فیدیبو نماینده قانونی انتشارات مینوفر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب روانشناسی اعتیاد

کتاب روانشناسی اعتیاد

نسخه الکترونیک کتاب روانشناسی اعتیاد به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۴,۲۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب روانشناسی اعتیاد

متأسفانه بسیاری از افراد جامعه، اعتیاد به مواد مخدر را معادل جرم دانسته و فرد معتاد را مجرم می‌دانند. این مسئله که در افراد معتاد به مواد مخدر میزان جرم و جنایت بیشتر از افراد عادی جامعه است شکی وجود ندارد؛ ولی هر فرد معتادی مجرم نیست و بسیاری از موارد جرم در افراد معتاد مستقیماً در ارتباط با مشکل تهیه مواد مخدر و نیاز بدنی و روانی ایشان است. در واقع فردی که مصرف مواد مخدر نیازش را برطرف می‌کند؛ یک بیمار روانی محسوب می‌شود. مولف در این کتاب پس از طرح و بررسی علل و عوامل اعتیاد به انواع درمان شناختی- رفتاری اعتیاد می‌پردازد.

ادامه...

بخشی از کتاب روانشناسی اعتیاد

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



بخش اول: اعتیاد؛ جرم یا بیماری

مقدمه

در آغاز هزاره سوم در کنار بحران هایی چون تخریب محیط زیست، رشد بی رویه جمعیت، قاچاق انسان و مشروبات الکلی، چهارمین بحران، بحران مواد مخدر و ایدز است.(۱)
آنچه که امروز جهان گرفتار آسیب های گوناگونی است از بین آنها اعتیاد از مهم ترین آنهاست. بسیاری از این آسیب ها گسترده جهان مشمولی داشته و حدود و مرزهای جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی نتوانسته است جلوی نفوذ و شیوع آن را بگیرد و جالب و غم انگیزتر آنکه در بین اقشار مختلف جوامع از پیر و جوان، فقیر و سرمایه دار، بالا شهری و پایین شهری، روستایی و شهری، تحصیلکرده و بی سواد، بیکار و شاغل، کارگر و معلم، استاد دانشگاه، محصل دانشجو، زن و مرد و... دیده می شود. سرآمد این آسیب ها بلای خانمان سوز اعتیاد به مواد مخدر و داروهای روان گردان شیمیایی است به تبع همین ویژگی ها علل ابتلاء به اعتیاد به دو بخش عام و خاص تقسیم می شود. زمینه های روانی و شخصیتی، مصرف تنشی، از طریق دوستان و... ابتلا به اعتیاد از عوامل عام آن محسوب می شود به عبارت دیگر تقریباً در همه جوامع مشاهده می شود. در مقابل بعضی موارد از قبیل ویژگی های فرهنگی مصرف مواد، اعتماد به خاصیت درمانی آن، سهل الوصول و ارزان بودن آن در یک منطقه و... می تواند از عوامل خاص باشد.(۲)حال با وجود چنین معضل و آسیب اجتماعی راه های مختلفی در بحث مبارزه و مقابله مورد بررسی اجرا قرار گرفته است مباحث پیشگیری از سوء مصرف برای اقشار خاص مبارزه با قاچاقچیان مواد مخدر و سوداگران مرگ از جمله راه های پیشگیری و مبارزه می باشد اینکه در پیشگیری فعالیت و استراتژها و راهکارها برای اقشار خاص مثل محیط مدرسه، دانشگاه، کار و... بوده باشد همگام با برنامه های مهارتی مسلماً بهتر خواهد بود در امر پیشگیری ضمن آگاه سازی، رویکرد دیگری مورد بررسی قرار گرفته و آن هم بحث درمان بیماری است که به دام اعتیاد گرفتار شده و انگیزه درمان آن را دارند که این خود حاصل چندین رویکردهای مختلف درمانی گردیده و هریک از رویکردها به شکل های خاصی اقدام به درمان بیماران نموده اند در این پژوهش سعی شده چند رویکرد درمانی عصر حاضر که بیشترین پذیرش بیماران را داشته مورد بررسی قرار داده تا از نقاط ضعف و قوت ان بیشتر آگاه شویم.

