فیدیبو نماینده قانونی انتشارات مینوفر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب بررسی مقوله عدالت صحابه

کتاب بررسی مقوله عدالت صحابه

نسخه الکترونیک کتاب بررسی مقوله عدالت صحابه به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۳,۰۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب بررسی مقوله عدالت صحابه

در این نوشتار دو مفهوم مهم "صحابه" و "عدالت" با تمام حدود و قصورشان مورد بررسی قرار گرفته و دو شاخص مهمی که این کتاب را از سایر کتابهای هم موضوع خود جدا کرده این است که؛ یک، با زبان روز و به اصطلاح همه فهم بیان شده و دوم اینکه همه منابع آن از برترین منابع و کتب برادران اهل سنت گرفته شده است. هدف از نوشتن این کتاب تبیین تمام ابعادی زوایای موضوع عدالت همه صحابه و اینکه این موضوع چه اثری در قبول یا رد نگرش‌های دینی انسان می‌گذارد و به اصطلاح مبنای پذیرش و تایید یا جرح و تعدیل چیست؟ در واقع ما شخصیت حقیقی صحابی را از شخصیت حقوقی او که صحابی بودن است جدا کردیم و به عبارت دیگر صحابه بودن وی را تکریم کرده‌ایم ولی رفتارهای ضد الهی وی را که زیر سوال برنده صحابه بودن وی هست نقد کرده‌ایم.

ادامه...

بخشی از کتاب بررسی مقوله عدالت صحابه

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:




فصل اول: عدالت صحابه

تعریف صحابه

تعریف لفظی
کلمه «صاحب» جمع آن «صحب»، «اصحاب»، «صحاب»، «صحابه»، به معنی همدم، همراه، رفیق، یار و معاشر(۱) است و در عرف «صاحب» به کسی گفته می شود که همراهی و ملازمت او همیشگی و فراوان باشد.(۲)
تعریف اصطلاحی
در تعریف اصطلاحی «صحابی» دارای دو رکن است؛ یکی دیدن پیامبر ص و دیگری مصاحبت و همنشینی با حضرت، که این دو رکن در کل تعاریف آمده است، اما اختلافاتی بین شان وجو دارد که ذیلا آورده می شود اما نتیجه مورد توافق غالب آنها یکی است:
بخاری در صحیح خود می گوید: "وَ مَنْ صَحِبَ النَّبِیَّ (ع) اَوْ رَآهُ مِنَ الْمُسْلِمِینَ فَهْوَ مِنْ اَصْحَابِهِ".(۳) (هر کس از مسلمانان، پیامبر اکرم را ببیند و یا با او مصاحبت و هم نشینی داشته باشد، از صحابه به شمار می رود).
امام نووی می گوید: "ان الصحیح الذی علیه الجمهور ان کل مسلم رای النبی صلی الله علیه وسلم ولو ساعه فهو من اصحابه" آنچه صحیح است و مورد اتفاق جمهور علماء است، این است که هر مسلمانی که پیامبر(ص) را دیده باشد ولو به مدت یک ساعت، آن شخص از صحابه است.(۴)
ابن تیمیه می نویسد: "من صحب النبی صلی الله علیه وسلم سنه او شهرا او یوما او ساعه او رآه مومنا به فهو من اصحابه". هرکسی که مصاحب و همراه پیامبر(ص) بوده چه یک سال، یک ماه، یا یک روز، یا یک ساعت یا پیامبر را دیده باشد در حالی که مومن بوده، پس آن شخص از صحابه است.(۵)
احمد حنبل می گوید: "اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم کل من صحبه سنه او شهرا او یوما او ساعه او رآه فهو من الصحابه" هرکس پیامبر را یک سال، یا یک ماه، یا یک روز، یا یک ساعت، یا اینکه فقط دیده باشد، پس وی صحابی بحساب می آید.(۶)
امام حضرمی شافعی درکتاب خود بنام سیره النبی المختار از قول محدثین می نویسد:" الذی علیه جمهور المحدثین ان کل مسلم اجتمع بالنبی(ص) ولو لحظه فهو من الصحابه" آنچه که نظر جمهور محدثین است این است که هر مسلمانی که پیامبر را ببیند هر چند یک لحظه باشد، او صحابه است.(۷)
ابن صلاح می گوید؛ "هر مسلمانی که رسول خدا را ببیند صحابه است"(۸) سمعانی صحابی را توسعه داده و حتی کسی را که یک بار هم پیامبر را دیده، صحابی می شمارد.(۹)
محمد ابن عمر واقدی معتقد است هر کس پیامبر خدا را در حال بلوغ دیده و امر دین را بفهمد و بدان راضی باشد، صحابی پیامبر است؛ اگر چه ساعاتی از روز او را درک کرده باشد.(۱۰)
ابن حجر می گوید صحابی کسی است که با وصف ایمان با پیامبر ملاقات کرده و مسلمان از دنیا رفته باشد؛
حال چه مجالست او با پیامبر طولانی باشد یا نباشد؛ خواه از حضرت روایتی نقل کرده باشد یا نکرده باشد؛ در غزوه ای با پیامبر شرکت کرده باشد یا نکرده باشد.(۱۱)
آنچه که مورد اتفاق اکثریت بزرگان اهل سنت است و شرط اصلی صحابی بودن به شمار می رود، همان دیدن رسول الله(ص) است – البته بعضی بلوغ را شرط دانسته اند، بعض دیگر مصاحبت، ولی اتفاق اکثریت بر دیدن حضرت رسول(ص) است و نه چیز دیگر ولی این تعریف مورد قبول شیعیان نیست بلکه شیعه اعتقاد بر این دارد که صحابی به کسی گفته می شود که مصاحبت طولانی با پیامبر داشته و در ماجراهای حساس و مهم همراه پیامبر بوده و در اوامر و نواهی مطیع ایشان بوده است و تا موقع مرگش متصف به آن اوصاف بوده باشد و از دائره مومنین - بواسطه ترک واجبات و انجام کبائر - خارج نشده باشد. بر همین اساس، صحابه مراتب گوناگونی در شان و عظمت دارند.(۱۲)

