فیدیبو نماینده قانونی انتشارات آوای قلم و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب بررسی رفتارهای خشن و آنی حریق‌

نسخه الکترونیک کتاب بررسی رفتارهای خشن و آنی حریق‌ به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب بررسی رفتارهای خشن و آنی حریق‌

با مطالعه­ی این کتاب درخواهید یافت که دانش و فهم دقیق مطالب مرتبط با پدیده­های پیشرفته­ی سریع حریق قابل دسترسی است. در حقیقت این پدیده­ها به‌طور قابل توجهی از سوی برخی دانشمندان بزرگ و صاحب­نام علم حریق شناسایی و تشریح شده­اند.
با این وجود حتی در حال حاضر نیز نمی­توان مدعی شد که این پدیده­ها از تمامی جهات کاملاً شناسایی شده­اند، اما می­توان گفت که محققان تا حد قابل قبولی به مکانیزم پایه­ای آن‌ها دسترسی پیدا کرده و تجزیه و تحلیل کیفی این پدیده­ها را به‌طور گسترده­ای مستندسازی کرده­اند.
پرسنل خدمات حریق برای حفظ جان خود و دیگران و اجرای دقیق وظایف­شان نیاز دارند که به مکانیزم کیفی و نظری که این پدیده­ها را به‌وجود می­آورد، دسترسی داشته باشند. بنابراین اولین و عمده­ترین مشکل در این زمینه، ظاهراً روش انتقال دقیق و صحیح این دانش از دانشمندان حریق به دیگر دست‌اندرکاران خدمات حریق از جمله آتش­نشانان حرفه­ای و مدرسان این حرفه است.
پس از مطالعه­ی کامل این کتاب مشخص خواهد شد که اصطلاحات تعریف شده به یکدیگر قابل تبدیل است. به­کارگیری تعاریف و اصطلاحات مشابه برای پدیده­های متفاوت، گستردگی مطالب و پیچیدگی آن‌ها را مضاعف خواهد کرد. نکته­ی مهم این است که تعاریف در هنگام استفاده و معنی کردن در سطح جهانی، یکسان در نظر گرفته شوند.
تعاریف و تکنیک­های نادرست مرتبط با این پدیده­ها هنوز در اکثر آثار منتشر شده­ی مرتبط با خدمات حریق (سرویس­های آتش­نشانی) به چشم می­خورد. بی­دقتی­ها و عدم به­روز­رسانی مطالب در آثار منتشره­ی خدمات آتش­نشانی و مهندسان حریق، بر پیچیدگی و دشواری شناخت مفاهیم افزوده و در فهم صحیح این پدیده­ها و ایجاد درک مشترک در بین دست‌اندرکاران مشکلاتی ایجاد خواهد کرد.
هدف از گردآوری این مجموعه، ارائه­ی تعاریف صحیح و تبیین و تحلیل درست و علمی اصطلاحات رایج در مهندسی حریق بوده است تا از این رهگذر، برداشت­های روشن و دقیق از استنباط‌های غیر دقیق، مبهم و نادرستی که از این پدیده­ها و مفاهیم به عمل آمده است، تمیز داده شوند تا سرانجام بتوان خواننده­ی علاقه­مند را به مبانی علمی نزدیک‌تر کرد.
حقیقت تلخ این است که آموزش علمی و عملی مکانیزم رفتارهای مهم حریق که در حال حاضر توسط برخی افسران و مدرسان ارائه می­شود، به هیچ­روی به این مفهوم نیست که آن‌ها صلاحیت لازم برای آموزش شناسایی خواص شیمیایی و فیزیکی مواد را دارا هستند.

ادامه...
  • ناشر انتشارات آوای قلم
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 11.08 مگابایت
  • تعداد صفحات ۲۰۰ صفحه
  • شابک

