فیدیبو نماینده قانونی نشر افکار و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب نوروز سال جشن کهن

کتاب نوروز سال جشن کهن
پژوهش‌های ایرانی و مقالات و یادداشت‌ها

نسخه الکترونیک کتاب نوروز سال جشن کهن به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۴,۲۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب نوروز سال جشن کهن

نوروز کهن­ترین سالˆجشنِ مستمر جهان است که به هیچ گروه قومی و دینی و زبانی و سرزمینی وابسته نیست و برخاسته از مجموعه شرایط طبیعی و اقلیمی و فرهنگی فلات ایران و سرزمین­های پیرامون و پیوسته با آن است. و از روزگارانی دور، زنده و پویا و برجا و پایدار مانده است. امروز، از مناطق شرقی چین تا دریای مدیترانه و از دشت­های جنوب سیبری تا کرانه­های سند و تا خلیج فارس، نوروز جشن ملی و سنتی آغاز سال ملت­ها است. در پهنه گسترده این سرزمین­ها که حوزه جغرافیایی گسترش فرهنگ ایرانی است. نوروز شاخص­ترین عنصر فرهنگ معنوی و وجه مشترک مردمان بیش از دوازده کشور منطقه است.کشورهای عضو پرونده ثبت جهانی نوروز، که بزرگترین پرونده ثبتی در فهرست آثار ثبت شده در حوزه میراث معنوی (ناملموس) جهان به شمار می­رود. در کشورهای ایران، افغانستان، آذربایجان، تاجیکستان، ترکمنستان، قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، ترکیه و عراق، نوروز جشن رسمی و سنتی آغاز سال است و در هندوستان و پاکستان نیز برای بخش بزرگی از مردم، چنین جایگاهی دارد. به جز اینها در تمام سرزمین­های کردنشین، نوروز جشن ملی و سنتی و بزرگ­ترین جشن سال است، افزون بر سرزمین­های یاد شده، نوروز را ایرانیانی که در طول تاریخ به کشورهای دیگر مهاجرت کرده­اند، به همراه خود به همه جا برده­اند. بدین سبب امروزه نوروز در شرق اروپا، مناطق غربی چین و استان سین کیانگ (ختن)، بخش­هایی از سواحل شرقی آفریقا تا روسیه و ایالات متحده آمریکا و نیز در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس به عنوان یک جشن سنتی وارد فرهنگ این سرزمین­ها شده است.

ادامه...
  • ناشر نشر افکار
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 2.42 مگابایت
  • تعداد صفحات ۲۲۹ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب نوروز سال جشن کهن

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



نوروز کهن­ترین سال جشن جهان

نوروز کهن­ترین سالˆجشنِ مستمر جهان است که به هیچ گروه قومی و دینی و زبانی و سرزمینی وابسته نیست و برخاسته از مجموعه شرایط طبیعی و اقلیمی و فرهنگی فلات ایران و سرزمین­های پیرامون و پیوسته با آن است. و از روزگارانی دور، زنده و پویا و برجا و پایدار مانده است.
امروز، از مناطق شرقی چین تا دریای مدیترانه و از دشت­های جنوب سیبری تا کرانه­های سند و تا خلیج فارس، نوروز جشن ملی و سنتی آغاز سال ملت­ها است. در پهنه گسترده این سرزمین­ها که حوزه جغرافیایی گسترش فرهنگ ایرانی است. نوروز شاخص­ترین عنصر فرهنگ معنوی و وجه مشترک مردمان بیش از دوازده کشور منطقه است.کشورهای عضو پرونده ثبت جهانی نوروز، که بزرگترین پرونده ثبتی در فهرست آثار ثبت شده در حوزه میراث معنوی (ناملموس) جهان به شمار می­رود.
در کشورهای ایران، افغانستان، آذربایجان، تاجیکستان، ترکمنستان، قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، ترکیه و عراق، نوروز جشن رسمی و سنتی آغاز سال است و در هندوستان و پاکستان نیز برای بخش بزرگی از مردم، چنین جایگاهی دارد. به جز اینها در تمام سرزمین­های کردنشین، نوروز جشن ملی و سنتی و بزرگ­ترین جشن سال است، افزون بر سرزمین­های یاد شده، نوروز را ایرانیانی که در طول تاریخ به کشورهای دیگر مهاجرت کرده­اند، به همراه خود به همه جا برده­اند. بدین سبب امروزه نوروز در شرق اروپا، مناطق غربی چین و استان سین کیانگ (ختن)، بخش­هایی از سواحل شرقی آفریقا تا روسیه و ایالات متحده آمریکا و نیز در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس به عنوان یک جشن سنتی وارد فرهنگ این سرزمین­ها شده است.
پیشینه نوروز، اگرچه در دوردست­های تاریخ ناپیدا است، اما با مقایسه فرهنگ­ها و تمدن­های شکل گرفته در محدوده سرزمین­های آن می­توان قدمت آن را تا بیش از پنجاه قرن در گمانه­زنیِ تاریخ جلوه­ها و نمودهای رفتاری مردمان، که امروزه میراث معنوی یا غیرملموس نامیده می­شود، پیش برد.
نوروز به لحاظ مدت زمان برگزاری آن نیز از تدارک مقدمات تا برگزاری مراسم روز اول فروردین و تا رسم­های پس از آن طولانی مدت­ترین سالˆجشنِ جهان است. طلایه­های آن از نیمه زمستان آغاز می­شود و دنباله­هایش تا نیمه بهار می­کشد. اوج مراسم آن صبح روز اول بهار و بنا به گاهشماری آفرینشی کهن همزمان آفرینش انسان است. آخرین مراسم سنتی آن نیز در چهلم بهار در افغانستان پایان می­پذیرد که برابر با نخستین گاهنبار و آفرینش آسمان است. بیان گستره زمانیِ نوروز را در این شعر منوچهری می­توان یافت که می­گوید

