فیدیبو نماینده قانونی گروه انتشاراتی ققنوس و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب استنفورد ۶۶ ... یاکوبی

نسخه الکترونیک کتاب استنفورد ۶۶ ... یاکوبی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب استنفورد ۶۶ ... یاکوبی

بسیاری از کسانی که در ایران به نحوی از انحا کار فلسفی می‌کنند و با فضای مجازی اینترنت نیز بیگانه نیستند نام دانشنامه فلسفه استنفورد را شنیده‌اند و چه‌بسا از این مجموعه کم‌نظیر بهره نیز برده باشند. این دانشنامه حاصل طرح نیکویی است که اجرای آن در سال ۱۹۹۵ در دانشگاه استنفورد آغاز شد و همچنان ادامه دارد. به لطف کمک‌هایی که گردانندگان این مجموعه از آن‌ها برخوردار شده‌اند، متن کامل تمامی مقالات این دانشنامه در اینترنت به‌رایگان و به آسان‌ترین شکل در دسترس خوانندگان علاقه‌مند قرار گرفته است.
یاکوبی شخصیتی بود جدلی، اجتماعی و ادبی. او منتقدی صریح‌اللهجه بود ــ نخست منتقد عقل‌گراییِ حاکم بر فلسفه روشنگریِ متأخر آلمان، سپس منتقد ایدئالیسم استعلایی کانت، به‌ویژه صورتی که فیشته متقدم بدان بخشیده بود، و نهایتاً منتقد ایدئالیسم رمانتیک شلینگ متأخر. در تمام موارد، مخالفت وی با فیلسوفان مبتنی بر این باور بود که اشتیاق آن‌ها به تبیین، نادانسته ایشان را به این سمت سوق داده است که شرایط مفهوم‌پردازی را با شرایط وجود خلط کنند، و بدین وسیله، هیچ جایی برای آزادی فردی یا خدای شخص‌وار باقی نگذارند. یاکوبی این نکته را در دفاع از فردگرایی و ارزش‌های شخص‌گرایانه، در شماری مجادله عمومی مطرح کرد که طی آن‌ها بیانات و مضامینی را پیش کشید که تا امروز طنین‌انداز هستند.

ادامه...

  • ناشر: گروه انتشاراتی ققنوس
  • تاریخ نشر:
  • زبان: فارسی
  • حجم فایل: 0.67 مگابایت
  • تعداد صفحات: ۱۱۵صفحه
  • شابک:

چند صفحه از کتاب استنفورد ۶۶ ... یاکوبی

این مجموعه با کسب اجازه از گردانندگان دانشنامه فلسفه استنفورد (SEP) منتشر می شود.



یاکوبی

دانشنامه فلسفه استنفورد۶۶

جورج دی جووانی

مترجم: محمد مهدی اردبیلی





حق انتشار الکترونیک برای فیدیبو محفوظ است



[ درآمد]

