فیدیبو نماینده قانونی انتشارات مینوفر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب پژوهش در تربیت بدنی مدارس

کتاب پژوهش در تربیت بدنی مدارس
مطالعه موردی هنرستان‌های تربیت بدنی

نسخه الکترونیک کتاب پژوهش در تربیت بدنی مدارس به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۴,۵۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب پژوهش در تربیت بدنی مدارس

کتاب حاضر شامل مواردی در حوزه تربیت بدنی و ورزش در مدارس می باشد و به بررسی مسائل و مشکلات موجود در این حوزه می­پردازد. و همچنین در این کتاب از پژوهش­ های صورت گرفته در داخل و خارج کشور که در حوزه تربیت بدنی و ورزش مدارس انجام شده، استفاده شده است. تاریخچه ورزش و تربیت بدنی در دوره های تاریخی مختلف در این کتاب مورد ارزیابی قرار گرفته است.

ادامه...

بخشی از کتاب پژوهش در تربیت بدنی مدارس

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



مقدمه

دانش آموزان امروز، مسوولین و بزرگسالان فردای یک کشور می باشند. دستگاه آموزش و پرورش به عنوان متولّی آموزش این قشر عظیم از جمعیّت کشور، وظائف سنگینی در قبال تربیت آنها به عهده دارد و باید آنان را برای زندگی کامل و در تمامی ابعاد تربیت کند. در یک جامعه مفید و موثر، متخصّصین امور باید بکوشند که کیفیت آموزش و پرورش را برای نوجوانان که امید های آینده کشور در سازندگی هستند، ارتقاء دهند. امروزه، با وجود اینکه برنامه ریزی برای گسترش آموزش و پرورش در کشورهای در حال توسعه بهبود یافته است، لیکن به جای دگرگونی های اساسی در کیفیت، گسترش کمّی بیشتری به چشم می خورد. (تقی پور،۱۳۸۰).
هنرستان های تربیت بدنی به عنوان بخشی از بدنه آموزش و پرورش کشور جهت پرورش و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز بخش تربیت بدنی کشور، تربیت نیروهای مستعد به منظور پشتوانه سازی تیم های محلی و منطقه ای و ملی و آماده کردن افراد واجد شرایط برای ورود به دانشکده های تربیت بدنی و علوم ورزشی و همچنین مراکز تربیت معلم، در سال ۱۳۷۳ پس از تصویب اساسنامه آن در سال ۱۳۷۲ تاسیس گردید (طهماسبی،۱۳۹۰). با توجه به هدف تاسیس این هنرستان ها که همانا پرورش افرادی مستعد و علاقمند می باشد، آموزش وپرورش باید توجه ویژه ای به این هنرستان ها داشته باشد و تمامی امکانات و ملزومات لازم برای این رشته را فراهم نماید. برای آگاهی از وضعیت هنرستان ها یکی از راهها، تحقیق و پژوهش، در خصوص این هنرستان ها می باشد که از طریق آن مسوولین امر به کمی و کاستی های موجود پی برده و در صدد رفع این کم و کاستی ها برایند. با توجه به اهمیت این موضوع و تحقیقات بسیار کم در مورد هنرستان های تربیت بدنی که بیشتر این تحقیقات نیز به مقایسه این هنرستان ها با مدارس دیگر پرداخته اند و کمتر به مشکلات و دغدغه های پیش روی این مراکز اشاره نموده اند، بنابراین تحقیق حاضر را در این مورد انجام دادیم تا کمکی هر چند کم به دست اندرکاران، مسوولین و برنامه ریزان این حوزه کرده باشیم.
بدون تردید ورزش یکی از پدیده ­های اجتماعی است که در همه جوامع به صورت یک نیاز انسانی و فرهنگی از اولویت بالایی برخوردار است. تربیت­بدنی و ورزش به طور عام و ورزش قهرمانی به طور خاص نیز برای دانش آموزان به عنوان نیمی از پیکره جامعه حائز اهمیّت بسیار است؛ زیرا پیشرفت و توسعه جامعه ما به قدرت و توانایی ­های مختلف همه اعضای آن بستگی دارد. تربیت بدنی جریانی است تربیتی که هدف آن بهبود اجرا و عملکرد بشر، تکامل بخشیدن از طریق فعالیّت جسمانی مناسب است. تربیت بدنی کسب مهارت ­های حرکتی، حفظ آمادگی جسمانی به منظور تندرستی همه جانبه، نیل به دانش و توسعه و برداشت مثبت از فعالیت ­های جسمانی را در نظر دارد. زیگلر معتقد است که نه تنها در دوران کودکی و جوانی و دانشگاه، بلکه در سراسر دوران زندگی انسان ها، در این حرفه باید رسالت خود را انجام داد بدین معنی که معلمین تربیت ­بدنی و مسوولین مربوط باید در خدمت دانش آموزان در تمام رده های سنّی با خصوصیات و ویژگی ­های مختلف باشند. درس تربیت بدنی در بین دروس آموزشگاهی برای رسیدن به اهداف نظام آموزش و پرورش از جایگاه ویژه ای برخوردار است. به دلیل داشتن ماهیت عملی و ویژگی منحصر به فرد آن و همچنین به علت سازگار بودن با نیازهای فطری و تمایلات ذاتی دانش آموزان، می­تواند به عنوان وسیله­ای بسیار موثر جهت رسیدن به اهداف تعلیم­، تربیت و تربیت عمومی مورد استفاده قرار گیرد (روی(۱)، ۲۰۱۰).
