فیدیبو نماینده قانونی انتشارات آوای قلم و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب مروری بر مباحث مبانی برنامه‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست

کتاب مروری بر مباحث مبانی برنامه‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست

نسخه الکترونیک کتاب مروری بر مباحث مبانی برنامه‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب مروری بر مباحث مبانی برنامه‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست

اندیشه حفاظت از طبیعت را می‌توان به‌عنوان واکنش عقلایی نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی انقلاب صنعتی و تحولات زیست‌محیطی منتج از آن تعبیر نمود. زیربنای فکر و اندیشه حفاظت از محیط‌زیست، احترام به حیات در هر شکل و صورت است. آغاز مرحله حفاظت از طبیعت در اروپا به‌صورت جامع از سال ۱۹۴۵ به بعد بود. نخستین گام در جهت جهانی‌سازی محیط‌زیست کنفرانس جهانی استکهلم بود که در سال ۱۹۷۲ برگزار شد. تاریخ رسمی برای حفاظت از محیط‌زیست از تشکیل «کانون شکار» در سال ۱۳۳۵ برابر با ۱۹۶۵ میلادی آغاز می‌شود. مکتب‌های فلسفی حفاظت محیط‌زیست: ۱. مکتب اخلاق‌گرایان ۲. مکتب انسان‌محور ۳. مکتب محیط‌گرایان ۴. مکتب اکولوژیسم رنه ماهو تعریف نسبتاً جامعی از محیط‌زیست ارائه کرده است: محیط‌زیست همه‌چیز یا تقریباً همه‌چیز را در برمی‌گیرد، هم انسان، هم طبیعت و هم روابط بین این دو را شامل می‌شود. در کلیه فعالیت‌های بشر تأثیر دارد و ضمناً از آن متأثر می­گردد. محیط طبیعی تنها تشکیل‌دهنده یکی از زیر بخش‌های محیط‌زیست است.

ادامه...

بخشی از کتاب مروری بر مباحث مبانی برنامه‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

فصل اول: مجموعه مباحث و روش­های شهرسازی محیط ­زیست ۱

۱-۱ مقدمه

نهضت حفاظت از طبیعت بعد از ظهور آثار و پیامدهای زیست محیطی ناشی از گسترش فعالیت های صنعتی - در حقیقت انقلاب صنعتی- پا به عرصه وجود گذاشته است.
اندیشه حفاظت از طبیعت را می توان به عنوان واکنش عقلایی نسبت به پیامدهای زیست محیطی انقلاب صنعتی و تحولات زیست محیطی منتج از آن تعبیر نمود.
زیربنای فکر و اندیشه حفاظت از محیط زیست، احترام به حیات در هر شکل و صورت است.
آغاز مرحله حفاظت از طبیعت در اروپا به صورت جامع از سال ۱۹۴۵ به بعد بود.
نخستین گام در جهت جهانی سازی محیط زیست کنفرانس جهانی استکهلم بود که در سال ۱۹۷۲ برگزار شد. تاریخ رسمی برای حفاظت از محیط زیست از تشکیل «کانون شکار» در سال ۱۳۳۵ برابر با ۱۹۶۵ میلادی آغاز می شود.
مکتب های فلسفی حفاظت محیط زیست:
۱. مکتب اخلاق گرایان
۲. مکتب انسان محور
۳. مکتب محیط گرایان
۴. مکتب اکولوژیسم
رنه ماهو تعریف نسبتاً جامعی از محیط زیست ارائه کرده است:
محیط زیست همه چیز یا تقریباً همه چیز را در برمی گیرد، هم انسان، هم طبیعت و هم روابط بین این دو را شامل می شود. در کلیه فعالیت های بشر تاثیر دارد و ضمناً از آن متاثر می­گردد.
محیط طبیعی تنها تشکیل دهنده یکی از زیر بخش های محیط زیست است.
همچنین می توان محیط زیست را «هر آنچه فرایند زیستن را احاطه کرده، در خود فروگرفته و با آن درکنش متقابل است» تعریف کرد.
درواقع محیط زیست دارای محتوای جهان شمول است و به همین سبب بیشتر در مباحث کلان دارای کارایی و کاربرد است. علاوه بر این مفهوم محیط زیست اساساً مفهومی تفکیک ناپذیر و غیرقابل تجزیه است.
محیط عبارت است از مجموعه عوامل بی جان و جانداری که در زمان و مکان معین بر موجود زنده تاثیر می­گذارند. به همین دلیل زمانی که موجود زنده از مکانی به مکان دیگر تغییر وضعیت می دهد، محیط آن تغییریافته، ولی همچنان در محدوده محیط زیست در حال جابه جایی می باشد.
محیط زیست، را یعنی آنچه را که فرایندهای زیستی را احاطه کرده، بر آن ها موثر واقع شده و از آن ها تاثیر می پذیرد، به سه بخش کلی تقسیم نمود:
۱. محیط طبیعی ۲. محیط اجتماعی – اقتصادی ۳. محیط انسان ساخت

