کتاب منابع نفت اثر سارا‌ ذبیحی نشر رهاد

«تعیین قیمت نفت خام » مبحثی است که در سراسر قرن بیستم، شرکت ها و دولت های تولیدکننده و مصرف کننده نفت با آن دست به گریبان بودند. در طول یکصد سال گذشته، سیاست ها، تعاملات و معادلات بسیاری در این خصوص طراحی و به اجرا گذاشته شده است؛ اما آنچه که هنوز پیچیده به نظر می رسد، آن است که طی چه فرآیندی این مهم، یعنی تعیین قیمت نفت امکان محاسبه می یابد و اساسا بازیگران و عوامل این تعیین کدامند؟ آنچه که روشن به نظر می رسد، سرآغاز ایجاد کارتل های بزرگ نفتی قراردادی بود که در سال 1920 بین شرکت «رویال داچ شل » و «استاندارد اویل » به امضا رسید. این قرارداد با عنوان > As is Agreement < مبنایی شد برای تعاملات پیچیده در مبادلات تجاری طلای سیاه و متعاقب آن، هفت خواهران پس از جنگ جهانی دوم، کنترل بالادست و پایین دست صنعت نفت را در اختیار خود گرفته و برگ تازه ای را در «تعیین قیمت نفت » ورق زدند. اما این پایان ماجرا نبود؛ چراکه موج ملی شد ن صنعت نفت در کشورهای خاورمیانه و آمریکای مرکزی، به یک باره منافع شرکت های بزرگ نفتی را که منابع و تجارت نفت را در اختیار داشتند، به مخاطره انداخت. حال کشورهای تولیدکننده نفت به چنان بلوغی رسیده بودند که دیگر به «حق العمل » دریافتی به ازای هر بشکه رضایت نداده و منافع بیشتری را از منابع خدادادی خود طلب کردند.