فیدیبو نماینده قانونی انتشارات آوای قلم و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب ۲۰۰۰  نکته از آلودگی‌های محیط‌زیست

کتاب ۲۰۰۰ نکته از آلودگی‌های محیط‌زیست

نسخه الکترونیک کتاب ۲۰۰۰ نکته از آلودگی‌های محیط‌زیست به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۱۱,۴۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب ۲۰۰۰ نکته از آلودگی‌های محیط‌زیست

هدف از نوشتن کتاب «۲۰۰۰ نکته از آلودگی‌های محیط زیست»ارائه‌ی مطالب آلودگی‌های محیط زیست (آلودگی آب، خاک، هوا، تصفیه‌خانه فاضلاب، انرژی هسته‌ای، آلودگی صنعتی، آلودگی پسماند و....) است، به نحوی که بتواند به آسانی مورد استفاده دانشجویان و دیگر علاقه‌مندان محیط زیست قرار گیرد. از ویژگی‌های کتاب حاضر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱- ارائه بیش از ۲۰۰۰ نکته از آلودگی‌های محیط زیست به زبانی ساده و پرهیز از هرگونه کلی گویی مطالب. ۲- ارائه نکات بیست سال اخیر آزمون‌های کارشناسی ارشد آلودگی‌های محیط زیست به صورت، جامع و کامل از سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۳. ۳- ارائه نکات مطالب به‌صورت بخش به بخش (بخش آلودگی آب، تصفیه‌خانه فاضلاب، آلودگی خاک، آلودگی هوا، آلودگی صنعتی، آلودگی پسماند و....) و ارائه مطالب هر بخش به‌صورت ترکیبی و کاملاً منظم و منسجم تا یادگیری مطالب آسان‌تر گردد. ۴- یکی از مهمترین مشکلات دانشجویان مقطع دکتری، دروس آلودگی صنعتی و مدیریت مواد زائد جامد و مکان‌یابی دفع مواد زائد می‌باشد. از این‌رو در این کتاب سعی شده است تا حد امکان نکات مهم و کاربردی مربوط به این دروس آورده شود تا بخشی از دغدغه‌های دانشجویان برطرف گردد. ۵- خلاصه مطالب کتاب آلاینده‌ها، بهداشت و استاندارد در محیط زیست و بازیافت مواد زاید جامد شهری به‌صورت کامل در این کتاب آورده شده است. کتاب آلاینده‌ها، بهداشت و استاندارد در محیط زیست یکی از منابع بسیار مهم آزمون‌های ورودی دکتری مهندسی منابع طبیعی محیط زیست می‌باشد که چند سالی است چاپ مجدد نشده و دسترسی آن برای دانشجویان همواره با دشواری‌هایی همراه بوده است. ۶- اساتید این رشته می‌توانند از نکات استاندارد این کتاب به عنوان سوالات امتحانی استفاده نمایند.

ادامه...

بخشی از کتاب ۲۰۰۰ نکته از آلودگی‌های محیط‌زیست

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



مقدمه ناشر

سپاس بیکران پروردگار را که به انسان قدرت اندیشیدن بخشید، قدرتی که در مقایسه با سایر موجودات باعث شده است که انسان هرگز به امکانات محدود خود اکتفا نکند. مکاتب الهی، انسان را موجودی کمال طلب و پویا می‎دانند که جهت گیری او به سوی خالقش می باشد.
از جمله راههای تقرب به خداوند علم است، علمی که زیبایی عقل است. علمی که در دریای بیکران آن هر ذره نشانی از آفریدگار است و هر چه علم انسان افزون گردد، تقربش بیشتر می‎شود. از این روست که به علم اندوزی و دانش آموزی توجهی بی نظیر مبذول گردیده است. اما علم آموزی به ابزاری نیاز دارد که مهمترین آن کتاب است و انتشار نتیجه مطالعات پژوهشگران و اندیشمندان پاسخگوی این نیاز خواهد بود.
جهت تحقق این امر و گام برداشتن در جهت ارتقای پایه های علم و دانش و رشد و شکوفایی استعدادها انتشار کتاب را یکی از اهداف خود قرار داده و انتظار داریم با حمایت های معنوی هموطنان گرامی بتوانیم گامهای موثر و ارزشمندی را برداریم. گرچه تلاش خواهد شد در حد دانش و تجربه اندکمان کارهایی بدون اشکال تقدیم حضورتان گردد، ولی اذعان داریم که راهنماییهای شما عزیزان می‎تواند ما را در ارتقای کیفی کتاب راهگشا باشد لذا همیشه منتظر پیشنهادات و راهنمایی های شما خواهیم بود.
در پایان از همه عزیزانی که در مراحل مختلف تهیه، تدوین و چاپ کتاب از همفکری و همکاری آن ها برخوردار بود ه ام به خصوص آقای مهندس قاسم رجایی و خانم ها مهندس عاطفه میر و مهندس عاطفه صفری (مولفان)، و مهندس علی محمد خانی (مدیر فروش) سپاسگزاری نموده و موفقیت روزافزونشان را آرزومندم.

مهدی خانی
مدیر مسئول انتشارات آوای قلم

مقدمه مولف

من به سرچشمه خورشید نه خود بردم راه
ذره ای بودم و مهر تو مرا بالا برد

سپاس بی کران خداوند متعال را که توفیق نگارش این کتاب را به ما عطا فرمود. هدف از نوشتن کتاب «۲۰۰۰ نکته از آلودگی های محیط زیست» ارائه ی مطالب آلودگی های محیط زیست (آلودگی آب، خاک، هوا، تصفیه خانه فاضلاب، انرژی هسته ای، آلودگی صنعتی، آلودگی پسماند و....) است، به نحوی که بتواند به آسانی مورد استفاده دانشجویان و دیگر علاقه مندان محیط زیست قرار گیرد.
یکی از مهمترین مشکلات دانشجویان متقاضی در آزمون های کارشناسی ارشد و دکتری پراکنده بودن منابع آزمون می باشد که همواره قرار گرفتن آن ها برای دانشجویان با مشکلاتی همراه بوده است. از این رو تلاش ما در این کتاب بر آن است تا با گرد آوری و نوشتن مطالب آلودگی های محیط زیست از منابع مختلف به صورت منسجم و هدفمند، بخشی از دغدغه های دانشجویان را برطرف نماییم. در این کتاب مطالب به صورت بخش های تفکیک شده آورده شده است تا خواندن آن برای دانشجویان آسان تر گردد. فصل اول تا هفتم کتاب حاضر برای دانشجویان متقاضی آزمون های ورودی کارشناسی ارشد و دکتری مشترک بوده و از فصل هشتم به بعد مطالب برای آزمون های ورودی دکتری می باشد. اگر چه از فصل هشتم به بعد مطالب برای آزمون های ورودی دکتری می باشد اما خواندن آن به دانشجویان متقاضی در آزمون های کارشناسی ارشد برای تکمیل اطلاعات آن ها توصیه می گردد. چرا که ممکن است نکاتی در آن فصول آورده شده باشد که در فصول یکم تا هفتم آورده نشده باشد. از این رو خواندن تمام فصول کتاب به دانشجویان توصیه می گردد. مخاطبان اصلی این کتاب دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته های محیط زیست، بهداشت محیط، مهندسی محیط زیست و گرایش های مختلف کشاورزی و منابع طبیعی است.
از ویژگی های کتاب حاضر می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱- ارائه بیش از ۲۰۰۰ نکته از آلودگی های محیط زیست به زبانی ساده و پرهیز از هرگونه کلی گویی مطالب.
۲- ارائه نکات بیست سال اخیر آزمون های کارشناسی ارشد آلودگی های محیط زیست به صورت، جامع و کامل از سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۳.
۳- ارائه نکات مطالب به صورت بخش به بخش (بخش آلودگی آب، تصفیه خانه فاضلاب، آلودگی خاک، آلودگی هوا، آلودگی صنعتی، آلودگی پسماند و....) و ارائه مطالب هر بخش به صورت ترکیبی و کاملاً منظم و منسجم تا یادگیری مطالب آسان تر گردد.
۴- یکی از مهمترین مشکلات دانشجویان مقطع دکتری، دروس آلودگی صنعتی و مدیریت مواد زائد جامد و مکان یابی دفع مواد زائد می باشد. از این رو در این کتاب سعی شده است تا حد امکان نکات مهم و کاربردی مربوط به این دروس آورده شود تا بخشی از دغدغه های دانشجویان برطرف گردد.
۵- خلاصه مطالب کتاب آلاینده ها، بهداشت و استاندارد در محیط زیست و بازیافت مواد زاید جامد شهری به صورت کامل در این کتاب آورده شده است. کتاب آلاینده ها، بهداشت و استاندارد در محیط زیست یکی از منابع بسیار مهم آزمون های ورودی دکتری مهندسی منابع طبیعی محیط زیست می باشد که چند سالی است چاپ مجدد نشده و دسترسی آن برای دانشجویان همواره با دشواری هایی همراه بوده است.
۶- اساتید این رشته می توانند از نکات استاندارد این کتاب به عنوان سوالات امتحانی استفاده نمایند.
تلاش بسیاری انجام شده است تا این مجموعه با کیفیت خوب و مناسب به علاقمندان ارائه شود، اما شکی نیست که این مجموعه همانند هر اثر منتشر شده دیگر دارای نواقص و اشکالاتی خواهد بود، لذا از خوانندگان محترم، اساتید دانشگاه ها، دانشجویان و کارکنان و کارشناسان مراکز تحقیقاتی تقاضا می شود با ارائه نقطه نظرات ارزشمند خود و ذکر نواقص و ایرادات کتاب، مولفان را در انتشار اثری بهتر و با نواقص کمتر در چاپ های بعدی یاری نمایند.
نویسندگان کتاب وظیفه خود می دانند از همه عزیزانی که در نوشتن این کتاب از همفکری و همکاری آن ها برخوردار بوده اند به ویژه از آقای مهندس مهدی حسن پور، کارشناس ارشد محیط زیست (سازمان حفاظت از محیط زیست) و آقای مهندس محمدحسین سینکاکریمی، دانشجوی دکتری آلودگی محیط زیست دانشگاه ملایر (همدان) سپاسگزاری نموده و از خداوند متعال برایشان طول عمری با عزت و سربلندی آرزو می نماییم.
در پایان از جناب آقای دکتر علیرضا پورخباز، دانشیار گروه محیط زیست دانشگاه بیرجند که همواره الگوی اخلاق و انسانیت برای بنده و دیگر دانشجویان خود هستند کمال تقدیر و تشکر را دارم و از خداوند متعال طول عمری با عزت و توفیق روز افزون برای ایشان خواهانم.

