فیدیبو نماینده قانونی انتشارات مینوفر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب کودکان کم توجه و بیش فعال

کتاب کودکان کم توجه و بیش فعال

نسخه الکترونیک کتاب کودکان کم توجه و بیش فعال به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۳,۰۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب کودکان کم توجه و بیش فعال

اختلال بیش فعالی با کمبود توجه بیماری مزمنی است که میلیون ها کودک به آن مبتلا هستند و بعضی از اوقات در بزرگسالی هم ادامه دارد. بیماری بیش فعالی شامل ترکیبی از مشکلات از قبیل مشکل در حفظ توجه، فعالیت زیاد و رفتارهای ناگهانی است. کودکانی که دچار بیش فعالی هستند ممکن است دچار ناراحتی هایی از جمله عزت نفس پایین، مشکل در ارتباط برقرار کردن و عملکرد ضعیف در مدرسه بشوند. هر چند راهی برای درمان بیش فعالی وجود ندارد، اما می توان با داروها و درمان های موثر شدت آن را کم کرد. اگرچه بیش فعالی مشکلات متعددی برای خانواده به همراه دارد ولی باید گفت استفاده از درمان های متناسب با وضعیت این کودکان می تواند مشکلات خانواده های این کودکان را تعدیل کند. خانواده درمانی‌ رفتاری و شناختی _ رفتاری بر اساس نظریه‌های رفتاری و شناختی معتقد است رفتار از طریق پیامدها ابقا یا حذف می‌شود. رفتارهای نامناسب را می‌توان اصلاح کرد. همینطور شناخت های غیرمنطقی را می‌توان اصلاح کرده و در نتیجه در تعامدات و رفتارهای خانوادگی تغییر ایجاد کرد. درمانگر نقش یک معلم و متخصص تقویت کننده رفتارهای مناسب را بازی می‌کند. در این رویکرد از فنون درمانی تقویت منفی، تعمیم، خاموش سازی، اقتصاد پته‌ای، گریز ذهنی، عبارات مقابله‌ای منطقی و سرمشق دهی استفاده می‌شود.

ادامه...

بخشی از کتاب کودکان کم توجه و بیش فعال

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



تعریف مشکلات رفتاری

قدم اول در اجرای برنامه «تغییر رفتار» تهیه فهرستی از رفتارهایی است که والدین فکر می کنند باید برخی از آنها حذف و برخی دیگر تقویت شود مانند پریدن وسط صحبتهای دیگران، بحث و جدل در مورد انجام تکالیف مدرسه و رفتن به رختخواب در ساعت ۹ شب. رفتارهایی که مبهم یا قابل تفسیر هستند باید چند بار نوشته شوند تا مشخص و واقعی جلوه کنند؛ برای مثال «بی ادب نباش»، «فحش نده»، «زمانی که با شما صحبت می کنم از اتاق خارج نشو»، «در را محکم نبند»، «بحث نکن» و «تکالیف را بدون بحث انجام بده».

لازم است بدانید که...

از کودک بپرسید کدام یک از رفتارهایش را دوست ندارد. وقتی بشنوید کودک می گوید دلش نمی خواهد عصبانی شود یا انجام برنامه های روزمره را فراموش نکند، شگفت زده می شوید. بیشتر کودکان با انگیزه تر از آن هستند که والدین تصور می کنند.
تعریف رفتارها بسیار ضروری است. وقتی والدین به کودک تذکر می دهند که با مهمان باادب باشد، مشخص نیست که آنها انتظار چه رفتاری را از کودک دارند.
آیا کودک باید جواب سوالها را به صورت «بله خانم»، «خیر خانم» بدهد؟ آیا باید پس از دریافت هدیه تشکر کند؟ اگر دختر خاله را آزاد ندهد یعنی باادب است؟ آیا او می تواند روی مبل بپرد؟ آیا او می تواند از مهمانها بخواهد که به خانه خود برگردند چون او می خواهد تلویزیون تماشا کند؟ والدین اغلب فکر می کنند کودکان می دانند چگونه باید رفتار مناسبی داشته باشند؛ اما لجبازی، تمرد یا تنبلی می کنند. اینجا معلوم می شود که نوجوان واقعاً منظور مادر را نمی فهمد موقعی که می گوید ظرفها را «بشوی» منظورش آن است که «غذاها را جمع و میز را هم تمیز کن» و «زباله ها را به خارج از منزل ببر».
والدین پس از تهیه فهرستی از رفتارهایی که می خواهند اصلاح شود، باید سعی کنند رفتارهای منفی را حذف کنند و آنها را با تغییر کلمات «انجام نده» به «انجام بده» با رفتارهای مثبت جایگزین کنند. پدر و مادری که دختر خود را از کتک زدن برادر کوچک تر منع می کنند، او را در ابهام باقی می گذارند، زیرا او نمی داند وقتی مورد آزاد و اذیت قرار گرفت چه عملی انجام دهد. نمی توانند به دختر بگویند به برادرش اعتنا نکند، زیرا از واقعیت به دور است و به او یاد نمی دهد که حدودی برای خود قائل شود تا بتواند از خود دفاع کند.