نقش عمده یک نظام آموزشی عبارت است از: برآوردن تقاضای اجتماعی اعم از فردی و جمعی از طریق آماده کردن نسل جوان برای تصدّی مشاغل، آموزش آنها برای زندگی در جامعه، انتقال موثر دانش و ارزش هایی که از نظر بزرگسالان مفید است؛ و نهایتاً انجام تمام این وظایف در چارچوب منابع انسانی و مادی و مالی که جامعه به آموزش و پرورش اختصاص داده است. مدرسه محلی برای ایجاد الگوهای رفتاری است و بنابراین نوجوانان نه تنها باید مشارکت را بیاموزند بلکه باید یاد بگیرند که چگونه عادلانه مبارزه کنند. باید روش حلّ مسائل و دشواری هایی را بیاموزند که با آن ها روبرو می شوند و یاد بگیرند که با یک شیوه ی بهینه اجتماعی با آن ها زندگی مسالمت آمیزی داشته باشند. ایجاد و حذف موقعیت ها در تربیت بدنی می تواند فرصت هایی برای هدایت صحیح رشد اجتماعی به وجود آورد و نیز تجاربی به کودک بیاموزد که شیوه های کار انفرادی و اجتماعی به عنوان هم گروه و هم کلاس و در رابطه با معلم را گسترش دهد (رحیمی ارسنجانی؛ اسکندر؛۱۳۸۰).
تربیت بدنی به مثابه یکی از حوزه های یادگیری در میان سایر رشته هایی که در مدارس تحصیل می شوند، دیر زمانی است که جای خود را باز کرده است. این حوزه ی یاد گیری بی کم و کاست در دیدگاه جمیع فیلسوفان تربیتی جایگاه ویژه ای داشته است و آنان در مجموع به اهمیت تربیت بدنی نه به مثابه بدن، بلکه تربیت بدنی به مثابه یکی از عناصر وجودی انسان اشاره کرده و بها داده اند. در کنار اندیشه ورزان تربیتی، سیاست گذاران و مربیان تعلیم و تربیت نیز توجه به تربیت بدنی را مهم انگاشته اند. امروز، تربیت بدنی به مثابه یکی از حوزه های یادگیری و در دایره فعالیت نظام های آموزشی مدرسه ای و دانشگاهی، از جانب یافته های نوین مغز پژوهی نیز مورد تایید و تاکید است. در مغز پژوهی های نوین، تربیت بدنی هم به ذاته و هم به صورت کارکردی ارزشمند انگاشته می شود. (کری(۲)،۲۰۰۷)
آموزش تربیت بدنی در مدارس اثرات تربیتی و پرورشی قابل توجهی بر دانش آموزان دارد و چنانچه برنامه های اجرایی و عملی آن به صورت اصولی انجام شود، تاثیر بسزایی در جهت رشد و تکامل جسمی، ذهنی، اجتماعی، روانی، تقویت روحیه و شکل پذیری اخلاق در دانش آموزان خواهد داشت (کارگر فرد و نادریان، ۱۳۹۰).
از آنجا که تربیت بدنی بخشی از آموزش و پرورش عمومی است دانستن هدفهای آموزش و پرورش که عامل به وجود آمدن مدارس- معلمان و مواد برنامه است دارای اهمیت است. تربیت بدنی نیز مانند دروس جغرافی-ریاضی- زبان و...بخشی از برنامه آموزشی است. هر یک از این رشته ها اگر بخواهد حقانیت مقام واقعی خود را در مدرسه توجیه کند باید توجهات خود را به هدف های کلی و عمومی آموزش و پرورش معطوف دارد زیرا اگر هر رشته خاص هدف های اختصاصی خود را مغایر با مجموعه ی هدف های آموزش و پرورش برگزیند نتیجه ای جز هرج و مرج آموزشی و تربیتی نخواهد داشت و برنامه های آموزش و پرورش به احتمال قوی دچار تعارض و تناقض خواهد شد و حاصلی جز رنج و زحمت برای دانش آموزان نخواهد داشت بنابراین تربیت بدنی باید همسو با این اهداف، هدف های اختصاصی خود را برگزیند (پویانفرد، ۱۳۷۶).
هدف های عمده تربیت بدنی:
هدف های عمده تربیت بدنی معمولاً در عبارات جامعی بدون قایل شدن تفاوت بین دخترها و پسرها تبیین می شود. رشته تربیت بدنی هدف های کلی خود یعنی رشد اندامی، رشد تفسیری، رشد عصب- عضله ای و سازگاری فردی- اجتماعی را به مدد صاحب نظران معتبر و مراجع ذیصلاح موثق بر می گزیند.