قاسم رجایی
زمستان ۱۳۹۳
Ghasem.rajaei19@yahoo.com

فصل اول: نکات آزمون های کارشناسی ارشد  از سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۳

  • ترکیبات گوگرددار (SOX) و ترکیبات نیتروژن دار (NOX) مهمترین نقش را در تشکیل باران اسیدی دارند.
  • دریاچه ای که آب آن آلوده به باران اسیدی باشد کاملاً زلال، شفاف و آبی رنگ است.
  • در برابر اسیدی شدن (باران اسیدی) مقاومت خاک به دلیل وجود خاصیت بافری قوی تر (ترکیبات کربنات و بیکربنات بیشتر) بیشتر از آب است.
  • مواد آلاینده موجود در هوا می تواند به صورت مایع، جامد و یا گاز باشد.
  • جذب مواد آلاینده هوا فقط توسط روزنه های برگ گیاه امکان پذیر است. جذب مواد آلاینده هوا از طریق ریشه و ساقه انجام نمی گیرد.
  • جذب مواد آلاینده هوا به تعداد روزنه های برگ بستگی ندارد چرا که فتوسنتز در گیاهان به روزنه های برگ بستگی ندارد.
  • اکسیدان های فتوشیمیایی (پان و ازن) جزء آلاینده های ثانویه محسوب می شوند. آلاینده های ثانویه، آلاینده هایی هستند که منبع انتشار خاصی نداشته و توسط فعل و انفعالات شیمیایی در اتمسفر شکل می گیرند.
  • ازن تروپوسفری طی واکنش فتوشیمیایی عملاً در روزهای صاف و آفتابی تشکیل می شود.
  • گازهایی که در گرمایش جهانی نقش دارند عبارتند از: CO2، CH4، CFC، N2O و O3
  • COD، اکسیژن مورد نیاز جهت واکنش های شیمیایی تجزیه مواد آلی و BOD اکسیژن مورد نیاز جهت واکنش های بیوشیمیایی تجزیه مواد آلی است.
  • چربی ها، پروتئین ها، نشاسته، قندها، هیدارت های کربن و پلیمرها جزء ترکیبات آلی قابل تجزیه بیولوژیک و سموم دفع آفات جزء ترکیبات آلی غیر قابل تجزیه بیولوژیک محسوب می شوند.
  • عناصر رادیواکتیو اورانیوم، توریم، رادیوم و رادون منشاء طبیعی و عناصر رادیواکتیو سزیوم، استرانسیوم، ید و روتینوم منشاء انسانی دارند. مواد رادیواکتیوی که منشاء طبیعی دارند در آب های زیرزمینی فراوان و مواد رادیواکتیوی که منشاء انسانی دارند در آب های سطحی فراوان هستند.
  • در پلاستیک ها ترکیبات کلر وجود دارد از این رو از سوزاندن پلاستیک ها، گاز اسیدکلریدریک (HCL)، دی اکسین ها و فوران ها (PCDD و PCDF) منتشر می شوند که بسیار خطرناک و سمی می باشند.
  • بالا بودن BOD در فاضلاب نشان دهنده بالا بودن بار آلودگی آلی فاضلاب است.
  • عمده ترین منبع تولید و انتشار سرب در جهان، مصرف سوخت های فسیلی در وسایل نقلیه موتوری بنزین سوز است. در وسایل نقلیه موتوری برای بالا بردن عدد اکتان و به سوزی بنزین، به بنزین تترا اتیل سرب اضافه می کنند.
  • روش های مدیریتی دفع مواد زائد (پسماند) به ترتیب اولویت عبارتند از: ۱- کاهش تولید۲- کاهش در مبداء ۳- استفاده مجدد و بازیافت ۴- سوزاندن ۵- دفن بهداشتی.
  • بهترین روش دفع زباله های اتمی در رابطه با زباله های سطح پایین، آمایش زمین و سپس دفن بهداشتی زباله و در رابطه با زباله های سطح بالا، تبدیل به شیشه (تثبیت و جامدسازی) و سپس دفن در اعماق زمین می باشد.
  • شیشه ای کردن مواد زائد (Vetrification)، کندکردن حرکت مواد آلاینده ای که در حالت عادی بسیار متحرک می باشد را گویند. شیشه ای کردن مواد زائد بیشتر برای زباله های خطرناک سطح بالا صورت می گیرد.
  • محبوس شدن لایه ای از هوای سرد و غلیظ در زیر لایه ای از هوای گرم و رقیق در یک محیط شهری را وارونگی حرارتی (Thermal Inversion) یا وارونگی هواسپهری (Atmospheric Inversion) می گویند این پدیده در لایه تروپوسفر اتفاق می افتد.
  • جذب رادیوایزوتوپ ها در بدن ماهیان همه چیزخوار بیشتر از ماهیان گوشت خوار، علف خوار و پلانکتون خوار است.
  • سریع ترین و مهمترین اثر نامطلوب آب گرم کارخانه ها بر روی حیات موجودات زنده آب های طبیعی، کاهش قابلیت انحلال اکسیژن در آب (کاهشDO) است.
  • سرب باعث کاهش بهره هوشی و عقب ماندگی ذهنی در کودکان می شود.
  • در صنایع برای اندازه گیری ذرات جامد بزرگ تر از ۱۰ میکرون از روش سیکلون استفاده می کنند.
  • در نظام ساپروبی (تجزیه بیولوژی مواد در محیط های آبی)، پساب های مجتمع مسکونی در زمره آب های پلی ساپروب به حساب می آیند.
  • حوضچه های تصفیه خانه های پساب های شهری که در آن ها مراحل تصفیه به اجرا در می آید در زمره آب های آلفا مزوساپروب به حساب می آیند.
  • پایداری هوا موجب افزایش آلودگی هوا و ناپایداری هوا موجب کاهش آلودگی هوا می شود.
  • مهمترین عامل موثر در تشکیل وارونگی حرارتی (اینورژن) وضعیت درجه حرارت هوا می باشد.
  • عامل فعال و زیان آور مه دود اسید، ترکیبات گوگردی و عامل فعال و زیان آور مه دود اکسید، پان و ازن می باشد.
  • دی اکسین ها (PCDD) که ماده ای سرطان زا هستند از سوزاندن زباله های شهری تولید می شوند.
  • دی اکسیدگوگرد (SO2)، رطوبت و ذرات معلق هوا عامل اصلی خوردگی فلزات در شهرها محسوب می شوند.
  • خوردگی فلزات در فصل زمستان بیشتر اتفاق می افتد چرا که غلظت SO2 و میزان رطوبت هوا زیادتر می باشد.
  • مواد آلاینده هوا، فتوسنتز در گیاهان را کاهش می دهند.
  • گیاهان شاخص (Indicator) گیاهانی هستند که به یک نوع از آلاینده حساس می باشند.
  • گیاهان جاذب (Accumulator) گیاهانی هستند که به یک نوع از آلاینده مقاوم می باشند.
  • کلروفلوروکربن ها (CFCS) موجب تخریب لایه ازن در لایه استراتوسفر می شوند.
  • پرندگان دریایی اولین موجوداتی هستند که نسبت به آلودگی نفتی آسیب می بینند.
  • جلوگیری از آلودگی، همواره بهترین راه مقابله با آلودگی نفتی اقیانوس ها است.
  • بیشترین غلظت ازن اتمسفر در لایه استراتوسفر قرار دارد.
  • دریاچه یوتروف، دریاچه ای است که در آن مواد غذایی بسیار غنی، فعالیت های زیستی زیاد و جریان های بالا رونده به سادگی صورت می پذیرد. دریاچه الیگوتروف، دریاچه ای است که مواد غذایی آن بسیار اندک، فعالیت های زیستی آن کم، عمق آن زیاد و آب زلال و شفاف دارد.
  • در تصفیه خانه های آب، تونسیل (کاغذ صافی)، کربن فعال و شن به عنوان صافی در تصفیه آب کاربرد دارند.
  • پدیده شکوفایی جلبکی (یوتریفیکاسیون) ناشی از ورود فسفر و نیتروژن به محیط های آبی است.
  • علایم آثار حاد گیاهان به صورت نکروز و علایم آثار مزمن گیاهان به صورت کلروز ظاهر می شود (حاد- نکروز- NO2، مزمن- کلروز- SO2).
  • ضایعات حاد (Acute)، در اثر تماس با غلظت بالا و مدت کوتاه و ضایعات مزمن (Cheronic) در اثر تماس با غلظت های پایین و مدت طولانی ایجاد می گردند.
  • ورود مواد آلاینده از آب به موجودات زنده (آلاینده های محلول در آب) را، (Bio Cocentration Factor (BCF گویند.
  • ورود مواد آلاینده از غذا به موجودات زنده یا حرکت آلاینده در طول یک زنجیره غذایی (آلاینده های محلول در چربی) را (Bio Magnification Factor (BMF گویند.
  • به طور کلی ورود مواد آلاینده از آب، خاک، هوا و رسوبات به بدن موجودات را (Bio Accumulation Factor (BAF گویند.
  • رنگ سنجی از قدیمی ترین روش شناسایی گازها به شمار می رود.
  • در تصفیه خانه های فاضلاب از قیف ایمهوف برای ته نشینی ذرات جامد معلق استفاده می شود.
  • به حالتی که در آن اثر دو یا چند آلاینده در کنار هم بیش از اثر هر یک از آن ها به تنهایی باشد همبیشی یا سینرژیسم گفته می شود.
  • در عملیات تصفیه آب، شناورسازی (هوادهی کردن یا فلوتاسیون) یک عمل فیزیکی است.
  • Paramelia phisoydes (نوعی گلسنگ)، نوئل و نراد (Picea abies و Abies alba) و نمدار (Tilia eardata) بیواندیکاتور دی اکسیدگوگرد (SO2) می باشند.
  • به منبع آلاینده، Emmiter، خروجی گاز از منبع آلاینده، Emmision و تاثیر آلاینده بر موجودات زنده Immision گفته می شود.
  • آلودگی نفتی خاصیت هیدروفوبی (آب گریزی) پرندگان را کاهش می دهد.
  • فعالیت های کشاورزی مهمترین منبع آلودگی رودخانه ها به شمار می روند.
  • آلاینده های کانونی (نقطه ای)، به آلاینده هایی گفته می شود که از یک نقطه خاص وارد محیط می شوند مثل دودکش منازل، دودکش کارخانجات، معادن، تصفیه خانه های فاضلاب شهری.
  • آلاینده های بی کانون (منطقه ای)، به آلاینده هایی گفته می شود که از یک ناحیه (نه از یک نقطه خاص) باعث آلودگی می شوند مثل فعالیت های کشاورزی- رواناب های شهری.
  • ماده آلی خاک به خاطر داشتن ظرفیت تبادل کاتیونی بالا (CEC)، مقادیر زیادی از آلاینده ها را جذب می کند.
  • فشار هوا با افزایش ارتفاع به صورت لگاریتمی کاهش می یابد.
  • متوسط زمان ماند آلاینده ها در برخی از محیط ها به ترتیب از کم به زیاد عبارتست از: رودخانه ها، آب های ذخیره در خاک، آب های زیرزمینی، اقیانوس ها (رودخانه ها< آب های ذخیره در خاک < آب های زیرزمینی < اقیانوس ها).
  • تعریف نیاز زیست شیمیایی به اکسیژن (BOD)، مقدار اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون مواد آلی به کمک باکتری های هوازی را گویند.
  • تعریف نیاز شیمیایی به اکسیژن (COD)، مقدار اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون مواد آلی به کمک یک ماده شیمیایی را گویند.
  • اکسیژن محلول آب، با دما، شوری و رطوبت نسبت عکس و با فشار نسبت مستقیم دارد.
  • در فرآیند نیترات سازی(نیتریفیکیشن)، آمونیاک نهایتاً به نیترات تبدیل می شود.
  • یون های کربنات، بیکربنات و هیدروکسیل (CO22-،-HCO2و-OH) عامل قلیائیت آب ها می باشند. در آب های طبیعی با PH حدود ۷ عامل قلیائیت، بی کربنات (-HCO2) می باشد.
  • در آب هایی که کربنات و بی کربنات با هم برابر است تنها عاملی که باعث قلیائیت آب می شود یون هیدروکسیل (-OH) است.
  • با تنظیم PH آب می توان قلیائیت آب ها را کنترل نمود.
  • در فرآیند انجام فتوسنتز توسط گیاهان گاز کربنیک (CO2) مصرف و اکسیژن (O2) آزاد می شود.
  • سختی آب به واسطه کاتیون های دو ظرفیتی و چند ظرفیتی (کلسیم، منیزیم، استرانسیوم، باریوم، سرب، آهن، منگنز و آلومینیم) می باشد.
  • متان و دی اکسیدکربن (به ترتیب با ۶۰ و ۴۰ درصد) بیشترین گازهایی هستند که در لندفیل ها تولید می شوند.
  • پیش از آغاز فرآیند کمپوست سازی مواد آلی غیر قابل تجزیه زیستی نظیر پلاستیک، چرم، لاستیک، روغن و گریس جداسازی می شوند.
  • نسبت زاد و ولد در شرایط طبیعی و در حضور عوامل محدودکننده را زاد و ولد اکولوژیک گویند.
  • هواپیماهای مافوق صوت موجب کاهش ازن در لایه استراتوسفر می گردند. در حالی که در لایه تروپوسفر با انتشار گاز NOX ناشی از احتراق بنزین موجب افزایش ازن تروپوسفر می شوند. در هر صورت پرواز هواپیماها اثر تخریبی بر محیط زیست دارد.
  • تولید اسیدنیتریک در هوا (باران اسیدی) از ترکیب NO2 با آب باران صورت می گیرد.
  • شدیدترین اثر اکسیدهای سولفور (SOX) بر محیط زیست هنگامی است که ذرات معلق و رطوبت نسبی بالا باشد.
  • توتون و تنباکو شاخص ازن، گلایول (مهمترین شاخص)، زردآلو، پرتقال، میمون، گلاله، انگور و هلو شاخص فلوئور هستند.
  • ملز یا Larix گیاه بسیار حساس در برابر آلاینده هاست. ملز شاخص SO2 و NO2 می باشد.
  • به منظور عملی شدن و قابلیت تکرار آزمایش معمولاً BOD را در مدت ۵ روز اندازه گیری می کنند که به آن BOD5 می گویند.
  • از بین ترکیباتNOX ) NO2 ) و NO2 مهمترین ترکیباتی هستند که باعث آلودگی هوا می شوند.
  • هر چقدر مقدار ضریب تصفیه (اکسیژن محلول) در آب بیشتر باشد عملیات پاکسازی و پالایش آلودگی (خودپالایی) بیشتر صورت می گیرد. به همین دلیل است که دریاچه هایی که از جریان های تند رودخانه ای تغذیه می شوند نسبت به دریاچه هایی که از جریان های آرام تغذیه می شوند مواد آلاینده کمتری دریافت می کنند.
  • مقدار ضریب تصفیه طبیعی (f) برای منابع طبیعی گوناگون آب در ۲۰ درجه سانتی گراد به شرح ذیل می باشد:
- دریاچه های کوچک و مرداب ها ۱-۵/ ۰= f
- دریاچه های بزرگ ۵/ ۱-۱ = f
- رودخانه ها با جریان آهسته ۲-۵/ ۱ = f
- رودخانه های بزرگ با جریان معمولی ۳-۲ = f
- رودخانه ها با جریان تند ۵-۳ = f
- رودخانه های سیلابی و پرتلاطم ۵ < f