آیا اعتیاد یک بیماری است؟

متاسفانه بسیاری از افراد جامعه، اعتیاد به مواد مخدر را معادل جرم دانسته و فرد معتاد را مجرم می دانند. این مسئله که در افراد معتاد به مواد مخدر میزان جرم و جنایت بیشتر از افراد عادی جامعه است شکی وجود ندارد؛ ولی هر فرد معتادی مجرم نیست و بسیاری از موارد جرم در افراد معتاد مستقیماً در ارتباط با مشکل تهیه مواد مخدر و نیاز بدنی و روانی ایشان است. در واقع فردی که مصرف مواد مخدر نیازش را برطرف می کند؛ یک بیمار روانی محسوب می شود.
چه افرادی مستعد اعتیاد به مواد مخدر هستند؟
مطالعات مشخص نموده اکثر افرادی که به مصرف مواد مخدر وابستگی جسمی و روانی پیدا می کنند از نظر ژنتیکی مستعد اعتیاد به مواد مخدر هستند و غالباً در نزدیکانشان اعتیاد به مواد مخدر شایع است. البته این مطلب دلیل آن نیست که هر شخصی که در بین نزدیکانش اعتیاد به مواد مخدر وجود ندارد، از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به بیماری اعتیاد نیست؛ زیرا اولاً ممکن است نزدیکان شخص از نظر ژنتیک مستعد این مشکل باشند ولی تاکنون این استعداد به ظهور نرسیده و استفاده مواد مخدر را تجربه نکرده باشند؛ ثانیاً اعتیاد به مواد مخدر فقط در زمینه ژنتیکی نیست و تیپ شخصیتی افراد نیز نقش تعیین کننده دارد.
افرادی که شخصیت های خودشیفته، پرخاشگر و ضد اجتماعی دارند، مستعد اعتیاد به مواد مخدر هستند؛ زیرا مصرف مواد مخدر نیازهای روانی ایشان را کاملاً برطرف می کند. از سوی دیگر افرادی با شخصیت های افسرده و اصطلاحاً افراد با شخصیت های زود رنج و احساساتی نیز کاملاً مستعد اعتیاد به مواد مخدر هستند. زیرا در این افراد نیز مصرف مواد مخدر نیازهای درونی و روانی را برطرف می کند.
به طور خلاصه می توان گفت هر شخصی می تواند مستعد اعتیاد به مواد مخدر باشد. فرد با استفاده از مواد مخدر در مرتبه اول احساس سرخوشی می کند به گونه ای که احساس می کند نیازهای روانی یا ژنتیکی او را برطرف نموده است. بدین ترتیب از نظر روانی معتاد به مواد مخدر می شود و به مرور با استفاده های مکرر از مواد به آنها وابسته می شود. در این مرحله این شخص، بیماری است که به مواد مخدر معتاد شده است.

