کتاب دستورنامه رابرت اثر هنری مارتین رابرت نشر اختران

کتاب دستورنامه رابرت نوشته هنری مارتین رابرت یکی از مهم‌ترین منابع در حوزه سازمان‌دهی گفت‌وگوهای جمعی و تصمیم‌گیری دموکراتیک است. این اثر با ارائه چارچوبی مهندسی‌شده از قواعد پارلمانی، می‌کوشد سازوکاری منظم، عادلانه و قابل دفاع برای اداره جلسات فراهم کند که در آن حقوق اکثریت، اقلیت و افراد به‌طور هم‌زمان حفظ می‌شود. نویسنده در این کتاب اصولی را بیان می‌کند که که امکان گفت‌وگوی موثر، رای‌گیری شفاف و مدیریت مناقشه‌ها را در هر نوع جلسه تصمیم‌گیری تضمین می‌کند. این کتاب با ترجمه داود حسین توسط نشر اختران در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

خلاصه کتاب دستورنامه رابرت نوشته هنری مارتین رابرت

کتاب دستورنامه رابرت، یکی از جامع‌ترین و تاثیرگذارترین منابع در حوزه اداره جلسات، تصمیم‌گیری جمعی و تنظیم آیین‌نامه‌های پارلمانی است. این اثر با هدف ایجاد سازوکاری منظم، عادلانه و قابل اتکا برای گفت‌وگوهای گروهی تدوین شده و تلاش می‌کند از طریق مجموعه‌ای دقیق از قواعد، امکان مشارکت برابر و موثر را برای تمام اعضای یک مجمع فراهم کند. رابرت که تجربه آشفتگی جلسات بدون قواعد را از نزدیک لمس کرده بود، این کتاب را به‌عنوان پاسخی عملی به نیاز جامعه‌های مدرن برای تصمیم‌گیری دموکراتیک و مبتنی بر حقوق برابر نوشت.

هسته اصلی کتاب بر ساختاری سلسله‌مراتبی از پیشنهادهای پارلمانی استوار است و ابزارهایی ارائه می‌دهد که به اعضا اجازه کنترل بحث‌ها، ارائه پیشنهادات جدید و اصلاحات، به تعویق‌انداختن تصمیمات و ارجاع موارد به کمیته‌های دیگر را می‌دهد. این سلسله‌مراتب به‌گونه‌ای طراحی شده که از پراکندگی، هرج‌ومرج و انحراف بحث جلوگیری شود. کتاب با تشریح دقیق اولویت‌ها، شرایط طرح پیشنهادها، نحوه رای‌گیری و نقش بی‌طرفانه رئیس جلسه، چارچوبی فراهم می‌کند که در آن حقوق اکثریت برای پیش‌برد امور و حقوق اقلیت برای بیان مخالفت و اقناع دیگران به‌طور هم‌زمان حفظ شود.

یکی از جنبه‌های مهم کتاب، ریشه‌یابی تاریخی قواعد پارلمانی است. رابرت نشان می‌دهد که بسیاری از این اصول محصول قرن‌ها تجربه در پارلمان انگلستان و سنت‌های مشورتی یونان و روم باستان‌اند. این پیشینه تاریخی نشان می‌دهد که قواعد پارلمانی حاصل تکامل تدریجی تلاش بشر برای ایجاد عدالت، نظم و کارایی در تصمیم‌گیری جمعی است.

در نهایت، کتاب دستورنامه رابرت با ترجمه داود حسین، ابزاری برای ساخت جامعه‌هایی است که در آن حقوق افراد، شفافیت روندها و برابری آرا به رسمیت شناخته می‌شود. این کتاب به گروه‌ها، انجمن‌ها و سازمان‌ها کمک می‌کند تصمیماتی کارآمد، از نظر اخلاقی و دموکراتیک اتخاذ کنند.

معرفی نویسنده کتاب دستورنامه رابرت هنری مارتین رابرت

هنری مارتین رابرت در ۲ مه ۱۸۳۷ در رابرت‌ویل، کارولینای جنوبی متولد شد؛ خانواده‌اش به‌دلیل مخالفت با برده‌داری به اوهایو مهاجرت کردند و او دوران کودکی‌اش را در آنجا گذراند . رابرت در ۱۸۵۷ از آکادمی نظامی وست‌پوینت با رتبه چهارم فارغ‌التحصیل شد و به مهندسان ارتش آمریکا پیوست . او در طول جنگ داخلی آمریکا در ارتش اتحادیه خدمت کرد و بعدها در پروژه‌های بزرگ مهندسی از جمله بهبود بنادر و رودخانه‌ها مشارکت داشت .

تجربه ناخوشایند اداره جلسه‌ای بدون آشنایی با قواعد پارلمانی، او را به جمع‌آوری یادداشت‌هایی درباره شیوه اداره جلسات سوق داد. این یادداشت‌ها سرانجام در ۱۸۷۶ به انتشار کتاب حاضر منجر شد که به‌سرعت به معتبرترین مرجع آیین‌نامه‌های مشورتی در ایالات متحده تبدیل شد . رابرت در کنار فعالیت‌های مهندسی، مدتی نیز به‌عنوان کمیسر مهندسی منطقه کلمبیا خدمت کرد.

