کتاب وزارت درد اثر دوبراوکا اوگرشیچ نشر نو

کتاب وزارت درد رمانی نوشته دوبراوکا اوگرشیچ است که در سال ۲۰۰۴ به زبان کرواسیایی منتشر شد و در سال ۲۰۰۹ به انگلیسی ترجمه شد و به چاپ رسید. درون‌مایه اصلی این رمان، تبعید از وطن و سودای شروعی دوباره با وجود سختی‌هایی که هر دم جلوی پای افراد سبز می‌شوند است.

این اثر به زیبایی و در خالصانه‌ترین حالت ممکن، زندگی افرادی را روایت می‌کند که از خانه و زندگی خود رانده شده‌اند. احساسات و زخم‌های روحی حاصل از مهاجرت اجباری، در کنار شوق آزادی و امید به زندگی در سخت‌ترین شرایط در این رمان به هنرمندانه‌ترین حالت به نمایش گذاشته شده است.

داستان رمان وزارت درد (The Ministry of Pain) در سال‌هایی رخ می‌دهد که یوگسلاوی سابق درگیر جنگ و خشونت‌هایش است و در شرف فروپاشی قرار دارد. در این زمان پرخطر، تانیا لودسیچ که استاد ادبیات است، به آمستردام پناه می‌برد و در دانشگاه آمستردام مشغول تدریس به کلاسی می‌شود که جوانانی از یوگسلاوی هستند و بیشترشان در کارگاه‌هایی با شرایط سخت پول حداقلی کسب می‌کنند. تانیا رویکردی متفاوت در کلاسش پیش می‌گیرد و از شاگردانش می‌خواهد که با یادآوری گذشته خود، مقالاتی درباره تجربه شخصی‌شان از فروپاشی فرهنگی و فیزیکی کشورشان بنویسند. ولی این کار تانیا به خوشایند برخی از افراد نمی‌آید و باعث ایجاد مشکلاتی برای او می‌شود.

این اثر برجسته ادبی توسط «نسرین طباطبایی» ترجمه شده است و نشر نو آن را منتشر کرده است.

معرفی دوبراوکا اوگرشیچ

دوبراوکا اوگرشیچ (Dubravka Ugrešić) نویسنده‌ای اهل یوگسلاوی سابق است که در سال ۱۹۴۹ متولد شد. او در رشته ادبیات تطبیقی و زبان روسی در دانشگاه زاگرب تحصیل کرد. اوگرشیچ در سال ۱۹۹۳ به دلیل انتشار نوشته‌های سیاسی‌اش درباره جنگ‌های داخلی و قومیتی یوگسلاوی، مجبور به ترک وطنش شد و برای همیشه از کرواسی مهاجرت کرد و در دانشگاه‌های مطرح دنیا مثل هاروارد، وزلین، کلمبیا و کالیفرنیا به تدریس پرداخت. دوبراوکا هم اکنون در آمستردام زندگی می‌کند و به عنوان نویسنده فعالیت دارد. این نویسنده برجسته ده‌ها جایزه ادبی مهم را از آن خود کرد که در بین آن‌ها می‌توان به جایزه ویلنسیا و جایزه بین‌المللی ادبیات نوئستات در سال ۲۰۱۶ اشاره کرد. بهترین آثار این نویسنده نیز شامل کتاب‌های هیچ‌کس خانه نیست، بابایاگا تخم گذاشت، روباه و عصر پوست می‌شود.

چرا باید کتاب وزارت درد را بخوانیم؟

مهاجرت مسئله‌ای است که امروزه در کشورمان بسیار زیاد شده است و شاید تصوری که از آن داریم با واقعیت همسو نباشد. با خواندن این کتاب می‌توانید با فشارهای روانی و کمرشکن مهاجرت آشنا شوید و درک بهتری از احساسات کسانی داشته باشید که مجبور به ترک کشور می‌شوند. از سوی دیگر، مطالعه این رمان که اثری فاخر از یک نویسنده اروپایی است، به شما کمک می‌کند دامنه و دانش ادبی خود را گسترده‌تر کنید و با فرهنگ‌ها و دیدگاه‌های بیشتری آشنا شوید.

بخشی از کتاب وزارت درد

بعد از رفتن به آلمان، من و گوران Goran)‏) در برلین ماندگار شدیم. آلمان را گوران انتخاب کرده بود: برای ورود به آلمان به ویزا نیاز نبود. مبلغ قابل توجهی پس‌انداز کرده بودیم که کفاف یک سال خرجمان را می‌داد. من خیلی زود روی پای خودم ایستادم: به عنوان پرستار بچه در خانواده‌ای آمریکایی کاری‏ ‏دست وپا کردم. پول بیشتری از دستمزد معمول به من می‌دادند و آدم‌های محترمی بودند. علاوه‌بر آن کار پاره‌وقتی هم در کتابخانه ملی پیدا کردم؛ هفته‌ای یک روز کتاب‌ها را در بخش اسلاوی توی قفسه‌ها می‌چیدم. چون به امور کتابخانه وارد بودم و جز «زبان خودمان» به زبان روسی هم صحبت می‌کردم و از دیگر زبان‌های اسلاوی هم سردرمی‌آوردم؛ این کار برایم آسان شد. اما مجوز درست وحسابی برای کار نداشتم و این بود که مسئولان کتابخانه به ناچار دستمزدم را زیرمیزی می دادند. گوران که در دانشگاه زاگرب ریاضیات تدریس کرده بود خیلی زود در شرکتی کامپیوتری استخدام شد، اما چند ماه بعد استعفا داد :یکی از همکارانش که به‌عنوان مربی در یکی از دانشگاه‌های توکیو استخدام شده بود، سعی کرد گوران را به آن‌جا بکشاند و به او اطمینان داد که فی‌الفور کار بهتری پیدا خواهد کرد. گوران به‌نوبه خود سعی کرد مرا هم برای رفتن به آنجا راضی کند. اما زیر بار نرفتم: برای توجیه کارم گفتم که من اروپایی هستم و می‌خواهم نزدیک مادرم و پدر و مادرش بمانم. که البته حقیقت داشت اما حقیقت دیگری هم در کار بود.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب وزارت درد

مهاجرت و ترک وطن از سخت‌ترین و تلخ‌ترین تجربیاتی است که انسان‌های می‌توانند در زندگی خود بچشند. دشواری‌هایی که این کار دارد باعث شده نویسندگان زیادی ابعاد مختلف آن را بکاوند. در میان آنان، آثار زیر داستان‌هایی هستند که مهاجرت را به بهترین شکل به تصویر می‌کشند:

• کتاب زنبوردار حَلَب اثر کریستی لفتری
• کتاب پاییز فصل آخر سال است اثر نسیم مرعشی
• کتاب مهاجرت به غرب اثر محسن حمید
• کتاب بادبادک‌باز اثر خالد حسینی
• کتاب بی‌پناه اثر اولیویه آدام