تعریف سازمان بهداشت جهانی از اعتیاد

سازمان بهداشت جهانی ماده مخدر را این گونه تعریف می کند: هر ماده ای که پس از وارد شدن به درون بدن بتواند بر یک یا چند عملکرد مغز تاثیر بگذارد، ماده مخدر است. این تعریف مخدرهایی نظیر توتون و مشروبات الکلی و مخدرهای غیر قانونی مانند هروئین و L..S.D را نیز در بر می گیرد. ضمن اینکه در این تعریف مصرف کنندگان مواد مخدر نیز بیمار تلقی می شوند.ادت کردن، خو گرفتن و خود را وقف عادتی نکوهیده کردن، اعتیاد تلقی می شود. به عبارت دیگر، ابتلای اسارت آمیز به ماده مخدر که از نظر جسمی یا اجتماعی زیان آور شمرده شود، اعتیاد نام دارد. اصطلاح اعتیاد به سهولت قابل تعریف نیست، و عواقب آن به صور مختلف نظیر تحمل و وابستگی بدنی هویدا می شود.در طب جدید به جای کلمه اعتیاد، وابستگی به مواد به کار می رود که همان مفهوم را دارد ولی دقیق تر و صحیح تر است. مفهوم این کلمه آن است که انسان با استعمال نوعی ماده شیمیایی از نظر جسمی و روانی به آن وابستگی پیدا می کند. به طوری که بر اثر دستیابی و مصرف دارو احساس آرامش و لذت به او دست می دهد، اما با نرسیدن دارو، خماری، دردهای جسمانی و احساس ناراحتی را تجربه می کند.در سال ۱۹۵۰: سازمان ملل متحد در مورد اعتیاد به مواد مخدر تعریف زیر را ارائه کرد:اعتیاد به مواد مخدر عبارت است از مسمومیت تدریجی یا حادی که به علت مصرف مداوم یک دارو، اعم از طبیعی یا ترکیبی، ایجاد می شود و به حال شخص و اجتماع زیان آور می باشد.به عبارت ساده تر، اعتیاد عبارت است از وابستگی به موادی که مصرف مکرر آن با کمیت مشخص و در زمانهای معین، از نظر مصرف کننده، ضروری و دارای ویژگی های زیر است:ـ وابستگی جسمی ایجاد می کند.
ـ وابستگی روانی ایجاد می کند.
ـ پدیده تحمل در بدن نسبت به مواد مصرفی ایجاد می شود.
ـ ماده مورد نیاز به هر شکل و از هر طریق باید به دست بیاید.
ـ ماده مصرفی بر مصرف کننده، خانواده و جامعه تاثیر مخرب دارد.
وابستگی جسمی حالتی است که پس از مصرف مکرر ماده ای خاص در شخص ایجاد می شود و در صورت عدم مصرف یا از بین رفتن اثر آن، شخص دچار اختلالات شدید جسمی نظیر پا درد، آبریزش بینی، دردهای شدید استخوانی، بی قراری، دل پیچه و... می شود.
وابستگی روانی، میل به تکرار تجربه احساس رضایت ناشی از سوء مصرف مواد است. به بیان دیگر، فرد با مصرف ماده مخدر، احساس رضایت را تجربه می نماید. این احساس رضایت و خشنودی، میل به تجربه مجدد آن ماده را در ذهن برمی انگیزد که خود باعث تکرار مصرف می شود. در واقع این حالت میل، گونه ای از شرطی شدن است؛ به طوری که فرد عملاً با مصرف آن ماده در موقع ناراحتی، آن را تجربه می کند. در این نوع وابستگی، مصرف کننده علاوه بر ماده مصرفی، به شرایطی محیطی و آدابی که ویژه افراد مزبور است نیز وابسته می شود.
پدیده تحمل، سازگاری انسان با ماده مصرفی است و نشانه آن تخفیف و کاهش واکنشهای جسمی، نسبت به مصرف مداوم مقدار معینی از یک ماده است. در نتیجه اگر مصرف کننده بخواهد همان حالات را تجربه کند، باید مقدار بیشتری از آن ماده را مصرف کند.مثال:اگر فرد روزی یک نخود تریاک مصرف می کرده است، به تدریج مجبور می شود روزی دو نخود مصرف کند.
اگر فرد روزی دو بار حشیش می کشیده است، به تدریج مجبور می شود روزی پنج بار حشیش بکشد.
منظور از سوء مصرف مواد مخدر، مصرف هر نوع ماده مخدری است که زیانهای جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی به شخص مصرف کننده یا دیگران وارد می کند. به این ترتیب مصرف هرگونه ماده ممنوع یا تحت کنترل، بدون هدف درمانی، سوء مصرف شمرده می شود.
مثال: ـ مصرف تریاک در کشور ما غیر قانونی است. پس حتی یکبار کشیدن آن سوء مصرف است.
ـ مصرف مشروبات الکلی، باعث بروز عصبانیت و پرخاشگری می شود پس نوشیدن آن سوء مصرف است.
منظور از ترک، بازگشت معتاد به دوره بهبودی با کاهش یا قطع ماده مصرفی است. از علایم ترک اعتیاد مثلاً تریاک، بروز درد در دستها و پاها و ترک حشیش ایجاد حالت تهوع می باشد.
مثال: ـ ترک تریاک باعث ایجاد درد در دست و پاها می شود.
ـ ترک حشیش گاهی باعث ایجاد حالت تهوع می شود.
معتاد کسی است که بر اثر مصرف مکرر و مداوم مواد مخدر یا دارو به آن متکی شده باشد. به عبارت دیگر، قربانی هر نوع وابستگی دارویی یا روانی به مواد مخدر، معتاد شناخته می شود. از نظر جامعه شناسی، معتاد کسی است که به مواد ایجاد کننده تغییرات غیر قابل قبول اجتماعی و فردی وابستگی دارد و در صورتی که دارو به بدن وی نرسد، اختلالات روانی و فیزیکی موسوم به سندرم محرومیت در او ایجاد می شود.معتاد، فردی است که بدون مصرف ماده مخدر یا داروی خاصی دچار علایم محرومیت شود.