پاداش دادن به رفتارهای خوب

کودکان آن دسته از رفتارهایی را تکرار می کنند که نتایج مثبتی به بار می دهد. در روش تغییر رفتار، پاداش دادن به منظور تقویت رفتارهای خوشایند انجام می گیرد. پاداشها دو نوع هستند. پاداشهای مادی که شامل اسباب بازی، خوراکی، گردش امتیازها و اجازه های خاص است و پاداشهای اجتماعی شامل بغل کردن، لبخند زدن، تبریک گفتن، تحسین و تمجید و کسب شهرت و اعتبار. تقویت رفتار با روشی منفی شامل خودداری از دادن پاداش به منظور تضعیف رفتار نادرست است و به طور معمول کمتر موثر واقع می شود.

پاداشهای مادی

پدر و مادر باید به رفتارهایی که کودک به سادگی می تواند تغییر دهد، پاداش دهند، تا روش تغییر رفتار موفقیت آمیز باشد. اعطای پاداشها را باید تا زمانی ادامه داد که کودک رفتار موردنظر را کاملاً کسب کند. سپس می تواند بر روی رفتارهایی کار کرد که ایجاد تغییر در آنها مشکل به نظر می رسد. پاداشها نباید هزینه زیادی داشته باشند، زیرا باید روزانه باشد. پاداشهایی مثل برچسب، تیله و کارت مورد علاقه بعضی از کودکان است. بسیاری از والدین از آدامسهای بدون شکر به عنوان پاداش استفاده می کنند. اما شیرینیهای مصنوعی مخصوصاً برای کودکان ADD/ADHD مناسب نیست. تفریحاتی مثل رفتن به پارک، مرکز خرید یا کتابخانه هم مورد توجه کودکان است. می توان امتیازاتی مانند سرگرم کردن کودک با یک بازی ویدئویی به مدت ۱۰ دقیقه انتخاب کرد. یا به او حق انتخاب رستوران و فیلم ویدئویی را برای خانواده داد. بعضی کودکان از کسب اجازه ای خاص لذت می برند مثل، تماشای تلویزیون در شب مدرسه یا معافیت از انجام کاری.
از آنجا که پاداشها باید بدون درنگ پس از انجام رفتار صحیح موردنظر داده شود، استفاده از جایزه های کوچک آسان تر است. سپس می توان مجموع آنها را با پاداش ارزنده تری تعویض نمود. بیشتر افراد می دانند که حفظ انگیزه برای یک هدف دور کار دشواری است. روش پاداش زمانی موفقیت آمیز است که کودک به دریافت پاداش تمایل داشته باشد و اگر والدین احساس کنند که پاداش آنها انگیزه ای در کودک ایجاد نمی کند، باید پاداش دیگری در نظر بگیرند. برای کودکی که آمادگی لازم را در جهت دریافت پاداش ندارد، شرایط باید آسان تر گردد.

لازم است بدانید که....

ابتدا توانایی کودک خود را در نظر بگیرید، سپس تصمیم بگیرید کودکتان به چند برچسب احتیاج دارد تا با مجموع آنها بتوان به پارک و یا خرید اسباب بازی رفت. کودک باید به پاداشها به عنوان چیزی ارزشمند فکر کند و باور داشته باشید که او می تواند با برنامه اصلاح رفتار به آنها دست یابد.
کودکان باید در تمام مراحل برنامه اصلاح رفتار درگیر باشند. نظر آنها در مورد نوع پاداشها و اعمالی که برای دریافت آنها انجام می دهند، مهم است. پدر و مادر می توانند برای کودک توضیح دهند که قرار است او برای رفتارهای خوب جایزه بگیرد. سپس از او بخواهند اشیاء یا کارهایی را که دوست دارد مثل نوع اسباب بازی، خوراکی، گردش، کسب امتیاز خاص و غیره را به آنها بگوید. در نظر گرفتن خواست های کودک ضروری است، اما منطقی نیست که برای خشنودی او یک اسب خریداری شود! اگر والدین از علاقه کودک به اسب مطلع شدند، می توانند عکس برگردانهای اسب را برای او انتخاب کنند؛ فیلمی در مورد اسب اجاره کنند؛ به خارج شهر بروند و به تماشا و نوازش اسب ها بپردازند؛ کودک را در کلاس سوارکاری ثبت نام کنند و یا بلوزی با عکس اسب برای او بخرند.

