کتاب تاریخ علم اثر استیون واینبرگ نشر انتشارات مازیار

کتاب تاریخ علم نوشته استیون واینبرگ، فیزیکدان برجسته و برنده جایزه نوبل است. این کتاب، شکل‌گیری علم را نه‌ فقط از منظر تاریخ‌شناسی، بلکه از دید تبیین علمی بررسی می‌کند. نویسنده، خواننده را از دورانی که یونانیان طبیعت‌گرا به‌دنبال علت‌ها بودند تا ظهور علم مدرن هدایت می‌کند. نثر کتاب، ترکیبی است از دامنه وسیع تاریخ، طعنه‌های انتقادی به رویکردهای تاریخ‌نویسی صرف و تاکید بر اینکه از تاریخ گذشته برای فهم امروز باید استفاده کرد.

به‌طور کلی، کتاب از تاریخ استفاده کرده است تا تلاش انسان برای رسیدن به این جهان را توصیف کند و از ابزارهای ریاضی، تجربه و چارچوب نظری استفاده کرده است. نسخه فارسی این کتاب با ترجمه جمیل آریایی توسط نشر مازیار در 360 صفحه منتشر شده است.

خلاصه کتاب تاریخ علم اثر استیون واینبرگ

استیون واینبرگ، برنده جایزه نوبل، به تاریخ پرداخته است تا سفری جذاب، کامل و پرماجرا از اکتشافات بزرگ علم، از مشاهدات آسمانی فیلسوفان یونانی گرفته تا نظریه گرانش ایزاک نیوتن در اوج انقلاب علمی، ارائه دهد. در واقع، متن کتاب تحت سلطه روایت‌های فیزیک و نجوم است؛ زیرا نویسنده معتقد است که این دو رشته بیشترین تاثیر را بر الگوهای روش علمی داشتند. او تلاش می‌کند تا نشان دهد چگونه انسان‌ها از توصیف پدیده‌ها به سمت ساخت نظریه‌ها حرکت کردند تا بتوانند آن‌ها را تبیین کنند.

هدف واینبرگ این است که بفهمد چگونه دانشمندان یاد گرفتند که ناشناخته‌ها را بررسی و کاوش کنند و در واقع آن‌چه را انجام ‌دهند که اکنون به‌عنوان علم شناخته می‌شود. نویسنده به‌جای اینکه خود را جای اجداد علمی‌اش بگذارد، به‌طرز بحث‌برانگیزی گذشته را طوری قضاوت می‌کند که انگار همین دیروز اتفاق افتاده است. او باور دارد تاریخ علم را نباید صرفا از بیرون و به‌عنوان روایت رویدادها نوشت، بلکه باید از روش‌های علمی استفاده کرد تا فهمید چه چیزی باعث شده است تا علم مدرن به وجود آید.

داستان علم با یونان باستان شروع می‌شود و توضیح داده شده است که نخستین‌بار در آن‌جا به این نظریه رسیدند که می‌توان جهان طبیعی را با قانون توضیح داد نه اسطوره. پس از آن درباره انتقال علم به جهان اسلام و اروپا صحبت می‌شود و نویسنده معتقد است که در اینجا هم انقلاب علمی رخ نداده است؛ چون هنوز پیوند میان مشاهده، آزمایش و نظریه شکل نگرفته بود.

در ادامه وقوع انقلاب علمی با ظهور گالیله، کپلر و نیوتن را شرح می‌دهد و می‌گوید چگونه این تبیین‌ها، چارچوبی برای حل مسائل پیشین فراهم کردند. او همچنین، درباره قرن نوزدهم و بیستم و تکامل نظریه‌ها صحبت می‌کند و در آخر، درس‌هایی از روش‌شناختی و فلسفه می‌دهد.

معرفی نویسنده کتاب تاریخ علم استیون واینبرگ

استیون واینبرگ از برجسته‌ترین فیزیک‌دانان قرن بیستم بود. او از سازندگان نظریه الکتروضعیف و برنده جایزه نوبل فیزیک بود و کتاب‌های متعددی در این زمینه‌ها نوشته است. او در دانشگاه کورنل و پرینستون فارغ‌التحصیل شد و در موسسات و دانشگاه‌های معتبر مانند هاروارد، دانشگاه کالیفرنیا برکلی و دانشگاه تگزاس کار کرده است. او به‌عنوان یک پژوهشگر فعال در نظریه کوانتومی و فیزیک ذرات شناخته می‌شود.

