اقتصاد را مجدداً کشف می کند. اما در دولت­هایی که با کمبود نقدینگی مواجه و با مشکلات اجتماعی زیادی دست به گریبانند، نوآوری اجتماعی بازاری، باید خیلی زود توجه بیشتری را به خود جلب کند.

پروفسور دکتر گیلبرت لنسن(۳۳)
ریاست آکادمی کسب و کار در جامعه (۳۴) (ABIS)

مقدمه: الگوی نوظهور نوآوری اجتماعی

۱. مقدمه
مفهوم نوآوری اجتماعی در سال های اخیر، هم از بعد نظری و هم از بعد عملی، شاهد خیزش خارق العاده ای بوده است. اگر موتور جستجوی گوگل (با تمام نقاط ضعفش) شاخص کمّی محسوب شود، در ۰.۲۵ ثانیه، ۱.۲ میلیارد صفحه برای «نوآوری اجتماعی» یافته می­شود که در مقایسه با «مسئولیت اجتماعی شرکت ها» عدد خیلی بالاتری را نشان می دهد. امروزه، اهمیت نوآوری اجتماعی برای شرکت ها، سمن ها و بخش دولتی غیرقابل انکار است. در مقایسه با رفتار مسئولانه و رویکرد نسبتاً انفعالی مفاهیم مشابه، بی شک یکی از دلایل به رویکرد کنش گرا و تازگی راه حل­هایی که برای شرکت­ها ارائه شده می­شود مربوط می شود. تعاریف فعلی نوآوری اجتماعی روی راه حل های جدید یا نوآوری هایی تمرکز می کنند که از نظر اهداف تا حدی اجتماعی هستند یا در قالب اَشکال جدید همکاری (کمیسیون اتحادیه اروپا ۲۰۱۲؛ دانشگاه کسب و کار اروپا(۳۵) (EBS) ۲۰۱۲; INSEAD(۳۶) ۲۰۱۲)) به مشکلات اجتماعی می پردازند.
اما، با وجود شفافیت جهت دار این مفهوم، همچنان ابهامات بسیاری وجود دارد، چون بیشتر تعاریف دامنه وسیعی دارند و فعالیت ها و رویکردهای زیادی را در زیر چتر نوآوری اجتماعی قرار می­دهند. این مسئله می­تواند معلول طرح های جاری یا برنامه های جدیدی باشد که مجدداً برچسب نوآوری اجتماعی می­گیرند. با این حال، با توجه به پتانسیل عظیمی که نوآوری اجتماعی می­تواند برای دگرگون کردن روش زندگی ما در این جهان به همراه داشته باشد، این عادلانه نیست.
۲. کاهش اعتماد
قبل از آغاز بحران اقتصادی اخیر در سال ۲۰۰۸، کاهش آهسته اعتماد به دولت ها و کسب و کار را در سراسر دنیا شاهد بودیم که پس از آن نیز رفته رفته سرعت گرفته است. با این حال، سال ۲۰۱۱ نقطه­ عطف مهمی بود، چون اعتماد به دولت­ها در سراسر دنیا بیشتر از همیشه کاهش یافت، اما در مورد کسب و کار ثابت باقی ماند. در سال ۲۰۱۲، هر یک از سطوح اعتماد مجدداً ۵ درصد افزایش یافت، اما در حال حاضر، تنها ۴۸ درصد از جمعیت جهان به درستکاری دولت­ها اعتماد دارند و ۵۸ درصد به درستکاری کسب و کار معتقدند (Edelman, ۲۰۱۳). سمن ها همچنان مطمئن­ترین موسسات شناخته می شوند، و ۶۳ درصد از مردم به درستکاری آن ها اعتماد می کنند (شکل ۱). ارتباط این تغییر در طی سالیان قابل توجه و با اهمیت است، و امروزه فرصت بزرگی را پیش روی شرکت ها قرار می­دهد تا با اقدامات و رفتار مناسب به مسیر خود ادامه دهند تا به تعالی رسند:



مراجعه کنید به: Edelman ۲۰۱۲
شکل ۱. نیروهای فعال در فرآیند اعتماد بین دولت و کسب و کار

