فیدیبو نماینده قانونی مجمع علمی و فرهنگی مجد و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب دیپلماسی و نقشه راه در روابط بین‌الملل

نسخه الکترونیک کتاب دیپلماسی و نقشه راه در روابط بین‌الملل به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب دیپلماسی و نقشه راه در روابط بین‌الملل

مجموعه حاضر در دو فصل تنظیم و تدوین شده است، فصل اول ناظر بر دیدگاه‌ها و مواضع بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی(ره) است که تحت عنوان مبانی، اصول و اهداف سیاست خارجی از دیدگاه امام خمینی (ره) تنظیم و تدوین شده است.
فصل دوم ناظر بر دیدگاه­ها، مواضع، و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله خامنه ای(مد ظله العالی) است که در دیدار‌های متعددی که با سفرا و مسئولان ارشد وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران داشته اند، مطرح شده است. احساس هویت و خودباوری، ایمان اسلامی، روحیه معنوی، دانایی، استقامت، شجاعت و برخورداری از قدرت منطق و استدلال از جمله محورهای مهم دیدگاههای رهبری معظم انقلاب است که هر ساله در دیدار با سفرا و رؤسای نمایندگی‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران مورد تایید معظم له قرار گرفته است.

ادامه...

  • ناشر: مجمع علمی و فرهنگی مجد
  • تاریخ نشر:
  • زبان: فارسی
  • حجم فایل: 0.66 مگابایت
  • تعداد صفحات: ۹۱صفحه
  • شابک:

