فیدیبو نماینده قانونی نشر قطره و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب جهان بدون جنگ

نسخه الکترونیک کتاب جهان بدون جنگ به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب جهان بدون جنگ

ناهماهنگی‌های کنونی بین‌المللی، ترس ناشی از خطر همیشگی جنگ و نابودی کامل بر اثر جنگ هسته‌ای بزرگ، پاره‌ای از بهایی است که انسان به خاطر تقسیم جهان به بلوک‌های نظامی رقیب پرداخته و خواهد پرداخت، پارة دیگر، هزینة بالفعل و بالقوه‌ای است که در راه تدارک چنین جنگی پرداخت می‌شود و این هزینه تمامی جهان را درگیر خواهد کرد، حتی در کشورهایی که ظاهراً نقشی در جنگ نداشته باشند. شیوه‌های از میان برداشتن این ناهمسانی‌های تحمل‌ناپذیر و فراهم‌آوردن امکان‌ها و افزایش سطح زندگی تهی‌دست‌ترین ملت‌ها و طبقات ـ که با کوشش‌های خودشان به تولید بپردازند و در صلح و آرامش زندگی کنند ـ مضمون بخش بیش‌تر این کتاب است.

ادامه...
  • ناشر نشر قطره
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 1.88 مگابایت
  • تعداد صفحات ۲۵۴ صفحه
  • شابک

معرفی رایگان کتاب جهان بدون جنگ

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



فصل اول: مقدمه

جنگ همیشه بلای جان تمدن بوده است: این بلا می تواند کار انسان را یکسره کند و اگر دست به کاری نزنیم خیلی زود چنین خواهد شد. همواره بر شمار کسانی که این نکته را درمی یابند بیش از پیش افزوده می شود، اما در همان حال بسیاری نیز می اندیشند که از دستشان کاری برنمی آید و گرفتار پنجهٔ نیروهایی بس قوی هستند و علم اکنون نیروی ویرانگر مهیبی شده که هیچ چیز جلودارش نیست. ولی، نفس شناخت خطر شاید بتواند در طول زمان آن را از میان بردارد. در سال های اخیر، با آگاهی از قدرت مخرب بمب هیدروژنی و پرتاب ماهواره ها به فضا که نشان داد برای موشک های امروزی از نظر برد محدودیتی وجود ندارد، حتی فرماندهان نظامی و رهبران سیاسی نیز رفته رفته درک می کنند که به مرحله ای بحرانی پا گذاشته ایم. دفاع، به معنای متداول کلمه، مفهوم خود را از دست داده است. هرگونه واکنش در برابر نابودی هر یک از طرفین، به نابودی طرف دیگر و سرانجام تمام بی طرف ها منجر می شود. سیاست بر هم انباشتن بمب های بیش از پیش ویرانگر و افزایش پایگاه های پرتاب موشک، دیگر نمی تواند راه حل مسئله باشد؛ حتی پشتیبانان آن هم واقعاً اعتقادی به این سیاست ندارند ولی چون راه دیگری به فکرشان خطور نمی کند، همین راه را دنبال می کنند. مردمان جهان هم رفته رفته این را درک می کنند و درمی یابند که باید چارهٔ دیگری جست تا بتوان از منطق جنگ بیش از پیش ویرانگر راهی به سوی صلح سازنده گشود.
از قضا همان پیشرفت های علمی که امکان چنین ویرانی مطلقی را پدید آورده اند، می توانند در صورتی که درست به کار گرفته شوند، وضع اقتصادی تبار انسان را دگرگون کنند. این وضع بی شک نیاز به دگرگونی دارد و هر چه زودتر بهتر. زخم دردناک جهان امروز، شکاف وسیع و فزایندهٔ میان سطح زندگی دولتمندان و تهیدستان، آن اندکان و این بسیاران است.