الف) هدف های توسعه و رشد اندامی:
منظور از هدف رشد و توسعه اندامی ایجاد قدرت جسمانی از راه رشد و توسعه دستگاههای مختلف بدن است و به عبارت دیگر معطوف به آمادگی جسمانی می باشد.

ب) هدف های توسعه و رشد عصب- عضلانی (حیطه روانی- حرکتی):
مهارتهای عصب- عضله ای به تبحّر در اجرای فعالیت های جسمانی مربوط می شود که شامل هماهنگی و موزونی و صحت و تعادل حرکات بدنی است که به اجرای عالی مهارتها در انواع بازیهای ورزشی و مهارتهای جسمانی منجر می شود.

ج) هدف توسعه و رشد تفسیری (حیطه شناختی):
توسعه و رشد تفسیری در برگیرنده معلومات و قضاوتها و درک و تشخیص و ارزشهایی است که با اجرای فعالیت های جسمانی همراهند.

د) هدف توسعه و رشد فردی- اجتماعی (حیطه عاطفی):
منظور از هدف توسعه و رشد فردی- اجتماعی، سازگاری فرد با خود و با دیگران و همچنین توسعه و رشد معیارهای مطلوب رفتاری لازم برای یک شهروند خوب میباشد (پویانفرد، ۱۳۷۶).
برای رسیدن به اهداف تربیت بدنی در مدارس شرایط لازم برای نیل به این اهداف را باید فراهم نمود. شرایطی از قبیل:

۱) وجود وسایل و امکانات و تجهیزات ورزشی در سطح مدارس
۲) وجود نیروها و معلمین متخصص در امر تربیت بدنی
۳) تغییر نگرش مسوولین و عوامل اجرایی مدارس و والدین دانش آموزان نسبت به ورزش و تربیت بدنی و درک اهمیت آن.

بر همین اساس مشکلات و تنگنا های زیادی در امر تربیت بدنی در مدارس وجود دارد:
۱) کمبود معلمین تربیت بدنی در دوره های تحصیلی مختلف
۲) دستیابی به اهداف تربیت بدنی تنها از راه فرایند آموزش که همان مرحله عملی و اجرایی برنامه های آموزشی است می تواند تحقق یابد؛ اما با کافی نبودن ساعت درس تربیت بدنی این امر عملی نخواهد شد.
۳) نگرش ضعیف به جایگاه تربیت بدنی در نظام آموزش و پرورش کشور
۴) به دلیل زندگی ماشینی و کاهش تحرّک در جامعه امروزی بسیاری از دانش آموزان علاقمند به ورزش کردن در ساعات مدرسه می باشند. و لیکن کمبود وسایل و امکانات ورزشی مدارس این امکان را به آنها نمی دهد.
۵) یکی از عوامل موثر در فرایند یادگیری دانش آموز روش تدریس معلّم است و بدیهی است که فرد متخصّص در احقاق این امر موفق تر است.
۶) برخوردار بودن از یک برنامه جامع و هماهنگ آموزشی در راستای تحقّق اهداف تربیت بدنی و ورزش مدارس (عوض زاده سامانی، ۱۳۸۳).