چند صفحه از کتاب دیپلماسی و نقشه راه در روابط بین‌الملل

مقدمه

امروزه در اغلب کشورهای جهان به منظور تبیین دیدگاه­ها و برنامه های کلان در عرصه سیاست خارجی، اقدام به انتشار اهداف و برنامه های کلی و سیاست خارجی خود می نمایند. این اقدام به عنوان «استراتژی سیاست خارجی» و بصورت آشکار و قابل دسترسی، توسط دستگاه­های ذیربط بویژه دستگاه دیپلماسی این کشورها در اختیار عموم مردم قرار می گیرد.
با توجه به اینکه تهیه راهبرد سیاست خارجی، یکی از مهمترین وظایف مهم دستگاه دیپلماسی است که با پشتیبانی و نظارت نهادها و مراجع بالادستی نظام صورت می پذیرد؛ لذا دیدگاه­ها و مواضع رهبری که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از جایگاه رفیعی برخوردار است، می تواند در تنظیم و تدوین سیاست های راهبردی نظام در حوزه دیپلماسی خارجی، بسیار مفید و موثر باشد.
وزارت امور خارجه بعنوان متولی اصلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، در راستای آرمان­ها و ارزش های نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و همزمان با ایفای نقش ذاتی خود در تنظیم روابط و مناسبات با کشورها و سازمان های بین المللی، می بایست با اتخاذ راهکارهای بدیع و کارآمد در محیط پویا و سیال بین المللی به تحصیل دست آوردهای متناسب با نظام ارزشی انقلاب اسلامی پرداخته و منافع مشروع خود را در چارچوب اصول سه گانه عزت، حکمت و مصلحت کسب نماید.
اصولاً وجه تمایز نظام جمهوری اسلامی ایران با سایر نظام های موجود، داشتن نگاه جامع مادی و معنوی و توجه به اصل «کرامت وارزش های والای انسانی و آزادی توام با مسئولیت او در برابر خدا»۱ است که مبنای نقشه راه جمهوری اسلامی ایران در آموزه های بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) تجلی یافته و با گذشت بیش از سه دهه از حیات طیبه انقلاب، همچنان بعنوان چراغ هدایت نظام اسلامی ایران در حال درخشش است.
امروز، جهان قرن بیست و یکم بیش از هر زمان دیگر نیازمند تداوم حفظ ارزش های اخلاقی و کرامت انسانی است و اشاعه مدل ها و نسخه های گزینشی از توسعه، آزادی، دمکراسی، حقوق بشر، امنیت و کم توجهی به ارزش ها و باورهای ملل و اقوام مختلف، انسان سردرگم قرن بیست و یکم را بیش از هر زمان دیگر، از پیمودن مسیر انسانیت و حفظ کرامت و ارزش های متعالی انسان، به ورطه ناامیدی سوق خواهد داد و چشم انداز روشن و شفافی را از آینده، برای جامعه بشری ترسیم نخواهد کرد.
لذا با توجه به سند چشم انداز بیست ساله که جمهوری اسلامی ایران را «الهام بخش و برخوردار از تعامل سازنده و موثر در روابط بین الملل»(۱) معرفی می کند، ضروری است مواضع اصولی نظام جمهوری اسلامی ایران در بعد دیپلماسی خارجی بخوبی تبیین گردد.
براساس اصل یکصد و دهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تعیین سیاست های کلی نظام و نظارت بر حسن اجرای آن از وظایف و اختیارات رهبری شناخته شده است و همچنین طبق اصول پنجم و یکصد و هفتم قانون اساسی، ولایت امری و مسئولیت های ناشی از آن در زمان غیبت حضرت ولی عصر(عج) بر عهده رهبری قرار داده شده است.
با عنایت به اینکه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر نفی هرگونه ستمگری و ستم کشی(۲) و سلطه جوئی و سلطه پذیری(۳) است، ضرورت دارد این سیاست ها براساس معیارهای اسلامی(۴) تنظیم شود. لذا تبیین این سیاست ها در حوزه دیپلماسی و در عرصه روابط بین الملل بسیار حائز اهمیت می باشد.
مجموعه حاضر در دو فصل تنظیم و تدوین شده است، فصل اول ناظر بر دیدگاه ها و مواضع بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی(ره) است که تحت عنوان مبانی، اصول و اهداف سیاست خارجی از دیدگاه امام خمینی (ره) تنظیم و تدوین شده است.
فصل دوم ناظر بر دیدگاه­ها، مواضع، و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله خامنه ای(مد ظله العالی) است که در دیدار های متعددی که با سفرا و مسئولان ارشد وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران داشته اند، مطرح شده است. احساس هویت و خودباوری، ایمان اسلامی، روحیه معنوی، دانایی، استقامت، شجاعت و برخورداری از قدرت منطق و استدلال از جمله محورهای مهم دیدگاههای رهبری معظم انقلاب است که هر ساله در دیدار با سفرا و روسای نمایندگی های سیاسی جمهوری اسلامی ایران مورد تایید معظم له قرار گرفته است.
امید است تبیین دیدگاهها و مواضع روشن حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری در حوزه دیپلماسی در عرصه روابط بین الملل، نقشه راهی برای مسئولان و دست اندرکاران وزارت امور خارجه و روسای نمایندگی های سیاسی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور باشد تا با بهره گیری از آن، نقش فعال خویش را در انجام رسالت خطیری که بعهده گرفته اند، بخوبی و شایستگی ایفا نمایند.(انشاءالله)

حسین نوش آبادی
شهریور۱۳۹۵



دیپلماسی و نقشه راه در روابط بین الملل

برگرفته از سخنان امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری

حسین نوش آبادی





حق انتشار الکترونیک برای فیدیبو محفوظ است



فصل اول: مبانی، اصول و اهداف سیاست خارجی از دیدگاه امام خمینی (ره)