تعریف عدالت

تعریف لغوی:
راغب اصفهانی در "مفردات" می نویسد: "عداله و معادله" لفظی است که مقتضای مساوات است.(۱۳) ابن منظور در "لسان العرب" نیز عدل را به معنای تساوی میان دو چیز تعریف کرده است: "العَدْل: مَا قَامَ فِی النُّفُوسِ اَنه مُسْتقیم، وَ هُوَ ضِدُّ الجَوْر"(۱۴)
تعریف اصطلاحی:
عدالت در اصطلاح، وصف کسی است که شخصیت درونی و بیرونی او با موازین شرع، برابر و راست است و از آن انحراف نمی ورزد. به عبارت دیگر: «عدالت» یعنی تقوا، پاکی، وارستگی و دور بودن از گناهان. به کسی که دارای این وصف باشد، «عادل» می گویند و می توان بر سخنش اعتماد نمود و آن را باور کرد.
حافظ ابن حجر عسقلانی در شرح نخبه الفکر، می گوید: مراد از عدل شخصی است که دارای چنان استعدادی باشد که وی را بر ملازمت تقوا و مروت وا دارد و مراد از تقوا پرهیز کردن از کارهای بد، از قبیل: شرک، فسق و بدعت است.
خطیب بغدادی در تاریخ خود می نویسد که: مراد از عدالت، استقامت در دین، سلامت در مذهب و دوری از اسباب فسق و اموری است که اعضا، جوارح و قلب از فعل آن نهی شده است.(۱۵)
جلال الدین سیوطی در تدریب الراوی، شرط در راوی حدیث را عادل و ضابط بودن می داند و فرد عادل را مسلمان، بالغ و سالم از اسباب فسق و خلاف مروّت می خواند.(۱۶)
امام محمد غزالی، عدالت را صورتی استوار و محکم از دین در نفس و جان می داند که صاحبش را به رعایت تقوا و مروّت وا می دارد.(۱۷)
آنچه که از همه تعاریف بالا، از بزرگان اهل سنت، به دست می آید این است که، روایتی از راوی مورد قبول است که، ملکه عدالت را در رفتار خود ظاهر سازد و به اصطلاح متخلق به اخلاق اسلامی باشد و گناهکار نباشد و واجباب را ترک نکند. اما این ملکه در بعضی از صحابه مثل مغیره بن شعبه – چنانچه در بخش دوم کتاب درباره وی بحث خواهد شد - وجود ندارد بلکه عکس آن، بر خلاف اخلاق قدم برداشته اند و جنایاتی مرتکب شده اند که شاید مردم عوام این کار را نکنند.