هدف های عمومی تربیت بدنی یکسان و بوجود آورنده ی بالاترین حدّ تکامل برای فرد و نیز آموزش مورد نیاز برای هر شهروند مسوول است.
امروزه تاکید در تربیت بدنی، متمرکز بر ارزش فرهنگی و تربیتی آن و همیاری کارآمد تر در تکامل آمادگی جسمانی و مهارتها و کیفیت های بهینه ی اجتماعی است. به این منظور امروزه آموزش و پرورش به تربیت بدنی فراتر از امری معمولی در تکامل کلّی کودکان می نگرد (عوض زاده سامانی،۱۳۸۳).
آموزش و پرورش با عنایت به موارد بالا و برای نیل به اهداف فرهنگی و سیاسی و اقتصادی ورزش که مورد نظر مراجع عالی و ذیصلاح بود با همکاری سازمان تربیت بدنی در سال ۱۳۶۸ اقدام به تاسیس دبیرستانهای ورزش زیر نظر سازمان تربیت بدنی نمود. این دبیرستانها تا سال ۱۳۷۲ طی سه دوره اقدام به پذیرش دانش آموز نمود. در سال ۱۳۷۲ نظام آموزشی کشور در سطح آموزش و پرورش دستخوش یک سری تغییرات شد به نحوی که شاخه های تحصیلی دوره متوسطه شامل شاخه متوسطه نظری، شاخه متوسطه فنی و حرفه ای و شاخه کار و دانش می باشد؛ و هر یک با توجه به اهدافی تنظیم گردیده اند. هدف کلی شاخه فنی و حرفه ای اعتلای سطح فرهنگی و دانش عمومی و شناخت بهتر استعداد و علاقه دانش آموزان و ایجاد زمینه مناسب جهت هدایت آنان به سمت اشتغال مفید و احراز آمادگی نسبی جهت ادامه تحصیل در رشته علمی و کاربردی است (کلیات نظام جدید آموزش متوسطه،۱۳۷۷).
هنرستان های تربیت بدنی و علوم ورزشی در سال ۱۳۷۳ پس از تصویب اساسنامه آن در آبان ماه ۱۳۷۲ تاسیس گردید. طبق این اساسنامه هدف از تاسیس این مراکز تربیت نیروی انسانی مورد نیاز بخش تربیت بدنی کشور، تربیت نیروهای مستعد به منظور پشتوانه سازی تیم های محلی و ملی و آماده کردن افراد واجد شرایط برای ورود به مراکز تربیت معلّم (دانشگاه فرهنگیان) و دانشگاه های دیگر می باشد (کلّیات نظام جدید آموزش متوسطه،۱۳۷۷). لزوم توجه به این نوع از هنرستان را می توان در سه حیطه بررسی نمود:

۱) افزایش سطح سلامت جسمانی و بهداشت جامعه- طبق گزارش ها درصد شیوع بسیاری از ناهنجاری ها و بیماری های بدنی و اسکلتی در جامعه گسترش یافته است که متخصّصین دلیل بسیاری از آنها را بی تحرّکی یا کم تحرّکی می دانند. مساله مهم گسترش این مشکلات به گروههای سنی پایین است. مسلماً افزایش تعداد نیروهای متخصّص تربیت بدنی می تواند سبب گسترش ورزش در سطح جامعه و یا به عبارتی دیگر توسعه ورزش همگانی در بین آحاد مردم گردد.
۲) گسترش ورزش قهرمانی و حرفه ای: گسترش ورزش به شکل حرفه ای و قهرمانی آن در سطح جهان و به تبع آن در کشور ما، لازم دارد تا نوعی نگاه علمی وحرفه ای نیز به آن داشته باشیم. مسلّماً گسترش چنین مراکزی در صورت ایجاد امکانات و حمایت صحیح می تواند با تعلیم علمی و درست قشر جوان جامعه به عنوان آینده سازان کشور در زمینه قهرمانی و همچنین آموزش مربیان به صورت مدوّن سبب آماده سازی آنها برای گسترش ورزش قهرمانی و حرفه ای در کشور گردد.
۳) اشتغال زایی و استفاده از فرصت های اقتصادی: گسترش ورزش در جامعه و تنوع ابزار و تجهیزات جدید و لزوم پر کردن اوقات فراغت افراد جامعه به شکل صحیح از جمله عواملی است که نقش ورزش را به عنوان فرصتی برای اشتغال زایی بارز و با اهمیت می نماید. استفاده از بعد تجاری ورزش در جهان رو به گسترش است و اکنون در بسیاری از کشورها که به خصوص ورزش را در شکل حرفه ای دارند، باشگاه های ورزشی مانند شرکت های تجاری عمل کرده و حتی در بازار بورس شرکت داشته و در آمد هنگفتی نیز دارند. (یوسفی،۱۳۸۱)
لزوم گسترش و توسعه و توجه به این مراکز چه به عنوان محلی برای هدفمند شدن فعالیت های حیطه سلامتی و بهداشت و چه محل آموزش بازیکن یا مربی سبب می گردد تا این پرسش کلی برای محقّق ایجاد گردد که: وضعیت هنرستان های تربیت بدنی شهر تهران از دیدگاه مدیران، کارشناسان، معلمان و دانش آموزان چگونه است و آیا می توان بر اساس این نظرات الگویی برای بهبود وضعیت ارایه کرد؟

