فیدیبو نماینده قانونی نشر شورآفرین و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب ونگ کار

کتاب ونگ کار
وای

نسخه الکترونیک کتاب ونگ کار به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب ونگ کار

کار-وای فیلم‌سازی فوق‌العاده در دو جغرافیای کاملاً متفاوت است: نخست، با وجود این‌که آثارش توجه گسترده‌ای را به‌سوی سینمای هنگ‌کنگ جلب کرده، او قادر است فراسوی هویت هنگ‌کنگی خود گام بردارد و از محدودیت‌های داستان‌های عامه‌پسند ژانر که بسیاری از فیلم‌سازان هنگ‌کنگی را به‌ بند کشیده، فاصله بگیرد. دوم، به‌عنوان هنرمندی پست‌مدرن از نگاه غربی‌ها، آثار او بر کلیشه‌های کم‌ارزش شرقِ شگفت‌انگیز فائق آمده است. گرچه کار-وای برای غربی‌ها فیلم‌سازی غیربومی به‌حساب می‌آید، اما حقیقت این است که او بر خط‌ و ‌مرزهای متداول و دیدگاه انتقادی جهانی مبنی بر عدم وجود پایگاه مشترک حسی میان شرق و غرب چیره شده است. در فیلم‌های او، سینما و هنگ‌کنگ چنان به‌هم پیوند می‌خورند که گویی نمی‌توان آن‌ها را جدا از هم تلقی کرد که البته شاید این امر را بتوان بازتابی از موقعیت هنگ‌کنگ به‌عنوان پیوندگاه شیوه‌ی زیست شرقی-غربی پنداشت.

ادامه...