اعتیاد به مواد مخدرچیست؟

اعتیاد به مواد مخدر دارای دو جنبه جسمی و روانی می باشد.
منظور از اعتیاد جسمی آن است که علایمی چون: درد عضلانی، پرش عضلات، آب ریزش بینی، عطسه، اسهال و استفراغ، اختلال خواب و... بعد از قطع مصرف مواد مخدر در بیمار بروز می کند که این علائم با گذشت زمان(۷-۲۱ روز، بسته به نوع ماده مخدر مصرفی) برطرف می شود. در پایان این دوره است که بیمار سم زدایی شده و ترک بدنی انجام داده است.
اعتیاد روانی همان تمایل بیمار به استفاده از مواد مخدر می باشد که در دوره سم زدایی و تا مدت طولانی بعد از ترک، شاید سال ها طول بکشد. بیمار وسوسه استفاده از مواد مخدر را دارد، زیرا متاسفانه تجربه رفع موقت مشکلاتی نظیر فشارهای روانی، افسردگی، اضطراب، مشکلات جنسی و... را با استفاده از مواد مخدر داشته است. بنابراین فردی که اعتیاد را ترک کرده است در برخورد با هر یک از این مشکلات ممکن است که مجدداً به مواد مخدر روی آورد.

درمان اعتیاد

آیا اعتیاد به مواد مخدر قابل درمان است؟
بیماری اعتیاد به مواد مخدر، تقریباً یک بیماری مهلک است که به درمان طولانی نیاز دارد و درمان آن با سم زدایی شروع شده و با ادامه درمان و ایجاد محیطی امن و عاری از فشارهای روانی، قدم های بعدی درمان برداشته می شود. این اعتقاد که اعتیاد درمان ندارد کاملاً بی اساس و دور از ذهن است. ممکن است درمانِ اعتیاد طولانی مدت و سخت باشد؛ اما امید به درمان و بهبودی، بسیار بالاست.
آیا برای درمان اعتیاد روش های گوناگونی وجود دارد؟
از زمانی که انسان با ماده مخدر آشنا شد و مصرف آن باعث بروز پدیده اعتیاد گردید، درمان های گوناگونی نیز برای برطرف کردن آن به کار گرفته شد که خوشبختانه هر روز نیز این روش های درمان پیشرفته تر و کامل تر می شود. از درمان و ترک کردن در اردوهای معتادان گمنام و درمان با داروی متادون گرفته تا جدیدترین شیوه درمانی که U.R.O.D (سم زدایی فوق سریع) است.
بیماران، ترک جسمی را شروع می کنند و همانطور که قبلاً اشاره شد مرحله دوم درمان و یا به عبارتی مرحله تکمیلی آن آغاز می شود که درمانِ قسمت روانی آن است.
درمان های روانی چیست و اصول آن بر چه پایه ای استوار است؟
بیماری اعتیاد علاوه بر این که از نظر جسمی، فرد را ناتوان و وابسته می کند، یک نوع وابستگی روانی نیز در او ایجاد می کند که حتی در مواقعی که از نظر جسمی هیچ گونه مشکلی ندارد و نیاز جسمانی ندارد هوس و میل به مصرف مواد مخدر در او می تواند دلیلی بر شروع مجدد مصرف شود و اینجاست که نیاز بیمار به درمان های روانی کاملاً احساس می شود.

بنابراین باید نگرش و باورهای بیمار به مواد مخدر عوض شده و از نظر روانی، تنفر و انزجار جایگزین عشق و علاقه به مواد مخدر گردد.