ضرورت و اهمیت پژوهش

آموزش و پرورش و ارتقاء سطح سواد و تربیت مردم هر جامعه از جمله عوامل مهم در پیشرفت و توسعه هر کشور در ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و... است. همچنین نقش تعلیم و تربیت در رشد و شکوفایی استعدادهای بالقوه افراد هر جامعه و به خصوص دانش آموزان کاملاً واضح و روشن است و اگر برنامه های آنها به درستی تنظیم و تدوین و اجرا شوند، فرصت های مناسب برای نوجوانان و جوانان جامعه فراهم می سازد تا ضمن خودسازی، به عنوان نیروهای فعال و کارآمد، تربیت و آماده شوند. تربیت بدنی و ورزش جزء لاینفک از تعلیم و تربیت و به خصوص در دوره نوجوانی و جوانی نه تنها به عنوان یک درون داد در یک سیستم آموزشی و پرورشی مورد توجه اکثر متخصصین تعلیم و تربیت بدنی است، بلکه به عنوان یکی از عوامل مهم فرآیند عملیاتی در ارتقای سطح کمی و کیفی برون داد هر موسسه آموزشی است و به همین دلیل است که کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، سرمایه گذاری جدی برای تحقق اهداف تعلیم و تربیت و تربیت بدنی در این فرآیند کرده و تلاش می کنند سطح کارکردها و دستاوردهای آن را مرتباً ارتقاء دهند (مظفری و همکاران، ۱۳۸۸).
در آغاز هزاره ی سوم و انفجار اطلاعات، زندگی انسان بیش از پیش به ماشین و کامپیوتر و ابزار دقیق و دیجیتال وابسته شده و در کنار پیشرفت های شگرف علوم و تکنولوژی؛ انسان روز به روز کم تحرّک تر و تنها تر می شود. گسترش و تنوّع مشاغل و تخصّصهای ساکن و ایستا، پشت میز نشینی و ساعت های متوالی کار با کامپیوتر و نابودی و آلودگی زیستگاههای طبیعی، انسان ها را با تهدید جدی روبرو کرده، ذهن و روحی خسته و درمانده را برای او به ارمغان آورده است، حتی سرگرمی های او نیز کمتر نشانه ای از تحرّک و پویایی دارد. قابل توجه اینکه، آماج اصلی این دگرگونی ها کودکان و نوجوانان هستند. با توجه به این دگرگونی ها آموزش رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی اهمیت ویژه ای پیدا کرده است. تاثیر مثبت فعالیت های بدنی و حرکات ورزشی می تواند آرامش عصبی- روانی انسان را تامین کند، و از پیامد های ویرانگر و زیانبار استرس ها کاسته و جامعه را به سوی اعتدال و شادابی رهنمون نماید (ایمانی،۱۳۹۱).
نقش ورزش در جهان امروز انکار ناپذیر است. امروزه علمای تعلیم و تربیت، تربیت بدنی و ورزش را به عنوان موثرترین ابزار تربیت می دانند. سامارانش یکی از روسای پیشین کمیته بین المللی المپیک معتقد است تربیت بدنی شیوه ی موثر آموزش و پرورش است (اتقیا،۱۳۸۸). از طرفی رویدادها و فعالیت های ورزشی تاثیر روز افزونی بر فعالیت های گوناگون انسان، از جمله فعالیت های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارد. امروزه ورزش تا عمق نهادهای اجتماعی گوناگون اعم از خانواده، مدرسه، شهرداری و موسسات و بخش های خصوصی رسوخ کرده و با نفوذ در قلب رسانه های بزرگ و همگانی، یکی از بزرگترین پدیده های اجتماعی قرن بیست و یکم شده است به طوریکه ملل مختلف با پرورش قهرمانان ورزشی، خود را به دیگر کشورها معرفی می کنند و ورزش یک نقطه عطف شده است. پرورش یافتگان مکتب تربیت بدنی، انسانهایی ارزشمند هستند که در آنان فضیلت های اخلاقی انسان سالم و اجتماعی شکوفا گردیده است. آموزش و پرورش یکی از اصلی ترین سازمان هایی است که می تواند به عنوان یک رکن و بنیاد در نظام تعلیم و تربیت عمل کند و تربیت بدنی و ورزش به عنوان یک وسیله تربیتی می تواند نقش ارزنده ای در این نظام داشته باشد و با اهمیت دادن به درس تربیت بدنی و ورزش مدارس می توان در معرفی چهره واقعی تربیت بدنی و ورزش اقدامات اساسی انجام داد (پازوکی،۱۳۷۱).
لزوم اهمیت ورزش و توجه بایسته و ضروری به آن برای قشرهای مختلف جامعه کلاً روشن و شناخته شده است، و دانش آموزان به عنوان سرمایه های اصلی هر کشور که قشر وسیعی از جامعه را تشکیل می دهند، در این مقطع سنّی و تحصیلی، بیشترین نیاز را در پرداختن به ورزش و فعالیت های جسمانی احساس می کنند (پازوکی،۱۳۷۴).