یاکوبی شخصیتی بود جدلی، اجتماعی و ادبی. او منتقدی صریح اللهجه بود ــ نخست منتقد عقل گراییِ حاکم بر فلسفه روشنگریِ متاخر آلمان، سپس منتقد ایدئالیسم استعلایی کانت، به ویژه صورتی که فیشته متقدم بدان بخشیده بود، و نهایتاً منتقد ایدئالیسم رمانتیک شلینگ متاخر. در تمام موارد، مخالفت وی با فیلسوفان مبتنی بر این باور بود که اشتیاق آن ها به تبیین، نادانسته ایشان را به این سمت سوق داده است که شرایط مفهوم پردازی را با شرایط وجود خلط کنند، و بدین وسیله، هیچ جایی برای آزادی فردی یا خدای شخص وار باقی نگذارند. یاکوبی این نکته را در دفاع از فردگرایی و ارزش های شخص گرایانه، در شماری مجادله عمومی مطرح کرد که طی آن ها بیانات و مضامینی را پیش کشید که تا امروز طنین انداز هستند. وی همان کسی بود که لسینگ را، که به زعم وی به شیوه تمام فیلسوفان بر سرش راه می رفت، دعوت به پرش خطیری(۳) (کله معلقی) کرد تا موضعش را اصلاح کند و بدین طریق، امکان یابد تا دگربار بر اساس عقل عرفی حرکت کند. یاکوبی همچنین مبدعِ مفهوم «نیست انگاری»(۴) ــ وضعیتی که فیلسوفان را به آن متهم می کرد ــ بود و بدین طریق مباحث مربوط به آن را به راه انداخت. شعار او، که نخستین بار آن را خطاب به مدافعانِ عقل گراییِ روشنگری و سپس، خطاب به کانت و اخلافش مطرح کرد، این بود که «فلسفه منسجم همانا فلسفه ای اسپینوزا گرایانه و، در نتیجه، همه خداانگارانه، جبرگرایانه و الحادی است». این صورت بندی باعث شد که اسپینوزا مرکز بحث های فلسفیِ آن زمان شود. یاکوبی از کانت و اخلاف ایدئالیستش گِله می کرد که زبانِ ناظر به «من» را به وسیله طرح مجدد آن بر اساس انتزاعیاتی که در حقیقت ارزش اصیل آن را نفی می کردند واژگون ساخته اند. بدین طریق آن ها صِرف توهمی از خودبودگی [ یا نفسانیت(۵)] را جایگزین خودبودگی راستین کرده اند.
اما شاید تاثیرگذارترین ضابطه یاکوبی این ادعا بود که هیچ «من»ی بدون «تو» وجود ندارد، و این دو تنها در محضر خدایی متعالی و شخص وار می توانند یکدیگر را بازشناسند و مورد احترام قرار دهند. یاکوبی، به دلیل دفاعش از امر فردی و «استثنایی»، گاهی به عنوان نخستین اگزیستانسیالیست تصور شده است. این تصور باید با این ملاحظات تعدیل شود: یاکوبی مدافع ارزش های محافظه کارانه ای بود که احساس می کرد از سوی فرهنگ زمانه اش در معرض تهدید قرار دارد؛ وی هیچ گاه خود را عقل ستیز ندانست، بلکه، برعکس، «ایمان»اش را ذاتاً و حقیقتاً عقلانی می پنداشت؛ و بارها کوشید تا نظریه ای ایجابی در باب عقل طرح کند. یاکوبی، در مقام چهره ای ادبی، جنبش «طوفان و هیاهو»(۶) را مورد انتقاد قرار می داد و در دو رمان، مسئله آشتی دادن فردگرایی و تعهد اجتماعی را صبغه دراماتیک بخشید. او، به عنوان نماینده لیبرالیسم اقتصادی و سیاسی بریتانیایی، یکی از نخستین منتقدان انقلاب کبیر فرانسه بود که ویرانگری اش را قرینه عملی نیست انگاریِ نظری فیلسوفان تلقی می کرد.

این کتاب ترجمه ای است از:
Friedrich Heinrich Jacobi
The Stanford Encyclopedia of Philosophy
George Di Giovanni, Mar 15, 2010