  • به طور کلی میزان خودپالایی در آب های جاری (رودخانه ها) بیشتر از آب های ساکن (دریاچه ها) است.
  • میزان اکسیژن در تند آب ها بسیار زیادتر از آب های راکد است بنابراین خودپالایی تند آب ها بیشتر از آب های راکد است.
  • مهمترین عامل ارزیابی قدرت حیات آب ها، اکسیژن محلول آب (DO) و مهمترین عامل ارزیابی آلودگی آب ها BOD است.
  • در تصفیه خانه های آب خنثی سازی، انعقاد (کواگولاسیون) و جذب سطحی یک عمل شیمیایی و شناورسازی (فلوتاسیون) و لخته سازی (فلوکولاسیون) یک عمل فیزیکی محسوب می گردند.
  • تشکیل کنوانسیون وین (۱۹۸۵) و پرتوکل مونترال (۱۹۸۷) در رابطه با حفاظت از لایه ازن و کاهش و حذف مواد مخرب لایه ازن بود.
  • آزاد شدن اتم کلر در CFCSها در اثر اشعه ماورابنفش عامل اصلی تخریب لایه ازن استراتوسفر می باشد.
  • در بین فلزات سنگین، کادمیوم بیشترین آسیب را به کلیه و استخوان می رساند. کادمیوم بیماری ایتای ایتای (Ouch- ouch یا آخ آخ) را باعث می شود. این بیماری اولین بار در ژاپن ثبت گردید.
  • گنبد غباری (Dust dume)، در شرایط پایدار هوا وقتی هوای گرم و آلوده مرکز شهر در حومه شهر پایین آید اتفاق می افتد و عامل آن ذرات معلق (PM) است.
  • مهمترین عناصر در پدیده غنی شدن آب های سطحی فسفر و نیترات می باشد.
  • در نظام ساپروبی، آب های پلی ساپروب آب های به شدت آلوده، آب های آلفا مزوساپروب آب هایی با آلودگی زیاد، آب های بتا مزوساپروب آب هایی با آلودگی متوسط و آب های الیگوساپروب آب هایی با آلودگی کم یا ناچیز طبقه بندی می شوند.
  • ساپروب طبقه بندی کیفی منفی آب برای محیط های رودخانه ای (lotic) و تروف طبقه بندی کیفی مثبت آب برای محیط های دریاچه ای (lentic) می باشد.
  • در نظام ساپروبی، آب های پلی ساپروب به رنگ قهوه ای، آب های آلفامزوساپروب به رنگ زرد، آب های بتامزوساپروب به رنگ سبز و آب های الیگوساپروب به رنگ آبی نشان داده می شوند.
  • شخم زدن زمین باعث کاهش دوام و پایداری سموم آفت کش در خاک می شود.
  • صدمات حاصل از مواد آلاینده هوا بر گیاهان در فصول بهار و تابستان بیشتر می باشد. در بهار و تابستان به دلیل گرمای زیاد هوا تبادلات گازی بین گیاه و اتمسفر بیشتر صورت می گیرد.
  • بیشترین مصرف سموم دفع آفات نباتی متعلق به علف کش هاست (حدود ۶۵%). بنابراین بیشترین آلودگی آفت کش ها مربوط به علف کش ها است.
  • حد آستانه شنوایی انسان بین ۱۲۰- ۰ دسی بل و حد درد ۱۴۰ دسی بل است.
  • فراوان ترین ترکیب جیوه در محیط های آبی، متیل جیوه و فراوان ترین ترکیب جیوه در طبیعت، سولفید جیوه است.
  • عامل بیماری مینی ماتا، جیوه، عامل بیماری ایتای ایتای، کادمیوم و عامل بیماری قانقاریا، آرسنیک است.
  • از سوختن زغال سنگ (بیشتر) و ذوب فلزات مقادیر زیادی دی اکسیدگوگرد (SO2) تولید می شود.
  • از بین فلزات سنگین سرب بیشترین تاثیر را بر سیستم عصبی دارد. تاثیر سرب و جیوه در انسان مشابه هم می باشد.
  • مهمترین منبع طبیعی انتشار مونوکسیدکربن (CO)، اکسیداسیون گاز متان در اتمسفر است. مهمترین منبع انسانی تولید گاز CO، حمل و نقل وسایل نقلیه موتوری است.
  • گاز متان به میزان زیادی در یخ های قطبی محبوس شده است. متان به دلیل اینکه در شرایط غرقابی و بی هوازی تشکیل می شود در زیر لایه پرمافرست قطب به میزان زیادی محبوس شده است که آزاد شدن آن موجب گرمایش بیشتر جهانی می شود.
  • نیکل، وانادیوم مهمترین عناصر شاخص آلودگی نفتی هستند.
  • برای کاهش مقدار جذب فلزات سنگین (سرب، کادمیوم و اکثر فلزات دیگر) در گیاه باید PH خاک را افزایش (اسیدیته خاک را کاهش) داد. اما برخی عناصر نظیر، آرسنیک، مولیبدن، سلنیوم و کروم ۳ ظرفیتی از این قائده مستثنی هستند.
  • تری هالومتان ها (THMs)، ترکیباتی هستند که ۳ اتم هالوژن دارند و ممکن است در فرآیند کلرزنی آب به وجود آیند.
  • مهمترین مشکل زیست محیطی لندفیل ها، آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی است.
  • مناسب ترین برخورد اکولوژیک با ضایعات (زباله های شهری و صنعتی)، ممانعت از تولید ضایعات است.
  • ذوب کانی ها جهت استخراج فلز خالص در کارخانجات مهمترین منبع تولید SO2 است کارخانجات ذوب فلز روی، مس و سرب، گاز SO2 منتشر می کنند.
  • در دریاچه ها افزایش اسیدیته آب (باران اسیدی) موجب آزادسازی یون آلومینیم می شود که برای آبزیان بسیار سمی است. در خشکی نیز افزایش اسیدیته آب موجب آزادسازی یون آلومینیم می شود که برای گیاهان و درختان بسیار سمی است. آلومینیم تارهای کشنده گیاهان را از بین می برد در نتیجه گیاهان نمی توانند املاح و عناصر معدنی را از خاک دریافت نمایند و پژمرده می شوند.
  • مصرف سموم شیمیایی و کودهای شیمیایی مهمترین عامل آلودگی خاک های زراعی است.
  • گچ، سیمان و دوده جزء ذرات بی اثر (Inert dust) می باشند. آزبست جزء ذرات بی اثر نیست.
  • در مواقع اضطراری تنها چاره موقتی زدودن آلودگی نفتی دریاها، استفاده از بوم یا سدهای شناور است.
  • بیشترین ترکیبات فسفره فاضلاب در نتیجه مصرف شوینده های خانگی است.
  • کربنات کلسیم، سنگ آهک و کانی کلسیت به عنوان ضربه گیر در برابر باران اسیدی عمل می کنند.
  • مه دود یا اسموگ به دلیل اینکه یک فرآیند فتوشیمیایی است بیشتر در تابستان تشکیل می شود. (فتو = نور)
  • وارونگی یا اینورژن بیشتر در پاییز و زمستان تشکیل می شود زیرا در پاییز و زمستان شب ها طولانی تر است.
  • هیدروکربن هایی که در واکنش مه- دود (Smog) شرکت می کنند از نوع نسوخته یا غیر اشباع (آلکن ها یا اولفین ها) هستند.
  • اکسیدهای ازت (NOX)، برای تشکیل مه دود لازم و ضروری است.
  • تجمع مواد آلاینده هوا در زیر لایه ای از هوا در شرایط وارونگی را مه دود (Smog) گویند.
  • مهمترین صنایعی که در انتشار گاز فلوئور و اسیدفلوئوریک (HF) نقش دارند عبارتند از: صنایع آلومینیم سازی، صنایع شیشه سازی، صنایع کاشی و سرامیک، صنایع آجرپزی و صنایع تهیه کودهای فسفره.
  • فلز سنگین فلزی است که جرم اتمی آن بیشتر از mol/g ۸/ ۵۵ یا بیشتر از جرم اتمی آهن باشد.
  • تبادل یونی یک روش سختی زدایی آب است که راندمان آن ۱۰۰% است و مقدار سختی را به صفر می رساند.
  • اسیدیته خاک، مهمترین عاملی است که بر مقدار جذب عناصر سنگین به وسیله گیاهان اثر می گذارد.
  • سنجش مواد آلی در آب ها با BOD، COD و TOC انجام می گیرد.
  • هرگاه مقدار BOD۵ در یک منبع آب ناچیز باشد می توان نتیجه گرفت که در آب آن مقدار مواد آلوده کننده آلی کم است.
  • در فرآیند تصفیه آب از آلوم (سولفات آلومینیم یا زاج سفید) جهت انعقاد مواد جامد معلق استفاده می شود.
