فیدیبو نماینده قانونی دفتر نشر فرهنگ اسلامی و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب اضطراب امتحان

کتاب اضطراب امتحان
ماهیت، علل، درمان، همراه با آزمون‌های مربوطه

نسخه الکترونیک کتاب اضطراب امتحان به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب اضطراب امتحان

اضطراب امتحان در افراد به گونه‌های متفاوت بروز می‌کند. در مواردی اطرافیان آثار آن را مشاهده نمی‌کنند، و فقط خود شخص با آن درگیر می‌شود و به گونه‌ای واکنش‌های خود را نسبت به امتحان کنترل می‌کند. بعضی از افراد در این موقعیت کنترل خود را از دست می‌دهند، دچار مشکلاتی اعم از جسمانی، رفتاری و شناختی می‌شوند و در نتیجه اضطراب امتحان در عملکرد تحصیلی آن‌ها تأثیر می‌گذارد، و مشکلاتی را برای آن‌ها فراهم می‌سازد، حتی باعث شکست آن‌ها در امتحانات می‌شود. این مشکلی است که باید از سوی متخصصان و دست‌اندرکاران و پژوهشگران در جهت رفع آن گام‌هایی مؤثر برداشته شود. مربیان و مشاورانی که در مدارس و دیگر مکان‌های آموزشی به کار مشغولند، می‌توانند با آگاهی از نتایج تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته است اقدامات مؤثری در جهت کمک به دانش‌آموزان انجام دهند و به شناسایی و درمان آن‌ها بپردازند. اهمیت موضوع این کتاب از این نظر است که معلّمان، مدیران، اولیا، مراقبان جلسات امتحانی و برنامه‌ریزان آموزشی باید توانایی تشخیص و درمان عوامل و شرایط به وجود آورنده اضطراب و فشارهای روانی بر دانش‌آموزان را داشته باشند. تأثیر آن عوامل رابر سلامت جسم و روان و کارآیی دانش‌آموزان مد نظر قرار دهند. دانش‌آموزان را در رویارویی با اضطراب امتحان راهنمایی کنند. اقدامات لازم را برای کاهش اضطراب بالا و چگونگی درمان و مقابله با این هیجان را به نحو مطلوبی آموزش دهند و عوامل جسمی و روانی دانش‌آموزان را به حداقل برسانند. اهمیت دیگر مطالعهٔ این کتاب آن است که نشان می‌دهد کمک‌ها و حمایت‌های دست‌اندرکاران آموزش و پرورش و اولیای دانش‌آموزان می‌تواند رویداد‌های مولّد اضطراب امتحان را کمتر کند.

ادامه...
  • ناشر دفتر نشر فرهنگ اسلامی
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 0.85 مگابایت
  • تعداد صفحات ۱۸۴ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب اضطراب امتحان

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



فصل اول: اضطـراب

یکی از گسترده ترین قلمروهای تحقیق در چند دهه اخیر، اضطراب و حوزه های وابسته به آن بوده است. نویسندگان، قرن هفدهم را عصر روشن بینی، قرن هیجدهم را عصر منطق و قرن نوزدهم را عصر پیشرفت و قرن بیستم را عصر اضطراب نامیده اند. امّا مسلّم است که اضطراب عصر و زمان نمی شناسد و همیشه همراه بشر بوده است (سعید، ۱۳۷۲.)
اضطراب، نوعی احساس تعمیم یافته بسیار ناخوشایند و اغلب مبهم است که با یک یا چند احساس جسمی مانند تپش قلب، تعریق، سردرد، بی قراری، تکرر ادرار و... همراه می باشد. اضطراب یک علامت هشدار دهنده است، خبر از خطری قریب الوقوع می دهد و شخص را برای مقابله با تهدید آماده می سازد (کاپلان و سادوک(۱)، ترجمه پورافکاری، جلد دوم، ۱۳۶۸، ص ۳۶۱).
احساس ترس و اضطراب تا حد زیادی شبیه یکدیگرند. می توان بین آن ها براساس زمانی که پدیدار می شوند تمایز قایل شد. ترس در موقعیت های محدود، نظیر سوار بر قایق بودن، در میان گرد باد بودن، روی می دهد. هر کسی می تواند با دور شدن از موقعیت، از ترس اجتناب ورزد. اضطراب حالت پایداری است که فرد به آسانی نمی تواند از آن اجتناب کند. برای مثال، فردی ممکن است اضطراب دربارهٔ آینده یا اضطراب در مورد واکنش متقابل با دیگر افراد و یا «اضطراب شناور» داشته باشد که با هیچ محرک مشخصی در ارتباط نباشد (کالات(۲)، ترجمه بیابانگرد و علی پور، ۱۳۷۴.)
ترس در خدمت کارکرد مفیدی است و ما را از خطر دور می کند. اضطراب خفیف ممکن است هشیاری و توجّه انسان را افزایش دهد. امّا فراتر از آن حد معین، نه فقط مفید نیست، بلکه در فعالیت طبیعی نیز اختلال ایجاد می کند.