۱. محیط طبیعی: محیط طبیعی به آن بخش از محیط زیست اطلاق می شود که ساخته و پرداخته دست انسان نباشد. با این وصف حضور صفت طبیعی در کنار محیط نباید این شبهه را به وجود آورد که منظور از محیط طبیعی همان طبیعت بکر و دست نخورده یا طبیعت ناب است. آنچه سبب اطلاق عنوان طبیعی به این بخش از محیط زیست می شود، غلبه نیروهای طبیعی در شکل بخشیدن به این بخش از محیط زیست می باشد.

۲. محیط اجتماعی- اقتصادی: کلیه کسانی که به نحوی از ما تاثیر پذیرفته و یا ما را تحت تاثیر قرار می دهند تشکیل دهنده محیط اجتماعی ما می باشند.
از دیدگاه توسعه و محیط زیست، دولت یا در حقیقت مدیریت سرزمین همواره نقش تعیین کننده را بر عهده دارد، زیرا این مدیریت سرزمین است که همواره بیش ترین نقش را در سازمان دهی فضای ملی بر عهده دارد. تصمیمات اتخاذشده در سطوح تصمیم گیران در شمار مهم ترین عوامل موثر بر کیفیت محیط زیست قرارگرفته و به همین جهت می بایست کیفیت زیست محیطی سرزمین را محصول عملکرد مدیریت سرزمین در سطوح مختلف تصمیم گیری محسوب نمود.
جوامع انسانی با الگوهای متنوع زندگی، کار و گذران اوقات فراغت هریک به سهم خود و متناسب با توان تولیدی و فرهنگی خود، به بهره برداری از منابع محیط زیست و لاجرم دگرگونی آن مبادرت ورزید نه از قوانین طبیعی، بلکه بنا بر میل و نیاز خود و در اکثر موارد در پیروی از انگیزه های اقتصادی عمل می نماید.
بدین ترتیب جامعه ای که در فضای معین به زندگی و فعالیت مشغول است، به عنوان مهم ترین نیروی شکل دهنده به محیط زیست عمل کرده و نه تنها محیط طبیعی خود را به محیط انسان ساخت مبدل می سازد، که حتی در سایر موارد در حفظ کیفیت محیط هایی که خودساخته است نیز کوشش لازم را خرج نمی دهد.
استقلال هر جامعه بر پایه استفاده صحیح و عقلایی از سرمایه های معنوی و مادی همان جامعه استوار است و نیل به این هدف تنها از طریق حفاظت، مرمت، بهسازی و بهره برداری پایدار از منابع محیط زیست میسر می­گردد.
هدف نهایی محیط زیست در زمینه محیط اجتماعی توسعه و افزایش آگاهی های زیست محیطی در سطح جامعه و نیز تقویت دانش محیط زیست در کلیه سطوح اجرایی می باشد.

۳. محیط انسان ساخت: به فضاهایی از بیوسفر اطلاق می شود که توسط انسان ساخته و پرداخته شده باشند. شهرها و روستاها که تجلی گاه مهم ترین مصنوعات بشری می باشند تشکیل دهنده بخش اعظمی از محیط های انسان ساخت می باشند.
اصلی شناخته شده است که تمرکز، تمرکز می آفریند. در ایران تمرکز سکونت در چند فضای شهری موجب ظهور عدم توازن در توزیع جمعیت در سطح کشور گردیده است.
روند ادامه این تمرکزگرایی حداقل دارای دو پیامد قابل ملاحظه است:
۱. بنیان های اکولوژیک فضاهای متراکم به تدریج رو به نابودی می گذارند.
۲. هزینه نگهداری یا سرپا نگه داشتن فضاهای متراکم همواره بیش تر و بیش تر می شود.