  • در فرآیند تصفیه آب از آلوم (زاج سفید) و سولفات آهن (زاج سبز) جهت حذف عوامل کدورت ساز و کاهش تیرگی آب استفاده می شود.
  • در عمل کلرزنی آب، کلر آزاد باقیمانده (اسید هیپوکلرو HOCL و یون هیپوکلریت -CLO) نقش اصلی ضدعفونی کردن آب را بر عهده دارند (نقش HOCL بیشتر است).
  • حلالیت اکسیژن در آب با افزایش هدایت الکتریکی (EC) کاهش می یابد. به طور کلی حلالیت گازها با شوری (TDS) رابطه عکس دارد. (EC × ۰/۶۴۰ = TDS)
  • LD۵۰ و LC۵۰: مقداری از ماده سمی است که ۵۰% از جانوران را بکشد. (LC۵۰ (LetalConcentration)، غلظت کشنده است که در مورد آب به کار می رود. LD۵۰ (Letal Dose)، دوز کشنده است که بیشتر در مورد آنتی بیوتیک ها و مواد غذایی به کار می رود.
  • ۵۰ED، دوزی که موجب هر نوع تاثیری در ۵۰% از موجودات می شود. برای تعیین اثر در موجودات، ED۵۰ بهتر از LD۵۰ و LC۵۰ است.۵۰ ED۵۰، LD و LC۵۰ تخمین های نادقیقی هستند.
  • بخشی از رودخانه ها که محل ورود (نهرهای هدایت کننده) می باشند در زمره محیط های آلفا مزوساپروب به شمار می روند.
  • (TOC، (Total Organic Carbon کل کربن آلی در آب را گویند.
  • در تصفیه خانه های فاضلاب برای خارج کردن نیتروژن از فاضلاب باید PH فاضلاب را افزایش داد زیرا این تغییر PH باعث تبدیل آمونیوم (+NH4) به آمونیاک (NH3) و خروج گاز آمونیاک می شود.
  • به کمک دوام، پایداری و غلظت ماده آلاینده می توان شدت عمل یک آلاینده را تعیین نمود.
  • اساس کارایی سیکلون در کنترل آلودگی هوا به ذرات معلق، نیروی گریز از مرکز می باشد.
  • از بین آفت کش های کلره، فسفره و کربامیدها، بیشترین مشکلات زیست محیطی مربوط به آفت کش های کلره است زیرا آفت کش های کلره نیمه عمر بالایی دارند و در محیط زیست پایدارترند.
  • مه دود لس آنجلس (L.A)، اکسیدکننده و شامل NOx، O3، HC، رادیکال آزاد و CO2 است. مه دود لندن، احیا کننده و شامل SO۲ و ذرات معلق است.
  • در تصفیه خانه های آب، در روش حذف سختی به کمک آهک- کربنات سدیم، ترکیبات کلسیم و منیزیم به صورت کربنات کلسیم (CaCO۳) و هیدروکسید منیزیم (۲(Mg(OH) از آب حذف می شوند.
  • حذف آهن و منگنز و همچنین خارج کردن گازهای محلول و نامحلول از آب به کمک هوادهی (شناورسازی یا فلوتاسیون) صورت می گیرد. در محیط های هوازی آهن و منگنز عمدتاً به صورت ۳(Fe(OH و MnO2 رسوب می دهند.
  • جذب سموم آفت کش در خاک هایی که ظرفیت تبادل کاتیونی بالایی دارند بیشتر است.
  • استرانسیوم ۹۰، رفتاری شبیه کلسیم دارد. بنابراین امکان انباشت آن در استخوان وجود دارد.
  • هیدروکربن هایی که مهمترین آلودگی هوا هستند در درجه حرارت معمولی اتمسفر به حالت گاز می باشند.
  • اسیدیته آب رودخانه ها و دریاچه های کشورهای اسکاندیناوی و اروپای شمالی در فصل بهار بیشتر از سایر فصول است.
  • بیشترین و مضرترین آثار ناشی از ذرات معلق هوا، آلوده کردن منسوجات است.
  • در آب های سطحی و زیرزمینی غلظت یون بی کربنات و در آب دریا و آب باران غلظت یون کلراید از سایر یون ها بیشتر است.
  • سموم اورگانوفسفات ها نسبت به سموم اورگانوکلرین ها دارای پایداری کمتر و سمیت بیشتر هستند.
  • در خاک های رسی، هدر روی ازت بیشتر از طریق رواناب می باشد. در خاک های رسی فرآیند نیتریفیکاسیون (نیترات سازی) به دلیل نبود شرایط اکسیداسیون انجام نمی گیرد.
  • در بحث آلودگی هوا با ترکیبات نیتروژن دار، منظور از NOx، ترکیبات NO و NO۲ است.
  • عمده ترین تاثیر آلودگی هوا بر سلامت انسان در سیستم تنفسی (ریه ها) بروز می کند.
  • بیشترین میزان کاهش BOD فاضلاب در مرحله تصفیه ثانویه یا تصفیه زیستی صورت می گیرد.
  • ذرات معلق به عنوان یک آلوده کننده هوا موجب کاهش دمای کره زمین می شود.
  • عامل اصلی اسیدی شدن نزولات جوی، آنیون های SOx، NOx و Cl است.
  • از بین گازهای گلخانه ای، CO۲ بیشترین سهم و N۲O کمترین سهم را در گرمایش جهانی دارد.
  • DDT جزء سموم اورگانوکلرینه (OCPs) و از دسته حشره کش ها (Incecticidae) است.
  • وسایل نقلیه موتوری، عمده ترین منبع برای ایجاد مه دود فتوشیمیایی (پان و ازن) است.
  • اینورژن تابشی (Radiation Inversion) با غروب خورشید تشکیل می شود و با طلوع خورشید رفته رفته از بین می رود.
  • در منحنی افت اکسیژن محلول رودخانه، نقطه ای که کمترین میزان DO را دارد، نقطه ی بحرانی گویند.
  • ابرهای سمی (Toxic clouds) در شرایطی که ارتفاع اینورژن خیلی کم باشد تشکیل می شود.
  • (PSI (Pollution Standard Index، شاخص استاندارد آلودگی هوا را گویند.
  • علت بیماری متهموگلوبینما در نوزادان، مصرف آب حاوی نیتریت می باشد.
  • هوای ناپایدار باعث افزایش پراکنش مواد آلاینده در نتیجه باعث کاهش غلظت آلودگی هوا می شود.
  • ورود و انباشت تدریجی مواد آلی و رسوبات به دریاچه باعث می شود که دریاچه به صورت یوتروف درآید.
  • وارونگی حرارتی هوا یا وارونگی هواسپهری (Atmospheric Inversion) در لایه تروپوسفر اتفاق می افتد. در لایه استراتوسفر نیز وارونگی دیده می شود که وارونگی استراتوسفر (وارونگی لایه سپهر) نامیده می شود. وارونگی استراتوسفر بسیار بادوام و پایدار است.
  • از بین اکسیدهای نیتروژن، دی اکسیدنیتروژن (NO۲) در تشکیل پراکسی استیل نیترات (پان) نقش دارد.
  • علت بروز لکه های سیاه (خال زدگی) و اختلالاتی در استخوان مربوط به بیش از حد بودن فلوراید در آب می باشد.
  • کمبود فلوراید موجب پوسیدگی دندان و زیادی فلوراید موجب فلوروزنسیس و زائده استخوانی می شود.
  • گاهی اوقات ذرات معلق در هوا می توانند نور را از خود منعکس کنند که این پدیده تیندال (Tindal) نام دارد. تیندال خاصیت انعکاس نوری ذرات معلق در هوا را گویند.
  • در تصفیه خانه های آب در گندزدایی آب با کلر، باکتری ها از بین رفته و یا کاهش می یابند. کلر اثر تخریبی چندانی بر روی ویروس ها و کیست ها ندارد.
  • پاراتیون، مالاتیون و دیازینون از گروه حشره کش های اورگانوفسفات می باشند.
  • رادون مهمترین آلاینده هسته ای در هوای داخل ساختمان است.
  • کروم شش ظرفیتی (کروم اکسید) از آلاینده های مهم صنایع چرم سازی و صنایع آبکاری فلزات می باشد.
  • دی اکسین ها (PCDD) خطرناک ترین ترکیباتی هستند که در اثر سوزاندن زباله های شهری در هوا منتشر می شوند. از بین دی اکسین ها، TCDD ۸ و ۷، ۳، ۲ از همه خطرناک تر می باشد. TCDD ۸ و ۷، ۳، ۲ سمی ترین ماده شناسایی شده تاکنون است.