بدون تردید موفقیت یا عدم موفقیت هر برنامه بستگی به عواملی از جمله گماشتن نیروهای متخصّص و با تجربه در پست های مدیریتی و آموزشی، برنامه ریزی دقیق، امکانات، تجهیزات و تاسیسات مناسب و کافی دارد که می تواند نقش مهمی در پیشبرد و پیشرفت تربیت بدنی بخصوص آموزش و پرورش داشته باشد (عابدی،۱۳۸۰)
اساساً مسوولیت برنامه های تعلیم و تربیت دانش آموزان در مدارس کاری جمعی و گروهی است که معلمان تربیت بدنی نیز در آن نقش تعیین کننده ای دارند. مدیران مدارس نیز به عنوان یکی از اعضای تیم تعلیم و تربیت دانش آموزان، وظیفه دارند زمینه های مساعد را برای اجرای مطلوب تربیت بدنی در مدارس فراهم آورند. در این ارتباط، آنان باید ضمن پیش بینی امکانات فیزیکی لازم برای اجرای برنامه های تربیت بدنی و اختصاص دادن زمان کافی به هر دو بخش فعالیت های ورزشی فوق برنامه و متن برنامه (برنامه درسی) بر آنان نظارت منطقی داشته باشند؛ یعنی نه تنها مدیران باید از نقش و اهمیت تربیت بدنی در رشد یکپارچه دانش آموزان آگاهی کامل داشته باشند و بر این اساس به تربیت بدنی و نیاز های آن به حد کافی توجه نمایند، بلکه باید تلاش کنند تا امکانات ورزشی و فضای مدرسه علاوه بر ساعات موظف درسی، در ساعات تعطیلی در صورت لزوم در اختیار فوق برنامه تربیت بدنی دانش آموزان قرار گیرد. مدیران همچنین موظفند تا پیش بینی های لازم را برای ایمن سازی فضاهای ورزشی انجام دهند و نظارت هماهنگ با قوانین و مقررات را بر کمیت و کیفیت آنها داشته باشند (فرید فتحی، ۱۳۹۱).
دانش آموزان در این مقطع تحصیلی و سنی به لحاظ آمادگی بدنی از نظر دستیابی به بهترین پتانسیل اجرا، ضرورت فعالیت های بدنی و کسب بهترین و مطلوب ترین وضعیت جسمانی را امری بدیهی جلوه می دهند. بدیهی است که تحت پوشش قرار دادن این قشر در بخش فعالیت های ورزشی جهت دستیابی به اهداف مدّ نظر، مستلزم برنامه ریزی در زمینه بودجه، فضا و اماکن ورزشی مناسب و کافی در تربیت بدنی آموزشگاه ها خصوصا هنرستان های تربیت بدنی می باشد. همچنین اجرای تحقیق و گزارش در خصوص نتیجه کار و کاربرد آن در تصمیم گیری های بعدی می تواند مسوولین امر را در این زمینه یاری دهد. بر این اساس نیاز به تحقیق درباره وضعیت هنرستان های تربیت بدنی و وضعیت دانش آموزان هنرستان های تربیت بدنی به عنوان بخش بزرگی از نیروهای متخصّص تربیت بدنی آینده ورزش کشور در اولویت قرار دارد. لازم به ذکر است که تا کنون تحقیقات بسیار کمی در زمینه هنرستان های تربیت بدنی صورت گرفته است که عمدتاً این تحقیقات بیشتر به مقایسه دانش آموزان این هنرستان ها با سایر مدارس پرداخته و به مشکلات موجود و یا پیش روی این هنرستان ها هیچ توجّهی نشده است. امیدواریم که نتایج این تحقیق بتواند توصیه های کاربردی و راهبردی مناسبی برای سایر محقّقان علاقمند به پژوهش در زمینه مسائل مربوط به هنرستان های تربیت بدنی و همچنین مسوولان و دست اندرکاران جهت برنامه ریزی های بعدی، بودجه و تجهیز مدارس به امکانات ورزشی داشته باشد.
با توجه به اهمیت بسیار بالای موضوع مورد تحقیق و همچنین تحقیقات بسیار کم در مورد موضوع مورد نظر، این پژوهش می تواند کمکی هر چند کم به شناسایی نقاط ضعف و قوت هنرستان های تربیت بدنی استان تهران بنماید و موجب شود که دانش آموزان علاقمند و مستعد شناسایی شده و به سوی این رشته سوق داده شوند. و همچنین می تواند کمکی برای برنامه ریزان جهت هرچه پر بار تر کردن این رشته برای دانش آموزان و علاقمندان و نیز تجدید نظر در مورد کتب و منابع آموزشی در صورت لزوم و تکمیل و ساخت اماکن و تاسیسات ورزشی مناسب در هنرستان های تربیت بدنی باشد. دانش آموزان این رشته می توانند با فراگیری درسهای تئوری نظیر آمادگی جسمانی، آناتومی، تغذیه و بهداشت مواد غذایی و درسهای عملی نظیر فوتبال، بسکتبال، والیبال و... خود را برای ورود به جامعه و انتقال مفاهیم تربیت بدنی و کمک به جامعه برای خروج از بی تحرّکی و سستی و سوق به سمت شادابی و سرزندگی آماده نمایند.