تعریف اضطراب

بی شک یافتن تعریفی جامع و مانع برای اضطراب بسیار دشوار است. در واقع، مشکل اساسی توافق بر سر تعریف است که در رشته های مختلف به دشواری صورت می گیرد. روان شناسان تعریف جامعه شناسان و جامعه شناسان تعریف مربیان و روان پزشکان تعریف هیچ کدام را جامع و مانع نمی دانند. در حقیقت هر کدام تعریفی را که گروه دیگر ارایه کرده اند، نمی پذیرند و آن را نارسا و ناکافی می دانند. می توان گفت که بیشتر تحقیقات انجام شده در مورد اضطراب توسط روان شناسان انجام گرفته است. همچنین باید در نظر داشت که آن ها در میان حالات عاطفی بیشتر از هر حالت دیگر، به اضطراب پرداخته اند.
اتکینسون و هیلگارد(۳) اضطراب را این گونه تعریف می کنند: «حالت نگرانی و دلشوره که با ترس پیوند دارد. موضوع اضطراب (مانند خطری مبهم یا یک رویداد احتمالی ناگوار) معمولاً نامشخص تر و غیراختصاصی تر از موضوع ترس (مانند یک حیوان وحشی) است.» (ترجمه براهنی و همکاران، ۱۳۶۸).
ربر(۴)، اضطراب را چنین تعریف می کند: «اضطراب معمولاً به یک حالت هیجانی ناخوشایند و مبهم اطلاق می شود که با پریشانی، وحشت و هراس و تشویش همراه است.» (به نقل از در تاج و همکاران، ۱۳۷۲).
لانگ(۵) (۱۹۸۸) یک الگوی سه نظامی از اضطراب پیشنهاد کرده است که در شناخت تعاریف بالقوه مختلف اضطراب کمک زیادی نموده است، (به شکل ۱۰۱ نگاه کنید). اضطراب ممکن است برحسب تفکر، به عنوان مثال «من ترسیده ام»، احساسات جسمی یا احساسات، مانند افزایش ضربان قلب، عرق کردن، تنش یا بر حسب رفتارها، نظیر اجتناب از یک موقعیت یا فرار کردن تعبیر و تفسیر شود. نیمرخ اضطراب در اشخاص مختلف برحسب اینکه کدام نظام بیشتر متاثر است متفاوت خواهد بود، این سه نظام با هم پیوستگی دارند و تاثیر مستقیمی بر همدیگر می گذارند.

شکل ۱۰۱ مدل سه نظامی اضطراب



منبع: سعادت، ۱۳۶۳، ص ۲۸

ظاهر عمومی و رفتار

فرد دچار اضطراب، رفتار و ظاهری پر تنش، مضطرب و نگران دارد. افزایش تنش ماهیچه ای در حالت سیمای وی و وضع قامت و اندام ها و در ناتوانی وی در ایجاد تمدد ماهیچه ای و آرامش نمایان است. در طول مصاحبه به طور مشخصی در لبهٔ صندلی می نشیند و به هر صدای ناگهانی از جای می پرد. وقتی تنش ماهیچه ای شدید باشد لرزش دست ها، زانوها و سایر قسمت های بدن قابل توجّه است. شکاف چشم ها وسیع و مردمک ها متسع است، دهان به خشکی می گراید و از این رو بیمار لب هایش را لیس میزند و زبانش را مرطوب می کند.

