حسین الهی قمشه‌ای

ادب و عرفان ایران‌زمین آثار بسیار برجسته‌ای در خود دارد. تاریخ سرزمین ما پر از شاعران و عارفانی است که آثارشان سرشار از آموزه‌های زیبایی‌شناسی و اسلامی است. این آثار نه‌تنها پیشینه‌ی فرهنگی ایرانیان که سرمایهای برای جهان است. سرمایه‌ای که لازم است بهتر و بیشتر شناخته شود. دکتر حسین الهی قمشه‌ای یکی از عارفان و پژوهشگران برجسته‌ی کشورمان است که عمرش را برای شناخت و معرفی و تحلیل این آثار گذاشته است و توانسته است بسیاری از جهانیان را بالطافت و زیبایی این گنجینه‌ی ارزشمند آشنا کند.

زندگینامه حسین الهی قمشه ای 

دکتر حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای متولد چهاردهم دی‌ماه 1318 در تهران است. او در دبیرستان مروی تحصیلات متوسطه‌اش را به انجام رسانده و سپس در دانشکده‌ی الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران درس‌خوانده و مدرک دکترایش را از این دانشگاه دریافت کرده است.

پدر دکتر الهی قمشه‌ای، «مهدی الهی قمشه‌ای»، از روحانیون بزرگ شیعه و فقیه و فیلسوف عارف‌مسلکی بود. ایشان در حوزه شاگردان بسیار برجسته‌ای چون «عبدالله جوادی آملی» و «سید حسین نصر» تربیت‌کرده و هم‌چنین استاد عربی در دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران و استاد فلسفه در دانشکده‌ی الهیات بوده است. دکتر حسین الهی قمشه‌ای تحصیلات حوزه را نیز در کنار تحصیلات دانشگاهی در محضر پدرش فراگرفت و به علومی چون اخلاق، منطق، فلسفه و کلام و ... مسلط شد. مادر ایشان «طیبه تربتی»  نیز نویسنده بود. دکتر الهی قمشه‌ای یک خواهر و یک برادر دارند. خواهر ایشان سرکار خانم «مهدیه الهی قمشه‌ای» مولوی‌شناس و پژوهشگر ادبیات بودند که سال 95 درگذشتند.

همسر دکتر الهی قمشه‌ای

همسر دکتر الهی قمشه‌ای خانم پروین زندی است. پروین زندی در رشته‌ی علوم و صنایع غذایی مدرک دکترایش را دریافت کرده است و در دانشگاه شهید بهشتی استاد است. ایشان مقالات و کتاب‌های زیادی در رشته‌ی تحصیلی خود در کارنامه دارد.

دکتر الهی قمشه‌ای پس از پایان تحصیلات دانشگاهی و اخذ مدرک دکترایش در دانشگاه تهران به تدریس مشغول شد. او علاوه بر دانشگاه تهران در بسیاری از مؤسسات آموزش عالی در ایران و خارج از ایران تدریس و سخنرانی کرده است. همچنین دکتر الهی قمشه‌ای پس از انقلاب در سال 58 به مدت یک سال ریاست کتابخانه‌ی ملی ایران را بر عهده داشت.

فعالیت‌ها و آثار دکتر حسین الهی قمشه‌ای

فعالیت‌های دکتر حسین الهی قمشه‌ای بسیار متنوع است. ایشان در شعر، حکمت و فلسفه کارهای بسیاری کرده است. زیبایی‌شناسی یکی از عناصر معروف نوشته‌های الهی قمشه‌ای است. دکتر الهی قمشه‌ای عقاید عارفانه‌ و زیبایی دارد و در نگرش به مسائل زاویه‌ی دید مخصوص به خود را پیش‌گرفته است. برای مثال یکی از سخنان معروف‌ استاد الهی قمشه‌ای درباره‌ی دین چنین است: «ما بی‌دین به دنیا نیامده‌ایم تا ديني اختيار كنيم بلكه هر انساني با عشق به زيبايي و دانايي و نيكويي به دنيا می‌آید و رشد می‌کند و اگر از صراط مستقيم فطرت دور نشود با همان عشق به راه هدايت می‌رود.»