پاداشهای اجتماعی

پاداشهای اجتماعی روابطی هستند که برای کودک لذت بخش و تایید کننده است: لبخند زدن، بغل کردن، نوازش کردن، ستایش کردن، تمجید کردن درباره او نظرات مثبت بیان کردن و اوقات لذتبخشی را در کنار هم سپری کردن. کشتی گرفتن، کیک پختن، کاشتن گیاه در باغچه و شعر و داستان خواندن همراه پدر یا مادر ممکن است از جمله اوقات خوش کودک محسوب شود. پاداشهای اجتماعی موثر و مهم هستند و برای بعضی از کودکان این پاداشها در درازمدت پرمعنی تر هم می شوند.
وقتی پدر و مادر به کودک پاداش می دهند، بهتر است او را نوازش کنند یا سخنی محبت آمیز بگویند. بعضی از کودکان نسبت به تمجید و لبخند بی تفاوت می شوند، زیرا والدین به طور معمول از یک واژه استفاده می کنند: «خوب بود». پس از مدتی کودک احساس می کند که این نوع تحسین بی معنی و پوچ است. والدین باید اغلب به کودک بگویند دوستش دارند، اما موفقیتهای خاص را تحسین کنند. وقتی آنها تصمیم می گیرند کودک را تحسین کنند، بهتر است درباره جزئیات سخن بگویند.
برای مثال: «خوشحالم که دستت را در سفره دراز نکردی تا نمک برداری و از برادرت کمک خواستی.»
ترکیب پاداشهای اجتماعی و مادی بسیار نتیجه بخش است. تربیت کنندگان سگ وقتی به عنوان پاداش تکه ای گوشت به حیوان می دهند، او را ستایش می کنند. سگ یاد می گیرد که این دو عمل را با هم ارتباط دهد و پس از مدتی، صاحب سگ فقط از طریق ستایش او باعث می شود که سگ رفتار موردنظر را انجام دهد. کودکان نیز پس از مدتی احساسات مثبت خود را درباره پاداشهای مادی با لبخندها و ابراز خوشوقتی والدین ارتباط می دهند و با گذشت زمان کافی است که والدین آنها را تایید کنند تا کودکان رفتار مطلوب را پیش گیرند.

رفتارهای مطلوب

کودکان گاه خشم خود را کنترل و اتاق خود را منظم می کنند، اما این کارها برایشان دشوار است. اگر کودک علاقه ای به دریافت پاداش نشان ندهد روش اصلاح رفتار موفقیت آمیز نخواهد بود. والدین باید رفتارهای مطلوب موردنظر را به پاره های کوچک تقسیم کنند تا کودک بتواند آنها را انجام دهد. کسب هر موفقیت کوچک باعث ایجاد اعتماد به نفس در کودک می شود و خود محرکی است برای مبارزات بعدی.

