فیدیبو نماینده قانونی سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب راهنمای کارورزی و کار عملی در سازمان‌ها

کتاب راهنمای کارورزی و کار عملی در سازمان‌ها
رشته علوم تربيتی

نسخه الکترونیک کتاب راهنمای کارورزی و کار عملی در سازمان‌ها به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب راهنمای کارورزی و کار عملی در سازمان‌ها

در این کتاب که برای استفاده دانشجویان رشته علوم تربیتی و به منظور رویه سازی و استاندارد سازی و نیز پیشگیری از سلیقه‌ای عمل کردن استادان راهنما و دانشجویان در ارائه و اجرای واحد درسی کارورزی و کار عملی در سازمان‌ها نوشته شده، تلاش گردیده تا ضمن ساده نویسی، خود آموزی و کفایت مطالب نیز رعایت شود. هدف کلی از تألیف این کتاب، راهنمایی و بستر سازی مناسب برای مطالعه دقیق، کامل و همه جانبه سازمان‌های محل کارورزی دانشجویان رشته علوم تربیتی است. این کتاب برای تأمین این هدف کلی، در دو فصل تنظیم گردیده و بسیار سعی شده که ضمن تبیین اهمیت‌ها و ضرورت‌های اجرای کارورزی و کارعملی در سازمان‌ها در حد توان و امکان، در زمینه شناسایی شرایط، امکانات و محدودیت‌ها ی سازمان و شناخت مدیریت سازمان و برخی وظایف و کارکرد‌های عمده مدیریت از قبیل برنامه ریزی، سازماندهی، انگیزش و رهبری، تنظیم بودجه و نظارت و کنترل و نیز زمان بندی مناسب و متناسب دوره کارورزی و به طور کلی ایجاد هماهنگی و وحدت رویه برای ارائه و اجرای کامل و صحیح واحد درسی کارورزی و کار عملی در سازمان‌های رشته علوم تربیتی مفید و مؤثر واقع شود.

ادامه...
  • ناشر سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 3.42 مگابایت
  • تعداد صفحات ۱۶۸ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب راهنمای کارورزی و کار عملی در سازمان‌ها

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



فصل اول: اهداف و مباحث اساسی کارورزی و کار عملی در سازمان ها

هدف کلی

آشنایی با ویژگی ها و اهمیت کارورزی و دروس کارورزی و ضرورت، اهمیت و اهداف واحد درسی کارورزی و کار عملی در سازمان ها.

هدف های رفتاری

دانشجویان پس از مطالعه مطالب این فصل باید بتوانند:
۱-کارورزی و دروس کارورزی را تعریف کنند.
۲- ضرورت و اهمیت کارورزی و دروس کارورزی را شرح دهند.
۳- فواید و مزایای دروس کارورزی را بیان کنند.
۴- موانع و مشکلات دروس کارورزی را دسته بندی نموده و به تفکیک نام ببرند.
۵- راهکارهای رفع و کاهش مشکلات دروس کارورزی را بیان کنند.
۶- الزامات دروس کارورزی را به طور خلاصه بیان کنند.
۷- اهمیت و جایگاه دروس کارورزی در رشته علوم تربیتی را توضیح دهند.
۸- هدفهای واحد درسی کارورزی و کار عملی در سازمان های رشته علوم تربیتی را ذکر کنند.
۹- مراحل انجام و اجرای واحد درسی کارورزی و کار عملی در سازمان های رشته علوم تربیتی را نام برده و به اختصار توضیح دهند.
۱۰- فعالیت های دانشگاه ها در مرحله اجرای کارورزی و کار عملی در سازمان ها را توضیح دهند.
۱۱- فعالیت های دانشجویان در مرحله اجرای کارورزی و کار عملی را شرح دهند.
۱۲- وظایف عمده استادان راهنمای کارورزی در ارائه و اجرای کارورزی و کار عملی را نام برده و به اختصار شرح دهند.
۱۳- به طور کلی وظایف و فعالیت های دانشجویان در اجرای کارورزی و کار عملی را دسته بندی نموده و به تفکیک نام ببرند.

