کتاب رمان بامداد خمار اثر فتانه حاج جوادی پروین نشر انتشارات البرز

کتاب بامداد خمار رمانی عاشقانه و معروف از فتانه حاج‌ جوادی پروین است که توسط انتشارات البرز به صورت کتاب الکترونیکی منتشر شده است. همچنین نسخه‌ی صوتی این رمان با گویندگی روان و دلنشینِ شیما درخشش و از سوی نشر آوانامه عرضه شده و برای علاقه‌مندان به کتاب صوتی، گزینه‌ی مناسبی به شمار می‌آید.

این رمان صرفا به روایتِ یک داستانِ عاشقانه و کلیشه‌ای نمی‌پردازد، بلکه خواننده را با پیامدِ تصمیم‌ها و طرز فکر شخصیت‌های داستان همراه می‌کند و تاکید دارد که نتایج برخی انتخاب‌های انسان در زندگی، زمانی اثر واقعی خود را نشان‌ می‌دهند که هیجان و ذوق اولیه از بین برود. 

عنوان کتاب بامداد خمار نیز به همین وضعیت اشاره دارد؛ حالتی که پس از گرفتن یک تصمیمِ هیجانی رخ می‌دهد، زمانیکه شور و هیجان اولیه فروکش می‌کند و صبح، انسان با نتیجه‌ی انتخاب‌های خود و واقعیت‌ها، روبه‌رو می‌شود.

خلاصه کتاب بامداد خمار | فتانه حاج‌ جوادی پروین

رمان بامداد خمار از زبان زنی روایت می‌شود که می‌خواهد تجربیاتش را برای نسل بعدی تعریف کند. محبوبه، در سال‌های پایانی زندگی خود، روبه‌روی برادرزاده‌اش سودابه می‌نشیند و تصمیم می‌گیرد از گذشته‌اش برای او بگوید. نه برای خودنمایی یا مظلوم‌نمایی؛ برای این‌که سودابه، پیش از انجام یک ازدواج کاملا احساسی، تصویر کامل‌تری از عواقبِ انتخابش داشته باشد.

هسته‌ی اصلی داستان، درباره‌ی عشق و ازدواجی است که با اختلاف طبقاتی و تفاوت فرهنگی گره می‌خورد. 

محبوبه، دختر یک خانواده‌ی فرهیخته و آبرومند است؛ خواستگاران زیادی دارد ولی عاشق رحیم می‌شود؛ شاگرد یک مغازه‌ی نجاری که زندگی‌اش زمین تا آسمان با محبوبه فرق دارد. 

در ظاهر، مسیر داستان به صورت عشق، مخالفت، پافشاری، ازدواج بوده و برای خواننده، روشن و قابل حدس است. با این حال، چیزی که کتاب بامداد خمار را خواندنی و جذاب می‌کند، توجه و تمرکز بر روی جزئیات رفتاری شخصیت‌ها در مواجهه با تصمیم محبوبه است. واکنش خانواده به عشق و انتخاب محبوبه، فقط یک نه ساده نیست؛ از نگاه‌های سنگین شروع می‌شود، با حرف‌های طعنه‌دار، ادامه پیدا می‌کند و در نهایت، پشتوانه‌های او یکی‌یکی کم می‌شوند. 

محبوبه وارد یک زندگی مشترک می‌شود که در آن، عشق مجبور است با فقر، تفاوت فرهنگی، توقع‌های بیجا، دست‌وپنجه نرم کند.

محبوبه می‌خواهد خودش تصمیم بگیرد، نه اینکه انتخاب دیگران را تایید کند و به آن تن بدهد اما خانواده‌اش با زبانی آمیخته به تهدید، ترس از آینده با او حرف می‌زنند. رمان بامداد خمار این کشمکش‌ها را در قالب موقعیت‌های واقعی و قابل لمس زندگی مانند تصمیم‌های کوچک روزمره، در برخوردهای به‌ظاهر ساده اما اثر گذار برای خواننده به شکل جذابی روایت می‌کند. در واقع نویسنده با ارائه جزئیات رفتاری و گفت‌وگوهای خانوادگی، فضای خانه و نگاه نسل قدیم را به یک عشق آتشین نشان می‌دهد. خلاصه کتاب بامداد خمار این است که چگونه یک تصمیم روی مسیر زندگی، رابطه‌ها و حتی تصویر ذهنی یک فرد از خودش، اثر می‌گذارد. 

البته مضمون رمان بامداد خمار، برای ذهن یک خواننده‌ی ایرانی ناآشنا نیست. چرا که به تقابل میان خواستِ فردی و فشارِ خانواده می‌پردازد. جایی که عشق صرفا یک احساس نیست، بلکه تصمیمی است که هزینه‌های اجتماعی و خانوادگیِ زیادی به دنبال دارد. داستان در فضای تهران قدیم و حوالی سال‌های آغازین حکومت رضاشاه روایت می‌شود؛ دوره‌ای که هم جامعه در حال تغییر است و هم سنت‌های دیرینه در زندگی افراد، محکم و پابرجا هستند.  محبوبه سرگذشت خودش را برای سودابه تعریف می‌کند تا او بفهمد عشق کافیست یا نه و اگر کافی نیست، چه چیزهایی باید کنار عشق وجود داشته باشد تا یک زندگی دوام بیاورد.