تعریف واژه ها و اصطلاحات

هنرستان تربیت بدنی: مکانی است که دانش آموزان علاقمند به رشته تحصیلی تربیت بدنی، پس از پایان سال اول دبیرستان با شرکت و موفقیت در آزمون های اختصاصی تربیت بدنی می توانند، در آن به ادامه تحصیل بپردازند (بازیاری،۱۳۷۶).
طول دوره تحصیل دو سال تحصیلی و تعداد واحد برای اخذ دیپلم تربیت بدنی ۱۰۳ واحد به شرح ذیل می باشد که دانش آموزان این رشته علاوه بر گذراندن دروس عمومی می بایست دروس تخصصی زیر را فرا گیرند: فیزیولوژی، آناتومی، تغذیه و بهداشت، زبان تخصصی، کمک های نخستین، تاسیسات اماکن ورزشی، جداول ورزشی، روانشناسی، کشتی (پسران)، بدمینتون (دختران)، شنا، دو و میدانی، فوتبال (پسران)، تیراندازی (دختران)، بسکتبال، هندبال، والیبال، آمادگی جسمانی، ژیمناستیک، تنیس روی میز و در پایان دوره تحصیل جهت کسب معلومات بیشتر دوره کار آموزی ۲۴۰ ساعته را باید بگذرانند و برای آن گواهی پایان دوره صادر می گردد. (ایمانی،۱۳۹۳)
تربیت بدنی: اصطلاحی است درباره ورزش و با مفهومی وسیع تر که علاوه بر تقویت جسم، به پرورش قوای ذهنی و فکری نیز می پردازد. (آزاد،۱۳۷۶) تربیت بدنی نوعی تربیت است و بخشی از کل تربیت مکتبی است که جسم را واسطه قرار می دهد ولی هدف و غایت جسم نیست (مظلومی، ۱۳۶۲). در تعریفی دیگر آمده است که تربیت بدنی یکی از عناصر مهم نظام تعلیم و تربیت است که ورزشکار ضمن شرکت در فعالیت های حرکتی و جسمانی، زمینه های رشد خود را در تمامی ابعاد هموار می نماید، به نحوی که در نهایت باعث رشد و توسعه در حیطه های جسمانی، روانی و اجتماعی می شود (شعبانی بهار، ۱۳۹۰)
رشته تربیت بدنی: تربیت بدنی و علوم ورزشی، یکی از شاخه های علوم (بین رشته ای) است که از جهات مختلف با علوم پایه و علوم تندرستی پیوند یافته و اثر و نقش آن در رابطه با توانبخشی و بهسازی جسمی و روانی افراد جامعه غیر قابل انکار است (ایمانی،۱۳۹۱)
دانش آموز تربیت بدنی: در هنرستان تربیت بدنی به دانش آموز در اصطلاح هنرجو گفته می شود و به کسی اطلاق می شود که پس از پایان سال اول دبیرستان و موفقیت در آزمون های اختصاصی تربیت بدنی وارد هنرستان های تربیت بدنی می شود. (بازیاری،۱۳۷۶)
مدرسان و معلّمان متخصّص: شامل کلیه نیروهای آموزشی است که به عنوان کادر آموزشی انجام وظیفه می کنند و رسالت سنگین تعلیم و تربیت دانش آموزان را به عهده دارند.
فضا ها و اماکن ورزشی: منظور از فضا ها و اماکن، سالن ها و مکان های سر پوشیده و رو بازی که دانش آموزان جهت دروس عملی از آن استفاده می کنند. (خدایی،۱۳۸۳)