 و اینک بیامده است به پنجاه روز پیش
جشن سده طلایه نوروز نامدار

و همچنین در این زبانزد مردم آذربایجان که «تاتوت از درخت نیفتاده، نوروز است».(۱)
مجموعه مراسم نوروز که در کشورهای مختلف با تفاوت­هایی به لحاظ رسم­های محلی و شرایط اقلیمی و طبیعی هر منطقه، از اوایل آخرین ماه سال تا نیمه ماه اول سال جدید به طول می­انجامد و در مزارشریف افغانستان تا چهلم بهار ادامه می­یابد. در آنجا درفش نوروزی یا میله «گل سرخ»(۲) را که به نام حضرت علی و به اصطلاح محلی «سخی» می­نامند و روز اول نوروز برمی­افرازند تا دهم اردیبهشت ماه برافراشته است و از همه جا به زیارت آن می­آیند و در کنار آن جشن و شادی و نیایش و نیازخواهی دارند و شمع و چراغ می­افروزند.
در آذربایجان از آغاز اسفندماه چهار چهارشنبه این ماه را به نام­های آتش و باد و آب و خاک جشن می­گیرند و در ایران نیز از آغاز اسفندماه تدارک نوروز شروع می­شود و تا سیزدهم و پاره­ای نقاط تا چهاردهم و هیجدهم فروردین در محدوده زمانی نوروز قرار دارد. و نیز با تفاوت­هایی چنین است در دیگر کشورهای جهان نوروز.

سرچشمه­ها و مناسبت­ها

نوروز در شرایط ویژه اقلیمی و طبیعی قلمرو رواجِ آن، به مناسبت بیداری طبیعت و نوشدن سالانه جهان جشن گرفته می­شود و از این نظر با همه سالˆجشن­های دیگر متفاوت است. سالˆجشن­ها در کشورها و در میان ملت­ها و اقوام جهان، مناسبت­های گوناگونِ تاریخی، ملی، دینی و غیره دارند؛ مثل زمان تولد یک شخصیت تاریخی، زمان آغاز دعوت یک پیامبر، استقلال کشور، پیروزی ملی در یک جنگ، یا رویدادی تاریخی و جز اینها، تنها و تنها نوروز است که با هیچ یک از مناسبت­های یاد شده همگونی ندارد، بنابراین تاریخ معینی هم برای آغازش جز برخی نقل­های اسطوره­ای نداریم. اسطوره جمشید، آن هم نه بر تخت نشستن او، که تابش نور خورشید بر او. می­توان گفت که نوروز آغازی بی­آغاز دارد، همزمان روشنی جهان و احساس شادی بهار است. راستی چه زمان معینی برای آغاز این مناسبت می­توان رقم زد؟!