اشاره:
دانشمندان علوم سیاسی و روابط بین الملل، در تعریف سیاست خارجی گفته­اند:
جهتی را که یک دولت بر می گزیند و در آن از خود تحرک نشان می دهد و نیز شیوه نگرش دولت را نسبت به جامعه بین المللی، سیاست خارجی می گویند. بر اساس تعریفی دیگرتدوین، اجرا و ارزیابی تصمیم گیری هایی که از دیدگاه خاص همان کشور جنبه برون مرزی دارد.
و نیز درباره مفهوم سیاست خارجی گفته اند: راهبرد یا رشته طراحی شده عمل که به وسیله تصمیم گیرندگان یک دولت در مقابل دیگر دولت ها و واحدهای بین المللی به منظور اهداف مشخص اعمال می شود.
به عبارت دیگر سیاست خارجی، بازتاب اهداف و سیاست های یک دولت در صحنه روابط بین الملل و در ارتباط با سایر دولت ها، جوامع و سازمان های بین المللی، نهضت ها، افراد بیگانه و حوادث و اتفاقات جهانی می باشد.
و شاید بتوان این تعریف از سیاست خارجی را نسبتاً روشن و مناسب دانست که: مجموعه خط مشی ها، تدابیر، روش ها و انتخاب مواضعی است که یک دولت در برخورد با امور و مسائل خارجی در چارچوبه اهداف کلی حاکم بر نظام سیاسی اعمال می نماید.
البته اهداف سیاست خارجی باید به گونه ای هم آهنگ تنظیم گردد تا تامین منافع ملی محقق شود.
امام خمینی (ره) به منزله فقیهی که دارای دیدگاه های سیاسی مبتنی بر اصول و قواعد فقهی است، درباره سیاست خارجی به طور اعم و سیاست خارجی حکومت اسلامی به صورت اخص، نظراتی را ارائه نموده اند. ایشان به پویش سیاست خارجی با تاکید بر گفتمان رشد محور اعتقاد داشتند؛ بدین معنا که سیاست خارجی، به معنای سیاست بیرونی ام القری در قبال کشورهای واقع در فراسوی مرزهای نظام اسلامی است.
با توجه به اهمیت آرا و اندیشه های امام خمینی (ره)، به مفهوم سیاست خارجی و اصول و مبانی سیاست خارجی حکومت اسلامی از دیدگاه ایشان خواهیم پرداخت.
مبانی سیاست خارجی از دیدگاه امام (ره)
امام خمینی (ره) بعنوان بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران و رهبری یکی از منحصر بفردترین و تاثیرگذار ترین انقلاب های سیاسی و مردمی که در عصر کنونی دارای اندیشه سیاسی مبتنی بر اسلام است؛ و با توجه به مبانی خاص اسلام از جمله کتاب، سنّت و عقل به بیان اصولی بر اساس مبانی پرداخته است و در حقیقت، ساختار سیاست خارجی بر مبنای التزام به احکام شرع مقدس اسلام را به تصویر کشانده است.
لذا ارزشی های اسلامی، اخلاقی و عقلانی، مبانی امام(ره) را در مورد سیاست خارجی شکل می دهند. ایشان با تاکید بر انسانی و اخلاقی بودن محتوای انقلاب می فرماید: محتوای این انقلاب، اسلام و اخلاق اسلامی و اخلاق انسانی و تربیت انسان ها بر موازین انسانیت بوده است.
برای توضیح بیشتر باید گفت که برای مثال، مبنای اصل دفاع از مستضعفان در سیاست خارجی از نگاه امام(ره)، قرآن کریم است.و یا در خصوص یاری مظلومان به سخن امام علی(ع) استناد می کند و مبنای خود را بر آن قرار می دهد که: کونا لظالم خصما و للمظلوم عونا؛ دشمن ستم­گر و یار ستم­دیده باشید.
در حقیقت اصول سیاست خارجی را که امام خمینی(ره) طراحی نموده است، می توان به منزله یکی از منابع رسمی تصمیم گیری در سیاست جمهوری اسلامی ایران به شمار آورد. به گونه ای که حتی رهبر معظم انقلاب بارها بیان داشته اند که خط کلی در سیاست جمهوری اسلامی ایران همان خطی است که امام خمینی (ره) تبیین و ترسیم نموده اند.