آیا کتاب بامداد خمار اقتباس سینمایی یا سریال دارد؟

سریال بامداد خمار به کارگردانی نرگس آبیار از مهرماه سال ۱۴۰۴ در پلتفرم شیدا پخش می‌شود و به‌عنوان اقتباسی از همین رمان معرفی شده است.

معرفی نویسنده‌ی کتاب: فتانه حاج‌ جوادی

فتانه حاج‌ سید جوادی که با نام ادبی پروین هم شناخته می‌شود، متولد سال ۱۳۲۴ و شهر کازرون است. او کودکی و نوجوانی خود را در شمیرانِ تهران گذرانده و بعد از ازدواج به اصفهان رفت. پدرش روزنامه‌نگار و منتقد ادبی بود و همین فضا باعث شد که او با ادبیات داستانی و نقد آثار ادبی آشنا شود. البته حاج‌ جوادی در رشته‌ی زبان و ادبیات انگلیسی تحصیل کرده و سال‌ها به تدریس در این رشته پرداخته است. مسیر حرفه‌ای او نخست با ترجمه آغاز شد و سپس به داستان‌نویسی رسید. با انتشار رمان بامداد خمار در سال ۱۳۷۴، نام او بر سر زبان‌ها افتاد و به اوج شهرت رسید. رمانی که تا امروز بارها تجدید چاپ شده (بیش از ۸۵ نوبت) و به چند زبان نیز ترجمه شده است. 

کتاب بامداد خمار علاوه بر استقبال گسترده مخاطبان، عنوان بهترین رمان عاشقانه دهه ۷۰ را نیز از سوی مجله زن روز دریافت کرد؛ جایزه‌ای که به ماندگاری و دیده‌شدن بیشتر این رمان در فضای ادبی آن دوره کمک کرد. سبک نوشتاری فتانه حاج‌سیدجوادی بر ساده‌نویسیِ هدفمند و در عین حال روان، استوار است و داستان را طوری جذاب پیش می‌برد که خواننده بتواند آن را با علاقه و بدون سردرگمی آن را دنبال کند. در کنار رمان بامداد خمار، از دیگر آثار شناخته‌شده‌ی او می‌توان به کتاب در خلوت خواب نیز اشاره کرد و که در فیدیبو نسخه‌ی صوتی‌اش موجود است.

این رمان در خارج از کشور نیز مخاطبان زیادی دارد. سوزان باغستانی این رمان را به زبان آلمانی ترجمه کرده و چندین بار و با تیراژی در حدود ۱۰ هزار نسخه، تجدید چاپ شده است. علاوه بر این، آنا والزن در سال ۱۳۹۶ ترجمه‌ی این اثر را به زبان ایتالیایی منتشر کرد و عنوان انتخاب سودابه را برای آن برگزید. البته ترجمه و انتشار این رمان به زبان‌های کردی و یونانی نیز صورت گرفته است.

ماجرای معروف درباره‌ی کتاب بامداد خمار

بعد از انتشار رمان بامداد خمار، رمانی دیگر با عنوان شب سراب منتشر شد که ماجرا را از زاویه‌ی دید شخصیت مرد یعنی رحیم، روایت می‌کرد. این اتفاق، بحث‌های زیادی ایجاد کرد و در نهایت کار به شکایت حقوقی هم کشید.

چرا باید کتاب بامداد خمار را بشنویم یا بخوانیم؟

بامداد خمار هنوز هم برای مخاطبان امروزی خواندنی و شنیدنی است و به دلایلی که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌شود، پیشنهاد می‌شود حتما این رمان را در لیست کتاب‌های مورد مطالعه‌ی خود، قرار دهید:

۱. تمرکز بر پیامدِ انتخاب، نه صرفا آغازِ عشق

بسیاری از رمان‌های عاشقانه روی آغازِ عشق و وصال تکیه دارند، ولی رمان بامداد خمار سراغ بخش واقعی‌ترِ ماجرا می‌رود و تمرکز اصلی روی مرحله‌ی پس از وصال و آغاز زندگی مشترک است. این رمان نشان می‌دهد زندگی مشترک با اختلافِ طبقه و تفاوتِ فرهنگ و تربیت، با چه فشارها و سوءتفاهم‌هایی روبه‌رو می‌شود؟ یا وقتی پای خانواده‌ها، نگاه جامعه، تفاوت‌های تربیتی و فاصله‌ی طبقاتی و فرهنگی به میان بیاید، چه چیزهایی در رابطه تغییر می‌کند؟

۲. مطابقت با تجربه‌های واقعی و زندگی روزمره 

حتی اگر با انتخاب محبوبه و طرز فکرش موافق نباشید، باز هم به‌سختی می‌توانید بی‌اعتنا از کنار قصه‌ی او رد شوید. چرا که موقعیت‌ها و شخصیت‌های داستان از جنس زندگیِ واقعی‌اند. مخالفت خانواده، دل‌سوزی‌، قضاوت‌، فقر و اختلاف طبقاتی، صرفا عناصر و مفاهیم داستانی نبوده و واقعیت‌هایی‌ هستند که بسیاری از افراد، کم‌وبیش آن‌ها را تجربه کرده‌اند یا در اطرافیان خود دیده‌اند.