مقدمه

انسان از دیرباز تلاش کرده است با کلمات و واژه های مختلف تمنیات، حالات، احساسات، هیجانات و غلیان های درونی خویش را ابراز دارد. به همین منظور، در هنگام کشمکش درونی از اصطلاحاتی چون دلهره، دلشوره و نگرانی استفاده کرده است که در زبان کنونی روان شناسی اضطراب نامیده می شود. اضطراب حالت هیجانی نامطلویی است که معمولاً با احساس دردناک و طولانی بیم و نگرانی همراه می باشد. سطح معینی از اضطراب نه فقط برای رویارویی با خطر، برنامه ریزی کردن، مطالعه کردن، هشیار بودن در هنگام امتحان، احتیاط در هنگام رانندگی و... ضروری است، بلکه چنانچه ترس و اضطراب به صورت محدود باقی بماند، می تواند بسیار مفید و حتی لذت بخش هم باشد.
با این حال، در ورای این سطح معین، اضطراب نقش انطباقی خود را از دست می دهد و به صورت عامل و مسوول تخریب موقعیت ها یا ایجاد حرکات و رفتارهای غیر انطباقی در می آید و همراه با رنجی می گردد که به زحمت می توان آن را تحمل کرد... این حالت یک اضطراب بیمارگونه است. این نوع اضطراب است که استعدادها را تخریب می کند، مشکلاتی در تمرکز و حافظه به بار می آورد، باعث رفتارهای ناشیانه و ناپخته می شود و فرد مبتلا نمی تواند با شرایط موجود زندگی و محیطش رو به رو شود و با آن ها کنار بیاید. به خصوص چون این شخص به زعم خود سعی می کند از شرایطی که منجر به افزایش اضطراب در او می شود دوری کند، بیشتر گرفتار می شود.
هنگامی که فرد نسبت به کارآمدی، عملکرد، توانایی و استعداد خود در شرایط امتحان و یا در موقعیت هایی که در آن ها مورد ارزشیابی قرار می گیرد، دچار نگرانی، تشویش و تردید شود می توان از اضطراب امتحان سخن گفت. برخی از دانش آموزان در هنگام امتحان، به ویژه امتحانات سرنوشت ساز (مثلاً امتحان نهایی، ثلث سوم یا کنکور) دچار تشویش شدید می شوند و ضربان قلبشان تند می زند، دست هایشان می لرزد و عرق می کند و احساس می کنند که ذهنشان خالی شده است. وقتی که سوالات امتحانی را می خوانند احساس می کنند که گیج شده اند و منظور سوال را متوجّه نمی شوند و فکر می کنند همهٔ آن چیزهایی را که خوانده بودند، فراموش کرده اند. در نهایت بعد از اینکه فشار زیادی به ذهن خود می آورند یا سوال را بدون پاسخ رها می کنند و یا پاسخ بی ربط و نادرستی می نویسند؛ در اینجا آن ها به اهمیت امتحان و عدم موفّقیت خود می اندیشند و همین اندیشه اضطراب آنان را بیشتر می کند و عملکردشان را بیشتر تحت تاثیر قرار می دهد.
علل و عوامل اضطراب امتحان در دانش آموزان بسیار مختلف و متعدد است. امّا مهم ترین علل عبارتند از: الف. عوامل فردی و شخصیتی دانش آموز چون اضطراب عمومی، پایین بودن سطح عزت نفس، هوش، ارزیابی شناختی، عدم آمادگی، عدم توجّه و تمرکز، روش های مطالعه نادرست، و انتظارات بالا؛
ب. عوامل آموزشگاهی و اجتماعی چون انتظارات معلّمان، رقابت، نظام آموزشی حاکم بر مدارس، نوع درس، موقعیت و مراقبان امتحان و مدرک گرایی؛ ج. عوامل خانوادگی چون شیوهٔ تربیتی والدین، انتظارات آن ها، جو عاطفی حاکم بر خانواده، ویژگی های شخصیتی والدین و طبقه اقتصادی اجتماعی.