ویژگی های منحصر به فرد حضرت امام خمینی (ره) همچون فقاهت، اعلمیت، شجاعت، سازش­ناپذیری، قاطعیت، خلوص و عرفان به اندازه ای بود که نقش پر قدرتی را در رهبری برای ایشان ایجاد کرده و این نقش در چگونگی گرفتن تصمیمات در ابعاد داخلی و خارجی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار بود.
اصول سیاست خارجی از دیدگاه امام خمینی (ره)
۱- اصل صدور انقلاب: صدور انقلاب از موضوعات مورد توجه امام(ره) بوده که به معنای صادر کردن تجربه های انقلاب اسلامی به دیگر کشورهای جهان است. از دیدگاه امام خمینی(ره) منظور از صدور انقلاب همان گسترش اسلام است.
امام خمینی (ره) در این باره می فرمایند: «ما با صدور انقلابمان که در حقیقت صدور اسلام راستین و بیان احکام محمدی (ص) است به سیطره و سلطه و ظلم جهان خواران خاتمه می دهیم.»(۵)
از نگاه ایشان برای پیروزی بر مشکلات باید در برابر همه قدرت ها ایستاد و ارزش های انسانی را از این جا به دیگر نقاط جهان صادر کرد. در واقع صدور انقلاب در نگاه ایشان صبغه فرهنگی دارد.
امام(ره) در خصوص صدور انقلاب می فرمایند: «ما باید با شدت هر چه بیشتر انقلاب خود را به جهان صادر کنیم و این طرز فکر را که قادر به صدور انقلاب نیستیم کنار بگذاریم زیرا اسلام بین کشورهای اسلامی تمایز قائل نیست. ما حامی تمام محرومان هستیم. همه ابَر قدرت ها و همه قدرت ها برای از بین بردن ما برخاسته اند.»(۶)
حضرت امام(ره) در جای دیگر می فرمایند: «ما انقلابمان را به تمام جهان صادر می کنیم چرا که انقلاب ما اسلامی است و تا بانگ لا اله الا الله و محمد رسول الله (ص) بر تمام جهان طنین نیفکند مبارزه هست و تا مبارزه هست ما هستیم»(۷)
البته ایشان برای جلوگیری از سواستفاده از معنای صدور انقلاب و برداشت های منفی از آن یادآور می شوند که: این که می گوییم باید انقلاب ما به همه جا صادر بشود این معنی غلط را از آن برداشت نکنند که ما می خواهیم کشورگشایی کنیم. همه کشورها باید در محل خودشان باشند. ما می خواهیم این چیزی که در ایران واقع شد و خودشان از ابَرقدرت ها فاصله گرفتند و «نجات» دادند دست آنها را از مخازن کوتاه کردند این در همه ملت ها و در همه دولت ها بشود. معنی صدور انقلاب این است که همه ملت ها و همه دولت ها بیدار شوند و خودشان را از این گرفتاری که دارند نجات بدهند.
۲- اصل نفی سبیل: از دیگر اصول سیاست خارجی امام خمینی(ره)، نفی سلطه گری و سلطه پذیری است. ایشان برای حیات زیر سلطه غیر، ارزشی قائل نمی شوند، بلکه ارزش حیات را به آزادی و استقلال می دانند و با توجه به آیه شریفه «لن یجعل الله للکافرین علی المومنین سبیلا»(۸) که می فرماید خداوند، سلطه ای برای کافرین بر مومنین قرار نداده، اذعان می دارند که:
«ما منطق­مان، منطق اسلام، این است که سلطه نباید از غیر بر شما باشد. نباید شما تحت سلطه غیر بروید. ما هم می خواهیم نرویم زیر سلطه.»(۹)
۳- دفاع از کیان اسلام و مسلمانان: ایشان برنامه سیاست خارجی ایران را برنامه اسلام ذکر می کنند و می فرمایند: «ما برای دفاع از اسلام و ممالک اسلامی و استقلال ممالک اسلامی در هر حال مهیا هستیم. برنامه ما برنامه اسلام است، وحدت کلمه مسلمین است، اتحاد ممالک اسلامی است....»(۱۰)