۲ -۱ جایگاه محیط زیست در فرایند برنامه ریزی

برنامه های حفاظت از محیط زیست تنها زمانی می توانند به نحوی بنیادین بر مشکلات محیط زیستی فائق آیند که از بروز مسائل در آینده پیش گیری کنند و به عنوان نیرومحرکه توسعه ملی عمل کنند که در سطوح مختلف برنامه ریزی از مرحله شروع برنامه ریزی تا خاتمه آن، فعالانه در فرایند برنامه ریزی هم سنگ و هم تراز با سایر زمینه های برنامه ریزی دخالت داشته باشد.
سیستم برنامه ریزی باید از برنامه ریزی بخشی که روشی فرتوت و ازکارافتاده است به سمت برنامه ریزی یکپارچه حرکت کند.
وضعیت موجود و مشکلات محیط زیست محصول خردنگری، تفکر خطی، برنامه ریزی بخشی و مهندسی تک ساحتی می باشد. از سوی دیگر دانش محیط زیست به تبعیت از واقعیت های حاکم بر بیوسفر زمین دانشی بین بخشی است که اساساً نمی تواند در چارچوب تصمیم برنامه ریزی بخشی به موفقیت دست یابد.
امروزه جهان پا به مرحله جدید از جهانی شدن که فرایندی تاریخی است و پیوند هرچه بیشتر و به تبع آن تاثیرپذیری کشورها را از یکدیگر موجب می شود، مواجه است. پدیده جهانی شدن دربردارنده آثار مثبت و منفی می تواند باشد آثار مثبت این پدیده را می توان پذیرفت ولی باید جهت مقابله با آثار منفی آن استراتژی مناسبی را طراحی نمود.
طراحی استراتژی مناسب زمانی میسر می شود که، مدیریت توسعه ملی از طریق اهداف بلندمدت، آینده سرزمین را ترسیم نماید، یعنی ملت و دولت بدانند به چه سمت و سویی حرکت می نمایند و سپس به درون سازی هرچه بیشتر این استراتژی مبادرت نمایند. در ادامه به این نکته پرداخته خواهد شد که الگوی توسعه پایدار نیز تنها از طریق درون سازی فرایند توسعه قابل تحقق است.
در برنامه ریزی توسعه درون زا و پایدار، محور توسعه همواره انسان است نه افزایش تعداد واحدهای صنعتی.
در اینجا سیاست های اصلی توسعه همواره در جهت رفع نیازهای اساسی جامعه – به خصوص ضعیف ترین لایه های جامعه- تنظیم می شود. بر مبنای همین هدف اصلی می بایست ساختار توسعه درون زا سازمان دهی شود. از این رو مهم ترین ویژگی های آن عبارت اند از تکیه بر منابع ملی، جهت گیری در راستای رفع نیازهای اصلی جامعه، استفاده از تکنولوژی سازگار با محیط زیست، حمایت از تکنولوژی و تکنیک های کوچک مقیاس و کاربردی.
علاوه بر این و تا جایی که به حفظ محیط زیست برمی گردد جهت اخذ تقسیمات استراتژیک در سطح ملی ابزار علمی کم وبیش جدید («ارزیابی استراتژیک محیط زیست» Strategic Environmental Assessment) در اختیار مدیریت توسعه قرار دارد که برخلاف روش «ارزیابی اثرات و پیامدهای زیست محیطی» Environmental Impact Assessment) که تنها در سطح طرح و پروژه عمل می نماید. SEA قادر است برنامه های کلان ملی را ارزیابی کرده و از این طریق سند مدونی را برای مدیریت توسعه ملی جهت اخذ تصمیم های حائز اهمیت و آثار زیست محیطی آن ها ارائه نماید

مقدمه نویسندگان:

