کتاب خودشیفتگی و ملالت‌هایش اثر گلن اُ گابارد نشر کتاب ارجمند

کتاب خودشیفتگی و ملالت‌هایش نوشته‌ی گلن اُ. گابارد و هالی کریسپ، اثری تخصصی در حوزه‌ی روان‌درمانی و اختلال‌های شخصیت است که معضلات تشخیص و راهبردهای درمان در مواجهه با بیماران خودشیفته را بررسی می‌کند. نویسندگان با تکیه بر تجربه‌های بالینی خود نشان می‌دهند که خودشیفتگی پدیده‌ای یک‌شکل و ثابت نیست و درمانگر باید روش کارش را با وضعیت روانی، الگوی ارتباطی و نیازهای هر بیمار هماهنگ کند. ترجمه‌ی فارسی کتاب را اسماعیل نوری انجام داده و نشر کتاب ارجمند آن را منتشر کرده. عنوان فرعی اثر، «معضلات تشخیص و راهبردهای درمان در مواجهه با بیماران خودشیفته» است.

خلاصه کتاب خودشیفتگی و ملالت‌هایش

خودشیفتگی همیشه به صورت خودبزرگ‌بینی آشکار، میل به جلب توجه یا نمایش برتری ظاهر نمی‌شود. برخی بیماران ممکن است در پس ظاهری مطمئن، با شرم، احساس پوچی، حساسیت شدید به انتقاد و ترس از بی‌اهمیت‌بودن درگیر باشند. وضعیت آن‌ها نیز الزاماً ثابت نمی‌ماند؛ فردی که در یک موقعیت برتری‌طلب و بی‌اعتنا به نظر می‌رسد، ممکن است در موقعیتی دیگر شکننده، کناره‌گیر یا عمیقاً تحقیرشده باشد. گابارد و کریسپ از همین پیچیدگی آغاز می‌کنند و خودشیفتگی را طیفی از شکل‌های سالم تا وضعیت‌های آسیب‌شناختی می‌دانند.

کتاب در بخش نخست به دشواری‌های تشخیص می‌پردازد. نویسندگان ضمن بررسی بافت فرهنگی خودشیفتگی، نشان می‌دهند که سیاست، شهرت و شبکه‌های اجتماعی چگونه می‌توانند بعضی نمودهای خودشیفته‌وار را تقویت یا عادی‌سازی کنند. سپس شیوه‌های مختلف ارتباط برقرارکردن بیماران را بررسی می‌کنند؛ زیرا تشخیص تنها با شمردن چند نشانه رفتاری کامل نمی‌شود و درمانگر باید به نحوه‌ی شکل‌گیری رابطه، تنظیم عزت‌نفس و واکنش بیمار به نزدیکی، ناکامی و انتقاد نیز توجه کند.

بخش دوم کتاب بر فرایند درمان متمرکز است: از آغاز درمان و ایجاد رابطه‌ی درمانی تا انتقال، انتقال متقابل، انتخاب مداخله‌ی متناسب و پایان‌دادن به درمان. احساس استحقاق، حسادت، فاصله‌گرفتن از درمان و واکنش‌های هیجانی درمانگر از جمله دشواری‌های مشخصی هستند که نویسندگان درباره‌شان بحث می‌کنند. راه‌حل اصلی آنان تحمیل یک دستورالعمل واحد نیست؛ درمان باید بر اساس سازمان روانی و ظرفیت هر بیمار تنظیم شود. به همین دلیل، بحث کتاب به روان‌کاوی کلاسیک محدود نمی‌ماند و روان‌درمانی‌های کم‌فشرده‌تر و موقعیت‌های درمانی گوناگون را نیز در بر می‌گیرد.

معرفی نویسندگان کتاب خودشیفتگی و ملالت‌هایش

گلن اُ. گابارد روان‌پزشک، روان‌کاو و از چهره‌های شناخته‌شده‌ی روان‌درمانی روان‌پویشی است. بخش مهمی از نوشته‌های او به این پرسش اختصاص دارد که مفاهیم روان‌کاوانه چگونه می‌توانند در مواجهه با مسائل واقعی اتاق درمان به کار بیایند. پرداختن به رابطه‌ی درمانی، انتقال و انتقال متقابل و وضعیت‌هایی که درمانگر را از نظر هیجانی درگیر می‌کنند، از محورهای مهم کار حرفه‌ای اوست.