معرفی رایگان کتاب بررسی رفتارهای خشن و آنی حریق‌

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



















اشکال و نمودار فوق به طور قابل ملاحظه­ای بر اساس نوع مواد سوختنی قابل اشتعال موجود در ساختمان و همچنین میزان و نحوه­ی تهویه­ی آن تغییر می­کند. در صورتی که مقدار دما، تابعی از حرارت آزاد شده است. احتمالاً شکل نمودار بر اساس زمان- دما یک مقدار متفاوت خواهد بود. پدیده­ی Flashover به عنوان یک مرحله از مراحل حریق در نظر گرفته نمی­شود، اما به طور ساده می­توان گفت که Flashover مرحله­ی انتقال سریع از فاز رشد به فاز کامل توسعه یافته­ی حریق است. پدیده­ی Flashover همیشه رخ نخواهد داد چراکه حریق ممکن است قبل از رسیدن به مرحله­ی Flashover افت کند یا اینکه مرحله­ی انتقال فاز با سرعت کندی انجام شود.
دو عاملی که در ارتباط با همدیگر عمده­ترین اثر را بر توسعه­ی حریق یک ساختمان دارند به شرح زیرند:
۱. مواد سوختنی باید انرژی حرارتی کافی برای توسعه­ی وضعیت Flashover را داشته باشند.
برای مثال اشتعال چندین برگه­ی روزنامه در یک سطل زباله­ی فلزی کوچک به اندازه­ی کافی انرژی حرارتی تولید نمی­کند تا بتواند اتاقی را با ملافه­های زیاد گرفتار توسعه­ی پدیده­ی Flashover کند. اما اشتعال یک کاناپه یا مبل­های ساخته شده از فوم پلی­اورتان در همان اتاق یک منبع کافی برای ایجاد پدیده­ی Flashover محسوب می­شود.



۲. دومین عامل، تهویه است. برای حریق توسعه یافته باید اکسیژن به اندازه­ی کافی موجود باشد تا بتواند به مرحله­ی Flashover برسد. بر اساس الگو­های حریق توسعه یافته در یک اتاق هتل که توسط طرح بیرک(۱۵) ارائه شده مشخص شده است که با بستن درها و پنجره­های اتاق­ها می­توان از پدیده­ی Flashover جلوگیری کرد.









اگر تهویه کافی نباشد (خروجی گازها و ورود اکسیژن به داخل ساختمان کافی نباشد) حریق ممکن است به حداکثر حرارت آزاد شده­ی خود که از توسعه­ی کامل حریق به دست می­آید نرسیده و مستقیماً وارد مرحله­ی افول شود.
برای فهم رفتار حریق ساختمان­ها تمایز قائل شدن بین پایش مواد سوختنی و کنترل تهویه، نکته­ی بسیار مهمی قلمداد می­شود. همان طور که پیشتر هم توضیح داده شد، حریق ساختمان عموماً توسط مواد سوختنی موجود کنترل می­شود در حالی که درخواست برای اکسیژن در مرحله­ی ابتدایی (آغازین) و اولین مرحله­ی رشد و همچنین در مرحله­ی افول کاهش می­یابد. (مراحل در شکل زیر مشخص شده­اند.)



نمودار شماره­ی ۲

زمانی که مواد سوختنی در حریقی تحت کنترل قرار می­گیرد، مقدار حرارت آزاد شده و سرعت توسعه­ی حریق توسط مشخصات مواد سوختنی محدود می­شود و این در حالی­ست که ممکن است هوا در ساختمان وجود داشته باشد و سیستم تهویه نیز تامین کننده­ی اکسیژن کافی برای توسعه­ی حریق باشد.
هر چند رشد و افزایش حریق مستلزم وجود اکسیژن است اما در بعضی نقاط این احتمال وجود دارد که اکسیژن از مقدار قابل دسترس نیز بیشتر شود (توسط تهویه) و به عاملی برای افزایش سرعت انتقال و گسترش حریق تبدیل شود.
وقتی توسعه­ی حریق توسط نقشی که تهویه­ی ساختمان دارد، محدود می­شود در این صورت، نتیجه می­گیریم که تغییرات در تهویه مستقیماً بر رفتار حریق اثرگذار است. کاهش تهویه (مانند بستن در و پنجره­ها) نرخ آزاد شدن انرژی را کاهش می­دهد که نهایتاً به کاهش توسعه­ی حریق می­انجامد و بر عکس، هرگونه افزایشی در روند تهویه (مانند باز کردن در و پنجره) باعث خواهد شد که نرخ آزاد شدن انرژی و سرعت توسعه­ی حریق نیز افزایش یابد.



حریق در اثر تغییرات اعمال شده در میزان تهویه دچار نوساناتی خواهد شد مانند باز کردن در و پنجره و راهروهای ساختمان و مانند آن به صورتی که همین عوامل می­توانند باعث به خطر افتادن افراد داخل ساختمان و یا ایجاد گرفتاری مضاعف برای فعالیت آتش­نشان­هایی که مشغول عملیات اطفای حریق هستند، شود.