اضطراب امتحان در افراد به گونه های متفاوت بروز می کند. در مواردی اطرافیان آثار آن را مشاهده نمی کنند، و فقط خود شخص با آن درگیر می شود و به گونه ای واکنش های خود را نسبت به امتحان کنترل می کند. بعضی از افراد در این موقعیت کنترل خود را از دست می دهند، دچار مشکلاتی اعم از جسمانی، رفتاری و شناختی می شوند و در نتیجه اضطراب امتحان در عملکرد تحصیلی آن ها تاثیر می گذارد، و مشکلاتی را برای آن ها فراهم می سازد، حتی باعث شکست آن ها در امتحانات می شود. این مشکلی است که باید از سوی متخصصان و دست اندرکاران و پژوهشگران در جهت رفع آن گام هایی موثر برداشته شود. مربیان و مشاورانی که در مدارس و دیگر مکان های آموزشی به کار مشغولند، می توانند با آگاهی از نتایج تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته است اقدامات موثری در جهت کمک به دانش آموزان انجام دهند و به شناسایی و درمان آن ها بپردازند.
بسیار دیده شده است دانش آموزانی که از لحاظ توانایی و استعداد یادگیری در سطح یکسانی می باشند، عملکرد تحصیلی متفاوتی را به هنگام امتحان و یادگیری مطالب قبل از امتحان نشان می دهند. هر ساله دانش آموزان زیادی در مدارس کل کشور با وجود توانایی و استعداد خوب جهت ادامه تحصیل، دچار افت تحصیلی شده و در پاره ای موارد مجبور به ترک تحصیل می شوند. عوامل چندی در این مسئله دخیل است که اضطراب امتحان یکی از مهم ترین آن هاست. نتایج تحقیقات نشان می دهد که اضطراب امتحان می تواند عملکرد تحصیلی دانش آموز را تحت تاثیر قرار دهد و متقابلاً عملکرد تحصیلی نیز می تواند باعث اضطراب امتحان در دانش آموزان گردد که در پایان، نتیجهٔ دلخواه عاید دانش آموز نخواهد شد و افزایش زمینه های بی میلی و بی رغبتی در دانش آموز را به دنبال داشته و عواقب وخیم آن دامنگیر فرد، خانواده و اجتماع خواهد شد.
دانش آموزان وقتی آمادگی ذهنی و جسمی داشته باشند بهتر می توانند یاد بگیرند و بهتر آموخته های خود را نظم می دهند و راحت تر یادآوری می کنند. به این لحاظ توجّه و دقّت به وضعیت روانی دانش آموزان اجرای برنامه های آموزشی را آسانتر و مطلوب تر می نماید. اضطراب ناشی از امتحان یکی از موانع متعدد در بهره گیری کامل از اندوخته ها و اطلاعات قبلی است. بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان معتقدند برای یادگیری و یادآوری چندان مشکلی ندارند، ولی در جلسه امتحان دچار اضطراب می شوند، تعادل عاطفی شان به هم می خورد، اختلالات احشایی، فیزیولوژیکی و علایم جسمانی در آن ها ظاهر می شود و ناراحت و ناراضی جلسه امتحان را ترک می کنند. برای جلوگیری از این حالات، شناخت علل اضطراب و راه های مقابله با آن به منظور پیشگیری از این هیجان نامطلوب لازم به نظر می آید.
