کتاب جنون گل لاله اثر عسل اسکندری نشر انتشارات اودیسه

گل لاله در قرن ۱۶ میلادی از امپراطوری عثمانی به اروپا و شهر وین انتقال یافت و به سرعت در اروپا از جمله در هلند منتشر شد و به علت سازگاری آن با آب و هوای هلند کشت آن رواج پیدا کرد و به علت زیبایی منحصر به فرد محبوبیت پیدا نمود. این کشور در آن زمان بالاترین درآمد سرانه جهانی را داشت که به لطف تجارت بین المللی رو به رشد و عمليات گسترده اش، رونق اقتصادی به بسیاری از مردم کمک کرد تا به ثروت و رفاه برسند، که به نوبه خود بازار کالاهای لوکس را به حرکت درآورد. در این زمینه، یکی از مورد علاقه‌ترین اقلام لاله‌ها بودند، به ویژه آنهایی که دارای جهش بودند تا حتی از گل‌های معمولی خیره کننده‌تر شوند. این گل‌های منحصر به‌ فرد بسیار متفاوت از سایر گزینه‌های موجود بودند، بنابراین همه می‌خواستند به دلیل رنگ‌ها و الگوهای غیرعادی آن‌ها را به رخ بکشند در گرماگرم این رشد اقتصادی و ثروت کلان به دست آمده توسط تجار هلندی، گل لاله بعنوان یک کالای لوکس و اشرافی مورد توجه قرار گرفت و بازاری از انواع ارقام گل‌های لاله به راه افتاد. اما در زمستان سال ۱۶۳۷ یک شبه همه چیز از هم پاشید. قیمت‌ها آنچنان افزایش یافته بود که دیگر عملا خریداری پای معامله در حراجی‌ها نرفت. تجارت پیاز لاله از بین رفت و پیاز لاله که تا دیروز به قیمت‌های سرسام آور معامله می‌شد به کالایی بی‌ارزش تبدیل گردید. این اتفاق باعث ورشکستگی بسیاری شد که قیمت‌های گزافی بابت پیازها پرداخته بودند و یک شبه همه هست و نیست خود را از دست دادند. بازار لاله در عرض یک شب سقوط کرد. حراجی آن که از فوریه‌ی ۱۶۳۷ در‌‌هارلم آغاز شده بود ناگهان خالی شد. سوداگران دیگر توان خرید ارزان‌ترین لاله‌ها یعنی لاله‌های تک‌رنگ را هم نداشتند و تقاضا‌ها یک‌شبه افت کرد. برخی دلیل این تغییر ناگهانی در بازار را شیوع طاعون می‌دانستند، اما دلیل اصلی واقعاً روشن نشد.