وضعیت و رفتار شدید حریق

خاستگاه اصطلاحات به­کار گرفته شده در توصیف رفتارهای گسترده­ی حریق، روش­های عملیاتی کمیته­ی ملی آتش­نشانان سرزمین­های بِکر و وحشی است و در برگیرنده­ی تعاریف، شناسایی پدیده­ها و روش­های مستقیم و غیر مستقیم و موارد دیگری است که برای کنترل و جلوگیری از انتشار آن، در سرزمین­های دست نخورده و وحشی مورد استفاده قرار می­گیرد.
اصطلاحات به­کار رفته در حریق سرزمین­های وحشی عملاً وقتی که با حریق­های ساختمان­ها نیز سرو کار داریم، معادل و قابل استفاده است. با وجود آن­که Flashover – Backdraft – Flameoverو انفجار دود(۱۶) اصطلاحات کاملاً متفاوتی هستند اما می­توان همه­ی آن ها را در زیر عنوان پدیده­هایی که توصیف کننده­ی رفتار گسترده حریقند، دسته بندی کرد.
پیشرفت سریع حریق در یک ساختمان تهدید چشمگیری برای آتش­نشانان به ویژه در زمان اطفاء محسوب می­شود. اگر آتش­نشان از سطح آگاهی بالایی از درک این گونه شرایط برخوردار نباشد، مشکلات رویارویی با این گونه خطرات برای او دو چندان خواهد بود.
توسعه­ی درک افراد شاغل در این حرفه برای شناسایی علائم نشان دهنده­­ی چگونگی رفتارهای حریق و همچنین گسترش فهم دینامیک حریق فقط از طریق کلاس­های آموزش یا کسب تجربه در میدان حریق هر کدام به صورت مجزا دشوار است و نیاز است که آموزش هر دو مبحثِ علمی و عملی به موازات همدیگر برنامه ریزی و اجرا شود.
وضعیت و حالت­های شدید حریق را می­توان بر اساس مقدار حرارت افزایش یافته­ای که در مدت زمان مشخص توسط حریق آزاد می­شود، دسته بندی کرد.
نتیجه اینکه مقدار حرارت آزاد شده در مراحل توسعه­ی حریق تاثیر به سزایی دارد. با توجه به چنین نگرشی در ادامه­ی مبحث به بررسی این پدیده­ها خواهیم پرداخت.

فصل اول: گویش و درک رفتارهای شدید حریق

گویش و درک رفتارهای شدید حریق

زبان یکی از ابزارهای مهم ارتباطی است. سبک و شیوه­ی گفتار ما در مورد اینکه چگونه فکر می­کنیم و هدف از نحوه­ی گویش چیست، در برداشت مخاطبان تاثیر بسزایی دارد.
واقعاً چرا بعضی از انسان ها قادر به بیان تمام دانسته­ها و منویات خود نیستند و چیدمان نادرست واژگان و گزینش کلمات از سوی آن ها سبب می­شود که در تبیین و تشریح افکار خود ناتوان باشند؟



زبان، پایه و اساس درک و ارتباط متقابل است و در زندگی مدرن امروزی این واقعیت مطرح است که ارتباطات بیش از نیمی از برداشت­های علمی را که با آن سروکار داریم در بر می­گیرد. پدیده­های مرتبط با حریق نیز از این ویژگی ها مستثنا نیستند.



نحوه­ی بارگذاری در ساختمان­ها و مواد سوختنی موجود در آن ها برای هر مجموعه­ی ساختمانی، متفاوت است و همین امر سبب می­شود که مراکز خدماتی حریق هنگام بروز حوادث در فضاهای بسته در سراسر دنیا با مشکلات مشابه و مختلفی روبرو شوند.



هر یک از ما به عنوان آتش­نشان در هنگام گسترش حریق در ساختمان­ها و یا پدیده­های ناشی از رفتار شدید حریق با فرآیندهای مشابهی مانند Flashover & Backdraft & Flameover & Smoke Explosion & Flash Fire روبرو شده­ایم.