تعریف وظایف

والدین دلشان می خواهد کودک بدون بحث و گفت و گو اتاقش را تمیز و مرتب کند، اما وقتی به او می گویند که تلویزیون را خاموش کند و اتاقش را مرتب کند، او اعتنا نمی کند. کودک قول می دهد بعداً اتاق را تمیز کند اما این «بعداً» هرگز فرا نمی رسد. ممکن است کودک به اتاق خود برود ولی کاری انجام ندهد. به منظور حل این مشکل با استفاده از روش اصلاح رفتار، اولین نکته مهم، تشویق کودک به جواب دادن است. کودک در آن هنگام مشغول انجام کاری است و یا از روی قصد به والدین اعتنا نمی کند.
والدین باید این رفتار کودک را در فهرست بنویسند، کودک را از هدف خود آگاه کنند و پاداش را به صورت موفقیت مشخص نمایند. بار دیگر وقتی والدین می خواهند با کودک حرف بزنند، همان لحن همیشگی را به کار می برند یا به آرامی شانه او را می فشارند. اگر کودک به والدین نگاه کرد، حتی اگر این نگاه اتفاقی باشد، آنها باید به او پاداش بدهند. وقتی به کودک عکس برگردان یا پاداش کوچکی می دهند، باید بگویند «متشکرم که وقتی کارت داشتم، کارهایت را کنار گذاشتی و آمدی». پس از آنکه کودک چندین بار به این صورت مورد تشویق قرار گرفت، به صحبتهای والدین بهتر توجه خواهد کرد. وقتی کودک به پاسخ دادن عادت کرد، والدین باید او را تحسین کنند و بگویند که او آماده مرحله بعدی است. والدین پاداش مرحله بعدی را در صورت موفقیت برای کودک توضیح می دهند. در مرحله تمیز کردن اتاق، چنانچه کودک با خواست خود و بدون اعتراض همراه ولی برای تمیز کردن اتاق خود برود مستحق پاداش است حتی اگر کاری در آنجا انجام ندهد. پدر یا مادر به تنهایی یا با کمک کودک شروع به تمیز کردن اتاق می کنند و به کودک اطمینان می دهند که خود او توانایی انجام کار را دارد. وقتی کودک به طور دائم همراه ولی به منظور تمیز کردن اتاق به آنجا برود، آماده است تا مرحله بعدی را شروع کند. در مرحله بعدی او باید لباسهای خود را از رو زمین بردارد و درون ماشین رختشویی بریزد. انجام کامل این مرحله ممکن است یک ماه به طول انجامد، اما والدین نباید ناامید بشوند.
بسیاری از والدین کودکان مبتلا به ADD/ADHD مجبور می شوند با فریاد توجه آنها را جلب کنند. حتی بسیاری از بزرگسالان نیز قادر نیستند به طور منظم کارهای کوچکی مثل گذاشتن لباسها در ماشین رختشویی را انجام دهند و همین مسئله در زندگی مشترک مشکلاتی ایجاد می کند. موفقیت در انجام کارهای کوچک نباید کم اهمیت شود.

تقویت رفتارهای خاص به صورت منفی

تقویت رفتارای خاص به صورت منفی و منع کودک از کارهایی که دوست دارد، مثل تماشای تلویزیون و یا بازی ویدئویی، رفتار منفی محسوب می شود. والدین می توانند نظر کودک را در مورد نوع جریمه ای که باید در برابر رفتارهای خاص در نظر بگیرند، جویا شوند و سپس تاثیر جریمه را در کودک مشاهده نمایند. این روش در بسیاری از کودکان انگیزه ایجاد می کند، اما بسیاری دیگر ترجیح می دهند از تماشای تلویزیون صرف نظر کنند، اما اتاق خود را هم تمیز نکنند یا تکالیف مدرسه را انجام ندهند.

هشدار!
والدین بارها به کودک خود گفته اند که اگر هم کلاسی اش او را آزاد داد، اعتنا نکند، چون پس از مدتی هم کلاسی از این کار خود دست می کشد. اگر کودک نیز رفتار آزاردهنده ای داشته باشد، بی اعتنایی والدین یکی از موثرترین روش اصلاح است.
به طور معمول تقویت رفتار به صورت منفی مانند نوع مثبت آن موثر نیست، اما استثنا در این مورد، بی اعتنایی به سوءرفتار است. بسیاری از کودکان برای جلب توجه والدین و بروز واکنشی از سوی آنها، بدرفتاری می کنند. بدانید که توجه منفی از بی توجهی بهتر است. سرزنش کردن نوعی توجه محسوب می شود و بهتر از بی اعتنایی است. بسیاری از کودکان نمی دانند چه کار کنند تا مورد توجه والدین قرار گیرند. وقتی کودکان به آرامی بازی می کنند، پدر و مادر به آنها بی اعتنایی نمی کنند و به دعوت آنها برای بازی کردن حواب نه می دهند. این کودکان خسته و تحت فشار هستند و در زمان بروز مشکلات فقط می توانند با وسایل خود را سرگرم نمایند. موفقیت در روش اصلاح رفتار غالباً به علت اجبار والدین در توجه و پاسخ گویی به رفتار خوب کودکان است.