او در ۱۱ مه ۱۹۲۳ در هورنل، نیویورک درگذشت و در گورستان ملی آرلینگتون به خاک سپرده شد.

چرا باید کتاب دستورنامه رابرت را بخوانیم؟

کتاب دستورنامه رابرت یکی از معدود منابعی است که سازوکاری استاندارد، منسجم و دموکراتیک برای اداره جلسات و تصمیم‌گیری جمعی ارائه می‌دهد. در بسیاری از گروه‌ها، اختلاف‌نظرها نه به دلیل تضاد واقعی منافع، بلکه به‌خاطر فقدان قواعد روشن برای بحث، رای‌گیری و مدیریت زمان تشدید می‌شود. این کتاب با تعریف دقیق نقش‌ها، اولویت‌ها و شیوه طرح پیشنهادها، امکان می‌دهد هر جلسه از سطح گفت‌وگوهای پراکنده و احساسی به فرایندی شفاف، قابل پیش‌بینی و قابل دفاع تبدیل شود.

اهمیت دیگر کتاب در این است که توازن میان حق اکثریت برای تصمیم‌گیری و حق اقلیت برای شنیده‌شدن را تضمین می‌کند. این توازن در بسیاری از ساختارهای جمعی نادیده گرفته می‌شود و بی‌عدالتی یا ناکارامدی جبران‌نشدنی را رقم می‌زند. مطالعه این کتاب برای فهم عمیق‌تر اصول دموکراسی، مشارکت برابر و اخلاق گفت‌وگو ضروری است؛ زیرا نشان می‌دهد چگونه قواعد دقیق می‌توانند از بروز هرج‌ومرج جلوگیری کرده و به شکل‌گیری فرهنگ سازمانی سالم کمک کنند.

کتاب دستورنامه رابرت به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

کتاب دستورنامه رابرت برای هر فرد یا نهادی که درگیر تصمیم‌گیری جمعی، مدیریت جلسات یا فعالیت‌های سازمانی است، منبعی ضروری به شمار می‌آید. اعضای هیئت‌مدیره، شوراهای دانشجویی، انجمن‌های صنفی، سازمان‌های مردم‌نهاد، تعاونی‌ها و گروه‌های داوطلبانه به این قواعد نیاز دارند؛ زیرا موفقیت آن‌ها وابسته به توانایی‌ در ایجاد نظم، شفافیت و عدالت در فرآیندهای داخلی است.

همچنین این کتاب برای مدیران، تسهیل‌گران گفت‌وگو، دبیران جلسات و افرادی که نقش ریاست یا هماهنگی دارند، ابزاری حرفه‌ای برای جلوگیری از سوءاستفاده از قدرت، طولانی‌شدن بی‌دلیل مباحث و سردرگمی رویه‌ای فراهم می‌کند. دانشجویان علوم سیاسی، مدیریت، جامعه‌شناسی و حقوق نیز از مطالعه این کتاب بهره می‌برند؛ زیرا کتاب نمونه‌ای عملی از پیوند میان نظریه‌های دموکراتیک و سازوکارهای اجرایی است.

در مجموع، هر فردی که می‌خواهد در یک محیط جمعی موثر، منصفانه و قانون‌مند عمل کند، مخاطب این کتاب است.

بخشی از کتاب دستورنامه رابرت

در این قسمت بخشی از راهنمای استفاده از این دستورنامه که توسط مترجم نوشته شده، نقل شده است.

اگر واقعا به ضرورت همکاری با سایر همکاران خود پی برده‌اید، اگر برای آنان نیز حقوقی برابر با حقوق خود در نظر می‌گیرید، اگر باور دارید که مشکلات اجتماعی ماهیت اجتماعی دارند و فقط از طریق فعالیت اجتماعی قابل رفع و حل هستند، و اگر باور دارید که فعالیت اقتصادی در نظام‌های مدرن یک فعالیت اجتماعی است و اگر به این باور رسیده‌اید که سازمان محصول یک مجموعه قواعدی است که انسان‌ها آن‌ها را می‌سازند و متناسب با نیازهای خودشان باید بتوانند آن قواعد را به‌صورت مستمر روزآمد سازند، و سازمان‌های هوشمند محصول انسان‌هایی هستند که بتوانند قواعد و قوانین مناسب و مورد نیاز خودشان را بسازند و مدام آن‌ها را اصلاح کنند، در آن صورت مطمئن باشید که -به قول توماس جفرسون- بشريت قادر نخواهد بود قواعد بهتری از این قواعد بسازد.

پیشنهاداتی برای دوستداران

در ادامه کتاب‌هایی مشابه کتاب دستورنامه رابرت به علاقه‌مندان معرفی می‌شود.

·       کتاب مشق‌ های حکمرانی خوب برای صیانت از حقوق بشر نشر انتشارات ناهید

·       کتاب جنون قدرت و قدرت نامشروع نشر قطره

·       کتاب گرامیداشت دموکراسی انتشارات صمدیه