اما درک ما از این فرآیندها و پدیده­های مهم، محدود است، زیرا متاسفانه زبان عمومی و مشترکی در دسترس نیست، تا اولاً بتوانیم تجارب به دست آمده را به طور علمی و در چارچوب تعاریف بین­المللی ثبت کنیم و منبعی برای انتقال تجربه به دیگر همکاران مان در کشور ­شویم و سبب ارائه­ی خدمتی به سراسر دنیا باشیم تا دست­اندرکاران حرفه­های مرتبط در کشور­های دیگر بتوانند از آن بهره برداری کنند، ثانیاً بدون وجود زبان مشترک نمی­توانیم یافته­ها و مشاهدات خود را با دیگر دستاوردهای جهانی مطابقت دهیم، زیرا ممکن است این تحقیقات و یافته­ها دانسته­های جدیدی باشد که در هیچ نقطه­ای از دنیا تجربه و یا ثبت نشده است و یا بر عکس، عامل دستاوردهای جدیدی برای ما باشد.



واقعیت این است که بعضی از اصطلاحات و پدیده­های مرتبط با علم حریق در سطح بین­المللی بیش از یک تعریف دارند. مضاف بر آنکه در این تعاریف مفاهیم گنگ، مبهم و ناصحیحی نیز به کار گرفته شده است و علت پیچیدگی و ابهام در فهم این پدیده­ها، وجود اختلافات و تناقض­هایی است که در تعاریف به وجود آمده است.



از این رو، خلق و دستیابی به یک زبان مشترک برای درک و به دنبال آن، کاهش این گونه ابهامات و سردرگمی­ها در این حرفه امری ضروری است.
فلسفه­ی ابداع علم هستی­شناسی(۱) مطالعه­ی واقعیت­های موجود در طبیعت و دسته­بندی کردن موجودات بر آن اساس است به صورتی که کلیه­ی ارتباطات حاکم بر این واقعیت­ها مورد توجه قرار گیرد.
حال این سوآل مطرح می­شود که آیا وجود تکامل حقیقت دارد؟ و اگر تکامل وجود دارد چگونه می­توان آن را بر اساس سلسله مراتب حاکم بر آن به گونه­ای طبقه بندی کرد که در این تقسیمات، کلیه­ی شباهت­ها و تفاوت­ها در نظر گرفته شود؟



هستی­شناسی، نظامی از مفاهیم است که مجموعه­ کلمات تفکیک شده­ای را تامین می­کند تا بر اساس آن، هر شخصی بتواند مجموعه دستاوردها و تجارب خود را تشریح و مستند کند.
وقتی ما با پدیده­هایی که در برگیرنده­ی رفتارهای گسترده و یا شدید حریق است مواجه می شویم به فقدان هستی­شناسی واقعی پی می­بریم.
بنابراین، ایجاد یک زبان مشترک عمومی بین آتش­نشان­ها و رعایت نکات زیر امری ضروری است که بخشی از آن باید توسط تصمیم­گیرندگان کلان و بخشی دیگر از سوی کارشناسان، مترجمان و مدرسین این حرفه رعایت شود:
۱) تعاریف باید جهانی باشد. این نکته بسیار مهم است که تعاریف در هنگام افاده­ی معنا و به کارگیری، مورد پذیرش مراجع معتبر جهانی باشد. خاستگاه ارتباطات و اطلاعات اشتباه، اصطلاحات غلط یا تعابیر نامنطبق است.