بعضی کشورهای ممتاز هستند که به زمین و منابع فراوان دسترسی دارند و به همین لحاظ از تمام ثمرات علم و فن بهره ور می شوند. در این کشورها، نه تنها دولتمندان که بخش درخور توجهی از مردم بهتر از مرفه ترین مردمان در تاریخ جهان زندگی می کنند. در این میان سه چهارم جهان در شرایط تحمل ناپذیر نیمه گرسنگی، بیماری و نادانی ناگزیر به سر می برند. از این گذشته، فشار انبوه جمعیت متکی بر کشاورزی ابتدایی، که نیازهای ممالک صنعتی به شیوه های گوناگون در آن مداخله می کند، به طرزی پیگیر سطح معیشت آنان را کاهش می دهد و این وضع ممکن است ظرف چند دههٔ آینده مصیبت آفرین شود و موجب بازگشت به روزگاران قحطی و بیماری های مرگ زا گردد.
ولی من امیدوارم در این کتاب نشان دهم که وقوع هیچ یک از این ها ضروری نیست. ما نیازی به جنگ و نیازی به گرسنگی نداریم. بالا بردن سطح زندگی تمام جهانیان، در ظرف یک نسل، و رساندن آن به مرتبهٔ زندگی مردمان کشورهای ممتاز امروزین، نه تنها ممکن که عملی هم هست. اکنون که فلاکت بشر سده ها و در واقع هزاره ها دوام آورده، این گفته ممکن است ادعایی گزاف به شمار آید، ولی امیدوارم بتوانم بر اساس حقایق روشن و فقط به یک شرط که در عنوان کتابم (جهان بدون جنگ) نیز گنجانده ام، یعنی پرهیز از جنگ درستی سخن خود را ثابت کنم. نه تنها هیچ جنگی نباید در میان باشد، بلکه برای جلوگیری از وضع کنونی، تدارک دائمی جنگ و تهدیدات جنگ نیز باید دست به کاری زد، زیرا این وضعیت منابع انسانی و عقل انسانی را به هدر می دهد و راهبند تکامل علم و کاربست سودمند آن می شود.
مهم ترین چیزی که باید دانست و هنوز به قدر کفایت دانسته نشده، این است که فواید کاربرد علم در راه بهزیستی انسان،آن قدر عظیم است که همهٔ کشمکش های سبب ساز جنگ های گذشته، که کشورها به خاطرشان اتحادیه های تدافعی و تهاجمی تشکیل داده و می دهند، بیهوده از آب درمی آیند. ثروتی که از راه کاربرد آن مقدار از علم که عجالتاً در اختیار داریم، نصیب ما خواهد شد، بسی بیشتر از ثروتی است که می تواند از راه تصرف حاصلخیزترین سرزمین ها یا تحصیل انحصاری ترین تسلط ها بر منابع مواد خام، نفت یا زغال سنگ، فراچنگمان آید. مقاصد مادی ای که ملت ها در طول قرن ها به خاطرشان جنگیدند و هنوز هم آماده جنگ در راه آن ها هستند، در مقایسه با ثمراتی که از همان کوشش، حتی با سرعتی بیشتر، در صلح به دست می آید، بسیار ناچیز است. اگر این را می دانستیم، بی تردید به شناخت مزایای صلح دست می یافتیم و تمامی دستگاه های علمی و صنعتی به سمت وظیفه ای سنجیده و سازنده سوق می یافتند.
گمان من این نیست که این تحول سیاسی بر اثر ایمان ناگهانی بشر به اصول عدم خشونت صورت می پذیرد. نظرات دیرینه نسبت به جنگ، به عنوان ابزار سیاست، سرانجام به این خاطر درهم می شکنند که معنای خود را از دست می دهند و مردم بیش از پیش درک می کنند که این گونه برداشت ها به بیهودگی خودکشی مانند می انجامند. در گذشته دستاویزهای سفسطه برای ویران کردن سایر کشورها به خاطر حفظ منافع یا زندگی مردم کشور ویرانگر عنوان می شدند. اکنون می دانیم که اگر جنگ هسته ای آغاز شود، مردمان هر دو طرف، مدافعان نیک اندیش و مهاجمان بدنهاد، هر دو دستخوش نابودی هستند، تا حدی که کار جنگ، سراپا، جنون و جنایت می شود.