کسب و کارها، برای حصول پیشتازی در زمینه اعتماد، به جای راهبرد قانون­محور، بیشتر باید به رهبری اصولی ادامه دهند. شرکت ها باید روی چیزی تمرکز کنند که واقعاً بین سهام­داران و اجتماع ارزش مشترک ایجاد می کند و فعالیت خود را فقط به حوزه هایی که از نظر قانونی مجاز است، متمرکز نکنند. در گذشته، عوامل عملیاتی (مثل محصولات، مقررات، بازده مالی) برای ایجاد اعتماد اهمیت داشتند ، اما مطمئناً این روال تغییر خواهد کرد. اعتماد بر پایه­ رفتارهای تعهدمحوری ایجاد می شود که ذاتاً از نظر اجتماعی سودمند است (Edelman, ۲۰۱۲). به بیان دیگر، نوآوری اجتماعی می تواند محرک مهمی برای شرکت ها باشد تا به مسیر خود در جهت رهبری و ایجاد اعتماد در جوامع ادامه دهند.
۳. نیاز به چشم اندازی بزرگ تر
همزمان با افزایش ضرورت نوآوری اجتماعی برای کسب و کار و همکاری بین بخشی برای افزایش ارزش مشترک و بازیابی اعتماد همه­ ذینفعان، این مسئله نیز روشن می شود که دیدگاه راه­کارمحور یا تولیدمحور فعلی باید مورد تجدید نظر واقع شود. امروزه، فرآیند نوآوری اجتماعی بیشتر به این صورت تعریف می شود که سمن ها مشکلی را شناسایی می کنند و برای حل آن از شرکت ها کمک می خواهند. اما نوآوری اجتماعی واقعی از این رویکرد حلال مشکل بسیار فراتر می رود و باید شامل کارکردهای اصلی کل شرکت باشد.
بازاریابی یکی از کارکردهای کلیدی فرآیند خلق نوآوری اجتماعی است و این خلق نوآوری از طریق شناسایی نیازهای مشتری، طراحی راه­کارها با همراهی ذینفعان، ابلاغ راه حل ها و نهایتاً گنجاندن راه­کار در سبد خدمات یا محصولات شرکت انجام می شود. نوآوری اجتماعی نباید بخش اضافه شونده تلقی شود، بلکه باید بخشی جدایی­ناپذیر محصول یا خدمت پیشنهادی شرکت باشد. همچنین، نوآوری اجتماعی با سرمایه گذاری­های شرکت ارتباط نزدیکی دارد. نوآوری اجتماعی به چه نحو با سبد «جدید» خدمات یا محصولات تطبیق داده می­شود و چگونه از نوآوری اجتماعی پشتیبانی می کند؟ ضمناً، کل فرآیند نوآوری شرکت نیز تحت تاثیر قرار می گیرد، چون شرکت باید حوزه فعالیت خود را از اهداف سودمحور یا درآمدمحور محض به سمت ایجاد سود و ارزش مشترک گسترش دهد. و نهایتاً، نوآوری اجتماعی باید مانند هر نوآوری و سرمایه گذاری دیگر سنجیده شود. این کار قطعاً از سنجش نوآوری های متداول دشوارتر است، چون شناسایی تاثیر اساسی آن دشوارتر است، و تاثیر خارجی اغلب پس از چندین سال قابل مشاهده است.
اگر نوآوری اجتماعی به صورتی هدفمند انجام شود، کل سازمان را تحت تاثیر قرار می دهد و همه­ پتانسیل های آن نیز در همین نکته نهفته است. نوآوری اجتماعی دارای قدرت و ظرفیت لازم برای دگرگونی بزرگ ترین سازمان ها است تا به این ترتیب نتیجه نهایی را افزایش دهد و همزمان ارزش­های اجتماعی ایجاد کند.
۴. درباره این کتاب