۲) زبان بین­المللی حریق انگلیسی است، با این توصیف در کشورهایی که گویش غالب به غیر از آن است باید دقت شود که تعاریف، مفاهیم، قواعد، دستورالعمل­ها و موارد دیگر به نحوی برگردانده شوند که اولاً ترجمه(۲) خام نباشد و ثانیا جنبه­ی تفسیری(۳) پیدا نکند. پس باید با به­کارگیری واژه­های مترادف، مطالب استادانه و به صورت قابل فهم و سلیس توسط کارشناسان دارای صلاحیت همان حرفه بومی­سازی شوند و بر عکس، ترجمه­ی مطالب از زبان بومی به بین­المللی نیز باید طوری انجام گیرد که دقت­های فوق در آن، دو چندان لحاظ شود.
۳) کلیه­ی متون فنی و تخصصی باید به صورت صحیح ویرایش و پس از بازنگری مطلوب، منتشر شود. به منظور دستیابی به این هدف و برای جلوگیری از کاربرد ناصحیح واژگان و مفاهیم، لازم است ویراستاران فنی، مراقبت­های بیشتری در به­کارگیری اصطلاحات به عمل آورند.
وجود یک مرکز آگاه و مطلع در نظارت و ویرایش نهایی این گونه انتشارات در کلیه­ی سطوح، امری ضروری­ست.
۴) امروزه لازم است ایجاد یک نظام انتقال اطلاعات و فناوری برای کلیه­ی پرسنل ایمنی و آتش­نشانی به عنوان اولویت اول نیازمندی­های آن ها در نظر گرفته شود. معرفی و کاربرد شبکه­ی جهانی اینترنت برای انتقال فناوری بین کلیه­ی نفرات این حرفه مد نظر برنامه­ریزان قرار گیرد و زمینه­ی دسترسی سریع و آسان آن مهیا شود. هرچند که این امکان در بسیاری از نقاط دنیا هنوز محقق نشده است، اما تمامی نفرات این حرفه نیاز دارند که برای جست وجوی مطالب مورد نیاز شغل شان در استفاده از این ابزار تحقیقی ـ ارتباطی دائماً فعال باشند. به خصوص افسران آموزش دهنده باید پس از جمع آوری اطلاعات، آن ها را دسته­بندی کرده و برای استفاده­ی پرسنل ایمنی و آتش­نشانی شروع به انتشار آن کنند.
۵) مربیان آموزشی باید دائماً از نظر درجه­ی علمی ارتقاء یابند.
ادارات حریق سراسر دنیا باید به سطوح بالای علم حریق و دیگر علوم مرتبط با آن دسترسی پیدا کنند و در این گونه زمینه­ها فعالیت بیشتر و پیوسته­ای را دنبال کنند تا به تدریج کلیه­ی اطلاعات اسطوره­ای قدیمی از سیستم حذف و یا به نحو مطلوبی به­روزرسانی شود.
۶) در شناسایی مواد لازم است مربیان متخصص دارای صلاحیت به کار گرفته شوند و در آموزش مواردی که توسط این افراد برگزار می­شود نیز باید از آخرین اطلاعات مستند و منابع معتبر استفاده شود.
۷) به منظور تجهیز مراکز، باید ماموران خرید دارای اطلاعات عمومی فنی این حرفه به­کار گرفته شوند و از آشناترین و متخصص­ترین نفرات آن سازمان محسوب شوند و تسلط کاملی به زبان تخصصی آتش­نشانی و چگونگی دسترسی به استانداردهای مربوطه داشته باشند.



یادداشت
....

فصل دوم: رفتارهای شدید آتش سوزی های خانگی براساس مقدارانرژی آزاد شده

مقدمه

حرفه­ی آتش نشانی از مشاغل بسیار خطرناک محسوب می­شود. عکس­العمل نشان دادن به حریق­های خانگی ما را با نیروی درونی فعال (قوه­ی محرکه)، تغییر وضعیت سریع و وجود اطلاعات محدود مواجه می­کند. اغلب آتش­سوزی­های خانگی تهدیدی جدی برای زندگی و اموال انسان محسوب می­شوند. آتش­نشانان، پیوسته انتظارات خود از رفتار حریق را با توجه به تجربه­ای که در دوران خدمتشان کسب کرده­اند، برنامه­ریزی می­کنند.



برای اولین بار در سال ۱۹۴۸ جیسبورن(۴) بود که پس از انجام مطالعات و پژوهشهای فراوان به این نتیجه رسید که قضاوت و ارزیابی آتش­نشانها از حریق، پس از تلفیق با تجربه­ای که در اثر رویارویی با حریق­های سرکش و جنگلها (۵) کسب کرده­اند، مجموعه تجارب ارزنده­ای محسوب می­شوند که می توان آن ها را در هنگام تفسیر و ابداع روش­های نوینی که کاربردی مفیدتر و اثربخش­تری از روش های سنتی برای مبارزه با آتش­سوزی­های ساختمان­ها دارند مورد استفاده قرار داد و از این طریق می­توان دیدگاه­های فعلی را با اهدافی چون استقرار آموزش­های اصولی و فراگیر به مسیری سوق داد تا یافته های جدید نیز در آن لحاظ شده باشد.



به همین منظور، لازم است در این زمینه­ها نگرش خود را تغییر دهیم تا نگاه­ها را به رفتارهای سنجیده­تر و مسولانه­تر معطوف کنیم.





