کتاب فراغه در حاشیه تاریخ اثر مسعود خاکپور نشر بید

"انسانها تاریخ خویش را می‌سازند، ولی نه آنگونه که دلخواه شان است و نه تحت شرایطی که خود بر میگزینند، بلکه در شرایطی که مستقیم با آن روبرویند و از گذشته به آنها رسیده است، آنها اینگونه تاریخشان را می‌سازند. نمی‌توان کامل از گذشته جدا شد، ولی میتوان با شناخت گذشته انسجام و پیوستگی درونی آن را دریافت و بر آن پایه، اکنون را تغیر داد و گام به آینده گذاشت" متفکر آلمانی تاریخ را باید شناخت، از زیروبم وفراز و فرود و پیچیدگیهایش آموخت، بدون آنکه به گذشته آویزان شد.