در حال حاضر درمان انتخابی و مطمئن روان درمانی فردی، گروه درمانی، کلاس های آموزشی، جانشین سازی، فعالیت های مناسب و تکنیک های آرام سازی جسمی – روانی است.
آیا خانواده و محیط بیمار در درمان اعتیاد نقش دارند؟
ایجاد انگیزه در خانواده و همراهان بیمار و این که خانواده چه نقش مهمی در درمان بیمار معتاد دارد، یکی از اهداف مهم درمان اعتیاد است.
پس از سم زدایی جسمی، بیماران احتیاج به حمایت های بسیار مناسب و همه جانبه خانواده دارند که این حمایت شامل حمایت روانی و برخورد صحیح و مناسب با بیمار است. اغلب خانواده ها و مردم، بیمار معتاد را یک مجرم می دانند و متاسفانه در مسیر تلاش در جهت بهبود بیمار خیلی سریع مایوس می شوند و به اصطلاح، بیمار را غیر قابل اصلاح می دانند که این ناامید شدن یکی از بزرگترین علل شکست در سیر درمان است. درحقیقت اعتیاد فقط یک بیماری عصبی – روانی می باشد که احتیاج به درمانی طولانی مدت شامل حمایت های روانی بسیار دقیق از بیماران معتاد دارد که بعد از مرحله سم زدایی، خانواده باید اغلب رفتار و برخوردهای لازم با بیمار را با توصیه های متخصصین روان پزشک و روان شناس انجام دهند. زیرا کوچکترین حرکت اشتباه در مسیر درمان می تواند باعث شکست و بازگشت مجدد بیماری شود.
آیا به راستی اعتیاد قابل درمان است؟
هم اکنون اعتیاد به مواد مخدر یا سایر مواد روان گردان صرفاً به عنوان یک بیماری مزمن عصبی روانی شناخته می شود که با یک درمان سم زدایی، مرحله درمان شروع می شود و با روان درمانی برای مدت حداقل شش ماه؛ شامل شرکت در کلاس های گروه درمانی و مشاوره فردی، و حمایت بسیار دقیق و کامل خانواده و اطرافیان، ادامه می یابد. باید توجه داشت زمانی بیمار ترک کامل روانی را انجام می دهد که بعد از سیر درمان، به طور کامل از مواد مخدر، به معنای واقعی متنفر شده باشد، اگر بدین صورت مراحل درمان ادامه یابد به طوری که کلیه فعالیت های درمانی بیمار تحت نظارت گروه پزشکی و متخصص و در مراکز ترک اعتیاد معتبر و مجّرب صورت پذیرد، بدون شک اعتیاد درمان می شود و خطر ابتلا و برگشت مجدد بیمار به اعتیاد به حداقل می رسد.
بهترین راه درمان اعتیاد به مواد مخدر کدام است؟
جهت درمان بیمار مهمترین مرحله، تحقیق خانواده و بیمار در جهت یافتن بهترین و موفق ترین مراکز درمانی می باشد که مسلماً برای این منظور باید به مراکز مختلف مراجعه شود و با سیستم درمانی، آشنایی حاصل، و اطمینان کامل ایجاد شود به طوری که با تماس مستقیم با بیماران درمان شده، نظارت بر فعالیت های درمانی مرکز ترک اعتیاد و میزان حمایت از بیماران می توان تا حدود زیادی نسبت به میزان موفقیت، اعتماد حاصل نمود.
در پایان و به طور خلاصه لازم به توضیح است که در درمان اعتیاد باید توجه داشت که آن را فقط یک بیماری مزمن دانست و بیمار باید با حمایت های کامل خانواده، مرکز ترک اعتیاد و اطرافیان و با امید به روزی که این بیماری در جهان ریشه کن شود و با کمترین فشارهای روانی درمان شود.