مقدمه

امروزه زندگی ما، در شئون و شقوق مختلف، تحت نفوذ سازمان(۱) قرار دارد، و سازمان های مختلف، ضمن تامین بخش عمده ای از نیازهای ما، اهداف جامعه را نیز محقق می سازند.
بنابراین، از آنجا که، از یک سو، سازمان ها جوانب مختلف زندگی روزمره را فراگرفته و از سوی دیگر، ممکن است هر یک از شما، در سازمان نقش و وظیفه ای بر عهده داشته و یا در آینده عهده دار شوید، مطالعه و شناخت سازمان ها، امری ضروری و منطقی است. البته مشاهده و مطالعه سازمان ها، کار چندان ساده ای نیست؛ و باید بر شواهد علمی و منطقی متکی بوده و جامع و عمیق باشد؛ تا بتواند شناخت و درک کامل و دقیقی از سازمان ها بدست دهد.
بدین ترتیب، زمانی می توانید نسبت به یک سازمان، شناخت و درک کافی و کاملی پیدا کنید که اهداف، ساختار، فعالیتها، مدیریت، منابع انسانی و مادی، نحوه و میزان ارتباط و تعامل سازمان با محیط و نظایر آن ها را بررسی و مطالعه نمایید.
ریچارد. ال. دفت(۲)، برای سازمان، چهار ویژگی ذکر نموده و سازمان را بر مبنای این ویزگی ها مورد مطالعه قرار داده است، سازمان:۱) یک نهاد اجتماعی است، ۲) مبتنی بر هدف می باشد، ۳) ساختار آن به صورتی آگاهانه طرح ریزی شده و دارای سیستم های فعال و هماهنگ است، ۴) با محیط خارجی ارتباط دارد.» (دفت، ۱۳۸۰: ۱۹). این ویژ گی ها، به نوبه خود می توانند شما را در مطالعه سازمان ها یاری نمایند.
به هر حال، سازمان پدیده ای اجتماعی و نتیجه فعالیت های گروهی افرادی است که با همیاری و همکاری یکدیگر برای رسیدن به هدف معین و مشترک تلاش می کنند. در واقع، "سازمان از افراد و رابطه ای که با یکدیگر دارند تشکیل می شود. هنگامی که افراد برای انجام وظایفی ضروری در جهت تامین هدف ها با یکدیگر روابط متقابل برقرار می کنند، سازمان به وجود می آید." (دفت، ۱۳۸۶: ۱۵). بطور کلی، سازمان ها، با هماهنگ نمودن اقدامات و فعالیت های انسانی و ترکیب و تخصیص منابع، تحقق هدفهای مورد نظر را امکان پذیر می سازند.
بنابراین "سازمان یک فرایند(۳) ساختاری است که در آن، افراد برای دستیابی به اهداف خود، روی هم تاثیر متقابل دارند." (هیکس و گولت(۴)، ۱۳۷۱: ۴۸). به بیان دیگر، طبق نظر تالکوت پارسونز، «سازمان عبارت است از واحد اجتماعی که در جهت حصول به اهداف مشخصی، تکالیفی را عهده دار است، و برای تحقق اهداف با محیط خارج دائماً در ارتباط می باشد.» (مشبکی و روحانی، ۱۳۸۵: ۱۲).
در اینجا، پس از آشنایی مختصر با مفهوم و تعریف سازمان، به منظور آمادگی برای حضور در سازمان های محل کارورزی، لازم است که اهمیت و ضرورت دروس عملی و کارورزی رشته های مختلف تحصیلی را تبیین نماییم.
همانگونه که عمل(۵) بدون علم(۶) و پشتوانه نظری، بی هدف و بی فایده است؛ علم و مبانی نظری، نیز بدون عمل، بی نتیجه، و غیر موثر می باشد. در بررسی این مسئله، آنچه بیش ازهمه جلب نظر می کند، نبود معلومات، توانائی ها و مهارت های عملی مورد نیاز و فقدان تجارب کاری و کاربردی مناسب در دانش آموختگان رشته های تحصیلی دانشگاهی است. بدیهی است که این مسئله، کارایی واثربخشی تحصیلات دانشگاهی، رشته های مختلف تحصیلی و دانش آموختگان دانشگاه ها را مورد تردید قرار می دهد.
البته اگرچه ارائه چند واحد دروس عملی و کارورزی، در رشته های تحصیلی دانشگاهی، برای حل این مساله کافی نیست، ولی باید همین فرصت اندک را نیز غنیمت شمرد و با تمام توان تلاش نمود که دروس عملی و کارورزی در رشته های مختلف تحصیلی به طور درست، دقیق و مطلوب ارائه و اجرا شوند.
با این حال، نمی توان اهمیت و ضرورت نظریه و مباحث نظری را نادیده گرفت. واقعیت آن است که استفاده از مبانی نظری هم برای استادان راهنما و دانشجویان به منظور ارائه و اجرای مطلوب فعالیت ها و وظایف کارورزی در سازمان ها وهم برای مدیران سازمان ها به منظور تعامل با مراکز دانشگاهی و انجام کامل و دقیق وظایف مدیریت و رهبری فعالیت های سازمانی لازم و ضروری است.
در این کتاب که به عنوان راهنمای عملی کارورزی و کار عملی رشته علوم تربیتی و به منظور ایجاد وحدت رویه، رویه سازی و استانداردسازی برای ارائه و اجرای واحد درسی کارورزی و کار عملی در سازمان ها تالیف شده، ضمن تاکید بر خودآموزی مطالب، تاحد ممکن، کفایت مطالب نیز مورد توجه قرار گرفته است. همچنین تلاش گردیده مطالب به گونه ای مطرح شوند که در انواع سازمان ها- با توجه به اختیار دانشجویان در انتخاب سازمان های محل کارورزی- مصداق یافته و قابل استفاده باشند.

