کتاب حقوق تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی جلد 4 اثر حمیدرضا نیکبخت نشر شرکت چاپ و نشر بازرگانی

سرمایه‌گذاری بین‌المللی که برای هر کشور جنبه سرمایه‌گذاری خارجی دارد، بدان معناست که سرمایه‌دارانی که یا خودشان یا سرمایه آن‌ها نسبت به یک کشور، خارجی محسوب می‌شوند، سرمایه خود را در آن کشور یا کشورهای دیگر به کار می‌گیرند. این سرمایه‌گذاری برای صاحب سرمایه با انتظار سود آوری و برای کشور میزبان با انتظار شکوفایی اقتصادی و کمک به توسعه، ترقی و پیشرفت آن انجام می‌شود. بنابراین، عنوان سرمایه‌گذاری بین‌المللی به گردش سرمایه در سطح جهانی، و موضوع سرمایه‌گذاری خارجی به ورود سرمایه از خارج به داخل یک کشور دلالت دارد. این دو (سرمایه‌گذاری بین‌المللی و خارجی) از جهت قواعد و مقررات و اصول حقوقی اشتراکات فراوانی دارند. در هر دو حوزه هم منابع حقوقی بین‌المللی وجود دارد و هم منابع حقوقی ملی، و در موارد بسیار این دو منبع هم‌افزایی دارند و مکمل یکدیگر هستند و بر سرمایه‌گذاری با منشاء خارجی در کشورها حاکم می‌باشند. بنابراین، حقوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی و حقوق سرمایه‌گذاری خارجی به‌صورت دو عنوان مشابه استفاده می‌شوند. از طرفی این اعتقاد وجود دارد که هر دو عنوان یک جزء از حقوق تجارت بین‌الملل یا حقوق تجارت خارجی کشورها هستند.

به‌طور کلی می‌توان گفت سرمایه‌گذاری یک مفهوم کلی در علم اقتصاد است و بر اقتصاد ملی کشورها تاثیر فراوانی دارد؛ سبب تحریک رشد اقتصادی نیز می‌شود، لذا اهداف توسعه‌ای کشورها در آن نهفته است. عموماً در سرمایه‌گذاری خارجی، تأمین مالی خارجی پروژه‌ها، دسترسی به بازارهای صادراتی جدید و در نتیجه توسعه صادرات و واردات محصول، گسترش سطح رقابت‌ در امور تجاری، مبادله تجربه‌های اقتصادی، انتقال دانش فنی و فناوری‌های جدید، که منتهی به ایجاد امنیت وتوسعه اقتصادی، پیشرفت آبادانی، ایجاد اشتغال گسترده، دستیابی به تخصص و مدیریت روزامد و اصلاح نظام مدیریتی ناکارآمد می‌شوند، وجود دارد.

سرمایه‌گذاری تعاریف گوناگونی دارد. پاسخ به این پرسش که سرمایه‌گذاری در یک کشور چیست و یا چه تعریفی از سرمایه‌گذاری و یا سرمایه و خارجی بودن آن وجود دارد باید در قانون هر کشور یا به عبارت دیگر در قانون حاکم بر آن سرمایه‌گذاری جستجو شود. در یک چشم‌انداز کلی سرمایه‌گذاری عبارت است از گسیل شدن منابع مالی از داخل و خارج از کشور به منابع نیازمند آن کشور، از جمله کسب ‌وکارو تجارت و اکتشاف و تولید. این عمل با انگیزه سودآوری انجام می‌شود تا علاوه بر تاثیرگذاری در رشد و توسعه اقتصاد و تقویت زیربنای اقتصاد ملی کشور خارجی منفعتی هم نصیب سرمایه‌گذار کند. او باید بتواند اصل و فرع سرمایه‌اش را، در صورتی که خارجی باشد، از کشور خارج کند.

سرمایه‌گذاری ابعاد، انواع و صور مختلفی دارد و در یک تقسیم‌بندی کلی، به دو نوع داخلی و خارجی تقسیم می‌شود. سرمایه‌گذاری خارجی هم یا مستقیم است (مانند فراهم نمودن دارایی فیزیکی یا از طریق مشارکت مستقیم در طرح‌ها یا سرمایه شرکت‌ها برای تجارت یا تولید )، یا سرمایه‌گذاری خارجی غیرمستقیم (سود آوری محض مانند سرمایه‌گذاری در سهام از طریق خرید سهام شرکت‌های خارجی در بازار بورس و یا از طریق ترتیبات قراردادی مقرر در قانون). هر دو نوع سرمایه‌گذاری شامل نقدی و غیر نقدی، خرد و کلان ، و اشخاص حقیقی و حقوقی می‌شوند.

روش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی که عموماً توسط موسسات مالی و شرکت‌های بزرگ صورت می‌گیرد یک روش از روش‌های مختلف تأمین مالی خارجی پر کاربرد می‌باشد.