  • در فرآیند نیتریفیکاسیون (Nitrification)، تبدیل آمونیاک به نیتریت توسط باکتری های نیتروزموناس (باکتری های نیتریت ساز) و تبدیل نیتریت به نیترات توسط باکتری های نیتروباکتر (باکتری های نیترات ساز) انجام می گیرد.
  • در تصفیه آب کاربرد فرآیند کلرزنی آب برای گندزدایی موجب تشکیل تری هالومتان ها (THMS) می شود که بسیار سمی و خطرناک می باشند.
  • در شرایط بی هوازی، دستیابی زیستی (Bioavailability) عناصر به دلیل تشکیل سولفید کاهش می یابد. دستیابی زیستی، کسر زیستی قابل دسترس یا مقدار ماده ای از آلاینده که می تواند در اختیار گیاهان یا جانوران قرار گیرند را گویند.
  • در طراحی حوضچه های ته نشینی (Clarifer) برای تصفیه فاضلاب، اندازه گیری میزان مواد جامد معلق لازم و ضروری است.
  • از بین ترکیبات نیتروژن سمیت آمونیاک (NH۳) برای ماهیان از سایر ترکیبات بیشتر است.
  • ترکیب دی اکسیدگوگرد (SO۲) و ذرات معلق (PM) در هوا اثر همبیشی یا سینرژیم (تشدید آلایندگی) دارند.
  • از بین ترکیبات فلزات سنگین، فرم کاتیون های محلول فلزات دارای سمیت بیشتری است.
  • بنزن از سمی ترین ترکیبات آلی فرار (VOCs) است.
  • افزایش اسیدیته خاک موجب افزایش حلالیت و حرکت عناصر سنگین در پروفیل خاک می شود.
  • قلیائیت و سختی آب تاثیرات منفی ناشی از باران های اسیدی را کاهش می دهند. تاثیر قلیائیت بر خنثی سازی باران اسیدی بیشتر از سختی است.
  • بر اساس استاندارد سازمان محیط زیست کشور، اگر ۱۰۰ < PSI <۲۵۰ ، PSI باشد وضعیت آلودگی هوا در حالت هشدار؛ اگر ۳۵۰ > PSI >۲۵۰ ، PSIباشد وضعیت آلودگی هوا در حالت اضطرار و اگر ۳۵۰ < PSI باشد وضعیت آلودگی هوا بحرانی است.
  • در گیاهان عوارض ناشی از آلودگی هوا بیشتر بر روی برگ ظاهر می شود.
  • مهمترین مزیت زیست محیطی استفاده از انرژی هسته ای، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای (مزیت اصلی) و کاهش باران اسیدی (مزیت ثانوی) است.
  • مناسب ترین راهبرد کنترل آلودگی های نقطه ای و غیرنقطه ای، اتخاذ راهکارهای پیشگیری از تولید آلودگی است.
  • افزایش میزان دی اکسیدکربن، دی اکسیدگوگرد و دی اکسیدنیتروژن در هوای شهرها به عنوان آلودگی در مقیاس جهانی محسوب می شوند. (CO۲ باعث گرمایش جهانی، SO۲ و NO۲ باعث تولید باران اسیدی می شوند).
  • علت اصلی خوردگی فلزات در شهرهای صنعتی وجود رطوبت، حرارت و دی اکسیدگوگرد است.
  • بیشترین موارد آلودگی مواد رادیواکتیو از جانب آزمایشات هسته ای متوجه محیط زیست است.
  • عامل اصلی تخریب لایه ازن، کلرو فلورو کربن (CFCS) است.
  • اصلی ترین منبع برای تولید ازن در لایه تروپوسفر، وسایل نقلیه موتوری است. وسایل نقلیه موتوری با انتشار NOX زمینه تولید ازن را فراهم می کند.
  • از بین ترکیبات گوگردی (SOX) و ترکیبات نیتروژنیNOX)، SO۲ و NO۲) بیشترین اهمیت را در مطالعات آلودگی هوا دارند.
  • برای کنترل آلودگی خاک به مواد نفتی، جلوگیری از پخش مواد نفتی قابل توصیه نیست، چرا که هر چه نفت به عمق بیشتری از خاک نفوذ کند پاکسازی آن مشکل تر می شود.
  • بیشترین درصد آزادسازی هیدروکربن ها در هوای شهرها مربوط به وسایل نقلیه موتوری است.
  • آترازین، سیمازین و تریازین از دسته علف کش ها می باشند.
  • یکی از راهکارهای مهم کاهش آلودگی هوا در شهر تهران، توسعه و گسترش حمل و نقل عمومی است.
  • هیدروکربن هایی که در ساختمان مولکولی خود ۴-۱ اتم کربن دارند در دمای معمولی به صورت گاز، هیدروکربن هایی که در ساختمان مولکولی خود ۱۷-۴ اتم کربن دارند در دمای معمولی به صورت مایع و هیدروکربن هایی که در ساختمان مولکولی خود بیشتر از ۱۸ اتم کربن دارند در دمای معمولی به صورت جامد هستند.
  • تصفیه اولیه فاضلاب یک فرآیند فیزیکی، تصفیه ثانویه فاضلاب یک فرآیند زیستی یا بیولوژیکی و تصفیه پیشرفته فاضلاب، یک فرآیند فیزیکی- شیمیایی و زیستی است.
  • از طریق آزمایش هدایت الکتریکی (EC) می توان TDS را برآورد نمود. (TDS = 0.64 EC)
  • میکروارگانیسم ها مهمترین عامل تجزیه نفت و کاهش آلودگی نفتی در دریاهاست.
  • بهترین شیوه دفع آزبست های مستعمل، استفاده از محفظه های مقاوم و دفن در اعماق زمین می باشد.
  • در فرآیند تجزیه بی هوازی ترکیبات گوگرددار، سولفیدهیدروژن (H۲S) تولید می شود. (در فرآیند تجزیه بی هوازی، ترکیبات بدون اکسیژن تولید می گردد).
  • مهمترین راه انتقال جیوه به زنجیره غذایی انسان، مصرف غذاهای دریایی آلوده به جیوه است.
  • یکی از مناسب ترین راهکارهای کاهش آلودگی های ناشی از مصرف سوخت های فسیلی، بهینه سازی مصرف سوخت های فسیلی است.
  • سمیت آرسنیک در اثر ترکیب با بنیان متیل (CH۳) کاهش و سمیت جیوه در اثر ترکیب با بنیان متیل افزایش می یابد.
  • مهمترین روش حذف فسفر در تصفیه پیشرفته فاضلاب، ته نشست شیمیایی یا ترسیب شیمیایی با استفاده از آهک و آلوم است.
  • دمه یا فیوم (Fume)، ذرات جامدی است که در اثر تبخیر و یا واکنش های شیمیایی تشکیل می شود. فیوم در اکثر دودکش کارخانجات تشکیل می شود و خاصیت چسبندگی دارد.
  • مهمترین خطر ناشی از کاربرد کمپوست به عنوان کود و اصلاح کننده خاک در کشاورزی، آلودگی خاک به فلزات سنگین است.
  • طی فرآیند آبشویی (Leaching)، آلودگی آب های زیرزمینی به نیترات از سایر آلاینده ها بیشتر است. از بین فلزات سنگین نیز کادمیوم بیشترین تحرک را در پروفیل خاک دارد.
  • جیوه در قارچ کش ها کاربرد دارد. لذا کاربرد قارچ کش ها در فعالیت های کشاورزی باعث افزایش آلودگی جیوه می شود.
  • اکسیژن خواهی نهایی(BODu) نمونه های آب یا فاضلاب عبارتند از: مجموع BOD اندازه گیری شده و باقیمانده در زمان t روز.
  • در آلودگی آب، زمانی که اکسیژن محلول (DO) کم باشد میزان BOD بالا می رود.
  • از روش ترقیق آلاینده ها به منظور کاهش آلودگی در محیط های کوچک نظیر جویبارها، رودخانه ها، تالاب ها و دریاچه ها استفاده می شود. در محیط های بزرگ نظیر دریاها و اقیانوس ها روش ترقیق کارایی ندارد.
  • ترقیق آلاینده ها به منظور کاهش آلودگی، در دریاچه نسبت به جویبار، رودخانه و تالاب اثر کمتری دارد (به دلیل حجم بیشتر آب دریاچه).
  • به فرآیندی که در آن از گیاهان برای تجزیه و کاهش مواد آلاینده خاک استفاده می شود Phytoremediation گویند.
  • به فرآیندی که در آن از میکروارگانیسم ها برای تجزیه و کاهش مواد آلاینده خاک استفاده می شود Bioremediation گویند.
  • به فرآیند پایش آلاینده ها توسط گیاهان Phytomining گویند.
  • به فرآیندی که در آن از گیاهان برای جذب فلزات سنگین استفاده می شود Metallophytes گویند.
  • از بین اکسیدهای نیتروژن (NOX)، دی اکسید نیتروژن (NO۲) از همه سمی تر است.