تعریف کارورزی(۷) و دروس کارورزی(۸)

اگر چه، محور و هدف اصلی در این کتاب، بحث و بررسی واحد درسی کارورزی و کار عملی در سازمان های رشته علوم تربیتی است، اما پیش از آن، لازم می دانیم که به طور خلاصه، به ضرورت و اهمیت واحدهای دروس عملی و کارورزی رشته های مختلف تحصیلی و دروس کارورزی رشته علوم تربیتی اشاره نموده و سپس به بحث و بررسی واحد درسی کاروزی و کار عملی در سازمان ها بپردازیم.
البته، قبل از آن که با تبیین تعریف مناسبی از کارورزی و دروس کارورزی، بحث را آغاز نمائیم، باید به این نکته مهم توجه داشته باشیم که در برخی مباحث و تا حدودی در اثر کم دقتی، به جای کارورزی، واژه کارآموزی، مطرح و مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین ضمن تاکید بر ضرورت تمایز میان دو واژه، به منظور آغاز بحث و تصریح و ساماندهی مباحث بعدی، کارورزی و دروس کارورزی را به شرح ذیل تعریف نموده و براین تعریف توافق می کنیم.
هر تجربه آموزشی و هر آن چه که تحت عنوان واحد درسی دانشگاهی به منظور کسب تسلط بر معلومات و مهارت های آموخته شده و کاربرد آموخته ها و یافته های نظری کلاس های درس، در محیط های واقعی کار نظیر سازمان ها و دستگاه های اجرائی ارائه می شود، را می توان کارورزی و یا دروس کارورزی نامید.