به طور کلی انسان دوست ندارد که رفتارهایش همواره مورد ارزیابی و نقادی دیگران واقع گردد، به همین دلیل هر زمان که در موقعیت امتحان و آزمون قرار گیرد، به گونه ای دچار اضطراب می گردد. البته بدیهی است که وجود اضطراب به خودی خود امری غیرعادی نیست، امّا آنچه می تواند به عنوان یک عامل آزاردهنده و بازدارنده مورد توجّه قرار گیرد، شدّت هیجان زدگی یا اضطراب فوق العاده ای است که به هنگام حضور در محافل اجتماعی یا شرکت در آزمون های مختلف دامنگیر بعضی از افراد می شود. بنابراین، یکی از رسالت های مهم معلّمان، اساتید، اولیا و به طورکلی ارزشیابان و برگزارکنندگان امتحان و آزمون توجّه به عامل اضطراب و اتخاذ تدابیر لازم برای کاهش آن در بین کودکان، نوجوانان و جوانان مبتلا است (افروز، ۱۳۷۱).
در کشور ما امتحانات نقش بسیار مهمی را ایفا می کنند، از این رو اعتبار آن ها از مدت ها پیش مورد سوال واقع شده است. تحقیقاتی که نیم قرن پیش تاکنون در این زمینه انجام گرفته به نتیجه گیری یکسانی منجر نشده اند، ارزشیابی در نظام های تربیتی به صورت یک اقدام غیر قابل اطمینان یا لااقل به صورت اقدامی که از اعتبار کمی برخوردار است، جلوه می کند (گنجی، ۱۳۷۰).
از آنجا که در اکثر نظام های آموزشی، به ویژه در ایران، پیشرفت تحصیلی و ارتقا به کلاس بالاتر براساس ارزشیابی ها و امتحاناتی است که در پایان سال تحصیلی از دانش آموزان می شود، نمراتی که دانش آموزان در این امتحانات کسب می کنند سرنوشت آن ها را روشن می سازد که به کلاس بالاتر بروند، یا باید همان کلاس قبلی را تکرار کنند، یا ترک تحصیل کنند و از نظام آموزشی خارج شوند. بنابراین، به علّت سرنوشت ساز بودن امتحانات، بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان سخت ترین ساعات و روز های خود را در ایام امتحانات سپری می کنند و اغلب آنان مجبورند مطالب درسی را هر چه سریع تر و آن هم طوطی وار حفظ کنند. چه بسا هول و هراس از امتحان موجب شود که فرد با وجود برخورداری از بهرهٔ هوشی بالا، مطالعه زیاد و آمادگی قبلی نتواند به خوبی از عهده امتحان برآید، یا حتی نتواند امتیاز یا نمره ای نزدیک به آنچه در کلاس می گرفته است به دست آورد؛ یعنی اضطراب در عملکرد تاثیر می گذارد.
این اضطراب، نگرانی، ترس و دلهرهٔ موهوم و بی دلیلی است که انسان را گرفتار می سازد. البته اضطراب در مقیاس اندک به عنوان موتور محرکه ای برای فعالیت های عادی زندگی فردی و اجتماعی عمل می کند. بنابراین، اضطراب متعادل و متناسب شخص را از سکون و رکود می رهاند و به تحرک او می انجامد.
به بیان دیگر، اضطراب هیجانی است که در کلیه شرایط و موقعیت ها، اعم از ازدواج، انتخاب شغل، امتحان و مانند آن حضور فعال دارد که می تواند مفید یا زیان آور باشد. همچنین، اضطراب انواع گوناگونی دارد که هر نوع آن بر یکی از جنبه های زندگی انسان تاثیر می گذارد. یکی از این انواع، اضطراب امتحان است و هنگامی که شدّت این نوع اضطراب از حد مطلوب فراتر رود، به احتمال قوی یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را تحت الشعاع قرار می دهد و همراه دیگر دلایل، افت تحصیلی آن ها را موجب می شود و سبب می گردد که بخش های زیادی از منابع و استعداد های بالقوه انسانی و اقتصادی جامعه تلف شود، و آثار ناگواری در حیات فردی و اجتماعی افراد به جای ماند. لذا، برای اینکه امتحانات و ارزشیابی هایی که از دانش آموزان به عمل می آید یادگیری واقعی و پیشرفت تحصیلی آنان را نشان دهد مطالعه در مورد اضطراب امتحان، علل و روش های کاهش و درمان آن ضروری به نظر می رسد.