سبب عمدهٔ آن که هنوز هم می توان مردم را به پیروی از راه های منجر به جنگ ترغیب کرد، این است که مردم نتوانسته اند شق دیگری را بشناسند. شاید بیجاست اگر توقع داشته باشیم آنان که حرفه و منفعت شان با تدارک جنگ همبسته است ـ فرماندهان نظامی و آنان که منافعشان از تولید مهمات به دست می آید ـ شق دیگر را بشناسند. اما اگر دیگران به شمار بسنده، آن را بشناسند، می توان به دگرگونی امیدی بست.
من می کوشم در این کتاب، به شیوه ای روشن و منظم، آن گونه که از من ساخته است، سرشت گزینشی را که برای بشریت در بحران کنونی مطرح است، ترسیم کنم. ابتدا می خواهم خصلت جنگ هسته ای امروزی را نشان دهم و معنای واقعی اصطلاحاتی از قبیل «بازدارندهٔ بزرگ»، «تلافی جویی عظیم» و «جنگ محدود با سلاح های اتمی تاکتیکی» را، از لحاظ مرگ و رنج بشر، روشن گردانم. این مصائب چنان که شاید، شناخته نیستند، والا مردم چنین سبکسرانه از مزیت «اتمی شدن» حرف نمی زدند، و یا نمی پنداشتند که بمب هیدروژنی، سلاح تازه ای است که فرق اساسی با بمب یا نارنجک ندارد.
هراس ما نباید فقط از دامنه و خصلت جنگ های هسته ای باشد، بلکه خطر بزرگ وقوع چنین جنگی به شکل ناگهانی، خواسته یا ناخواسته، نیز بیم انگیز است. این تهدید به خودی خود، نیروی تهور بشر را در همه رشته ها فلج می کند، و فقط او را به ساختن سلاح های هر چه بزرگ تر و بیشتر می کشاند.
تنها یکی از جنبه های وضعیت جنگ سرد این است که منابع پرارزش مواد، انسان و علم را که برای تخفیف فلاکت های بشر و ساختن دنیایی بهتر این همه بدان نیاز داریم، هدر می دهد. جنگ سرد سبب ادامهٔ تقسیم جهان می شود و بدتر از همه این که هرگونه امید به آینده را، خاصه میان جوانان، نابود می کند. در واقع خطر تا اندازه ای از خود این وضعیت برمی خیزد، زیرا ممکن است صرفاً به این خاطر که دلهرهٔ انتظار جنگ تحمل ناپذیر شده، جنگ آغاز شود.
مهم ترین وظیفهٔ عصر ما این است که پیش از آن که کار از کار بگذرد، به این وضع پایان دهیم و آسودگی خود را تامین کنیم. مسئولیت اجرای این وظیفه بر دوش کسانی است که وضعیت را درک می کنند، اما نشان دادن خطرات مهلک جنگ امروزی و تدارک آن، کافی نیست. راه گذشته رها نخواهد شد، مگر آن که مردم به شمار کافی، راه دیگری، راهی امیدبخش و عملی ببینند. به اعتقاد من چنین راهی وجود دارد و بیشتر این کتاب به توصیف و نمایش چگونگی رسیدن به آن می پردازد. ممکن است بهترین و منطقی ترین راه حل ها، پذیرفتنی ترین و عملی ترین آن ها نباشد و شاید لازم باشد پس از یک رشته اقدامات به هدف نهایی برسیم.