ضرورت و اهمیت دروس کارورزی

با اندکی تامل در فرایند آموزشی رشته های مختلف تحصیلی در اغلب دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کشور، فاصله و شکاف قابل توجهی میان محتوا و مطالب نظری(۹) ارائه شده در کلاس های درس با دنیای واقعی کار و واقعیت های عملی سازمان ها و دستگاه های اجرایی که برای انجام وظایف محوله ازسوی جامعه فعالیت می کنند، مشاهده می شود.
این فاصله و شکاف موجود میان دانشگاه و جامعه، ازیک سو موجب رکود فعالیت های علمی درسازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه گردیده و ازسوی دیگر، دانشگاه ها را به نهادهایی که به صورت کاربردی و عملی، نقشی دررفع نیازهای جامعه و تحول و توسعه سازمان ها و دستگاه های اجرایی آن ندارند، تبدیل می کند. بدین ترتیب، دانشجویان طی دوران تحصیل در دانشگاه، در کلاس های درسی مختلف، مطالب و محتوای نظری متعددی را بدون توجه به لزوم کاربردی و اجرایی بودن آنها و بدون توجه به این ضرورت که یافته ها وآموخته های تحصیلات دانشگاهی باید پاسخگوی نیازهای جامعه باشد، فرا می گیرند.
واقعیت این است که تاکید صرف برآموزش و آموزه های نظری، در دوران تحصیل در دانشگاه و عدم توجه به نیازهای جامعه و ضرورت کاربرد و استفاده عملی از یافته ها و آموخته های نظری کلاس های درس در سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه، ضمن ایجاد وگسترش فاصله و شکاف میان دانشگاه و جامعه، با اهداف واقعی نظام آموزش عالی نیز منافات دارد. و این در حالی است که دانشگاه ها، سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه می توانند با تعامل و ارتباط سازنده، از توانمندی ها وامکانات بالقوه و بالفعل یکدیگر بهره مند شده و بهتر و پویاتر مسیر تعالی و ارتقاء را بپیمایند.
بنابراین، فرایند تحصیل دردانشگاه، به هیچ وجه نباید صرفاً درآموزش های نظری و نظریه پردازی(۱۰) خلاصه شود؛ و دانشجویان می بایست در ادامه و توام با آموزه ها و یافته های نظری، توانایی ها، مهارت ها و قابلیت های عملی متناسب با رشته تحصیلی خود را نیز کسب نمایند
از نظر نگارنده، موثرترین راه برای کاهش فاصله و شکاف موجود میان دانشگاه و جامعه، ارتباط و همکاری دو جانبه دانشگاه با سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه بوده و بارزترین مصداق تلاش برای ایجاد این همکاری و تعامل سازنده، واحد های دروس کارورزی(۱۱) رشته های مختلف تحصیلی می باشد. دروسی که طی آنها، فراگیری مطالب نظری با عمل توام گردیده و دانشجویان با حضور در سازمان ها و دستگاه های اجرائی مختلف جامعه طبق برنامه تعیین شده وظایف و فعالیت هایی را انجام می دهند.
واحد های دروس کارورزی، در صورتی که کامل و دقیق اجرا شوند، می توانند شکاف و فاصله میان دانشگاه ها با سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه را ترمیم کرده و مطالب و محتوای نظری دروس و کلاس های درسی دانشگاه را به قابلیت ها، مهارت ها و فعالیت های عینی و عملی نزدیک نمایند.
بدین ترتیب، واحد های دروس کارورزی، فرصت مناسبی است تا دانشجویان با حضور در سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه ضمن ارزیابی عینی و کاربردی نمودن آموخته های نظری کلاس های درس، با دنیای واقعی کار، شرایط و وضعیت اشتغال و کنکاش شغلی نیز آشنا شوند. این امر، نه تنها به دانشجویان امکان می دهد تا بتوانند به توانایی ها، تمایلات، علاقمندی ها و گرایش های خود درزمینه های مختلف پی ببرند؛ بلکه باعث تقویت و افزایش قابلیت ها و توانمندی های عملی آنها برای ایفاء وظایف و مسئولیت های حرفه ای در آینده می شود.