این کتاب، با مد نظر قرار دادن رویکرد نوآوری اجتماعی، که نه تنها محرک کلیدی شرکت ها در آینده است، بلکه­ یک الگوی کاملاً نو است، رویکردی جدید را دنبال می­کند. به جای آنکه فهرستی از نوآوری های اجتماعی فعلی را در قالب مثال­هایی از بهترین شیوه ها تهیه کنیم، و به جای تمرکز محض بر روی راه­کار ها، رهبران متفکر حوزه نوآوری اجتماعی را در بخش علمی و در بخش کسب و کار گرد هم آوردیم تا درباره­ حوزه وسیع تری از مفاهیم نوآوری اجتماعی اطلاعات بیشتری کسب کنیم. این مسئله از طریق ملاحظات و دیدگاه های عمومی و از طریق بحثی مفصل درباره مفاهیم مربوطه ارائه می شود، و نشان داده می شود که این مفاهیم با نوآوری اجتماعی ارتباط نزدیکی دارند و به­واسطه­ برخی مفاهیم واقعی حاصل از راه­کارهای نوآورانه در فضای نوآوری اجتماعی بر غنای آن افزوده می­شود. ارتباط دیدگاه بشردوستانه، فلسفه­ اخلاق، بازاریابی و سرمایه گذاری اجتماعی و نیز مدل های جدید کسب و کار و رابطه­ نوآوری اجتماعی با توسعه­ پایدار و مسئولیت شرکت ها به بحث گذاشته می­شود. طیف وسیع مقالات موجود در این زمینه مبدا سفری نوآورانه است که نحوه­ تفکر ما درباره­ کسب و کار را تغییر خواهد داد. این کتاب برای اهالی علم و رهبران حوزه کسب و کاری نوشته شده است که به ساخت مدل های کسب و کار جدید توجه دارند و مایلند نویسندگان را در این مسیر حرکت به سمت آینده ای پایدار همراهی کنند.
۵. سپاسگزاری
مولفان این کتاب همگی از متخصصان پیشتاز حوزه تخصصی خود هستند و همگی در تحقق به این اثر الهام بخش همکاری صمیمانه داشته اند. از تک تک آنان، به خاطر آنکه دانش عمیق خود را در اختیارمان گذاشتند و بینش منحصر بفرد خود و ایده های شخصی خود درباره­ نوآوری و پایداری را ارائه کردند، سپاسگزاریم. همچنین از «کریستین روشر»(۳۷) و همکارانش در اسپرینگر متشکریم که، نه تنها با دانش حرفه ای عمیق خود، بلکه با توصیه های شخصی مستمرشان از این اثر حمایت کردند. به دلیل حمایت صمیمانه­ مرکز اقتصاد بازار انسانی در سالزبورگ، اینتل اروپا، مرکز مسئولیت اجتماعی کمیسیون اروپا، آکادمی کسب و کار در جامعه و مدیرکل بخش اشتغال کمیسیون اروپا، مسئول و امور اجتماعی، اطمینان داریم که این اثر آغاز تعاملی مستمر بین دنیای کسب و کار و اهالی علم خواهد بود. هدف مشترک همه، ایجاد شبکه ای بین­المللی با تبادل افکار سطح بالا خواهد بود. همه با هم می توانیم شالوده­ دنیای کسب و کار جدیدی را بنا کنیم که در آن بنگاه های اقتصادی محرک­های اصلی راه­کارهای پایدار برای مشکلات اضطراری دنیا هستند. امیدواریم که شما نیز بخشی از این جهان باشید و در سفری که به دنیای نوآوری اجتماعی دارید، آغازی درخشان را برای شما آرزو می کنیم!

توماس آزبورگ
رنه شمیدپیتر
منابع
Edelman (2012) (eds) Edelman Trust Barometer 2012. http://trust.edelman.com/. Accessed 27 Dec 2012
Edelman (2013) (eds) Edelman Trust Barometer 2013. http://trust.edelman.com/. Accessed 22 Jan 2013
European Business School (EBS) (2012). http://www.ebs.edu/ socialinnovation.html?&L=1. Accessed 9 Dec 2012
EU-Commission (2012) (eds) Social innovation. http://ec.europa.eu/ enterprise/policies/ Innovation/policy/social-Innovation/index_en.htm. Accessed 9 Dec 2012
INSEAD (2012) What is “social innovation”? http://www.insead.edu/facultyresearch/ centres/isic/home/about_us.cfm. Accessed 9 Dec 2012

نظرات کاربران درباره کتاب نوآوری اجتماعی