پیشگفتار

تربیت بدنی و فعالیت­های بدنی در عصر حاضر که زندگی ماشینی تمامی افراد بشر را درگیر خود کرده است، می­تواند به عنوان یک راهگشای خوب و یک عامل مهم در برون رفت از مسائل و مشکلات روحی و روانی و جسمی افراد جامعه باشد. به همین دلیل لازم است که مطالعات و تحقیقات گسترده­ای در این حوزه صورت پذیرد، در این کتاب سعی شده است که به این مساله در مدارس پرداخته شود زیرا دانش­آموزان به عنوان آینده سازان این کشور باید از سلامت جسمی و روحی، روانی لازم برخوردار باشند، تا بتوانیم در آینده جامعه سرزنده و پویا داشته باشیم.
آموزش و پرورش به عنوان متولّی امر آموزش به کودکان و نوجوانان این مرز و بوم، وظیفه دارد همانطور که در مورد مسائل آموزشی و تربیتی دانش­آموزان، حساس است نسبت به مسائل جسمی و روحی، روانی آنها نیز توجه لازم را بنماید. البته در سال های اخیر با برنامه­ریزی­های مختلف سعی شده است که معضل کم تحرکی دانش آموزان تا حدودی رفع گردد، که جا دارد از آموزش و پرورش بابت این حرکت سازنده تشکر کرد. اما به نظر می­رسد که به تلاش بیشتری در این حوزه و تغییر نگرش مسوولین و دست اندر­کاران و همچنین تغییر نگرش والدین نسبت به تربیت بدنی و ورزش در مدارس نیاز است.
کتاب حاضر شامل مواردی در حوزه تربیت بدنی و ورزش در مدارس می باشد و به بررسی مسائل و مشکلات موجود در این حوزه می­پردازد. و همچنین در این کتاب از پژوهش­ های صورت گرفته در داخل و خارج کشور که در حوزه تربیت بدنی و ورزش مدارس انجام شده، استفاده شده است. تاریخچه ورزش و تربیت بدنی در دوره های تاریخی مختلف در این کتاب مورد ارزیابی قرار گرفته است.
امیدوارم مطالب این کتاب بتواند کمکی هر چند کم به برنامه ریزان حوزه تربیت بدنی مدارس باشد و همچنین برای مسوولین و دست­اندر­کاران امر ورزش و تربیت بدنی در وزارت خانه های ورزش و آموزش و پرورش، معلمان تربیت بدنی، دانشجویان رشته تربیت بدنی و تمامی کسانی که به هر طریقی در حوزه تربیت بدنی و ورزش، مشغول آموزش و تربیت نوجوانان و نونهالان این مرز و بوم هستند، مورد استفاده قرار گیرد.

به امید داشتن جامعه ای سربلند و سرزنده برای تعالی کشور عزیزمان ایران



محسن مومنی

نظرات کاربران درباره کتاب پژوهش در تربیت بدنی مدارس