برنامه ریزی برای موفقیت

آموزش با استفاده از روش «اصلاح رفتار»، حدود مشخصی دارد. مرغها می توانند نواختن پیانو را یاد بگیرند، اما هرگز هنر گفت و گو کردم را نمی آموزند، حتی نمی توانند یک لغت را بیان کنند. والدین باید در آموزش کودکان واقع بین باشند. کودک خجالتی، گوشه گیر و کتاب خوان را نمی توان به قهرمان فوتبال تبدیل کرد، اما تواناییهای کودک را هم نباید کوچک انگاشت. دانشمندان طی فرایندی به نام «شکل دهی» به یک مرغ نواختن شعر خاصی را بر روی پیانو آموزش دادند. وقتی مرغ برحسب تصادف کلید درستی از آهنگ را نوک زد، پاداش دریافت کرد وعمل پاداش دادن ادامه یافت تا وقتی مرغ به درستی اولین نت آهنگ را نواخت. برای دومین نت آهنگ نیز به همین روال عمل شد. سپس ترکیب نت اول و دوم و پس از آن نت سوم با این روش آموزش داده شد. پیشرفت مرغ در مراحل نخست بسیار آهسته بود، اما پس از مدتی سرعت یادگیری شدت یافت.

لازم است بدانید که...

یادگیری رفتارهای جدید کاری طاقت فرساست. خستگی ذهنی موجب بروز اشتباه می شود. والدین برای ارزیابی «روش اصلاح رفتار» باید روند کلی پیشرفت کودک را طی چند هفته در نظر بگیرند و براساس روزهای بد و خوب او قضاوت نکنند.
کودکانی که تحت آموزش قرار می گیرند، به طور معمول در می یابند برای دریافت پاداش در کوتاه مدت چگونه باید رفتار کنند. اما حفظ رفتار مطلوب در درازمدت برای آنها دشوار است. بسیاری از مردم قادرند به مدت چند روز رژیم غذایی خاصی را دنبال یا سیگار را ترک کنند، اما پرهیز از چربی و سیگار به مرور زمان دشوارتر می گردد، زیرا فشار روحی رفتار جدید آنها را خسته می کند. به همین طریق کودک بیش فعال نیز ممکن است بتواند پنج دقیقه ای آرام بنشیند، اما نیروی زیادی را صرف این کار می کند. کودک باید راهی برای آرامش بیابد، در غیر این صورت او احساس می کند که اعصاب بدنش به او دستور تحرک می دهند، درست مثل گرسنه ای که بدنش درخواست غذا می کند. تا زمان تثبیت عادت جدید، ممکن است لازم باشد برای حفظ انگیزه پاداش بزرگی به کودک داده شود، زیرا میل به بازگشت به عادات قدیمی بسیار قوی است. اگر کودک بتواند مدت سه هفته رفتار جدید خود را حفظ کند رفتار جدید به عادت تبدیل می شود.

هشدار!
بروز مشکلات و فشارهای روحی در حین اعمال روش اصلاح رفتار ممکن است موانعی ایجاد کند. بازگشت به عادتهای قدیمی به مفهوم آن نیست که پیشرفتی حاصل نشده است. تا زمان تثبیت یک عادت، والدین باید انتظار لغزش را داشته باشند.
وقتی کودک به آرامی بازی می کند یا تکالیفش را انجام می دهد، از دادن پاداش دریغ نکنید. کودک باید برای رفتارهای خوب خود پاداش دریافت نماید، در غیر این صورت او به قالب ویرانگر خود باز می گردد و در نتیجه، برنامه اصلاح رفتار متوقف می شود. اختصاص پاداش منظم به هر یک از رفتارهای مطلوب کودک تا زمانی که آن رفتار به عادت تبدیل شود، کار ساده ای نیست. والدین باید صبور باشند و گاهی هم به علت کسب موفقیت در اجرای برنامه به خود پاداش دهند. بعضی اوقات لازم است پدر و مادر بعضی رفتارهای خود را نیز اصلاح و با برنامه ریزی قبلی به مقدار کافی جایزه تهیه نمایند. عمل کردن به تعهدات اهمیت بسیار زیادی دارد. بنابراین کودک باید با هر رفتار درست یک پاداش دریافت کند. هنگام خستگی، بی انگیزگی و عصبی بودن، نباید برنامه کودک مورد بی اعتنایی قرار گیرد. برنامه اصلاح رفتار با کار زیاد همراه است، اما والدین و کودک از منافع زیاد آن بهره مند خواهند شد.

نظرات کاربران درباره کتاب کودکان کم توجه و بیش فعال