واینبرگ در کنار کار تحقیقاتی، کتاب‌های متعددی را تالیف کرد که از جمله آن‌های می‌توان به سه دقیقه نخستین، تاریخ علم، افکار سوم، در تبیین جهان و رویای نظریه نهایی اشاره کرد. او را باید یک فیزیک‌دان نظری با طرز فکر منطقی و سخت‌گیر توصیف کرد. این فیزیکدان در پژوهش‌های خود تلاش کرده است از دیدگاه‌هایی که بنیان علمی ندارند، اجتناب کند و ببیند کدام ایده‌ها واقعا توجیه‌پذیر هستند.

چرا باید کتاب تاریخ علم را بخوانیم؟

کتاب‌های استیون واینبرگ برای هر فیزیک‌خوان و جویای علمی ضروری هستند و روش‌شناختی خاصی را به افراد ارائه می‌دهند. این کتاب هم از مهم‌ترین کتاب‌های این نویسنده است و به درک بهتر علم کمک می‌کند.

این کتاب از نشر مازیار، یک تاریخ علم معمولی نیست و نوشته یک برنده نوبل است که می‌داند چگونه نظریه‌های معتبر بسازد و تبیین را قوی کند. خواندن این کتاب باعث می‌شود ابزار فکری جدید و کاربردی به دست آورید.

کتاب تاریخ علم آموزش می‌دهد که چگونه تاریخ را به‌طور علمی تحلیل کنید؛ در واقع کتاب فقط نمی‌گوید چه شد، بلکه بیان می‌کند چرا این اتفاق افتاد. این روش به کسانی که می‌خواهند بهتر فکر کنند و سوال کنند، ارزشمند خواهد بود. همچنین، کتاب کمک می‌کند تعصبات تاریخی را بشناسید و بفهمید چطور علم می‌تواند شما را به حقیقت برساند.

کتاب تاریخ علم برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای هر علم‌آموز و علاقه‌مند به علوم مختلف از جمله تاریخ مناسب است؛ اما به‌طور خاص به افراد زیر پیشنهاد می‌شود:

·   دانشجویان و استادان رشته‌های فیزیک، تاریخ، فلسفه و علوم پایه؛

·   خوانندگان عمومی علاقه‌مند به تاریخ نظریه‌ها و روش‌های علمی؛

·   هر فرد کنجکاو درباره نظریه‌های بزرگ علمی تاریخ.

بخشی از کتاب تاریخ علم

اگر قصد دارید این کتاب را مطالعه کنید، پیشنهاد می‌شود ابتدا بخشی از متن آن را که در ادامه قرار داده شده است، بخوانید و با سبک آن آشنا شوید:

 نخست باید صحنه‌پردازی کنیم. در قرن ششم قبل از میلاد، یونانیان مدت‌ها بود در کرانه باختری جایی که امروزه ترکیه نام دارد مستقر بودند و بیشتر به زبان ایونیایی سخن می‌گفتند. ثروتمندترین و قدرتمندترین شهرهای ایونی میلتوس بود که در بندرگاه طبیعی نزدیک جایی که رودخانه میندر به دریای اژه می‌پیوست، بنا شده بود. در میلتوس، بیش از یک قرن قبل از روزگار سقراط، یونانیان درباره ماده بنیادین پدید‌آورنده جهان هستی شروع به خیال‌پردازی کردند.

دانشجوی دوره کارشناسی در دانشگاه کورنل بودم که نخستین‌بار در درس‌های تاریخ و فلسفه علم با میلتوسی‌ها آشنا شدم. در این درس‌ها درباره میلتوسی‌هایی شنیدم که «فیزیک‌دان» بودند. هم‌زمان با این درس‌ها، در کلاس‌های درس فیزیک از جمله نظریه مدرن اتمی ماده نیز شرکت می‌کردم. به‌نظرم می‌رسید که وجه مشترکی بین میلتوسی‌ها و فیزیک مدرن وجود ندارد.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب

اگر در مطالعه کتاب تاریخ علم لذت بردید یا به این سبک کتاب‌ها علاقه دارید، پیشنهاد می‌شود کتاب‌های زیر را بررسی کنید:

·   کتاب تاریخچه تقریبا همه چیز از انتشارات مازیار

·   کتاب پاسخ‌های کوتاه به پرسش‌های بزرگ از انتشارات گوتنبرگ

·   کتاب صوتی ساعت‌ساز نابینا از انتشارات آوانامه