کتاب دیوان خاقانی شروانی اثر خاقانی شروانی نشر انتشارات دانشگاه تهران

خاقانی شروانی (افضل‌الدین بدیل‌بن علی، متوفی ۵۸۱ قمری) از برجسته‌ترین شاعران تاریخ ادبیات فارسی است و دیوان او همواره از متون دشوار، دقیق و محل توجه پژوهشگران، ادیبان و مصححان متون کلاسیک به‌شمار می‌رود. پیچیدگی زبانی، فکری و هنری اشعار خاقانی سبب شده است که دستیابی به متنی معتبر و منقح از دیوان او، یکی از دغدغه‌های دیرینه خاقانی‌پژوهان باشد.

این کتاب با مقدمه و پژوهش دکتر محمدرضا ترکی (دانشیار دانشگاه تهران) و سیدمحسن حسینی وردنجانی (دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد) منتشر شده است. در مقدمه‌ی مفصل اثر، ضمن معرفی و بررسی نسخه ۴۳۹ لالااسماعیل، جایگاه آن در میان دیگر دستنویس‌های دیوان خاقانی تبیین شده و با نسخه‌های معتبر و کهن موجود در کتابخانه‌های ایران و جهان، از جمله نسخه‌های مجلس، بریتیش میوزیوم، پرینستون، فاتح، توپقاپی، آستان قدس رضوی و کتابخانه ملی پاریس، مقایسه‌ای علمی انجام شده است.

بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده، نسخه لالااسماعیل از نظر اصالت، انسجام متن، دقت کاتب و نداشتن افزوده‌های متأخر، از معتبرترین دستنویس‌های موجود دیوان خاقانی به‌شمار می‌رود. از همین‌رو، انتشار نسخه‌برگردان عکسی این دستنویس، به‌عنوان گامی اساسی در مسیر تصحیح مجدد و علمی دیوان خاقانی ارزیابی می‌شود.

این اثر افزون بر متن کامل دستنویس، شامل فهرست‌های تفصیلی و نمایه‌های متنوع (از جمله نمایه اعلام، جای‌نام‌ها، اصطلاحات پزشکی، فلکی و موسیقایی، آیات و روایات، و فهرست‌های ساختاری اشعار) است که استفاده پژوهشی از کتاب را برای استادان، دانشجویان و محققان ادبیات فارسی تسهیل می‌کند.

انتشار این کتاب، گامی مهم در حفظ و بازشناسی میراث مکتوب ادب فارسی و منبعی ارزشمند برای مطالعات خاقانی‌پژوهی و نقد و تصحیح متون کلاسیک به‌شمار می‌رود.