چرا ارزیابی­های مبتنی بر تجارب، نظراتی را که بر مبنای علوم پایه­ای به دست آمده و تجربه هم شده است، رد می­کند؟ اگر شما در شرایط مختلف، مبارزه­ با حریق در ساختمان­های مختلف با هر شکل ممکن و شامل مواد سوختنی متفاوت را تجربه کرده باشید و اگر دقیقاً به خاطر آورید که در هر موردی چه اتفاقی افتاده است، قضاوت و ارزیابی ناشی از تجربه­ای که ارائه می­دهید، بسیار مناسب خواهد بود.



در اکثر جوامع، بیشتر حریق­ها در ساختمان­های مسکونی، از جمله خانه­های تک واحدی، دو واحدی یا آپارتمانی رخ می­دهد، در حالی که در ساختمان­های تجاری و صنعتی درصد کمی از حریق­ها روی می­دهند.
بر خلاف مشاغلی مانند نجاری، وکالت، پزشکی و برق­کاری و مواردی از این دست، آتش­نشانان زمان واقعی کمتری را صرف حرفه و شغل اصلی خود می­کنند و در نتیجه، در عمر کاری خود صحنه های حریق کمی را تجربه می­کنند، در صورتی که انگشت­شمار بودن حریق در یک اجتماع، وضعیت مطلوبی محسوب می­شود و نشان از رعایت و اجرای صحیح قوانین ایمنی دارد اما در چنین جوامعی فرصت­هایی که برای کسب تجربه­ی آتش­نشان ضروری است محدود می­شود، زیرا به دنبال فعالیت در صحنه­ی حریق است که آتش­نشان فهم دقیق و درستی از رفتار آتش کسب می­کند. اما تنها با مطالعه­ی نظریه­ی رفتار حریق و تلفیق تجارب به دست آمده­ی دیگران که به صورت مورد پژوهی(۶) بررسی شده و ارائه می­شود، همچنین ضمن تبادل تجارب و اطلاعات با مراکز تخصصی و آمار حریق ملی و بین المللی­ست که می­توان این گونه کمبودهای تجربی را (به عنوان یک منبع با ارزش اما نه به صورت کامل) تا حدی جبران کرد.




احتراق

اگر متون علمی مرتبط با خدمات حریق­های عمومی را مطالعه کرده باشید، احتمالاً به تعاریف مختلفی از حریق برخورد کرده­اید، در صورتی که همگی آن ها وقایع مشابهی را شرح می­دهند.
احتراق، نوعی واکنش شیمیایی اکسیداسیون(۷) و گرمازا (۸) است که طی آن، یک ماده­ی سوختنی با هوا ترکیب می­شود. در ساده­ترین شکل ممکن، در احتراق، هیدروژن و اکسیژن با یکدیگر ترکیب می­شوند که حاصل این ترکیب حرارت و بخار آب است. گرچه اغلب اوقات این فرآیند به طور قابل ملاحظه­ای پیچیده­تر از حالت یاد شده است. در معادله زیر احتراق گاز متان به تصویر کشیده شده است.



به عنوان نمونه، در حریق­های مختلط ساختمانی که با محدودیت­های تهویه­ای روبرو می­شوند، گازها و بخارات، مخلوط­های قابل اشتعال جامد و گازهای سمی مختلفی در اثر احتراق مواد سوختنی تولید می­شوند و به عنوان سوخت­های پیچیده در نظر گرفته می­شوند.



انواع احتراق، بر اساس عوامل واکنش­زایی که در فرآیند احتراق دخالت دارند، تقسیم­بندی می شوند. احتراق در شعله، فرآیند اکسیداسیونی محسوب می­شود که سوخت در فاز گازی، گرفتار آن می­شود. بنابراین، برای این گونه فرآیندها (احتراق در شعله) ابتدا باید سوخت­های جامد یا مایع گرم شوند تا به فاز گازی برسند یا به عبارت دیگر، در مراحل اولیه­ی فاز گازی تشکیل شود. بعضی از مواد سوختنی جامد به ویژه آن هایی که دارای خلل و فرج هستند، توانایی لازم را برای آن­که دستخوش فرآیند اکسیداسیونی در سطح سوخت شوند، دارند تا به دنبال آن بتوانند به زغال­های نیمه سوز شده(۹) تبدیل شوند. این گونه احتراق­ها شعله ندارند و فرآیند سوختن آن ها بدون آتش و همراه با دود(۱۰) است.