  • در بحث پیرامون ذرات معلق، از نظر سلامتی انسان PM۲/۵ نسبت به۵ PM۱۰،PM و PM۲۰ اهمیت بیشتری دارد.
  • جیوه دارای ویژگی های بزرگ نمایی زیستی در زنجیره غذایی است.
  • از بین فرم های آرسنیک و کروم، فرم آرسنیک ۳ ظرفیتی III) As) و فرم کروم ۶ ظرفیتی
  • (Cr(VI سمیت بیشتری دارند. به عبارتی دیگر از بین فرم های آرسنیک و کروم، فرم احیا آرسنیک و فرم اکسید کروم سمیت بیشتری دارند.
  • در پایش آلودگی هوا، بالاترین PSI محاسبه شده برای یک آلاینده به عنوان PSI تعیین و اعلام می شود.
  • تنها راه از بین بردن آلودگی نفتی در مناطق قطبی احتراق یا سوزاندن نفت است. در قطب به دلیل پایین بودن درجه حرارت آب نمی توان از طریق تجزیه زیستی لکه های نفتی را حذف کرد.
  • هدف از ارایه ی استانداردهای کیفیت هوا (PSI) تعیین میزان حداکثر نشر آلاینده هاست.
  • وجود ترکیبات نفتی در آب باعث تغییر طعم و مزه آب می شود.
  • میزان کل جامدات محلول (TDS) برابر است با مجموع آنیون ها و کاتیون ها.
  • استعمال دخانیات باعث افزایش جذب کادمیوم به بدن می شود.
  • مونواکسیدکربن (CO) بیشترین ماده آلاینده ای است که در نتیجه ترافیک وسایل نقلیه بنزینی وارد هوا می شود. اکسیدهای ازت (NOX) بیشترین ماده آلاینده ای است که در نتیجه ترافیک وسایل نقلیه دیزلی وارد هوا می شود.
  • مهمترین منابع در آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی، زه آب های کشاورزی است.
  • بیشترین و مهمترین آلاینده های آلی در اثر ترکیب مواد آلی با عنصر کلر تشکیل می شوند.
  • هرگاه کاهش درجه حرارت اتمسفر نسبت به ارتفاع از سرعت کاهش آدیاباتیک کمتر باشد، اتمسفر باثبات و پایدار است و پراکنش آلاینده ها محدود می شود. هرگاه کاهش درجه حرارت اتمسفر نسبت به ارتفاع از سرعت کاهش آدیاباتیک بیشتر باشد، اتمسفر بی ثبات و ناپایدار است و پراکنش آلاینده ها به نحو مطلوبی انجام می شود.
  • گاز دی اکسیدکربن (CO۲) ناشی از تجزیه زباله در قسمت های زیرین محل دفن بهداشتی (لندفیل) متراکم شده و باعث افزایش مواد معدنی و سختی آب های زیرزمینی می گردد.
  • جهت رسم نمودار وارونگی هوا دو پارامتر دما و ارتفاع مورد نیاز است. دما، محور افقی و ارتفاع، محور عمودی است.
  • معیارهای لازم برای یک آفت کش خوب عبارتند از: ۱- انتخابی عمل کردن آن ۲- پایداری کم آن در محیط زیست ۳- عدم قابلیت تجمع آن در زنجیره غذایی.
  • از بین اشعه های خورشید، اشعه ماورای بنفش به ویژه نوع UVA (طول موج ۴۰۰-۳۲۰ نانومتر) در تجزیه مواد آلی خاک، تجزیه مواد آلاینده، تجزیه ترکیبات نفتی نقش دارد.
  • مهمترین عامل افزایش گاز رادون در منازل و اماکن بسته، عایق بندی حرارتی و کاهش تبادل هوا یا به عبارتی عدم تهویه کافی می باشد.
  • از ترکیبات آرسنیک معمولاً برای تولید سموم آفت کش استفاده می کنند.
  • از ترکیبات آلی پایدار (POPs) می توان به دی اکسین ها، فوران ها، اورگانوکلرین ها و PCBsها اشاره کرد.
  • ازن تروپوسفری که یکی از آلاینده های مهم هواست از واکنش اکسیدهای ازت (NOx)، ترکیبات آلی (HC) و اشعه ماورای بنفش (UV) تشکیل می شود.
  • ترمز اتومبیل ها همراه با سایش لاستیک منجر به انتشار کادمیوم و روی به هوا می شود.
  • مونوکسیدکربن (CO) با هموگلوبین خون ترکیب شده و کربوکسی هموگلوبین (COHb) را به وجود می آورد.
  • تغییرات شدید PH در فاضلاب موجب کاهش کارایی فرآیند تصفیه زیستی فاضلاب می شود.
  • ترکیبات آزبست از خطرناک ترین مواد آلاینده ناشی از مصالح مورد استفاده در ساختمان سازی است.
  • کودهای فسفاته، بیشترین تاثیر را بر افزایش غلظت فلزات سنگین به ویژه کادمیوم در خاک های کشاورزی دارد.
  • تعداد کلی فرم مدفوعی (FCB) (Fecal Coliform Bacteria) به عنوان شاخص آلودگی میکروبی آب محسوب می شود.
  • مهمترین گاز آلاینده کارخانه سیمان، دی اکسیدکربن (CO۲ ) است.
  • نوع واحد ساختمانی رس شامل سیلیکات های آلومینیم آب دار باعث می شود تا رس ها نسبت به سایر مواد متخلخل طبیعی توانایی بهتر و بیشتری در جذب ترکیبات شیمیایی آلاینده از محیط اطراف خود داشته باشند.
  • از بین سوخت های فسیلی، زغال سنگ بیشترین مقدار گوگرد را وارد اتمسفر می کند.
  • از مزایای زیست محیطی PCBs می توان به حلالیت کم در آب، مقاومت در برابر اسید و باز و اثرات حاد کم اشاره کرد. از معایب زیست محیطی PCBs می توان به تجزیه پذیری کند در محیط زیست، قابلیت تجمع در زنجیره غذایی، پراکندگی در حوضه های مختلف زیست محیطی و اثرات مزمن شدید نام برد.
  • با افزایش اسیدیته خاک، قابلیت جذب فلزات به وسیله گیاهان افزایش می یابد.
  • اکسیدهای نیتروژن (NOx) در اثر تخلیه الکتریکی در جو و فرآیندهای زیستی در خاک تولید و منتشر می شوند.
  • ازن گازی ناپایدار در جو است و به راحتی شکسته و از بین می رود. ترکیبات گوگردی و ترکیبات نیتروژنی نیز توسط باران اسیدی از اتمسفر خارج می شوند بنابراین زمان ماندگاری کمی در جو دارند.
  • رادون و رادیوم جزء عناصر رادیواکتیو طبیعی هستند که در آب های زیرزمینی وجود دارند.
  • CO، CO۲  و SO۲ جزء مهمترین آلاینده های دخیل در تخریب منابع ساختمانی می باشند. ازن به دلیل نبود نور خورشید در داخل ساختمان کم است بنابراین ازن جزء مهمترین آلاینده های داخل ساختمان نمی باشد.
  • در بین آلاینده های شاخص هوا (PM، CO، O۳، SO۲ و NO۲) غلظت استاندارد CO از همه بیشتر می باشد. غلظت استاندارد CO در هوا ppm ۹ (استاندارد ۸ ساعته) است. غلظت سایر آلاینده های شاخص کمتر از ppm ۱ می باشد.
  • غلظت استاندارد CO۲ در اتمسفر ppm ۳۵۰ است. CO۲  جزء آلاینده های شاخص هوا نیست.
  • کمترین تجمع فلزات سمی در قسمت عضله ماهی و بیشترین تجمع فلزات سمی در قسمت کلیه ماهی است.
  • کادمیوم مهمترین عنصر انتشار یافته از دود سیگار است.
  • کدورت آب ناشی از حضور جامدات معلق در آب می باشد.
  • بعد از بخار جیوه متیل جیوه سمی ترین فرم جیوه است.
  • در غذاهای دریایی خطر تجمع فلز سنگین جیوه وجود دارد.
  • افزایش کانی های رسی خاک موجب افزایش جذب کاتیون های فلزی می شود.
  • علت اصلی خاصیت بزرگنمایی زیستی (Biomagnification) آفت کش های کلره، حلالیت زیاد در بافت چربی است. (مثال، بزرگنمایی زیستی در یک زنجیره غذایی: آب← ماهی←
  • ماهی شکارچی←پرنده ماهی خوار).
  • از Biomagnification، برای نشان دادن بزرگنمایی زیستی در یک زنجیره غذایی استفاده می شود.
  • مهمترین فرآیند حذف مونوکسیدکربن در اتمسفر، اکسیداسیون و تبدیل آن به دی اکسیدکربن می باشد.
