کتاب فهرست کالاهای پیشنهادی و درخواستی ایران در چارچوب انعقاد موافقت‌نامه تجاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا اثر محمدرضا عابدین‌مقانکی نشر شرکت چاپ و نشر بازرگانی

تلاش جهت گسترش تجارت بین‌المللی هر کشوری، مسیری پر پیچ و خم دارد که عمدتا از میانه گذرگاه تبادل امتیازات تجاری میان کشورها جهت نیل به هدف تسهیل بازرگانی بین ذینفعان می‌گذرد. در دو طرف این مسیر، تولیدکنندگان و بازرگانان کشورها در حرکتند و هریک سنگ متفاوتی را به سینه می‌زنند.

در یک سو، تجار و بازرگانان داخلی و خارجی اعم از صادرکنندگان و واردکنندگان، برای تحقق آرزوها و اهدافشان بیشترین تلاش برای اعطا و کسب امتیازات تجاری میان کشورهای ذینفع را به کار می‌بندند. اهدافی که با سروصدای زیاد منافع حاصل از تجارت و مضار انزواطلبی کشور را گوشزد می‌نماید.

و در سوی دیگر، تولیدکنندگان خرد و کلان کشور دل‌نگران از مواجهه با واردات کالاهای مشابه یا جدید خارجی باکیفیت‌تر و ارزان‌تر بر طبل قرار گرفتن در ذیل چتر حمایتی دولت می‌کوبند. تولیدکنندگانی که در کنف بهره‌برداری از یارانه‌ها و رانت‌های گسترده، تمایلی به تلاش برای رقابت‌پذیر شدن نمی‌نمایند و مایلند از این طبل صدایی بلند برای بروز مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشور درصورت مبادله امتیازات تجاری و فزونی گرفتن واردات به کشور منتشر نمایند.

با توجه به لزوم کشورها در ورود به زنجیره ارزش جهانی و کسب جایگاهی مناسب در این گیتی، اغلب کشورها تمایل به ایجاد هم‌پیوندی‌های تجاری با شرکای تجاری، مبادی تامین نیازها و بازارهای هدفشان دارند. دولت‌ها در مسیر انعقاد موافقت‌نامه‌های تجاری مایند از بالاترین احتمال موفقیت برخوردار شوند و لازم می‌آید که توجه خویش را به منافع ذینفعان معطوف نمایند. بنابراین در مذاکرات تجاری، علاوه بر مورد توجه قرار دادن مناسب‌ترین کالاها جهت کسب یا اعطای امتیاز، تلاش می‌نمایند چتر حمایت خویش را بر سر بخشی از کالاها بگسترانند. این مسیری است که ضرورت داشتن فهرست کالاهای درخواستی جهت کسب امتیاز از طرف مقابل را ایجاب می‌نماید. ضمن آنکه ضرورتی برای قرار دادن کالاهای حساس و آسیب‌پذیر داخلی در فهرست کالاهای منفی به وجود می‌آید. فهرست منفی می‌تواند برمبنای توافق طرفین در دوره‌ای کوتاه‌مدت یا همیشگی مورد توجه قرار گیرند.