شیوه­های اعلام ساعت آغاز سال

تعیین دقیق ساعت تحویل سال، یک کار علمی ستاره­شناسی یا نجومی است، که باید توسط دانشمندان این حوزه انجام شود، و در ایران سال­هاست که توسط دانشگاه تهران / شورای مرکز تقویم دانشگاه و موسسه ژئوفیزیک انجام می­شود، در دوره­های پیش هم باز علمایی که در دستگاه­های مربوط در نظام دولتی فعالیت داشتند این کار را انجام می­دادند.
عامه مردم از نتایج این کار آگاه می­شدند، که در هر زمان به وسیله رسانه­های موجود به آن اقدام می­شد. نقاره­خانه­های مکان­های رسمی دولتی، و نیز نقاره­خانه­های مراکز بزرگ مذهبی، مثل بارگاه حضرت امام رضا(ع)، از شمار این رسانه­ها بودند. در شهرهای بزرگ و در پایتخت علاوه بر این چندین تیر توپ هم شلیک می­کردند.
در قزوین در محل حسینیه امینی­ها، توپ کوچکی که لوله آن در حدود نیم­متر بود و ما آن را در سال ۵۳ در نمایشگاه مردم­شناسی در همان محل به تماشا گذاشتیم، در ساعت تحویل سال شلیک می­شد. البته ساعت سحر و افطار ماه رمضان را هم با همین توپ اعلام می­کردند.
در میان عشایر و برخی روستاها هم رسم بود که چند تیر تفنگ شلیک می­کردند.
به جز همه اینها، در بیشتر روستاها و عشایر که رسانه­ای برای اطلاع­رسانی وجود نداشت. نوروز را با صبح و طلوع خورشید به رسمیت می­شناختند و در اول صبح به دید و بازدید می­پرداختند، اگرچه ممکن بود تحویل سال در زمانی پیش از صبح یا پس از صبح بوده باشد.
گفتنی است که ابوریحان نیز بر فضیلت صبح نوروز با این بیان تاکید دارد که، «... در صبح نوروز فجر و سپیده به منتها نزدیکی خود به زمین می­رسد و مردم به نظر کردن بر آن تبرک می­جویند.» (۳)
این نکته نیز گفتنی و شایان توجه است.
موضوع رعایت نکردن کبیسه که نتیجه آن گردش تقویمی ماه­ها طی سال است. تعدادی از متون کهن فارسی و عربی درباره نوروز و بهار آورده­اند که با ماه آذر منطبق بوده است. از این جمله است.
گردیزی در زین­الاخبار می­آورد که: «اندر روزگار اکاسره (ساسانیان) این آذرماه به وقت بهار آمد».
و در کتاب ویس و رامین هم شاهدی دیگر می­آید که:

منم آذار و تو نوروز خرم
هر آیینه بود این هر دو باهم

ابوریحان هم در التفهیم می­نویسد: «آذرماه به روزگار خسروان (ساسانیان­) اول بهار بوده است و به نخستین روز از وی مردی بیامدی کوسه و به بادبیزن، خویشتن باد همی زدی و زمستان را وداع همی کردی...».

نقل ابوریحان درباره رسم کوسه برنشین است که در پایان زمستان انجام می­شده و متن بالا هم به آن اشاره دارد. اما راستی این که نوروز و بهار در واقعیت خود جابه­جا نمی­­شده­اند. متون یاد شده هم بیان می­کنند که آذرماه به هنگام بهار آمده، یعنی عنصر طبیعی و ثابت بهار و پاییز سرجای خودشان قرار دارند و این اتفاق در تقویم­های تقویم نویسان و در کتاب­ها رخ می­داده است. اما نوروز بر چرخه گردش سال طبیعی نشسته است و نمی­تواند در زمانی غیر از بهار بیاید. چنانکه آداب و رسم­هایی که با کشت و برداشت و تولیدات کشاورزی و دامی مربوطند و در چرخه گردش سال تولیدی قرار گرفته­اند، با محاسبات تقویمی جابه­جا نمی­شوند. جشن خرمن را نمی­­شود در زمستان گرفت چنانکه جشن سده هم در تابستان گرفته نمی­شود. چون سده آیینی است که در بسیاری نقاط از جمله نقش­های آن دفع آفات درختان قبل از سرزدن شاخه­های سبز نورسته است.
تغییرات تقویمی که تغییر زمان جشن­ها و رسم­ها را موجب می­شود در گردش گردونه سال­های خورشیدی و مهی (قمری) در یکدیگر پدید می­آید. چنانکه مراسم ماه محرم در سال خورشیدی جای ثابتی ندارد.



هفت سین حوزه کویر (خور)، ۱۳۸۴، عکس: شهلا کاشانی

نظرات کاربران درباره کتاب نوروز سال جشن کهن