  • مونوکسیدکربن (CO) گازی است بی بو و بی رنگ، دی اکسید نیتروژن (NO۲) گازی است بی بو با رنگ قهوه ای مایل به زرد یا قهوه ای مایل به قرمز، دی اکسیدگوگرد (SO۲) گازی است بی رنگ اما در غلظت نزدیک به ppm ۳ بوی زننده دارد. ترکیبات گوگردی بوی زننده دارند. ازن (O۳) گازی است بی رنگ با اندکی مزه شیرین.
  • دی اکسید نیتروژن (NO۲) یگ گاز مرئی است با رنگ قهوه ای.
  • PSI= 100، یعنی حداقل غلظتی از یک ماده آلاینده که در آن روز به حد آستانه خود نزدیک شده است.
  • PSI= 200 اعلام هشدار برای افراد مسن و بیماران قلبی، تنفسی و PSI= 300 اعلام خطر و اضطرار برای کلیه افراد جامعه می باشد.
  • ساپروب، تجزیه مواد آلی در آب یا طبقه بندی کیفی منفی آب را گویند که بیشتر برای آب های جاری (رودخانه ها، Lotic) کاربرد دارد. در حالی که تروف تولید مواد آلی در آب یا طبقه بندی کیفی مثبت آب را گویند که بیشتر برای آب های ساکن (دریاچه ها، Lentic) کاربرد دارد.
  • مشکل عمده شوینده ها در اکوسیستم های آبی ساکن، ایجاد پرغذایی (یوتریفیکاسیون) است.
  • مایع یا جامد بودن ذرات معلق در هوا: اسپری یا میست (قطرات بزرگ مایع)، گردوغبار (جامد)، قطره (ذره کوچک مایع)، فیوم (جامد)، مه (مایع)، دوده (ذرات کربن خالص).
  • از بین ذرات معلق هوا، فیوم و دوده خاصیت چسبندگی دارند.
  • بچه ها نسبت به بزرگسالان حساسیت بیشتری نسبت به سرب نشان می دهند.
  • از بین آلاینده های هوا ذرات معلق دارای گسترده ترین پراکندگی در جهان می باشد.
  • بیشترین ذرات معلق هوا از نمک دریاها وارد اتمسفر می شود.
  • اورانیوم و رادون به صورت طبیعی در زیرزمین یافت می شوند. اورانیوم در سنگ های آذرین، گرانیت یا سنگ خارا و رادون در آب های زیرزمینی به مقدار زیاد یافت می شود.
  • ذخیره عناصر سمی در انسان و پرندگان در کلیه نسبت به سایر بافت ها بیشتر است.
  • مهمترین گاز گلخانه ای حاصل از شالیزارها، متان است.
  • ترکیبات گوگردی (مرکاپتان ها)، عامل تیره شدن نمای ساختمان ها در شهرها است.
  • هر چه مقدار مواد آلی در آب بیشتر باشد اکسیژن بیشتری به مصرف می رسد و در نتیجه BOD بالاتر می رود.
  • معیاری از مقدار اکسیژن لازم در تجزیه مواد آلی یک واحد از حجم آب توسط باکتری های هوازی را، تقاضای بیوشیمیایی اکسیژن (BOD) گویند.
  • آب باران به طور طبیعی بر اثر حل شدن گاز دی اکسیدکربن (CO۲ ) کمی اسیدی است.
  • در بین انرژی های تجدیدپذیر چشم انداز استفاده از انرژی خورشیدی در آینده امیدبخش تر است.
  • بیشترین خطرات زیست محیطی و بهداشتی آلودگی دریا برای انسان در اثر ورود فلز سنگین جیوه به زنجیره غذایی انسان است.
  • در طبقه بندی آلاینده های آلی، متیل ترشیو بوتیل اتر (MTBE) جزء ترکیبات آلی فرار (VOCs) است.
  • کاهش ازن استراتوسفر، واکنش های شیمیایی در تروپوسفر را تشدید نموده و موجب افزایش تولید ازن در لایه تروپوسفر می گردد که این امر مشکل را دوچندان می کند.
  • عامل اصلی جزایر حرارتی یا گنبد غباری، ذرات معلق (PM) است.
  • عامل اصلی محدودکننده رشد جلبک ها و بروز پدیده یوتریفیکاسیون در اکوسیستم های آب شیرین نظیر دریاچه ها، فسفر و در اکوسیستم های آب شور نظیر دریاها، نیتروژن است.
  • EPA استاندارد مونوکسیدکربن (CO) در هوا برای ۱ ساعت ppm ۳۵، برای ۸ ساعت ppm ۹ و برای ترافیک های سنگین ppm ۱۰۰ اعلام کرده است.
  • EPA استاندارد کربوکسی هموگلوبین (COHb) را در تماس با ppm ۳۵ منواکسیدکربن در حالت استراحت و کار سخت به ترتیب ۳۵/ ۱ و ۷/ ۲ درصد اعلام کرده است.
  • گاز مونوکسیدکربن تاثیر زیان بار چندانی بر روی گیاهان ندارد. مونوکسیدکربن به لحاظ اثرات بهداشتی که بر سلامت انسان ها دارد بسیار مورد توجه است.
  • در پراکنش شهری آلودگی، آلاینده ها به صورت ناهمگن مخلوط شده و با غلظت بیشتری در سطح تغییر می کند تا ارتفاع.
  • کاهش صدا در فرکانس های متوسط بیشتر از فرکانس های کوتاه و بلند است.
  • به افزایش غلظت یک ترکیب شیمیایی در چرخه آب- رسوبات- کفزیان- ماهیان Biomagnification گفته می شود.
  • افزایش ریزگردها (ذرات معلق) در هوای یک منطقه باعث کاهش دمای هوای آن منطقه می شود.
  • آثار آلودگی هوا بر محصولات کشاورزی و پوشش گیاهی بیشتر ناشی از ازن و سایر اکسیدکننده های فتوشیمیایی است.
  • انعقاد شیمیایی به همراه فیلتراسیون با استفاده از پلی الکترولیت ها، موثرترین روش حذف آزبست از آب به شمار می رود.
  • گیاهان از طریق برگ به طور مستقیم در معرض تماس با آلاینده های هوا قرار می گیرند.
  • ازن، مهمترین و فراوان ترین آلاینده هواست که به صورت یک اکسیدکننده قوی عمل می کند.
  • بیماری آب زاد همچون وبا و تیفوئید ناشی از آلودگی آب به پاتوژن هاست.
  • حلالیت گازهای متان، اکسیژن، نیتروژن و مونواکسیدکربن در آب کم و حلالیت گازهای آمونیاک و سولفیدهیدروژن در آب بالاست.
  • به دلیل فعالیت های کم متابولیکی عضله، کمترین تجمع عناصر سمی در بافت عضله پرندگان اتفاق می افتد.
  • تشکیل جزیره حرارتی در شهرها باعث پایین تر شدن دمای اعلام شده توسط پایگاه هواشناسی با دمای هوای مرکز شهر می شود.
  • از بین گروه های گیاهان، حشرات، میکروب ها و پستانداران، سرعت تغییر حالت ترکیبات آلی در گیاهان کندتر و در پستانداران تندتر می باشد.
  • شدت و مدت بارندگی، نقش مهمی در قدرت پاک کنندگی باران دارند.
  • از بین علف کش ها، قارچ کش ها، کنه کش ها و حشره کش ها، حشره کش ها از سایر سموم متنوع تر و برای انسان خطرناک تر و سمیت علف کش ها نسبت به سایر سموم کمتر می باشد.
  • پروتوکل مونترال، معاهده کاهش تولید و مصرف مواد مخرب لایه ازن است.
  • نخستین علائم بیماری مینی ماتا در گربه ها ظاهر شده است.
  • خوردن یک کیلوگرم از ماهی که به طور متوسط حاوی ppm ۰/۵ کروم است ۵ /۰ میلی گرم کروم به بدن وارد می نماید. خوردن یک کیلوگرم از ماهی که به طور متوسط حاوی ppm ۲ کروم است ۲ میلی گرم کروم به بدن وارد می نماید. به عبارتی ppm معادل mg/l است.
  • افزوده شدن هیدروژن در ساختار ترکیب HCFCs موجب کاهش پایداری آن و کمتر شدن قدرت تخریب لایه ازن شده است.
  • کدورت و هدایت الکتریکی به ترتیب با پارامترهای جامدات معلق و جامدات محلول رابطه مستقیم دارند.
  • نیترات مهمترین شاخص آلودگی آب های زیرزمینی ناشی از فعالیت های کشاورزی است.
  • اگر یک گونه در درازمدت برای پایش محیط زیست مورد استفاده قرار گیرد آن گونه را Biomonitor می نامند.
  • در جدول (۱-۱) برخی از کنوانسیون های بین المللی جلوگیری از آلودگی محیط زیست آورده شده است.