چیزی که من، مانند بسیاری از دانشمندان، خواهانش هستم، دنیایی از کشورهای پیشرفته است که با همیاری و به شیوهٔ برنامه ای بهترین محیط را برای تمام انسان ها فراهم آورد و به آن ها فرصت دهد که از توانایی های خود به بهترین شکل استفاده کنند. اما من توقع ندارم که این دنیا به یک باره پدید آید و در مراحل میانی، اکنون که نظام های اقتصادی متفاوت می توانند در حل رقابت مسالمت آمیز در کنار هم زندگی کنند، کارهای بسیار می توان کرد. روند دگرگونی از رقابت به همکاری، هم در داخل هر کشور و هم در روابط بین کشورها، می تواند به صورت مکتبی درآید که انسان را برای جامعهٔ انسانی ای که آگاهانه تر برنامه ریزی شده باشد و سودمندتر باشد، آماده سازد.
نکاتی که می خواهم روشن کنم عبارت اند از این که علم خیلی چیزها را در دسترس همه گذاشته است، و از راه تولید انرژی فراوان از منابع اتمی، تمام منابع طبیعی را می توان به کار گرفت و هیچ گونه کمبودی وجود نخواهد داشت. از سوی دیگر تحقیق علمی و تکامل فنی می توانند پیوسته ماشین ها و روش های خودکار جدید بیافرینند و ضرورت انواع کارهای تکراری را چه در اداره و چه در کارخانه از میان بردارند.
آن چه در عمق این جریان وجود دارد و در درازمدت حتی مهم تر است، این است که افزایش شناخت علمی خود مایهٔ پیدایش امکانات نامحدود برای بشریت خواهد شد؛ نامحدود از آن رو که هر گام پیوسته می تواند به گام دیگر بیانجامد.
منتهی این گام ها را نمی توان از پیش تشریح کرد، زیرا اگر پاسخ ها را می دانستیم، نیاز به پژوهش نمی داشتیم. با آن مقدار علمی که در اختیار داریم، به رغم سوءاستفاده های مستقیم و غیرمستقیم نظامی در پیشرفته ترین کشورها، خیلی کارها می توانیم بکنیم، و اگر تهدید جنگ برای همیشه از میان می رفت، دستاوردهایمان به مراتب عظیم تر می شد. در عین حال به علت نبود آموزش ابتدایی و عالی علوم، از ظرفیت های بالقوهٔ حدود نه دهم جمعیت جهان اصلاً استفاده نمی شود.
اما پیشنهاد من این نیست که در مراحل اولیهٔ تغییر، چشم به این منبع بالقوه بزرگ، یعنی کشفیات علمی بدوزیم، بلکه می خواهم نشان بدهم که اگر علم موجود امروزی، و فنون مبتنی بر آن، مستقیماً و به تمامی به کار گرفته می شدند، چه دستاوردی می داشتیم. من آن قدر که به آدم های زنده و فرزندان آن ها در سی سال آینده، و آن چه برای ایشان می توان کرد، دل بسته هستم، به آیندهٔ دوردست کار ندارم. ابتدا امیدوارم از نظر فنی به این امر، یعنی به بررسی روش های کنونی توسعهٔ صنعت، کشاورزی و سایر شیوه های تولید خوراک، که هم اکنون عملی هستند و یا می توان بر اساس شیوه های موجود ایجادشان کرد، بپردازم. با تحقیقات آینده می توان بر محدودیت های امروزی فائق آمد، ولی منابع و علم موجود آن چنان گسترده اند که اگر به کار گرفته شوند، به تنهایی برای دگرگونی تمام جهان در طول یک نسل کفایت می کند.