پیشگفتار دبیر مجموعه

بسیاری از کسانی که در ایران به نحوی از انحا کار فلسفی می کنند و با فضای مجازی اینترنت نیز بیگانه نیستند نام دانشنامه فلسفه استنفورد(۱) را شنیده اند و چه بسا از این مجموعه کم نظیر بهره نیز برده باشند. این دانشنامه حاصل طرح نیکویی است که اجرای آن در سال ۱۹۹۵ در دانشگاه استنفورد آغاز شد و همچنان ادامه دارد. به لطف کمک هایی که گردانندگان این مجموعه از آن ها برخوردار شده اند، متن کامل تمامی مقالات این دانشنامه در اینترنت به رایگان و به آسان ترین شکل در دسترس خوانندگان علاقه مند قرار گرفته است.
نگاهی به ساختار و مندرجات مقاله ها و مرور کارنامه نویسندگان آن ها، که عموما در حیطه کار خویش صاحبِ نام و تالیفات درخور اعتنا هستند، گواهی می دهد که با مجموعه ای خواندنی مواجهیم، مجموعه ای که غالبا مدخل های مناسبی برای ورود به گستره های متنوع تامل فلسفی به دست می دهد. به این اعتبار، می توان به جرئت گفت کسی که می خواهد اولین بار با مسئله یا مبحثی در فلسفه آشنا شود، یکی از گزینه های راهگشایی که پیش رو دارد این است که ابتدا به سراغ مدخل یا مدخل های مربوط به آن در این دانشنامه برود.
دانشنامه فلسفه استنفورد (به سرپرستی دکتر ادوارد ن. زالتا(۲)) افزون بر این که پیوندی فراگیر میان فضای دانشگاهی و عرصه عمومی برقرار کرده، ویژگی های درخور توجه دیگری هم دارد. حجم بسیاری از مقاله های این دانشنامه چشمگیر است. ظاهرا دست نویسندگان در شرح و بسط کثیری از موضوعات و مباحث باز بوده است. دیگر این که در کنار مدخل های نام آشنا گاه به موضوعات و مسائل کم و بیش بدیعی پرداخته شده است که شاید در نظر اول ورودشان به دانشنامه ای فلسفی غریب بنماید و در عین حال خواننده را به بازاندیشی درباره دامنه تفکر فلسفی و نسبت آن با زیست جهان خویش فرابخواند. کتابنامه های مندرج در پایان مقاله ها نیز، که معمولاً به دقت تدوین شده اند، یکی از محسنات این دانشنامه است که به ویژه به کار دانشجویان و محققانی می آید که می خواهند در زمینه ای خاص پژوهش کنند. این را هم نباید از نظر دور داشت که خاستگاه این دانشنامه به هیچ روی موجب نشده است که متفکران و مباحث فلسفه قاره ای نادیده گرفته شوند.
انتشار تدریجی این دانشنامه به زبان فارسی و فراهم کردن امکان مواجهه شمار هرچه بیشتری از خوانندگان علاقه مند با آن، چه بسا استمرار همان غایتی باشد که مورد نظر بانیان این طرح بوده است. بر این اساس، در گام نخست انتخابی اولیه از میان مدخل های پرشماری که در دانشنامه آمده است صورت گرفته و کار ترجمه آن ها به سعی مترجمانی که با این طرح همکاری دارند به تدریج پیش می رود. ترجمه کل دانشنامه البته غایتی بلندپروازانه است، به ویژه با توجه به این که هنوز همه مقاله های آن به نگارش درنیامده اند. با این حال، تلاش بر این است که، در صورت فراهم بودن شرایط، انتشار این مجموعه استمرار پیدا کند و به سرنوشت مجموعه هایی دچار نیاید که آغازی چشمگیر داشته اند ولی دولتشان چندان پاینده نبوده است.
روال غالب این است که هر کدام از مدخل ها در یک مجلد منتشر شود، اما در مواردی که حجم یک مدخل از حداقل لازم برای این که به هیئت مجلدی مستقل منتشر شود کمتر باشد، آن مدخل همراه با مدخل دیگری که با آن قرابت موضوعی دارد انتشار می یابد. به توصیه دکتر زالتا، نسخه اساس ترجمه ها آخرین ویراستی خواهد بود که در بخش آرشیو دانشنامه درج شده است، و همین امر در چاپ های مجدد ترجمه ها مبنا قرار خواهد گرفت. در مرحله ویرایش، تمامی ترجمه ها سطر به سطر با متن انگلیسی مقابله خواهند شد تا عیار کار درخور این مجموعه باشد. در این میان تلاش می شود توازن شایسته ای میان احترام به سبک و زبان هر مترجم از یک سو و اقتضائات مجموعه از سوی دیگر به دست آید.
طرح انتشار این مجموعه شاید فردی بوده باشد، اما اجرا و اتمام آن البته کاری جمعی است و با تلاش مشترک و همراهی دوستانی میسر می شود که به این کار دل می سپارند. افزون بر مترجمانی که در این طرح همکاری می کنند، سپاسگزار دیگرانی هستم که مساعدتشان پشتوانه اجرای شایسته آن است. به ویژه از آقای دکتر زالتا و سایر گردانندگان دانشنامه قدردانی می کنم که اجازه دادند مجموعه حاضر به زبان فارسی منتشر شود. همچنین، باید یاد کنم از آقای امیر حسین زادگان، مدیر انتشارات ققنوس، که زمینه اجرای طرح را فراهم کردند؛ آقای دکتر سید نصراللّه موسویان، که یاری بی دریغشان برای این مجموعه بسیار مغتنم بوده است؛ آقای جهانگیر ملک محمدی و یکایک همکاران ایشان در بخش فنی انتشارات، که می کوشند این مجموعه با شکل و شمایلی درخور منتشر شود.