جدول ۱-۱، برخی از کنوانسیون های بین المللی جلوگیری از آلودگی محیط زیست



تقدیر و تشکر

اینجانب قاسم رجایی مراتب قدردانی و تشکر خود را از اهالی محترم روستای سیدمیران از توابع بخش مرکزی شهرستان گرگان (استان گلستان) به خاطر همکاری خوب آن ها در تمام زمینه های عمرانی، خدماتی و مسائل زیست محیطی را دارد. روستای سیدمیران با جمعیتی بالغ بر ۳۰۰۰ نفر در ۱۳ کیلومتری جنوب غربی گرگان و در حاشیه جنگل و رودخانه شصت کلاته واقع شده است.
جا دارد که بنده به نمایندگی از اهالی محترم روستا سپاسگزاری ویژه ای از اعضای محترم شورای اسلامی روستا از ابتدا تاکنون و به ویژه شورای اسلامی دوره چهارم، آقایان مهدی رجایی، عباس، قاسم و یحیی ساورعلیاء و سرکار خانم معصومه تازیکه و همچنین دهیار روستا آقای محمدحسین سلطان پور که تلاش بی وقفه ای در عمران و آبادی روستا و بالا بردن سطح آگاهی های عمومی مردم در زمینه های مختلف اجتماعی- فرهنگی داشتند، داشته باشم.
امیدوارم روزی برسد که در کشور شاهد محیط زیستی پاک و بدون آلودگی باشیم.

نظرات کاربران درباره کتاب ۲۰۰۰ نکته از آلودگی‌های محیط‌زیست