و در جای دیگری دفاع از تمام مسلمین را لازم می دانند:«ما کشور را، کشور ایران نمی دانیم، ما همه ممالک اسلامی را از خودمان می دانیم، مسلم باید این طور باشد. ما دفاع از همه مسلمین را لازم می دانیم.»(۱۱)
۴. اصل احترام متقابل و عدم دخالت در امور یک دیگر: امام(ره) در این مورد قائل به این است که اسلام برای همه و دلسوز برای بشر است و ما همه تابع اسلام و دلسوز برای بشر هستیم. به این معنا که «ما با هیچ ملتی بد نیستیم، اسلام آمده بود برای تمام ملل، برای ناس،... ما اعلام می کنیم که نظر تجاوز به هیچ یک از کشورهای اسلامی و غیر اسلامی نداریم...»(۱۲)
ایشان در جای دیگری فرمودند: «ملت ایران اجازه نمی دهد که هیچ مملکتی در امور داخلی او دخالت کند و آزادی و استقلال خودش را حفظ می کند، و با تمام کشورها هم به طور متقابل عمل خواهد کرد.»(۱۳)
حضرت امام در موارد متعدد به این مسئله (روابط حسنه و متقابل) در سیاست خارجی اشاره کرده اند.
ایشان در پاسخ به خبرنگار امریکایی تایم که درباره سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران سوال می کنند، می فرمایند: «جمهوری اسلامی ایران با تمام ممالک روابط حسنه دارد و احترام متقابل قائل است در صورتی که آن­ها هم احترام متقابل قائل باشند.»(۱۴)
۵- اصل نفی ظلم و حمایت از مظلوم: امام خمینی(ره) با استناد به سیره انبیا(س)، ملت اسلام را پیرو مکتبی می دانست که برنامه آن در دو کلمه «نه ستم کنید، نه مورد ستم قرار گیرید؛ لا تَظلمون و لا تُظلمون» خلاصه می شود.
امام(ره) در بیانات خود در جمع سفرا در تاریخ ۲۲/ ۱۱/ ۵۹ فرمودند: «ما نه ظلم خواهیم کرد؛ و نه مظلوم خواهیم واقع شد.»(۱۵)
در واقع، امام(ره) می خواهد تا با ابَر قدرت­ها و ظالمان مخالفت شود. ایشان سازش با ظالم را ظلم به مظلومان و ظلم به شرع و خلاف رای انبیاء می دانست.
۶- اصل نه شرقی- نه غربی: این اصل که در واقع یکی از شعارهای اساسی مردم در بحبوحه انقلاب بود و برگرفته از سخنان امام خمینی(ره) که در موارد متعددی به این مسئله اشاره کرده اند: «ملت ایران بدون اتکا به غرب و شرق می خواهد روی پای خود بایستد و بر سرمایه های مذهبی و ملّی خود استوار باشد.»(۱۶)
در جای دیگری به معنای این شعار توجه می دهند که: «این که جوانان ما می گویند «نه شرقی نه غربی»، معنایش این است که هیچ کدام در ایران دخالت نکنند؛ و این کاملاً بجا و بحق است.»(۱۷)
در واقع ایشان به دنبال دولت اسلامی آزاد و مستقل است که فارغ از گرایش به سوی غرب و شرق باشد و تعادل قوا در این منطقه از جهان حفظ شود.
اهداف سیاست خارجی از دیدگاه امام (ره)
۱- استقلال: این مفهوم، علی رغم فشارهای بین المللی و بحران های داخلی، به معنای انزوای ایران نبود، بلکه امام خمینی(ره)، حریم واقعی ملت ایران و حقوق و حرمت پایمال شده آن­ها را دائماً مورد تاکید قرار داده و هر نوع رابطه ای را در مرز اصطکاک با این اصل، مورد ارزش یابی منفی یا مثبت قرار می دادند.
در واقع استقلال سیاسی از اصولی به شمار می رود که تامین کننده عزت جامعه اسلامی است. امام خمینی(ره) ریشه های آسیب به استقلال را، فکری فرهنگی، ارزیابی نموده و بزرگ ترین وابستگی ملت های مستضعف به ابرقدرت ها و مستکبران را وابستگی فکری و درونی می دانست که سایر وابستگی ها از آن سرچشمه می گیرد.