مثلث و چهار ضلعی حریق، ساده­ترین الگویی است که فرآیند پایه­ی احتراق با شعله و بدون شعله را آن­چنان­که در شکل زیر نمایش داده است، تشریح می­کند. این الگوها در عین سادگی، ارائه دهنده­ی یک چارچوب مشخص برای فهم احتراق هستند و همچنین، برای درک چگونگی گسترش حریق در ساختمان­های مختلف و علل پیدایش پدیده­های رفتار شدید حریق نیز سودمند خواهند بود.



شکل شماره­­ی ۱: الگوهای ساده­ی احتراق

توسعه­ی حریق

هنگامی که در محوطه­ی باز حریقی شکل می­گیرد، بیشتر حرارت تولید شده از مواد سوختنی با روش­های انتقال حرارت تشعشعی و همرفتی از آن محدوده رها و پراکنده می­شود. حال اگر این حریق، در یک ساختمان یا محوطه­ی بسته رخ دهد، چه مواردی تغییر خواهد کرد؟



مواد و اثاثیه­ی موجود در داخل ساختمان و همچنین مصالح به کار رفته در دیوارها، سقف و کف سازه مقداری از حرارت تشعشعی را که توسط حریق ایجاد شده، جذب می­کند. انرژی گرمایی تشعشعی جذب نشده مجدداً به سمت عقب برگشت داده می­شود و به افزایش دمای مواد سوختنی موجود در آن محیط ادامه می­دهد. دودهای داغ و هوایی که توسط شعله گرم شده­اند شناورتر شده و به سطوح بالاتر منتقل می­شوند و در تماس با مصالح سردتر از قبیل دیوارها و سقف ساختمان افزایش دمای آن ها را باعث می­شوند. این فرآیند انتقال حرارت، دمای کلیه­ی مصالح موجود در ساختمان را افزایش می­دهد آن­چنان­که مواد قابل احتراقی که در نزدیکی منبع حرارتی هستند گرم شده و در اثر گرما شروع به تجزیه شدن می­کنند تا اینکه نهایتاً حریق با توجه به سرعت فرآیند پیرولیز می­تواند به نقطه­­ای برسد که از گسترش شدید آتش در سرتاسر ساختمان حمایت کند.









حریق­های ساختمانی علاوه بر انرژی گرمایی موجود، تحت تاثیر وضعیت و نحوه­ی تهویه آن محل نیز هستند. حجم ساختمان، تعداد و ابعاد محل­های باز، می­توانند از جمله منابع تامین کننده­ی اکسیژن محسوب شوند که بر روند ادامه­ی احتراق و همچنین گسترش حریق اثرگذارند.



در حالی که شرح مراحل حریق در کتب مختلف خدمات حریق، متفاوت است اما تعریف پدیده­ی توسعه­ی حریق در همه­ی آن ها یکسان است. در همین راستا، مراحل توسعه­ی حریق در ساختمان­ها که به چهار بخش تقسیم می­شوند برای یادآوری مجدداً به شرح زیر منعکس می­شود:
۱- مرحله­ی آغازین(۱۱) ۲- مرحله­ی رشد(۱۲) ۳- مرحله­ی کاملاً توسعه یافته(۱۳) ۴- مرحله­ی افول(۱۴)
آن­چنان­که در نمودار زیر مشخص شده است توسعه­ی حریق در چهار مرحله­ی فرآیند حقیقی و با عبور از یک مرحله به مرحله­ی بعدی ادامه پیدا خواهد کرد.
تعاریف فوق به طور مشخص در مقیاس آزمایشگاهی تعریف و تفکیک شده است، در صورتی که در صحنه­ی واقعی این احتمال وجود دارد که وضعیت به شکل دیگری باشد و کاملاً مطابق با مراحل فوق پیش نرود چرا که زمان شروع یک مرحله و خاتمه­ی آن و شروع مرحله­ی بعدی را عملاً نمی­توان از یکدیگر تشخیص داد و جدا کرد و یا در مورد آن ها دست به پیش­بینی زد.



نمودار شماره­ی ۱: نمودار توسعه­ی حریق در ساختمان

نکته: نمودار بالا مراحل مختلف حریق را بر اساس سرعت آزاد شدن انرژی نشان می­دهد اما اشکال زیر روند رشد حریق را در یک اتاق به تصویر می کشد.









نظرات کاربران درباره کتاب بررسی رفتارهای خشن و آنی حریق‌