از معروف‌ترین آثار دکتر حسین الهی قمشه‌ای می‌توان به «منطق‌الطیر» که درباره‌ی عطار و هفت شهر عشقی که در آثار خود به آن اشاره می‌کند نوشته‌شده است اشاره کرد. گزیده فیه ما فیه که درباره‌ی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی و کارهای اوست، شرح گلشن راز شیخ محمود شبستری و ترجمه‌ای از بعضی سخنان شکسپیر نیز از آثار دکتر الهی قمشه‌ای است.

گستره‌ی فعالیت دکتر الهی قمشه‌ای در تألیف و ترجمه بسیار زیاد است، تصحیح دیوان حافظ، ترجمه‌ی کتاب پیامبر اثر جبران خلیل جبران، ترجمه‌ی دعای کمیل، نگارش کتاب‌هایی همچون 365 روز با سعدی، 365 روز با مولانا، 365 روز با قرآن، 365 روز در صحبت حافظ، 365 روز با شاعران پارسی‌گو و مقالات و ترجمه‌های بسیار دیگر تنها گوشه‌ای از کارهایی است که دکتر الهی قمشه‌ای در سالیان فعالیتش انجام داده است.

دکتر الهی قمشه‌ای به همراه همسرش پروین زندی سال 81 موسسه فرهنگی هنری الهی قمشه‌ای را تأسیس کردند. هدف این موسسه عرضه معارف عرفانی و ادبی ایران و جهان است. این موسسه مسئولیت هماهنگی فعالیت‌ها و آثار الهی قمشه‌ای را بر عهده دارد.

محدوده‌ی فعالیت دکتر الهی قمشه‌ای به ایران ختم نمی‌شود. ایشان سخنرانی‌های بسیاری را به زبان انگلیسی در دانشگاه‌های مختلف دنیا ازجمله «آکسفورد»، «کالیفرنیا»، «جرج تاون»، «بریتیش کلمبیا»، «هاروارد»، «ملبورن» و بسیاری از مراکز معتبر علمی جهان انجام داده است. در بیشتر این سخنرانی‌ها دکتر الهی قمشه‌ای تلاش کرده است عرفان و آثار ایرانی را به دنیا بشناساند و پیام‌آور عشق و شادی از جانب ایرانیان برای مردم بقیه‌ی سرزمین‌ها باشد. ازجمله اصلی‌ترین موضوعات سخنرانی‌های دکتر الهی قمشه‌ای می‌توان به «موسیقی در ادبیات فارسی»، «هنر و حکمت در داستان‌سرایی معنوی»، «جوهر واقعی اسلام»، «شاعری و زیباشناسی در ادبیات فارسی»، «حافظ و آثار او» و بسیاری موضوعات عمیق و ارزشمند دیگر اشاره کرد.

دکتر الهی قمشه‌ای هنرمند هم هستند. گر چه ایشان اعتقاد دارد که نقاش نیست اما سال 73 نمایشگاهی از نقاشی‌های ایشان در گالری بامداد تشکیل شد که با استقبال خوبی از سوی مخاطبان مواجه شد. ایشان همچنین در ساخت نرم‌افزار طنز آشنا مشاوره‌ی فرهنگی می‌دهد. نرم‌افزار طنز آشنا نرم‌افزاری است که در آن لطایف ادبی و طنزهای زبانی مختلف همراه با تصاویر و کاریکاتورها و پویانمایی‌های جذاب آمده است. دکتر الهی قمشه‌ای گاهی به‌نقد هنری هم پرداخته‌اند.

حسین الهی قمشه‌ای در فعالیت‌های خیریه‌ی زیادی هم مشارکت داشته است، موسسه خیریه‌ی محک، موسسه‌ی جوانه، آسایشگاه خیریه‌ی کهریزک و بسیاری از بنیادهای خیریه‌ی دیگر در ایران با ایشان همکاری دارند. دکتر الهی قمشه‌ای همواره از بیان شیوا و کلام نافذشان برای ترغیب و تشویق مردم برای شرکت در فعالیت‌های خیرخواهانه استفاده می‌کنند.