کتاب اقتصاد انرژی و محیط‌زیست اثر یداله دادگر نشر نور علم

معرفی اولیه: اقتصاد انرژی ضمن بررسی چگونگی تولید و استخراج، توزیع و مصرف انرژی به مطالعه عناصر تاثیر گذار بر آن نیز می­پردازد. مثلا عناصری که بر عرضه و تقاضای انرژی مربوط می­شوند همچنین سیاست­های انرژی، بازار انرژی، شوک­های انرژی، حفاظت از انرژی و آثار زیست محیطی مصرف انرژی و یارانه انرژی از دیگر موضوعات آن هستند. در عین حال پایداری انرژی، تجدید پذیری انرژی، انتقال انرژی و ریسک­های محیط زیستی انرژی از دیگر مباحث آن به حساب می­آید. یک محور پرکاربرد از اقتصاد انرژی، مربوط به تغییرات آب و هوایی و زیست محیطی، پیوندهای مصرف انرژی فسیلی در این ارتباط، یارانه انرژی­های فسیلی و مقایسه کشورهای مختلف از این منظر می­باشد. این کتاب تمرکز اساسی بر تغییرات آب و هوایی و رفتار دولت­ها و کشورهای مختلف مربوط به این موضوع و آثار استفاده از انرژی بر محیط زیست کشورها دارد. در این کتاب به روش‌های اعمال یارانه سوخت‌های فسیلی در اقتصاد و درس­های کلیدی حاصل از این رفتار و سیاست­های دولت های مختلف و ازجمله وضعیت موضوع در ایران اشاره می شود.

تغییرات اقلیمی و سوخت‌های فسیلی: در حال حاضر یک موضوع کلیدی اقتصاد انرژی و یک نگرانی همگانی، تغییرات اقلیمی و آب و هوایی است که در حال ویران کردن سلامت در سطح جهانی است. در تابستان سال 2023 به بعد، دمای هوا در تعدادی از کشورها نزدیک 50 درجه سانتیگراد بود. در نتیجه آتش‌سوزي‌هاي بزرگی در سواحل غربي آمريكاي شمالي، جنگل‌ها و شهرها را در بر گرفته بود. برخی از مناطق از جمله در کشورهای آلمان و چین در سیلاب گرفتار شده بودند. خلاصه زمین با سرعتی زیاد و در حال گرم­تر شدن است. یک علت گرمایش سریع زمین استفاده از سوخت‌های فسیلی شامل زغال سنگ، نفت، گازوئیل، بنزین، نفت سفید و گاز است. زیرا این عمل دی اکسید کربن (CO2) و بسیاری از آلاینده‌های دیگر را در جو آزاد می‌کند. یک دلیل کلیدی استفاده گسترده از سوخت‌های فسیلی، علی‌رغم آگاهی از تأثیر مخرب آن‌ها بر وضعیت آب و هوایی، این است که این سوخت‌ها حاوی مقدار فوق‌العاده‌ای انرژی هستند. به عنوان مثال یک لیتر بنزین حاوی 7800 کیلو کالری انرژی است. این میزان انرژی برابر با مقدار انرژی­ای است که یک درخت در بیش از یک ماه از خورشید جذب می‌کند. این در حالی است که هنوز بخش عظیمی از سیستم انرژی جهان به سوخت‌های فسیلی وابسته است. تعدادی از کشورها حتا برای تولید برق از زغال سنگ، نفت و گاز استفاده می کنند. گازوئیل در کامیون‌ها و کشتی‌هایی که کالاها را در سراسر جهان حمل می‌کنند؛ نفت سفید برای تأمین انرژی هواپیماها؛ بنزین برای سوخت خودروهای شخصی؛ و گاز برای پخت غذا مورد استفاده قرار می­گیرد. اما واقعیت این است که تغییر از سوخت‌های فسیلی به منابع انرژی تجدیدپذیر مانند نیروگاه‌های آبی، خورشیدی و بادی بسیار حیاتی است چون در آن صورت است که زمین می­تواند شانسی برای حفظ دمای استاندارد داشته باشد. اما چالش جدی در این رابطه تغییر رویکرد مردمان و دولت­های وابسته به سوخت فسیلی است. این چالش با یک واقعیت دشوارتر روبرو است و آن این است که دولت‌ها در خیلی از کشورها به سوخت‌های فسیلی یارانه می‌دهند. برخی از دولت‌ها مثل ایران یارانه را بطور آشکار در بودجه قرار می‌دهند تا سوخت‌های فسیلی را برای مصرف‌کنندگان ارزان‌تر کنند. حتی برخی کشورها جهت افزایش سود شرکت‌های سوخت فسیلی، معافیت‌های مالیاتی در نظر می‌گیرند. برخی کشورهای دیگر به طور غیرمستقیم با تأمین مالی ارزان برای استخراج سوخت‌های فسیلی یارانه می‌دهند. در نتیجه یک دشواری جدی در دنیای امروز هدفمندسازی یارانه­های مربوط به سوخت های فسیلی است و یک هدف کتاب حاضر همین است.