گابارد هنگام نوشتن درباره‌ی اختلال‌های شخصیت، تنها به تعریف‌های تشخیصی بسنده نمی‌کند. توجه او بیشتر معطوف به فرایند درمان و اتفاق‌هایی است که میان بیمار و درمانگر رخ می‌دهد. این رویکرد در کتاب حاضر نیز دیده می‌شود: واکنش درمانگر به تحقیر، فاصله‌گیری، استحقاق‌طلبی یا بی‌اعتنایی بیمار، نه مزاحمتی بیرون از درمان، بلکه بخشی از اطلاعات بالینی مهم تلقی می‌شود.

هالی کریسپ نیز روان‌پزشک و روان‌کاوی است که در زمینه‌ی روان‌درمانی فعالیت می‌کند. همراهی او با گابارد به کتاب امکان داده است تا میان نظریه‌های روان‌کاوانه، پژوهش‌های مربوط به اختلال شخصیت خودشیفته و تجربه‌های عملی درمان پیوند برقرار کند. هر دو نویسنده با کالج پزشکی بیلور و مرکز مطالعات روان‌کاوی هیوستون همکاری داشته‌اند و تجربه‌ی درمان، آموزش و نظارت بالینی آنان، زبان کتاب را به مسائل واقعی کار حرفه‌ای نزدیک کرده است.

چرا باید کتاب خودشیفتگی و ملالت‌هایش را بخوانیم؟

امتیاز مهم کتاب در پرهیز از تصویر ساده و یک‌بعدی فرد خودشیفته است. در برخی نوشته‌های عمومی، خودشیفتگی به برچسبی برای توصیف هر فرد خودخواه یا دشوار تبدیل می‌شود؛ اما گابارد و کریسپ نشان می‌دهند که تشخیص بالینی مستلزم شناخت ساختار شخصیت، آسیب‌پذیری‌های پنهان، شیوه‌ی تنظیم عزت‌نفس و الگوهای رابطه‌ای بیمار است. چنین نگاهی احتمال قضاوت شتاب‌زده را کمتر می‌کند و به فهم دقیق‌تر مسئله می‌انجامد.

ساختار کتاب نیز متناسب با مسیر واقعی درمان تنظیم شده است. خواننده ابتدا با معضل تشخیص و تنوع جلوه‌های خودشیفتگی روبه‌رو می‌شود و سپس مراحل مختلف درمان، از نخستین ملاقات‌ها تا جدایی پایانی، را دنبال می‌کند. پرداختن هم‌زمان به دنیای درونی بیمار و واکنش‌های درمانگر، اثر را به منبعی کاربردی برای اندیشیدن درباره‌ی رابطه‌ی درمانی تبدیل کرده است. بااین‌حال، اصطلاحات تخصصی و جهت‌گیری بالینی آن باعث می‌شود کتاب بیش از یک راهنمای عمومی خودیاری، متنی حرفه‌ای یا آموزشی باشد.

کتاب خودشیفتگی و ملالت‌هایش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب بیش از همه برای روان‌پزشکان، روان‌شناسان بالینی، روان‌درمانگران و مشاورانی مناسب است که با اختلال‌های شخصیت یا الگوهای خودشیفته‌وار سروکار دارند. دانشجویان روان‌شناسی، روان‌پزشکی و مشاوره نیز می‌توانند از آن برای شناخت فاصله‌ی میان معیارهای تشخیصی و پیچیدگی‌های رابطه‌ی درمانی استفاده کنند.

خوانندگان علاقه‌مند به روان‌کاوی و روان‌درمانی روان‌پویشی نیز مخاطبان مناسبی برای این اثر هستند، به‌ویژه اگر بخواهند با نقش انتقال و انتقال متقابل در درمان آشنا شوند. برای کسی که صرفاً در پی چند توصیه‌ی سریع برای برخورد با یک فرد دشوار است، زبان تخصصی و تمرکز درمان‌محور کتاب احتمالاً بیش از نیاز خواهد بود.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب خودشیفتگی و ملالت‌هایش

اختلال خودشیفتگی — پریوش نریمانی — انتشارات آوای نور

اختلال شخصیت خودشیفته — لیدا پورغفاری و سعید مهرجو — نشر پرتا قلم

۵ روش برخورد با افراد خودشیفته — نازنین آذرسا — نشر آذرسا