به یاری خداوند، در راستای هدف معرفی و بررسی مبانی و روش­های برنامه­ریزی محیط­زیست مقاله­ها، جزوات و کتاب­های گوناگونی گردآوری و خلاصه گردیده است.
کتاب حاضر " نکات کلیدی مبانی برنامه ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست" حاوی نکات مهم و کلیدی مجموعه­ای از مقالات و کتب در زمینه برنامه ریزی محیط­زیست می­باشد.
این کتاب شامل ۱۲ فصل می­باشد. به ترتیب فصل اول حاوی چکیده و مجموعه نکات مهم جلد اول کتاب «مجموعه مباحث و روش­های شهرسازی (محیط­زیست)»، کامبیز بهرام سلطانی، فصل دوم چکیده جلد دوم کتاب نامبرده، فصل سوم جزوه درس «مبانی برنا­مه­ریزی» دکترصالحی، فصل چهارم کتاب «آفرینش محلات و مکان­ها در محیط انسان­ساخت» ترجمه شهرزاد فریادی و منوچهر طبیبیان، فصل پنجم کتاب «برنامه­ریزی محیطی برای توسعه زمین: دستورالعملی برای طراحی و برنامه ریزی محلی پایدار» ترجمه دکتر سید حسین بحرینی و کیوان امرایی، فصل ششم کتاب «مقدمه ای بر روش تحقیق در برنامه­ریزی محیط­زیست» شهرزاد فریادی، فصل هفتم جزوه «روش­ها و تکنیک­های برنامه­ریزی» دکتر صالحی، فصل هشتم جزوه «برنامه ریزی محیط زیست شهری و روستایی» دکتر شهرزاد فریادی، فصل نهم جزوه «ارزیابی و برنامه ریزی محیط زیست» همان، فصل دهم جزوه «تئوری­های برنامه­ریزی محیط­زیست» همان، فصل یازدهم کتاب «مدیریت و برنامه­ریزی محیط­زیست» ناصر محرم نژاد، فصل دوازدهم نیز حاوی نکات کلیدی ۲۶ کتاب، مقاله و جزوه می باشد.
امید آنکه این کتاب رهنمونی فرا راه دانشجویان رشته های برنامه ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست باشد.
تردیدی نیست که این کتاب خالی از ایراد نخواهد بود، لذا از کلیه خوانندگان درخواست می گردد، نظرات و پیشنهادات خود را به آدرس پست الکترونیکی yassermoarab@alumni.ut.ac.ir ارسال نمایند.