اعتیاد به مواد مخدر به عنوان نابسامانی اجتماعی پدیده ای است که بدان بلای هستی سوز نام نهاده اند زیرا ویرانگری های حاصل از آن زمینه ساز سقوط بسیاری از ارزش ها و هنجارهای فرهنگی و اخلاقی گردد و سلامت جامعه را به مخاطره می اندازه و هر سال این بلای خانمان برانداز، قربانیان بی شماری را به آغوش سرد خاک می نشاند.(۳)در زمان ما مسئله مواد مخدر شکل مخاطره آمیز و کاملاً پیچیده ای به خود گرفته و در عین حال گسترش جهانی یافته است. اعتیاد به مواد مخدر علاوه بر زیان های جدی و خطرناک جسمی از قبیل ابتلاء به بیماری های عفونی واگیردار همچون ایدز، هپاتیت، سل، عوارض و مشکلات عدیده اجتماعی و اقتصادی از قبیل افزایش جرم های مرتبط با مواد مخدر همچون جنایت و سرقت، فقر و تکه گری و هدر رفتن سرمایه های کلان مادی کشورها را به دنبال داشته است.در ۲۰ سال گذشته قریب ۱۵۳۸۳۶ کیلوگرم انواع مواد مخدر کشف و ضبط گردیده است. در این سال ها نزدیک به ۳۸۱۸۱۲ نفر قاچاقچی و ۶۹۹۵۵۷ نفر معتاد شناسایی و دستگیر شده اند. قریب ۲۵۶۵۲ نفر معتاد از سال ۶۲ لغایت ۷۷ در مراکز بازپروری کشور پذیرش شده اند. مواد مخدر یکی از معضلات بزرگ جهان است. تجارت غیر قانونی مواد مخدر قریب به ۴۰۰ میلیارد دلار و ۱۵۰۰ میلیارد دلار نصیب سوداگران می کند. طبق آمار رسمی ۰۰۰/ ۲۰۰/ ۱ نفر معتاد در ایران وجود دارد که ۵% افراد بالغ جامعه را تشکیل می دهند و حدود ۸۰۰ هزار نفر مصرف کننده تفننی محسوب می شوند همچنین براساس روند رشد زندانیان کشور آمار محکومین به مواد مخدر در سال ۱۴۰۰ ه.ش. بالغ بر ۲۸۷ هزار نفر خواهد شد. طبق بررسی محمدی فرود (۱۳۸۱) آمار موجود زندانیان کل کشور در تیر ماه ۱۳۸۰ نشان می دهد که زندانیان مواد مخدر ۶/ ۳۴ و اعتیاد ۷/ ۱۳ درصد زندانیان را دربر می گیرد.(۴) در سوء مصرف مواد مخدر عوامل خطر ساز متعددی نقش دارند که شناخت این عوامل در مبحث درمان بسیار موثرومفید خواهد بودعوامل خطرساز عبارتندازعوامل فردی،عوامل خانوادگی و عوامل اجتماعی.
عوامل خطر ساز فردی: این عوامل ممکن است نقش های چند گانه ای را در رشد اعتیاد بازی کند چنین مشکلاتی اغلب دلیلی برای شروع و نیز حفظ مواد هستند. برای مثال این احتمال وجود دارد که مردم الکل را به منظور کاهش علائم درد و اضطراب مصرف کنند اگر چه شاهدی برای یک شخصیت معتاد که منجر به اعتیاد شود وجود ندارد، اما یک دسته صفات شخصیتی نظیر سطح پایین متحمل استرس، تصویر منفی از خود، فقدان شایستگی، انزوا و افسردگی وجود دارد که اعتیاد ناشی می شوند. از منظر آسیب شناسی روش، مطالعات انجام شده بر روی مزاج نشان داده اند که صفات شخصیتی پرخاشگرانه و وسواسی در کودکی و نوجوانی شروع زود هنگام سوء مصرف مواد پیش بینی می کند. اجتماع ستیزی اولیه و رفتار بزهکارانه (مانند اختلال کارکردی) با سوء مصرف مواد و اعتیاد مرتبط است. عملکرد تحصیلی ضعیف و فقدان تعهد آموزشی نیز با احتمال افزایش سوء مصرف مواد مرتبط هستند. سوء مصرف، اغلب به دنبال یک دوره نگرش های منفی نسبت به خود و سایرین، گرفتاری (تعامل) اجتماعی با سایر همسالان ناراحت و رفتار غیر قابل قبول اجتماعی برای دستیابی به خود ارزشی و رضای خاطر ایجاد می شود.(۵)
عوامل خطر ساز خانوادگی: والدین و سایر اعضاء خانواده می توانند احتمال مصرف و سوء مصرف مواد کودکان را از طریق الگو سازی و سرمشق گیری افزایش دهند. انضباط متناقض والدین، فقدان صمیمیت خانوادگی و وجود والدینی که فاقد مهارت های لازم هستند بارگیری اولیه با الکل و سایر مواد، مرتبط هستند. مطالعات بعدی نیز اشاره کرده است که مواد و الکل از طریق تنیدگی و اثر منفی آن کاهش نظارت والدین و افزایش تهیج پذیری مزاجی آنان، می تواند بر مصرف مواد نوجوانان تاثیر گذارد. اشاره کردند که عواملی مثل یک محیط آزارنده، انضباط شدید و سخت، پرخاشگری خانواده، فقدان حمایت والدین به عنوان کمک کننده های انحراف و سوء مصرف مواد محسوب می شوند.