بخشی از کتاب ونگ کار

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



ونگ کار-وای: پدیده ای جهانی-هنرمندی بومی۱

استفن تئو / ترجمه ی احسان قصری
ونگ کار-وای از معدود فیلم سازان هنگ کنگی-چینی به شمار می آید که بدون آن که نام خود را هم چون بروس لی و جان وو از غرب به عاریت گرفته باشد، به آسانی در آن محدوده پذیرفته شده و حتی در اغلب موارد مورد ستایش قرار گرفته است. آن چه همیشه در مورد فیلم سازی چون کار-وای محل مناقشه بوده، این موضوع است که او پدیده ای است جهانی که به عنوان شمایل و نماد احساسات مهارشده پذیرفته شده یا هنرمندی است بومی که آثارش به فرهنگ کانتونی محدود می شود. پیش از هر چیز باید اذعان کرد که سینمای او آمیزه ای از نمایه های شرقی و جنبه های غربی است، اما نام کار-وای به معمایی می ماند که در هزارتویی پررمزوراز گرفتار آمده است؛ چگونه کار-وای را به عنوان فیلم سازی هنگ کنگی بپذیریم؟ چگونه می توانیم جایگاه جهانی او را با ریشه های زیستی اش تلفیق کنیم؟ آیا هنر او هم زمان می تواند ابعادی جهانی و بومی داشته باشد؟
می توان با این رویکرد آغاز کرد که کار-وای فیلم سازی فوق العاده در دو جغرافیای کاملاً متفاوت است: نخست، با وجود این که آثارش توجه گسترده ای را به سوی سینمای هنگ کنگ جلب کرده، او قادر است فراسوی هویت هنگ کنگی خود گام بردارد و از محدودیت های داستان های عامه پسند ژانر که بسیاری از فیلم سازان هنگ کنگی را به بند کشیده، فاصله بگیرد. دوم، به عنوان هنرمندی پست مدرن از نگاه غربی ها، آثار او بر کلیشه های کم ارزش شرقِ شگفت انگیز فائق آمده است. گرچه کار-وای برای غربی ها فیلم سازی غیربومی به حساب می آید، اما حقیقت این است که او بر خط و مرزهای متداول و دیدگاه انتقادی جهانی مبنی بر عدم وجود پایگاه مشترک حسی میان شرق و غرب چیره شده است. در فیلم های او، سینما و هنگ کنگ چنان به هم پیوند می خورند که گویی نمی توان آن ها را جدا از هم تلقی کرد که البته شاید این امر را بتوان بازتابی از موقعیت هنگ کنگ به عنوان پیوندگاه شیوه ی زیست شرقی-غربی پنداشت. این موضوع را باید به عنوان فعل و انفعالی پویا در نظر گرفت، اما هنگامی که فیلم های او نیروی پرجنب و جوش و انرژی بی پایان شهر را درون خود جذب می کنند، موجبات آشکارشدن نشانه های بارز آن چه نقص های سیستماتیک - هم چون فقدان نظم و ترتیب، ناتوانی همیشگی جهت فیلم سازی بر مبنای طرح از پیش نوشته شده و تاثیرپذیری از تجربیات موثر گذشتگان - خوانده می شود را فراهم می آورند. نقاط ضعف و قوت درهم تنیده شده و سپس با آثار کار-وای عجین می شوند؛ گرچه نباید از این نکته غافل شد که این آفت تنها گریبان سینمای او را نگرفته و بسیاری از فیلم سازان دیگر را می توان نام برد که ردِپای این موضوع در آثارشان کاملاً مشهود است. این مبحث به بخشی از شیوه ی فیلم سازی خلاقانه ای بدل شده که قطعاً ناشی از شرایط و ویژگی های سینمایی است که فیلم ساز در آن فعالیت می کند. از این رو می توان کار-وای را مظهر تناقض و ناسازگاری دانست. او فیلم سازی هنگ کنگی است که نمی تواند به طور کامل خود را از درهم پیچیدگی های سیستم رها کند، اما هنرمندی است که به دلیل سبک سینمایی نامرسوم و رها از قیود و رسوم معمول، در سرتاسر جهان مورد ستایش قرار گرفته است. فیلم های او از یک سو، محصول نظام و مجموعه ای صنعتی-سرمایه داری است که از حامیان جریان اصلی سینمای هنگ کنگ به شمار می آید، اما از سوی دیگر، آثارش سعی در مقابله با این جریان غالب را دارند. در مقابل، سینمای هنگ کنگ نیز غالباً در مواجهه با فیلم های او ایستادگی می کند که فروش پایین آثارش در آن جا گواهی بر این