۳- ۱ توسعه پایدار و نقش آن در فرایند برنامه ریزی

اساساً هیچ تفکری نمی تواند بدون احترام به انسان و انسانیت مدعی دفاع از محیط زیست باشد.
از دیدگاه یونسکو توسعه درون زا می بایست توسط هر ملت و بر اساس امکانات همان ملت طراحی و طبق ارزش ها، آرمان ها و انگیزه های صحیح مردم به اجرا گذارده شود.
سازمان یونسکو در مطالعه ای دیگر چنین عنوان می کند که «مفهوم توسعه به عنوان فرایندی سازگار با خواسته های مردم باید جایگزین توجه صرف به رشد اقتصادی شود. موفقیت فرایند توسعه نیز منوط به مشارکت تمام بازیگران در صحنه زندگی اجتماعی یعنی بسیج گروه های گوناگون اجتماعی است.
در برداشت های سازمان یونسکو از مفهوم توسعه زیست محیطی، دو بعد دیگر از ابعاد توسعه زیست محیطی آشکار می گردد:
۱. ضرورت دورن زاسازی فرایند توسعه
۲. به رسمیت شناختن نقش مردم در فرایند توسعه
سازمان بین المللی کار، یونیسف و سازمان جهانی بهداشت در برداشت خود از اهداف توسعه بر استراتژی رفع نیازهای اساسی تاکید می ورزند.
در برداشت زاکس از توسعه زیست محیطی بر لزوم درون سازی فرایند توسعه، رفع نیازهای اساسی نیازمندان و توجه به توان اکولوژیک محیط تاکید گردیده است. زاکس توسعه زیست محیطی را متکی بر سه رکن می بیند:
۱. استقلال و سیادت بومیان در امر تصمیم گیری و جستجوی سبک بومی خاص برای هر زمینه تاریخی، فرهنگی و اکولوژیک
۲. به رسمیت شناختن و ارضای منصفانه نیازهای همه انسان ها و هر انسان با تکیه بر موجودیتی بامعنا و هدف دار
۳. رعایت مقررات اکولوژیک: یعنی جست وجو در پی توسعه ای هماهنگ با طبیعت
در کنفرانس ۱۹۸۲ تعریفی مطلقاً زیست محیطی از مفهوم توسعه پایدار ارائه گردیده است:
جامعه توسعه یافته را می توان بر پایه توانایی آن در تنظیم روابط متقابل و پیچیده میان بیوسفر، سوسیوسفر و تکنوسفر تعریف نمود: جامعه توسعه نیافته جامعه ای است که از انجام این کار ناتوان است.
گزارش برونتلند به صورت زیر به تعریف توسعه پایدار می پردازد:
توسعه پایدار توسعه ای است که بدون تهدید توانمندی های نسل آینده در تامین نیازهای خود، به نیازهای نسل حاضر پاسخ گوید. توسعه پایدار دربرگیرنده دو مفهوم کلیدی است:
۱. مفهوم نیازها به ویژه نیازهای اساسی فقرای جهان و اعطای حقوق پایمال شده ایشان
۲. محدودیت های ایجادشده در قابلیت های محیط زیست در نتیجه فشارهای وارده از سوی تکنولوژی و سازمان های اجتماعی
کمیسیون برونتلند در ادامه می افزاید، توسعه پایدار خواهان پاسخ گویی به کلیه نیازهای اساسی است از این رو رهیافت جدیدی را ارائه نمی نماید، اساساً کمیسیون برونتلند نه تنها رهیافت جدید را ارائه ننمود، بلکه با اتخاذ دیدگاهی محیط گرایانه و از دید بالا به پایین، اندرزگویانه کشورهای صنعتی را به حمایت از کشورهای جهان سوم دعوت می نماید.
در حقیقت اصطلاح توسعه پایدار را باید مترادف (توسعه اکولوژیک) محسوب نمود. توسعه اکولوژیک نیز، به دلیل نحوه نگارش دانش اکولوژی به جهان هستی و نیز قوانین حاکم بر اکوسیستم های سالم، خصلت پایداری را در بطن خود نهفته است. کلیه اکوسیستم های طبیعی و سالم تا حدود و میزان معینی در برابر فشارهای وارده از طرف محیط زیست از خود پایداری نشان می دهند.
به طور کلی هرچه توانایی یک سیستم در رفع اختلالات و فشارهای وارده بیشتر بوده و از توان ضربه پذیری بیشتری برخوردار باشند، به همان نسبت می توان برای سیستم از این رو پایداری بیشتری را قائل شد. صفت پایدار در کنار توسعه می بایست در همین مفهوم ادراک شود، یعنی الگو و فرایند توسعه ای که تحت تاثیر فشارهای بیرونی یا فشارهای ناشی از محیط زیست کمتر دچار اختلال شود.
هرگاه کنترل توسعه و هدایت اجزاء موثر در الگوی توسعه توسط عوامل بیرونی صورت گیرد. الگوی توسعه خواه ناخواه ناپایدار خواهد شد. عوامل بیرونی برحسب مورد، نوع و سطح برنامه ریزی می توانند بسیار متنوع باشند. نمونه بارز این وضعیت را می توان در وابستگی اقتصاد ملی به قیمت نفت مشاهده نمود.
در دنیای شدیداً متحول امروز، پایداری به مفهوم استراتژیک در برنامه ریزی، به معنای آمادگی سیستم برنامه ریزی برای روبه رو شدن با تحولات است، یعنی افزایش الاستیسته یا انعطاف پذیری در برنامه ریزی، کنترل مداوم عوامل ناپایداری یا Monitoring مستمر برنامه و در نهایت درون سازی اجزای حساس برنامه.
درون سازی فرایند توسعه به معنای قطع رابطه با سایر ملل و یا در مقیاس ملی، با سایر مناطق، شهرها و آبادی ها نیست و نمی تواند باشد، این رابطه باید به صورت همزیستی مسالمت آمیز، سازنده و در جهت منافع متقابل برقرار باشد. علاوه براین باید در نظر داشت که سیستم های وابسته، همواره سیستم های ناپایدارند. هرگاه ورود ماده و انرژی به چنین سیستمی به هر دلیل ممکن دچار اختلال شده و قطع گردد. سیستم به طور کامل متلاشی می شود. شاخص های چون مرگ ومیر اطفال، امید به زندگی و باسوادی از مهم ترین شاخص های کیفیت زندگی انسان ها است.
با توجه به موارد گفته شده و نیز به عنایت به طبقه بندی سلسله مراتب برنامه ریزی بر اساس حوزه عمل برنامه، انتخاب استراتژی توسعه پایدار نخست می بایست از طریق برنامه ریزی سیاسی صورت گرفته و سپس در چارچوب برنامه ریزی، برنامه ریزی استراتژیک به تدقیق اهداف برنامه ریزی سیاسی پرداخته شود. دقیقاً همین مرحله برنامه ریزی سیاسی در سطح دولت ها بوده است که کشورهای بسیاری را به سمت استراتژی توسعه پایدار هدایت نموده است. در مرحله برنامه ریزی سیاسی نقش دولت و چگونگی ایفای نقش حائز اهمیت بسیار است. در سطح ملی بخش اعظم مسئولیت توسعه پایدار به عهده حکومت ها است.
آن فرایندی که قرار است مایه بهبود کیفیت زندگی ملت گردد، باید از درون خانه آغاز شود و تداوم یابد.

نظرات کاربران درباره کتاب مروری بر مباحث مبانی برنامه‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست

سلام یه کتابی بهم معرفی کنید که درباره برنامه ریزی سیناپتیک باشه.... حتما تا عصر برام پیدا کنید فردا لازمش دارم متشکرم
در 3 هفته پیش توسط all...370