عوامل خطر ساز اجتماعی: افراد از طریق مصرف مواد، سیگار، الکل، توسط همسالان و نگرش های آنان نسبت به مصرف مواد تحت تاثیر قرار می گیرند. نوجوانانی که دوستانشان به مواد سیگار الکل دسترسی دارند به طور فزاینده در معرض خطر بوده و احتمال زیادی برای تبدیل آنها به مصرف مواد وجود دارد. بزرگسالان اغلب از طریق همسالانشان به این صورت تاثیر پذیرند که ماده خاصی را انتخاب کنند.(۶)
ویژگی شخصیتی افراد معتاد: ویژگی شخصیتی فرد معتاد موجب می گردد که وی نامزد خوبی برای اعتیاد باشد چنین افرادی معمولاً پر توقع، بهانه جو، کژ خلق، از نظر عاطفی بی ثبات و نابالغ، وابسته، انفعالی، خود شیفته اند. این افراد معاشرت با دوستان ناباب، فشارهای اجتماعی – اقتصادی و خانوادگی را مطرح کرده و هرگز به سهم خود در این جریان اشاره نمی کنند.(۷)
حال با عنایت به شناخت عوامل مخاطره آمیز مرحله ای از مراحل پیشگیری به عنوان درمان مدنظر قرار می گیرد. تحقیقات و پژوهش های مختلفی در مبحث درمان صورت گرفته که کدام یک از مراحل درمان موثرتر واقع خواهد شد. بررسی تحقیقات و پژوهش هایی در زمینه های فردی، ژنتیکی – اجتماعی، خانوادگی و سایر جنبه های درمان روش های مختلف درمان اپیوئیدها با روش دارویی یا غیر دارویی و اثرگذاری این دو برهم و همچنین تاثیر داروهایی مثل متادون یا بوپرونورفین در درمانو یا حتی درمان های مذهبی یا خود مصرف مشمول تحقیقات و پژوهش های مختلف پژوهشگران و محققان قرار گرفته حال سوال اینجاست اگر که حاصل تحقیقات و نتایج چخ قدر توانسته به یاری درمانگران آمده تا از عود مجدد بیماری یا همان اعتیاد جلوگیری شده تاثیر کدام دارو یا کدام روش درمانی موثرتر واقع شده. آیا می توان از روش خاصی برای درمان اعتیاد به مواد مخدر استفاده کرد یا نه؟ آیا نوع ماده مخدری در روش درمان تاثیر دارد علت ترک های مکرر بیماران چه بوده و خیلی سوالات دیگر. این سوالات ما را بر آن داشته تا به بررسی و کاهش در روش های درمان جاری عصر حاضر در کشور و استان مازندران پرداخته و به اثرگذاری چند روش درمانی و چگونگی مراحل درمان بپردازیم. آنچه که از آمارهای سازمان بهزیستی استان مازندران از مراکزهای درمانی خود مصرف، کمپ ها، اقامتی مگایدت، DIC ها، بستری و غیره به دست آمده چنین است: مراکز DIC ۵ مرکز ۲۸۰۰ outreaeh سیستم های سیاری ۱۳۲۱ کمپ ها ۲۳ مرکز ۲۳۵۸ نفر مراکز درمانی خصوصی ۳۵ مرکز ۱۷۸۹ تحت درمان M.M.T مرکز TC ۲۸ نفر سر پناه شبانه ۴۳۰ بستری خصوصی ۱۰ مرکز دولتی ۸۷ نفر آمارها مجموع مراجعین پذیرش درمان ۱۳۹۰ بوده که حاکی از تنوع درمانی که مجموعاً ۸۸۲۳ نفر در سال ۱۳۹۰ از مراکزهای تحت پوشش بهزیستی خدمات پیشگیری و درمانی دریافت کردند حال این سوال پیش می آید که آیا این تعداد افراد از چند یک از این مراکز چند ساعت دریافت نموده یا به عبارتی هریک بیمار چند بار برای درمان به این مراکز مراجعه داشته است؟

نظرات کاربران درباره کتاب روانشناسی اعتیاد