با توجّه به اینکه از یک طرف، زندگی در جوامع امروزی مستلزم شرکت افراد در امتحانات متعدد است و شرکت در امتحان باعث ایجاد اضطراب در آن ها می شود و با توجّه به تاثیر مخربی که اضطراب بر عملکرد فرد می گذارد و عامل
۱۵ تا ۳۰ درصد افت تحصیلی و یا مردودی است و به دلیل اینکه یکی از عوامل مهم اضطراب در دانش آموزان شرکت در امتحانات و حتی تفکر پیرامون امتحان می باشد، و از طرف دیگر لزوم اجرای امتحانات جهت درجه بندی افراد و داشتن معیاری به منظور هدایت افراد برای ادامه تحصیل یا گذراندن دوره های تخصصی شغلی، امری اجتناب ناپذیر است، بنابراین باید درصدد بود با اعمال سیاست ها و روش های مناسب، ضمن بالا بودن کیفیت علمی و تخصصی امتحانات، اضطراب ناشی از امتحان را تا سطح حداقل ممکن و مطلوب تعدیل نمود و به این طریق با گزینش صحیح افراد، اداره امور کشور را به مناسب ترین و شایسته ترین آن ها سپرد.
با توجّه به نکات فوق و اهمیت موضوع، مطالعه و آگاهی در مورد عوامل موثر در اضطراب امتحان و روش های درمان و پیش گیری از آن ضروری به نظر می رسد تا بتوان با تشخیص به موقع اضطراب و شناسایی دانش آموز مبتلا به اضطراب امتحان، اقدام لازم در جهت پیشگیری و درمان و بالا بردن سطح بهداشت روانی مدرسه و دانش آموز، انجام داد. همچنین رهنمود های لازم را به هسته های اصلی پرورش نوجوانان یعنی خانواده و مدرسه ارایه نمود تا از هدر رفتن نیروی فعال و سرمایه های ملّی کشور جلوگیری شود.
دانش آموزان دورهٔ متوسطه و دانشجویان در معرض رویداد های فراوانی قرار دارند. نگران آینده خود هستند، نسبت به شغلی، تحصیلات، ازدواج، راضی نگه داشتن والدین، ایفای نقش خود در جامعه و استقلال زندگی اشتغال ذهنی دارند. این مسایل آن ها را نگران می کند و ناخواسته دچار دلهره، سردرگمی و اضطراب می شوند. برای رفع این پدیده های نامطلوب، حمایت ها و کمک ها بایستی در جهت کاهش اضطراب دانش آموزان باشد تا از پس مسایل و مشکلات به خوبی بر آیند و بازدهی خوبی داشته باشند.
اهمیت موضوع این کتاب از این نظر است که معلّمان، مدیران، اولیا، مراقبان جلسات امتحانی و برنامه ریزان آموزشی باید توانایی تشخیص و درمان عوامل و شرایط به وجود آورنده اضطراب و فشارهای روانی بر دانش آموزان را داشته باشند. تاثیر آن عوامل رابر سلامت جسم و روان و کارآیی دانش آموزان مد نظر قرار دهند. دانش آموزان را در رویارویی با اضطراب امتحان راهنمایی کنند. اقدامات لازم را برای کاهش اضطراب بالا و چگونگی درمان و مقابله با این هیجان را به نحو مطلوبی آموزش دهند و عوامل جسمی و روانی دانش آموزان را به حداقل برسانند. اهمیت دیگر مطالعهٔ این کتاب آن است که نشان می دهد کمک ها و حمایت های دست اندرکاران آموزش و پرورش و اولیای دانش آموزان می تواند رویداد های مولّد اضطراب امتحان را کمتر کند.