چگونه صحابه عادل را بشناسیم؟

از آن جا که عدالت، صفتی نفسانی است و با حس درک نمی شود و باید در هر کسی - مثل اوصیاء و صحابه کرام - که می خواهند راهنما و امام امت باشند محرز گردد، تا تبعیت از او حجت شرعی پیدا کند، و الا تبعیت از او ما را در مسیر گمراهی قرار خواهد داد، لذا برای احراز صفت عدالت بین صحابه ویژگی هایی وجود دارد که اندیشمندان شیعه و سنی، به آنها اشاره کرده اند که ما در اینجا به چند مورد بسنده می کنیم:

۱- سنجش و مطابقت رفتار و کردار و گفتار صحابه با احکام قرآن کریم در همه ابعاد.
۲- مطابقت عملکرد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی صحابی با سیره قطعی نبی مکرم اسلام (ص) به این معنا که در مسائل اقتصادی مثلا، رشوه و ربا را حرام بداند و یا در مسائل سیاسی حکومت جائر را قبول نداشته باشد و علیه ظالم قیام کند و امثال ذلک.
۳- شهرت اخلاقی بین عموم مردم به مورد اعتماد بودن و به متخلق بودن مثل شهرت حضرت خاتم (ص) به محمد امین (ص) یا محمد صادق(ص) .
۴- مهمترین صفت که همان ترک افعال قبیحه و مورد غضب خداوند متعال و انجام افعال حسنه تا پایان حیات زندگی خود و برنگشتن از اعتقاد درونیش نسبت به آنها.

مقدمه مولف

همه می دانیم که مسلمانان؛ صحابه کرام رسول الله(ص) را نماد و سمبلی برای معرفی دین مبین اسلام قلمداد می کنند، و به همین خاطر ما نسبت به شخصیت و رفتار و کردار آن بزرگان که می خواهند الگو برای دین ما باشند ، باید با نگاه موشکا فانه نظاره کرد تا غیر مسلمانان و منافقان خرده بر دین و آموزه های تعلیمی صحابه بزرگوار نگیرند. ما در این کتاب، به تحلیل و نقد این دیدگاه که "آیا رفتار همه صحابه مطابق شریعت است یا خیر؟" از دیدگاه منابع بزرگان اهل سنت می پردازیم و در کتاب دیگر خود برای ذکر نمونه در همین موضوع به بررسی شخصیت یکی از صحابه به نام "مغیره بن شعبه" که از نگاه اهل سنت از کبار صحابه نیز می باشد خواهیم پرداخت و این نکته را یادآور می شوم که ما در مقام نقل گفتار بزرگان اهل سنت درباره موضوعات و اشخاص مطرح در بحث هستیم نه نقد و تنقیص صحابی بودن آنان.
در این نوشتار دو مفهوم مهم "صحابه" و "عدالت" با تمام حدود و قصورشان مورد بررسی قرار گرفته و دو شاخص مهمی که این کتاب را از سایر کتابهای هم موضوع خود جدا کرده این است که؛ یک، با زبان روز و به اصطلاح همه فهم بیان شده و دوم اینکه همه منابع آن از برترین منابع و کتب برادران اهل سنت گرفته شده است.
هدف از نوشتن این کتاب تبیین تمام ابعادی زوایای موضوع عدالت همه صحابه و اینکه این موضوع چه اثری در قبول یا رد نگرش های دینی انسان می گذارد و به اصطلاح مبنای پذیرش و تایید یا جرح و تعدیل چیست؟ در واقع ما شخصیت حقیقی صحابی را از شخصیت حقوقی او که صحابی بودن است جدا کردیم و به عبارت دیگر صحابه بودن وی را تکریم کرده ایم ولی رفتارهای ضد الهی وی را که زیر سوال برنده صحابه بودن وی هست نقد کرده ایم. و نا گفته پیداست که ما برای تمام صحابه به ما هو صحابه احترام و جایگاه خاصی قائل ایم و آنان را پل های ارتباطی بین اشرف مخلوقات خاتم الانبیاء (ص) با خود می دانیم اما رفتارهایی که به جایگاه صحابه بودنشان خلل وارد می کند و قرآن عظیم و سنت قطعی حضرت رسول(ص) آن را تایید نمی کند را نمی پسندیم که با کمال تاسف باید گفت در میان برخی از صحابه این اشکالات – به صراحت- یافت می شود.
پس در می یابیم شاخص تایید و پذیرش افراد رفتار و عملکرد آنهاست- آن هم نه در مقطع خاص بلکه در طول حیات زندگانی خود- نه نسب و لقب آنان و این شعر زیبای سعدی مصداق گویای حرف ماست که می گوید:

پسر نوح با بدان بنشست
خاندان نبوتش گم شد

در آخر از همه عزیزانی که مرا در این مهم یاری کردن تشکر و قدردانی می کنم به ویژه استاد گرانقدر و عزیز حضرت حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمدجعفر مروجی طبسی (زید عزه) که مشاوره و راهنمایی اینجانب را در این نوشتار عهده دار شدند.

نظرات کاربران درباره کتاب بررسی مقوله عدالت صحابه