ادعاست. اکثر تماشاگران ثابت آثار او در جغرافیایی خارج از هنگ کنگ زیست می کنند و از این رو بازار آثارش در محدوده ای وسیع تر از هنگ کنگ و تقریباً در سرتاسر جهان است؛ او به عنوان فیلم سازی غیربومی معمولاً مورد تقدیر سینمادوستان کشورهای دیگر قرار می گیرد و به همین دلیل است که می تواند به عنوان یکی از مهم ترین فیلم سازان زنده ی دنیا به کار خود ادامه دهد. جمع اضداد نمایان گر جنبه های پیچیده ی فیلم سازی و آثار اوست که به عنوان چالشی بزرگ قابلیت مطرح شدن در تحلیل کارنامه ی فیلم سازی او را دارد.
در این جستار سعی شده است پیدایش سینمای کار-وای و عناصر ثابت آثار او با آگاهی از ریشه های بومی و منابع الهامش [سینما و ادبیات] مورد واکاوی قرار گیرد. آن چه معمولاً در مورد کار-وای نادیده گرفته می شود، این نکته است که سویه های سینمای او نه تنها معطوف به سینمای هنگ کنگ که متمایل به آثار ادبی محلی و جهان است. آمیزش سینما و ادبیات او را مبدل به فیلم سازی پست مدرن و صاحب سبک کرده است. برای ورود به مبحث تاثیرپذیری سینمایی کار-وای، ایده های طرح شده از سوی اکبر عباس که بر وابسته بودن او به سینمای ژانر هنگ کنگ تاکید دارد، می تواند راه گشا باشد. عباس بر این نکته که آثار کار-وای ریشه در ژانرهای سینمایی داشته و از مجموعه عناصری سرگرم کننده ساخته شده اند، اصرار دارد و نکته ی مذکور را در مباحث مربوط به مطالعه ی چهار اثر نخست او کم و بیش بسط می دهد و این گونه بیان می کند که هر فیلم با قراردادهای مرسوم ژانرهای عامه پسند آغاز شده و سپس تعمداً راه خود را گم می کند که همین موضوع سبب می شود در پایان، متفاوت از آن چه آغاز کرده، به نظر آید. فرزند ژانر لقبی است که عباس به کار-وای اهدا کرده و به درستی به این موضوع اشاره می کند که چگونه ماهیت ژانر در سینمای صنعتی هنگ کنگ به واسطه ی شیوه ی فیلم سازی او دچار تحول شده است. با این اوصاف، دیدگاه عباس زمانی قابل قبول است که آثار کار-وای از یک سو، در ذات خود فیلم های ژانر باشند که با سنت های سینمای هنگ کنگ آمیخته شده اند و از سوی دیگر، بنابر رویکرد شمایل شکن فیلم ساز چنان دگرگون شده باشند که گویی فیلم های ژانر نیستند؛ گرچه باید افزود که فیلم های او تلویحاً به ستایش فرم ها و الگوها و تکریم اصول و قواعد فیلم سازی ژانر در سینمای هنگ کنگ می پردازند.
عباس، سبک یگانه ی فیلم سازی کار-وای را به عنوان فیلم سازی که در ژانر و یا دگرگونی های ژانری ریشه دوانده، تحسین می کند، اما تاثیر ادبیات و نقش سازنده ی آثار ادبی را در پدیدارشدن سبک، لحن و ساختار خاص آثارش نادیده می گیرد. با توجه به این که کار-وای فیلم سازی است که به ادبیات تمایل دارد، باید اذعان کرد که فیلم های او اقتباس های ادبی در قالب مرچنت-آیوری یا گونه ای از سینما که در آن فیلم ها با آثار ادبی برابری می کنند، به شمار نمی آیند. شیوه ی کاری او شباهت فراوانی به آلن رنه دارد - فیلم سازی که ایده ها و بن مایه های آثار خود را از نویسندگانی هم چون ژان کایرول، آلن روب-گریه، مارگریت دوراس، دیوید مرسر و آلن آیکبرن وام می گرفت و دست نوشته های آنان را به تصاویر ناب سینمایی بدل می کرد.