اما این «اگر» متضمن یک شرط بزرگ است. تبدیل امکانات به واقعیات مستلزم انسان و پول است، یعنی باید با مسائل پرورش کارکنان کارآزموده و سرمایهٔ لازم روبه رو شد. امیدوارم به این مسائل نیز بپردازم، به خصوص نشان دهم که سرمایهٔ موجود برای دگرگونی جهان، به صورت ظرفیت تولید فلزات، ماشین آلات و نیرو، در اختیار ماست. اما در حال حاضر پاره ای از این سرمایه در قبضهٔ جنگ و پاره ای دیگر در گروی ولخرجی های ممتازترین کشورهاست. من نمی خواهم مثل بسیاری از آدم های نوع دوست پیشنهاد کنم که این وضع را باید بدین ترتیب عوض کرد که مردم آن کشورها از قسمتی از سطح زندگی خود برای کمک به همسایگان تهیدست چشم بپوشند؛ هر چند این کار، برای مللی که مسیحی مومن هستند، درست و عادلانه است. بلکه... نظر من این است که استفاده از منابع سرمایه ای پیشرفته ترین کشورهای صنعتی برای برپا کردن اقتصاد بقیهٔ دنیا، بدون آن که ظرفیت صنایع آن ها برای ارضای نیازهای مردمان خودشان کاهش یابد، کاملاً عملی است. در واقع این ظرفیت افزایش هم پیدا خواهد کرد، چرا که به علت ایجاد بازارهای تازه، اشتغال سرمایه با کارآیی بیشتری توام خواهد شد.
بسیاری از مشکلات جهان امروز و کشمکش های جنگ آفرین، ناشی از بی ثباتی شدید شیوهٔ تولید سرمایه داری، خطر رکود اقتصادی و بیکاری است. این گونه مسائل را فقط با جنگ های ادواری، با وحشت از جنگ که رونق ناشی از تجدید تسلیحات را توجیه می کند، می توان حل کرد. اگر به جای جنگ یا وحشت از جنگ، تقاضای روزافزون برای تاسیسات سرمایه ای در سایر کشورها قرار می گرفت، می شد حتی ماشین سرمایه سالاری را طوری مرتب کرد که روان تر کار کند. می دانم که این مسئله بسیار دشوار است، گرچه از لحاظ فنی میسر است، زیرا انگیزهٔ سود عملاً مانع از اجرای طرحی است که از آن تهیدستان درون یا بیرون کشور ـ همان ها که به اصطلاح اقتصادی فاقد «تقاضای موثر» هستند ـ سود ببرند. اکنون به صراحت تمام می گویم: اگر این درست باشد که بهبود وضع جهان با پیروی از الگوهای ثابت و خشک اقتصاد سرمایه سالاری غیرممکن است. وقت آن است که این الگوها تغییر یابند.
یکی از تفاوت های وضع اقتصاد کنونی جهان و اوضاع پیشین این است که می توانیم نیازها و ظرفیت های تولیدی و منابع جهان را به طور کلی اندازه بگیریم. اینک بر پایهٔ پژوهش علمی زندگی مردم در کشورهای ممتاز می دانیم که هر انسان چه میزان خوراک، خانه، کالاها و خدمات لازم دارد تا بالاترین سطح تندرستی و بهزیستی فراهم آید. همچنین می توانیم مقدار و نوع تولید صنعتی و مواد خام لازم برای یک جمعیت با تعداد معین و نرخ رشد معین را بسنجیم. اگرچه بیشتر جهان از چنان سطحی فاصلهٔ دور و دراز دارد، اما تامین سرمایهٔ لازم صنعتی و کشاورزی برای رسیدن به آن سطح، بیرون از قدرت ما نیست. در مورد نیروی کار، این را خود مردم، وقتی فرصت برپا کردن نظام آموزشی مناسب را پیدا کنند، چنان که تجربه در چین نشان می دهد، در ظرف یک دهه فراهم می کنند.
این شناخت دیگر منحصر به دانشمندان و اقتصادشناسان غربی نیست، بلکه بیش از پیش در ذهن مردمان کشورهای توسعه نیافته نیز رخنه می کند و موجب می شود که مصراً خواستار فرصت برای رسیدن به سطحی شوند که دیگران پیشتر بدان رسیده اند.