مسعود علیا
زمستان ۱۳۹۲

۱. زندگی و فعالیت فکری

فریدریش هاینریش یاکوبی، مانند متفکر معاصرش گوته (۱۷۴۹ - ۱۸۳۲) که از او کوچک تر بود، بر حسب ملاک های زمانه اش، از نعمت عمری طولانی برخوردار بود، و این اقبال را داشت که در دوران حیاتش شاهد وقایعی باشد که چهره فرهنگی و سیاسیِ اروپای غربی را اساساً تغییر دادند.( ۱ ) یاکوبی می دید که روشنگری (die Aufklärung) در سرزمین آلمان بال می گسترد و در قالبِ فرهنگی ای بلوغ می یابد که مشخصاً آلمانی است. وی شاهد بود که روشنگری ایده های سوبژکتیویته و طبیعت، و علاقه به تاریخ را می پرورد که پیام آورِ رمانتیسم در دوران بعد بودند. همچنین، می دید که روشنگری به واسطه رویدادهای انقلاب کبیر فرانسه، به نحوی خشونت بار، و حتی وحشیانه، در دهه پایانیِ قرن هجدهم دچار شکاف و تجزیه می شود، و نهایتاً راه را بر نظم جدید قرن نوزدهم می گشاید. یاکوبی، علی رغم دوره های طولانی بیماری، عمیقاً درگیر این رویدادهای تکان دهنده جهان بود، و به نحوی فعالانه در آن ها مشارکت می جست. هرچند وی شاید به اندازه گوته، که می توانست فعالیت های ادبی وسیعش را با مسئولیت های دولتیِ مهم درآمیزد، به امور سیاسی و نظامی نمی پرداخت، اما بی تردید مفسر سیاسی و فرهنگیِ تاثیرگذاری بود. یاکوبی در سرتاسر زندگیِ فعالانه اش، در شکل دادن به افکار عمومی قشر تحصیلکرده آلمان مشارکت داشت. وی تقریباً با تمام شخصیت های ادبی و سیاسی زمانه اش، مبسوط ترین مکاتبات را داشت؛ و نیز سال های متمادی، با میزبانیِ محفل ادبی بسیار مشهوری در ملک روستایی خود در پِمپِلفورت،(۷) محل ملاقاتی برای آن ها فراهم می کرد. یاکوبی در برگزاری این محفل، از همکاریِ ماهرانه همسر بسیار تحسین شده اش الیزابت فون کلرمونت(۸) (معروف به «بِتی») بهره می برد. فهرست نام هایی که اغلب به این محفل رفت و آمد داشتند، یا کسانی که یاکوبی در مقاطع مختلف زندگی اش با آن ها وارد مکاتبه شد، شامل مشهورترین افراد عصر وی بود. تنها از باب ذکرِ نمونه هایی از این افراد می توان به هاینزه،(۹) ویلانت،(۱۰) گوته، لاواتر،(۱۱) هردر، برادران هومبولت،(۱۲) دیدرو، همسترهویس،(۱۳) هامان،(۱۴) دوم،(۱۵) گئورگ فورشتر،(۱۶) دوشس آنا آمالیا (زاکسن ـ وایمار)،(۱۷) ف. ل. اشتولبرک،(۱۸) فورشتنبرک،(۱۹) شاهزاده گالیتسین(۲۰) و سوفی لاروش(۲۱) اشاره کرد.