ایشان راهکار حصول به مقصود و کسب استقلال فکری و رهایی از وابستگی را در دریافتن مفاخر ملی- فرهنگی می دانست. و بزرگ ترین فاجعه برای ملت ما را وابستگی فکری می دانست که گمان می کنیم همه چیز از غرب است و ما در همه ابعاد فقیریم و باید از خارج وارد کنیم.
البته وقتی سخن از استقلال در سیاست خارجی یک کشور به میان می آید، منظور استقلال در سه مرحله سیاست­گذاری، تصمیم­گیری و اجرای تصمیم است که مصادیق آن در زمینه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، دفاعی و غیره ظاهر می شود. گرچه در نگاه اول، استقلال سیاسی با اهمیّت به نظر می رسد؛ اما از دیدگاه امام (ره) استقلال فرهنگی مهم تر از آن است.
امام خمینی (ره) در پاسخ به خبرنگاری که از ایشان درباره سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و روابط با ابرقدرت­ها سوال کرده بودند، فرمودند: «سیاست دولت اسلامی حفظ استقلال، آزادی ملت و دولت و کشور و احترام متقابل بعد از استقلال تمام خواهد بود و فرقی بین ابرقدرت­ها و غیر آن­ها نیست»(۱۸)
۲- وحدت امت اسلامی: ایشان وحدت بین مسلمانان و مستضعفان و سایر دوَل اسلامی را چاره ساز گرفتاری ها می دانست و از سران کشورهای اسلامی می خواست تا در برابر دشمن خارجی، توحید کلمه داشته باشند«:هان ای مسلمانان جهان، و مستضعفان تحت سلطه ستم­گران، به پاخیزید و دست از اتحاد به هم دهید و از اسلام و مقدرات خود دفاع کنید و از هیاهوی قدرت­مندان نهراسید....»(۱۹)
۳- دفاع از مستضعفین و کمک به نهضت های آزادی بخش: از دیدگاه امام خمینی(ره)، برای رهایی مستضعفین از شرّ فساد و برخورداری از یک زندگی شرافت­مندانه انسانی، باید مستضعفین دست در دست یکدیگر داده و قدرت مستکبران را محدود نمایند و در این راه سیاست ایران بر حمایت از آنهاست:
«جمهوری اسلامی ایران هم در کنار شما و هم در کنار همه مسلمانان، بلکه در کنار همه مستضعفان جهان خواهد بود.»(۲۰)
و در ارتباط با کمک به نهضت های آزادی بخش جهان
می فرمایند: «ملت آزاده ایران هم اکنون از ملت های مستضعف جهان در مقابل آنان که منطق­شان توپ و تانک و شعارشان سر نیزه است، کاملاً پشتیبانی می نماید. ما از تمام نهضت های آزادی بخش در سراسر جهان که در راه خدا و حق و حقیقت و آزادی مبارزه می کنند، پشتیبانی می کنیم.»(۲۱)
۴- روابط حسنه – مدارا و مسالمت آمیز: امام(ره) در این ارتباط می فرمایند: «با همه دولت ها به طور مدارا رفتار می کنیم و هیچ وقت میل نداریم که با خشونت رفتار کنیم....»(۲۲)

و حتی ایشان صلح و زندگی مسالمت­آمیز با مردم دنیا را با زندگی در بین مردم جهان می آمیزند و می گویند: «ما صلح می خواهیم. ما برای همه مردم دنیا صلح می خواهیم. ما می خواهیم مسالمت با همه دنیا داشته باشیم. ما می خواهیم در بین مردم دنیا زندگی بکنیم.»(۲۳)
۵- روابط بر پایه مبانی اسلامی و انسانی: ایشان با ذکر این نکته که روابط انسانی با هیچ جا مانعی ندارد، و ما با ملت ها خوب هستیم، می فرمودند: «باید روابط بین ملت ها بر اساس مسائل معنوی باشد و در این رابطه، بُعد مسافت تاثیری ندارد و چه بسا کشورهایی که هم جوار هستند، اما رابطه معنوی بین آن­ها نیست، بنابراین روابط دیگر هم نمی تواند مثمر­ثمر باشد. ما روابط­مان با کشورها بر اساس مبانی اسلام خواهد بود.»(۲۴)

نظرات کاربران
درباره کتاب دیپلماسی و نقشه راه در روابط بین‌الملل