کتاب سایه‌روشن‌های بازار هند اثر مهدی‌ نجات‌نیا نشر شرکت چاپ و نشر بازرگانی

بانکداری در هندوستان در اوایل قرن هجدهم ریشه گرفت، و در سال ۱۷۸۶ بانک ملت هندوستان تأسیس گردید. امروزه بازار پول هند به بخش‌های زیر تقسیم می‌شود: بخش‌های سازمان‌دهی شده شامل بانک‌های تجاری خصوصی، (دولتی و خارجی) و بانک‌های تعاونی که کلاً از آن‌ها به‌عنوان «بانک‌های تعیین شده» یاد می‌شود و بخش‌های سازمان‌دهی نشده (شامل بانکداری بومی شخصی خانوادگی یا وام‌دهنده و شرکت‌های مالی غیربانکی) (NBFCs). بخش‌های سازمان‌دهی‌نشده و اعتبارات خرد هنوز هم در مناطق روستایی و حومه شهرها بر بانک‌های سنتی ارجحیت دارند، خصوصاً در مورد اهداف غیرتولیدی مانند وام‌های کوتاه‌مدت. ارزش کل دارایی صنعت بانکداری در هند ۲۷۰ میلیارد دلار است و براساس گزارشIBEF، کل سپرده‌ها ۲۲۰ میلیارد دلار است. به‌طور کلی مجموعه بانک‌های هند شامل ۱۲ بانک عمومی، ۲۲ بانک خصوصی، ۴۴ بانک خارجی، ۴۳ بانک مناطق روستایی و ۹۷۴۸۴ بانک تعاونی است، ضمن اینکه شمار متعددی از مؤسسات اعتباری، مالی و تعاونی نیز مشغول به کار هستند. بانک‌های دولتی سهمی کمتر از ۸۰ درصد بازار و بانک‌های خصوصی، مابقی را در اختیار دارند. بانک‌های دولتی با نسبت تسهیلات نکول شده بالا و کمبود ذخیره، دست به گریبان هستند، اما این خطر با حمایت دولت کاهش می‌یابد. بخش بانکداری خصوصی از سلامت بهتری برخوردار است و از زمان آزادسازی در اوایل دهه ۱۹۹۰، بازار را هدایت کرده است. هرچند متأثر از معرفی طرح‌ها، فناوری‌های مرتبط و ارائه خدمات اینترنتی در عرصه‌های مالی و اقتصادی و همچنین اتخاذ سیاست‌های مختلف، آگاهی و پویایی اقتصاد هند، میزان سرمایه‌گذاری مردم در بخش‌های بانکی و بازار سهام این کشور به تدریج در حال افزایش است، اما همچنان اکثریت مردم این کشور مایل به استفاده از پول نقد برای تبادلات تجاری و مالی هستند.

بانکداری الکترونیک در هندوستان

در هند و در اوایل دهه ۱۹۸۰ گام‌هایی در زمینه استفاده از رایانه به‌منظور مکانیزه کردن بانک‌ها برداشته شد، به‌طوری که از طریق رشد شعب و دسترسی آسان به رایانه‌های خانگی امکان ارائه خدمات به مشتریان فراهم گردید. در سال ۱۹۸۸ در مورد طرح جامع رایانه‌ای کردن بانک‌ها و توسعه اتوماسیون در سایر بخش‌های بانکی مانند انتقال الکترونیکی منابع، سوئیفت و ماشین تحویلداری خودکار و سایر موارد آن تصمیم‌گیری شد. پایین بودن نرخ سواد، جمعیت شهری، درآمد ناخالص ملی، محدودیت خطوط تلفن و وسایل ارتباط جمعی از موانع گسترش بانکداری الکترونیک در هند محسوب می‌شود، درحالی‌که به‌نظر می‌رسد سطح فقر و جمعیت زیاد بیش از سایر عوامل مؤثر باشد. افزایش فناوری در زمینه نرم‌افزارهای مبتنی بر وب و به‌کارگیری ماشین‌های خودپرداز (ATM)، همچنین فقدان زیرساخت‌های مناسب و قوی، به‌ویژه خطوط مخابرات و عدم گسترش رایانه‌های شخصی در خانه از جمله موانع و محدودیت‌های مهم در توسعه بانکداری الکترونیک هند به‌شمار می‌روند. اکنون بانک‌های هند در فناوری‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند تا به‌وسیله کانال‌های دیجیتال مختلف مانند دستگاه‌های خودپرداز، کیوسک‌ها، پورتال‌های آنلاین و اپلیکیشن‌های موبایل به مشتریان دسترسی یابند، و با ارائه خدماتی مانند بانکداری از راه دور، بانکداری بدون شعبه، حساب‌های demit empowered-client مشتری، بانکداری مجازی و غیره اکنون وارد بازی شده‌اند. این بنیان‌های دیجیتال هر روز حجم و تعداد بیشتری از نقل و انتقال روزانه را به خود اختصاص می‌دهند. این در حالی است که بیش از نصف جمعیت ۱.۲ میلیارد نفری هند هنوز از سیستم بانکداری سنتی استفاده می‌کنند.