در برابر این فرصت نمی توان بیش از این سد برافراشت و در عین حال در امان بود. اگر آنان که در مسابقهٔ تکامل علم مقام اول یافتند، خود را دارای حقی آسمانی برای قبضه کردن تمام مزایای علم بدانند و سد راه دیگران برای رسیدن به این مزایا باشند، در طی این روند خود را نابود خواهند کرد. اشکال کار فقط در همین نیست، بلکه اینان فرصت های بس بزرگ تر را در دنیای کمک متقابل، فدای امکانات مشکوک دنیای تنگ نظر خودخواهی طبقاتی خواهند کرد.
اما اگر در این کتاب موانع سیاسی راه تحولات، که امیدوارم نشان دهم هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ فنی ممکن هستند، بررسی نمی گردید، از واقع بینی سخت دور می افتاد. من این کتاب را به عنوان چشم انداز دنیای آینده ارائه نمی کنم ـ این چشم انداز را بسیار تصویر کرده اند ـ همچنین نمی خواهم وارد جزئیات بشوم تا بگویم که علم چگونه می تواند در این یا آن جنبه از صنعت یا کشاورزی مفید افتد. حالا دیگر از نظر تعداد کتاب های خوبی که به این امر پرداخته اند، کمبود نداریم(۱). بیش از همه می خواهم سراپای روند نوسازی جهان را به صورت یک رشته عملیات بررسی کنم: کارهایی که باید سال به سال، مطابق زمان بندی خاصی که هر چند انعطاف پذیر است، اما تاخیر نامحدود را روا نمی دارد، انجام داد. و در آن مراحل تبدیل و تحول همان قدر اهمیت دارد که خود هدف ها، و شاید مهم تر باشد.
هدف نهایی چیزی جز دگرگونی کامل مبنای مادی جامعهٔ انسانی و سراسر جهان نیست. پیشبرد چنین تحولی را نباید یک کار خیریه ای، بلکه دادگرانه و مبتنی بر فایدهٔ مشترک دانست. مسئلهٔ اصلی این است که چگونه به مردم کمک کنیم تا به خود کمک کنند: با دادن همان مقدار سرمایهٔ مادی و اطلاعات فنی که مردم هر کشور را برای بهترین طریق استفاده از منابع مادی و انسانی خود آماده سازند و به سرعت اقتصاد جدیدی برپا کنند. این کار مستلزم مشارکت نزدیک کشورهای صنعتی قدیم و کشورهایی است که برای نخستین بار صنایع خود را برپا می کنند.
به خصوص سعی خواهم کرد مسئله را در رابطه با بریتانیا، به عنوان نمونهٔ کشور صنعتی قدیمی بررسی کنم. آیندهٔ صنایع انگلیس بر اثر تحولات فنی سریع کشورهای بزرگ صنعتی، چون ایالات متحد و اتحاد شوروی(۲)، دستخوش تهدید است. مع الوصف بریتانیا، به لحاظ موقعیت تاریخی خاص خود در جهان، امکانات وسیعی برای استفاده از ظرفیت صنعتی ویژهٔ خویش به نفع کشورهای توسعه نیافته دارد. مشکل کار فقط این است که با همکاری کامل مردم این کشورها، طرح و برنامهٔ مشترکی برای نوسازی صنعتی و کشاورزی اقتصادهای توسعه نیافته تدوین شود که در عین حال صنعتی شدن بیشتر خود بریتانیا را بر پایه ای عقلانی و علمی میسر نماید.
این کتاب پاسخ گوی مسئلهٔ بزرگی که بدان می پردازد، نیست و نمی تواند مدعی آن باشد. حداکثر امید من این است که با طرح مسائل به شیوه ای صریح و روشن، مردم به اندیشیدن در مورد آن ها شائق شوند و احتمالاً راه های دیگری را برای رسیدن به همان هدف ها ارائه کنند. در خود هدف نهایی تردیدی روا نیست: هدف، ایجاد جهان همکاری صلح آمیز است. راه دیگر جنگ است که نابودی کامل تمدن، و شاید حتی نوع انسان را به دنبال داشته باشد.

نظرات کاربران درباره کتاب جهان بدون جنگ