علاوه بر این، در عصری که دوستی به مرتبه کیش و آیین برکشیده شده بود، یاکوبی روابط شخصی صمیمانه ای برقرار کرد که تمام آن ها به طرق بسیار آفرینش ادبی وی را تحت تاثیر قرار دادند. از آن جمله است رابطه همیشگی و پرتلاطمش با گوته که شاخص آن، دوره های مقرون به منتها درجه صمیمیت و منتها درجه جدایی بود و با گسستی ترمیم ناپذیر در دوره آخر زندگی یاکوبی به انتها رسید (Nicolai 1965). همچنین، می توان به رابطه گرم یاکوبی با هامان اشاره کرد که بخش اعظم آن دورادور بود، چراکه این دو متفکر تنها یک بار به طور حضوری با یکدیگر ملاقات کردند و آن هم در روزهای آخر زندگی هامان بود؛ متاسفانه این ملاقات، که برایش انتظار بسیاری کشیده بودند، به مشاجره ای گسترده بدل شد. این دوستی مادام که به میانجی نامه ها ادامه داشت، مکاتباتی را رقم زد که در همه جا یکی از بهترین آثار ادبیات آلمانیِ آن زمان به شمار می رود (1979 - Hamann 1955 Jacobi/). سپس رابطه یاکوبی با شاهزاده گالیتسین شکل گرفت که بیشتر به دست یاکوبی بالید، اما تحت شعاعِ گروش شاهزاده به مذهب کاتولیک و روی آوردن وی به نوعی شیوه شبه رُهبانیِ دیانت قرار گرفت که یاکوبی از آن منزجر بود (Brachin 1952; Trunk 1955)؛ رابطه وی با اشتولبرک نیز در جایی به واسطه ورود اشتولبرک به کلیسای کاتولیک به تیرگی گرایید (Brachin952)؛ یا رابطه اش با لاواتر، که ظاهراً زهدگرایی اش برای یاکوبی دارای جذابیت ویژه ای بود؛ یا رابطه اش با بازدو(۲۲) و کلاودیوس(۲۳) که یاکوبی آموزش دو پسر حلال زاده جان به دربرده اش را به آن ها سپرد؛ همچنین، رابطه اش با بسیاری دیگر. یاکوبی این روابط دوستانه را که به نحو پرشوری درگیرشان بود، جزء جدایی ناپذیری از حیات فکری اش قلمداد می کرد، چرا که باور بنیادین وی، از ابتدا تا انتهای عمر، این بود که اندیشه باید در برابر وسوسه های انتزاع بایستد و سراسر شخصی بماند. شاید بهترین توصیف از یاکوبی این باشد که بگوییم او یک جدلیِ فلسفی بود، اما تنها به این معنا که جدل، ابزار طبیعیِ بیان برای فیلسوفی است که اندیشه اش اساساً شخص گرایانه است و، در نتیجه، نزد او (درست همان گونه که کی یرکگور نیز حدود نیم قرن بعد باور داشت) هیچ اندیشه جدی ای وجود ندارد مگر این که مشخصاً معطوف به کسی باشد.

نظرات کاربران
درباره کتاب استنفورد ۶۶ ... یاکوبی