۳. روایتِ اعتراف‌گونه و بی حاشیه‌

محبوبه سرگذشت خود را برای سودابه روایت می‌کند و هم‌زمان سعی دارد از تصمیم‌هایش دفاع کند اما گاهی هم خودش را نقد می‌کند. همین باعث می‌شود خواننده به‌جای داوری شتاب‌زده، قدم‌به‌قدم همراهش شود و او را صرفا یک قهرمانِ مصمم و یا یک قربانیِ مطلقِ شرایط نبیند.

۴. یک رابطه‌ی عاشقانه در بستر جامعه و فرهنگ

در کتاب بامداد خمار، یک مفهوم و پرسش به صورت پیوسته تکرار می‌شود. انسان تا کجا حق دارد برای زندگیِ خود تصمیم بگیرد و تا چه اندازه باید مسئولیت و هزینه‌ی انتخابش را بپذیرد؟ همین سوال است که بامداد خمار را از یک رمان صرفا احساسی و عاشقانه فراتر می‌برد و به آن بُعدی اجتماعی می‌بخشد.

مطالعه‌ و خرید کتاب بامداد خمار به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

• اگر از علاقه‌مندان به مطالعه‌ی رمان‌های عاشقانه‌ی ایرانی هستید و دوست دارید موضوع‌ِ رمان، شامل مفاهیم مربوط به خانواده و جامعه هم باشد.
• به داستان‌هایی علاقه دارید که در آن‌ها اختلاف طبقاتی در حد یک شعار باقی نمی‌ماند و اثر آن را به‌صورت عینی در رفتار، قضاوت‌ها، زبان و تصمیم‌های شخصیت‌ها مشاهده می‌شود.
• افرادی که از داستان‌هایی با محوریت اختلاف طبقاتی، تفاوت فرهنگی، فشار خانواده رو تصمیمات مهم زندگی، خوششان می‌آید.
• مخاطبانی که دوست دارند یک روایت اول‌شخص را مثل خاطره بشنوند و با ذهن و دیدگاه راوی داستان، جلو بروند.
• افرادی که قصد دارند پیش از تماشای سریال یا پس از آن به سراغ متن اصلی رمان بروند و با جزئیات بیشتری داستان را دنبال کنند.

بخشی از کتاب بامداد خمار

عنوان بامداد خمار از بیتی از اشعار سعدی گرفته شده و همین بیت، حال‌ و هوای کلی رمان را به خوبی توصیف می‌کند: 

به راحت نفسی، رنج پایدار مجوی / شب شراب نیرزد به بامداد خمار

زندگی واقعی چهره نشان می‌داد. زندگی فقط آواز قمر نبود. حافظ نبود. لیلی و مجنون نبود. کاغذ پراکنی از سر دیوار نبود. دیگر نگاه‌های دزدانه و عاشقانه و آه‌های جگرسوز نبود. این هم بود. نان و گوشت و آب هم بود. عرق ریختن و نان درآوردن. جان‌کندن و خانه‌داری کردن. شستن، پختن، روفتن.

می‌گفتم درستش می‌کنم، ولی نشد. نمی‌دانستم که ذاتِ مرد، تغییر پذیر نیست. نمی‌دانستم اگر خوب باشد، همیشه خوب می‌ماند و اگر بد باشد، تربیت نااهل را چون گِردَکان بر گنبد است.

خرید کتاب بامداد خمار

اگر کنجکاو و مشتاق هستید که کتاب بامداد خمار را مطالعه کنید، می‌توانید نسخه‌ی صوتی و متنی آن را به‌سادگی از سایت فیدیبو تهیه کنید. با خرید کتاب بامداد خمار، دسترسی شما به آن دائمی بوده و کتاب مستقیما به کتابخانه‌ی شخصی‌تان اضافه می‌شود تا هر وقت خواستید، مطالعه یا شنیدن آن را ادامه دهید.

اگر کتاب بامداد خمار را دوست داشتید، مطالعه‌ی آثار زیر نیز پیشنهاد می‌شود:

کتاب یک عاشقانه‌ی آرام نوشته‌ی نادر ابراهیمی - ناشر: انتشارات امیرکبیر

کتاب دالان بهشت نوشته‌ی نازی صفوی - ناشر: گروه انتشاراتی ققنوس

کتاب عشق در سال‌های مشروطه نوشته‌ی مهناز جواد جواهری - ناشر: انتشارات البرز