علایم اضطراب

شخصی که مضطرب است از عصبی بودن، تنش، بی قراری و تحریک پذیری شکایت می کند (شکل ۱۰۲ را نگاه کنید) و اغلب در به خواب رفتن مشکل دارد. شخص مضطرب به آسانی خسته می شود، «دلشوره» و سردرد و تنش عضلانی و اشکال در تمرکز فکر دارد.

شکل ۱۰۲ علایم رایج اضطراب و توصیف های افراد دچار اضطراب شدید از وضع خود
***

علایم

۱. عصبی بودن، قرار نداشتن
۲. تنش
۳. احساس خستگی
۴. سرگیجه
۵. تکرر ادرار
۶. تپش قلب
۷. بی حالی
۸. تنگی نفس
۹. تعریق
۱۰. لرزش
۱۱. نگرانی و دلهره
۱۲. بی خوابی
۱۳. اشکال در تمرکز حواس
۱۴. گوش به زنگ بودن

توصیف بیماران

۱. اغلب دچار تپش قلب می شوم؛
۲. موضوعات جزیی مرا عصبی و برانگیخته می کند؛
۳. اغلب به طور ناگهانی و بدون هیچ دلیل قابل توجیهی دچار ترس می شوم؛
۴. به طور مستمر نگرانم و همین امر مرا از پای می اندازد؛
۵. اغلب دچار حالات خستگی و از پا افتادگی کامل می شوم؛
۶. همیشه برای من تصمیم گیری مشکل است؛
۷. به نظر می رسد همیشه از چیزی می ترسم؛
۸. همیشه احساس عصبانیت و برآشفتگی می کنم؛
۹. احساس می کنم اغلب اوقات نمی توانم از پس مشکلاتم برآیم؛
۱۰. به طور مستمر تحت فشارم.
***
منبع: ساراسون، ترجمه نجاریان و همکاران (۱۳۷۱، ص ۳۶۰)

در کل می توان علایم اضطراب را به چهار گروه شناختی، عاطفی، رفتاری و فیزیولوژیکی تقسیم کرد. این عناصر چهارگانه از همدیگر مستقل نیستند، بلکه عملکرد آن ها با کل ارگانیزم هماهنگ می باشد. عملکرد اصلی این علایم به وجود آوردن پاسخ های انطباقی در موقعیت های خطرزاست.

حد مطلوب اضطراب

در انجام هر کاری به طور مطلوب اضطراب تا اندازهای طبیعی و ضروری است. به عنوان مثال، غیر ممکن است که بخواهیم از عرض خیابانی به سلامت عبور کنیم و کمی مضطرب نشویم. با این وجود، اضطراب بسیار شدید یا خیلی کم همیشه بر روی هر کاری اثر زیان آوری دارد. برای مثال، تصور کنید که به شما گفته می شود که کار ساده ای را انجام بدهید و آن این است که مثلاً ۲۰ سکه را داخل قلکی بیندازید و هر بار یک سکه را بردارید و داخل قلک بیندازید. حال سه وضعیت را در نظر می گیریم که هر یک نشان دهندهٔ میزان اضطراب برای انجام کار است. اوّل از شما خواسته شده است که ۲۰ سکه را در هر زمان که مایلید داخل قلک بیندازید. هیچ نگران نیستید. هیچ کس مراقبتان نیست و خودتان به تنهایی این کار را می کنید. چنین حالتی اضطراب زیادی در شما به وجود نمی آورد؛ با خود می گوید با هر سرعتی که بخواهم می توانم این کار را بکنم. کسی مراقب من نیست. در نتیجه این کار را از روی بی توجّهی و خیلی آهسته انجام می دهید. در وضعیت دوم به شما گفته می شود که هر ۳۰ ثانیه که یک سکه را داخل قلک بیندازید، یک سکه دریافت می کنید. در این شرایط اضطرابتان بیشتر خواهد شد، زیرا می خواهید تا می توانید سکه بگیرید. بنابراین سعی می کنید کار را سریع تر و دقیق تر انجام دهید. در وضعیت سوم به شما گفته شده است که هر سکه ای را که نتوانید در فاصله ۳۰ ثانیه داخل قلک بیندازید، انگشتتان قطع خواهد شد. پر واضح است که این شرط اضطراب زیادی را در شما بر می انگیزد و با شتاب و عجله ای که به خرج می دهید دست و پایتان راگم می کنید. در شکل ۱۰۳ ارتباط بین اضطراب و عملکرد ترسیم شده است. اگر اضطراب خیلی بالا یا خیلی پایین باشد، در هر کاری از بازی تنیس گرفته تا امتحانات و کار کردن، عملکرد مختل خواهد شد، امّا در بین این ها درجه ایده آلی از اضطراب وجود دارد که سبب بهترین عملکرد می شود.

نظرات کاربران درباره کتاب اضطراب امتحان