کتاب ریاضیات و عینیت فیزیکی اثر حسین مهربان نشر دانشگاه شاهد

در این کتاب، رابطه بین واقعیت فیزیکی و ریاضیات بررسی ‌شده ‌‌‌است. واقعیت فیزیکی، یعنی وجود عینی، خارجی و مادی اشیایی که مورد مطالعه علم فیزیک است؛ همچنین ریاضیات، علمی است که بدون هیچ ارجاعی به خارج یا نتایج تجربی، به ‌دست ‌می‌آید. در این زمینه، دو سؤال اساسی وجود دارد. نخست، در حوزه علم فیزیک چه تعاملی بین ریاضیات و فیزیک وجود دارد؟ بدین معنی که فیزیک‌دانان، از علم ریاضی در فیزیک چه کاربردهایی ‌دارند و چگونه قوانین طبیعت مادی را در غالب‌های ریاضی بیان ‌می‌کنند. دوم، آیا هر قانون یا قضیه‌ای در ریاضیات مصداق عینی و خارجی دارد؟ یعنی، آیا برای هر قضیه اثبات‌شده ریاضی یا به‌گونه کلی‌تر آیا برای هر مدل ریاضی مصداق عینی و خارجی می‌توان ‌در نظر گرفت. به‌بیان‌دیگر، آیا ریاضیات که فقط دانشی ذهنی و منطقی است، بین ذهن و عین می‌تواند رابطه‌ای برقرار کند؟ مهم‌ترین تعامل بین فیزیک و ریاضی، استفاده هندسه نااقلیدسی در نظریه نسبیت عام بوده ‌است. پس از تثبیت نظریه نسبیت عام در فیزیک، این فکر در اذهان دانشمندان خطور کرد که همانند هندسه نااقلیدسی که در حوزه ریاضیات محض به ‌وجود آمده‌ بود، در حوزه فیزیک به ‌کار گرفته ‌شد، آیا هر قضیه‌ای در حوزه ریاضیات محض می‌تواند مصداق عینی و خارجی داشته‌ باشد؟ به‌عبارت‌دیگر آیا برای علم ریاضی محض که ذهنی- منطقی است، می‌توان عینیتی در طبیعت مادی جستجو کرد؟ در این کتاب، سعی شده، به شیوه‌های مختلف به این سؤالات پاسخ‌ داده‌ شود. کتاب حاضر، برای دانشجویان فیزیک، ریاضی و کسانی که به فلسفه علم علاقه‌مندند به رشته تحریر درآمده ‌است.