سبک وابسته به ادبیات کار-وای در سینما با دیالوگ های غنی و شاعرانه ای که متاثر از مطالعه ی عمیق و جدی ادبیات آمریکای لاتین و آثار نویسندگانی مانند مانوئل پوییگ، خولیو کورتاسار، آثار نویسندگان ژاپنی مثل هاروکی موراکامی و نویسندگان هنگ کنگی نظیر جین یونگ و لیو یی چانگ است، متمایز می شود. او هم چنین از آثار نویسندگانی هم چون ریموند چندلر، گابریل گارسیا مارکز و اوسامو دازای نیز بهره گرفته است. اما نویسنده ای که بیش از باقی او را تحت تاثیر قرار داده، بدون شک پوییگ است و حتی پیشنهاد این ایده که کار-وای را پوییگ سینمای هنگ کنگ بنامیم، چندان غیرمنطقی و دور از ذهن نیست؛ او فیلم سازی است صاحب سبک در مباحث بصری و معمولاً به این دلیل مورد توجه قرار می گیرد. او حتی توانسته خود را در بطن سینمای هنگ کنگ که به واسطه ی کنش های مادی و خشن شناخته می شود و هیچ گاه زمان چندانی را صرف تصویرسازی ذهنی و شرح مباحث روان شناختی نکرده، جای دهد. او کوشیده تا نه تنها بر سبک پوییگ تسلط پیدا کند، بلکه کارکرد تک گویی را به عنوان تدبیر و ترفندی برای داستان سرایی و قصه گویی در آثارش به کار گیرد و سبب استحکام و سوق دادن ماهیت اپیزودیک سینمای خود به سوی قلمرویی شاعرانه و روانشناسانه شود؛ این در حالی است که او و آثارش معمولاً با شخصیت های پیچیده، تصویرسازی های ماهرانه که غالباً متشکل از مجموعه ای وسیع از رنگ هاست و نهایتاً منجر به خلق حماسه ای حیرت انگیز در مقابل دیدگان تماشاگران می شود، به یاد آورده می شوند.
ویژگی های ادبی منحصربه فرد و طراحی باشکوه ساختمان آثار کار-وای، تاثیر تاریخی مهمی بر سینمای هنگ کنگ گذاشته است. باید اذعان کرد که رابطه ی او و سینمای هنگ کنگ هیچ گاه مداوم و پیوسته نبوده است؛ از یک سو، سرآمد و نمونه ای قابل ذکر میان فیلم سازان هنگ کنگی به شمار می آید و از سوی دیگر، هنرمندی است مستقل که تا حد ممکن با سیستم مبارزه کرده است. این موضوع هم چنین در ارتباطی تنگاتنگ با نوع نگاه او به تاریخ و سینمای هنگ کنگ در گذر زمان و زیر بار سنگین یادبودها و خاطره هاست. هم چون راویِ در جست و جوی زمان از دست رفته ی مارسل پروست، کار-وای در تکاپو برای دگرگون کردن ماهیت خاطره ها و بدل کردن آن ها به جوهره ی زندگی و در گام بعدی به تصویر کشیدن شان در قالبی سینمایی است. مرور آثارش، تماشاگر را به این باور نزدیک می کند که سینه فیلی تمام عیار پشت دوربین ایستاده و با رجوع به بخشی از یادبودهای سینمای هنگ کنگ در سال های دور، مشغول خلق آثاری است که همان قدر که به تصاویر آشنای تماشاگر از سینمای هنگ کنگ نزدیک است، در فاصله ای بعید از آن نیز قرار دارد. او حتی در در حال و هوای عشق و روزهای دیوانگی، هنگ کنگ دوران کودکی خود را بازآفرینی می کند. این امر نشان از آن دارد که او نمی تواند خود را از میراث هنگ کنگ جدا سازد.
پیوند کار-وای و هنگ کنگ، او را در زمره ی نسلی از فیلم سازان هنگ کنگی قرار می دهد که سعی در به اشتراک گذاشتن نظریه ای قدیمی درباره ی این کشور به عنوان یک هویت تاریخی دارند. عباس این مبحث را در نظریه ی «فضای از پیش گمشده»۲ مطرح کرده است. ایده ی عباس اشاره به این موضوع دارد که به دلیل موقعیت خاص هنگ کنگ به عنوان شهری مدرن که بین شرق و غرب قرار گرفته، یادبودها و یادگارها همیشه در معرض محوشدن و حتی نابودشدن هستند؛ جغرافیایی که فضای آن از دیدگاه رئالیسم سنتی به سختی قابلیت به تصویر کشیده شدن را دارد، زیرا از مسیری عجیب و غریب گذر کرده و کاملاً دگرگون شده است. عباس، کار-وای را در زمره ی آن دسته از فیلم سازان هنگ کنگی قرار می دهد که آثارشان سعی در بازآفرینی فرهنگ و یادگارهای این سرزمین دارند و تاکید دارد که او به عنوان یکی از هنرمندان جنبش پاپ آرت و در واکنش به یک میل مهارناشدنی، همیشه سعی در خلق دوباره ی هنگ کنگ سال های دور، به سبک و سیاق خویش و با حساسیتی مثال زدنی، داشته است.
