کتاب رساله و شرح آیندۀ یک خیال اثر زیگموند فروید نشر انتشارات نگاه

از خصومت با فرهنگ گفتیم و آن را حاصل فشاری می‌دانیم که فرهنگ اِعمال می‌کند؛ یعنی همان مطالبۀ چشم‌پوشی از غریزه. اگر کسی تصور کند ممانعت‌های فرهنگ برداشته شده است، چه‌بسا هر کسی هر زنی را که خواست ابژۀ جنسی خود قرار می‌دهد و رقیب یا هر کسی را که بر سر راه عشقش باشد بی‌هیچ تردیدی می‌کشد و هر مالی را بی‌اجازۀ صاحبش برمی‌گیرد، وه که رشتۀ ارضاءِ [میل] فرد چه چشم‌نواز خواهد بود! آری، آدمی متعاقباً با نخستین دشواری مواجه خواهد شد؛ یعنی همگان دقیقاً حوائجی مشابه دارند. هر کسی می‌خواهد، مثل من، بدون توجه به دیگری، هر چه خواست بکند. به این ترتیب، در واقعیت فقط یک نفر می‌تواند بدون هیچ قیدوبندی با حذف موانع فرهنگ شادکام شود، چنین فردی خودکامه، حاکمی قاهر، خواهد بود که تمامی ابزارهای قدرت را یکجا قبضه کرده است و به همین دلیل آرزو خواهد کرد دیگران حداقل در مقابل دستوری فرهنگی سر فرود آورند: «مبادا کسی را بکشی