سبک فیلم سازی ویژه ی کار-وای گاه راه را برای خوانش های سهل انگارانه بازمی کند و باید اذعان کرد که منتقدانش معمولاً او را به سطحی نگری و ساخت فیلم های بی ارزش متهم می کنند و کار-وای نیز پیوسته به این موضوع دامن زده و این تفکر را با بزرگ کردن تصویرش به عنوان هنرمندی پرآوازه در رسانه ها تقویت کرده است؛ اما آثار او به کالبد کلیتی که برگرفته از ریشه های فرهنگی عمیق سینمای هنگ کنگ است و از فیلتر ذهنی فیلم ساز عبور کرده، نظم و ترتیب می دهد. او به همان اندازه که در رسانه ها فردی شناخته شده به شمار می آید، در دنیای دانشگاهی نیز پرآوازه است؛ فیلم هایش در سرتاسر جهان در دوره های آموزشی مورد بحث و تبادل نظر قرار می گیرند. دانشجویان، او را به عنوان سوژه ای جذاب و محبوب برای پایان نامه ها و مقالات شان انتخاب می کنند و مطالب تحلیلی بسیاری بر آثارش در مجله های معتبر، نشریه های دانشگاهی و مجموعه های ادبی به چاپ رسیده است که نه تنها نشان از ظهور هنرمندی مهم در سینمای امروز جهان دارد، بلکه نشان از استعدادی نادر در صنعت سینمای آسیای شرقی است. او تنها فیلم سازی است که شجاعانه در برابر جریان غالب ایستادگی کرده و هیچ هراسی از پیامدهای آن به خود راه نداده است. بیش تر فیلم سازان هنگ کنگی فیلم های ارزان و کم هزینه می سازند، اما او میلیون ها دلار صرف ساخت هر یک از فیلم های خود می کند و زمان دلخواه برای ساخت آثارش را در اختیار دارد. تنها یک فیلم در تاریخ سینمای هنگ کنگ از لحاظ طول زمان ساخت با فیلم های او برابری می کند: نشانی از ذنِ (۷۲-۱۹۶۸)کینگ هو. اما شاید بتوان مدت زمان طولانی تولید آثارش را سبک و گونه ای از فیلم سازی در نظر گرفت که از مدت ها پیش تا به حال در کارنامه ی بسیاری از فیلم سازان نامدار دیده شده است: حرصِ (۱۹۲۵) اریک فون اشتروهایم، اتللو (۱۹۵۲) و دن کیشوتِ (۱۹۵۷) ارسن ولز، همین طور اسلوب دقیق و راه و روش سختگیرانه ی ترنس مَلیک، مارتین اسکورسیزی، مایکل پاول و دیوید لین.
فیلم های کار-وای با سینمای آوانگارد و سبک فیلم سازی او با جنبشی که از فیلتری ویژه گذشته است، ارتباط دارد. قریحه ی او آشکارا به نوعی پراکنده گزینی و التقاط گرایی و عدم تجانس پیوند خورده که نه تنها شرق و غرب، پدیده های بومی و جهانی، سینما و ادبیات را باهم تلفیق کرده، بلکه زنجیره ی گسترده ای از سبک ها و سنت های سینمایی را با نگاهی به قواعد مرسوم و قراردادهای قدیمی و ژانرها به هم متصل ساخته است.
در نهایت آن چه انکارناپذیر می نماید این نکته است که کار-وای نمونه ای شاخص و یگانه در صنعت سینمای هنگ کنگ [و در میان فیلم سازان هنگ کنگی] محسوب می شود که علی رغم سرزنش ها و اتهامات وارده از سوی سیستم بابت ناسازگاری شیوه ی وسواس گونه و هم چنین ویژگی های خاص سینمای او با جریان اصلی و با وجود پافشاری او برای حرکت در خلاف جهت معمول، هم چنان در یک هم نشینی مسالمت آمیز به همکاری با یکدیگر ادامه می دهند.
منبع:
Senses of Cinema, 2004.
پی نوشت ها:
۱- نگارنده بعدها این مقاله را تکمیل نمود و در مقدمه ی کتاب زیر از آن استفاده کرد: - م
Wong Kar-Wai: Auteur of Time, Stephen Teo, British Film Institute (BFI), 2005.
۲- نگاه کنید به: «زیبایی شناسی فرهنگ در سینمای ونگ کار-وای»، نوشته ی اکبر عباس در همین کتاب. – م



زیبایی شناسی آثار ونگ کار-وای وابسته به زمان و مکانی است که فیلم های او در آن ساخته می شوند. آمیزش داوم پیکره های فرهنگی و بهره گیری از تصاویر فانی بازنمودی از هویت فردی گمشده، آوارگی و بیگانگی شخصیت ها است. تصاویر پیاپی گذار و گذر قهرمانان کار-وای و عبور و مرور وسایل نقلیه و نشانه های دیداری–شنیداری دگرگونی ها، یاری رسانی برای بازتعریف فضای فرهنگی هنگ کنگ هستند. بهره جویی از تصاویر ناپایا نیز انعکاس فردیت و هویت تغییر و تحول یافته ی هنگ کنگ کمک می رساند.

اکبر عباس

نظرات کاربران درباره کتاب ونگ کار