البته، این مهم، هدف و مقصود دور از دسترسی نیست و با برنامه ریزی و تلاش هدفمند، امکان پذیر و دست یافتنی است. بدین ترتیب اگر دروس کارورزی در هر دانشگاه، از شرایط و عوامل لازم و مناسبی نظیر استاد راهنمای با تجربه، برنامه زمانی و ساعت مناسب، امکانات لازم و نگرش و ذهنیت مثبت برخوردار گردیده و از سوی مسئولین دانشگاه، استادان راهنما و دانشجویان به عنوان واحدهای درسی موثر و مفید تلقی شوند، بی تردید می توانند جایگاه و نقش واقعی و مورد انتظار (طبق اهداف تعیین شده) را به خوبی ایفا نمایند و به عنوان مجرا و حلقه ارتباطی مناسب، با تلاش برای تقریب و موازنه آموزه ها و آموخته های نظری و مهارت ها و قابلیت های عملی، تعامل و ارتباط میان دانشگاه و جامعه را میسر سازند.
بدین ترتیب دروس کارورزی، با کم کردن فاصله میان محتوای نظری کلاس های درسی دانشگاه با جامعه و نیز با ایجاد فرصت های یادگیری درخارج ازمحیط تقریباً بسته و غیرفعال کلاس های درس، موجب می شود دانشجویان با فراغت وآزادی عمل بیشتر، ازمحدوده مباحث نظری صرف، بیرون آمده ودر فضایی فراتر ازکلاس ها و کتاب های درسی دانشگاه، به طور واقعی و عینی با مفاهیمی از قبیل کار، شغل(۱۲)، پست سازمانی، مسئولیت(۱۳)، شرح وظیفه(۱۴)، مدیریت و سازمان آشنا شده و ضمن عمق ومعنی بخشیدن به آموخته های نظری قبلی، معلومات جدیدی کسب نموده ودامنه قابلیت ها، مهارت ها و توانمندی های عملی خود را گسترش دهند. دانشجویان در دروس کارورزی، به تمرین و ارزیابی آموخته ها و یافته های نظری و فراگیری قابلیت ها و مهارت های عملی می پردازند.
علاوه بر این، ویژگی مهم دروس کارورزی آن است که دانشجویان در جریان برنامه ریزی و اجرای آنها به هیچ وجه منفعل نیستند، بلکه در کنار سایر عوامل، خود نیز برای ایجاد و فراهم شدن بستر وفضای مناسب یادگیری و ارتقاء و توسعه معلومات، قابلیت ها و مهارت های علمی و عملی خود تلاش می کنند. درواقع، دروس کارورزی بر فرایند خودآموزی(۱۵) و خود مدیریتی(۱۶) دانشجویان تاکید می کنند. بدین معنی که، در جریان دروس کارورزی هر یک از دانشجویان با تکیه برآموخته ها و توانمندی های قبلی خود و با استفاده ازشیوه خودآموزی و یادگیری شخصی، کمبودها وکاستی های معلوماتی ومهارتی خویش را ترمیم و رفع می نمایند. البته راهنمایی هایی استاد راهنمای کارورزی، تلاشهای دانشجویان در این زمینه را جهت داده و در مسیر درست هدایت می کند.
همچنین به نظر می رسد، مبانی دروس کارورزی در رشته های مختلف تحصیلی، به طورکلی، بر این اصل مبتنی است که انسانها علاوه براینکه از طریق شنیدن و خواندن، مطالب و محتوای نظری را می آموزند، می توانند با حضور و فعالیت در موقعیت های واقعی کار و عمل نیز به یادگیری بپردازند و ضمن آنکه آموخته ها و یافته های قبلی خود را عمیق تر و معنادارتر می سازند، معلومات و مهارت های عملی(۱۷)(کاربردی) جدیدی را نیز کسب نمایند.
درهرحال، انتظار ما از دروس کارورزی رشته های تحصیلی دانشگاهی، آن است که دانشجویان، با تکیه بر قابلیت ها و مهارت های عملی آموخته، پس از پایان دوران تحصیل، متناسب با رشته تحصیلی، برای حضوری فعال، اثربخش، مولّد و سازنده در عرصه کار و کارآفرینی جامعه آماده شوند. جامعه، نیروی انسانی متخصص مورد نیاز خود را از دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی می طلبد؛ و در پاسخ به این مطالبه، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، علاوه بر وظایف آموزشی و پژوهشی، موظف به تربیت و تامین نیروی انسانی متخصص برای خدمت در سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه می باشند.
بنابراین، دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در کنار آموزش و انتقال معلومات و دانش نظری باید به کاربردی بودن آنها نیز بیندیشند. واحد های دروس کارورزی رشته های تحصیلی دانشگاهی را می توان از جمله تدابیر عینی و تمهیدات ضروری تربیت و تامین نیروی انسانی متخصص، درحوزه آموزش عالی و از جمله موثرترین روشهای متناسب سازی معلومات و مهارت های دانشجویان با نیازهای واقعی جامعه دانست. اما متاسفانه، واحد های دروس کارورزی، علیرغم ضرورت وجودی موکد در نظام آموزش عالی و نقش مهم وموثر درآینده حرفه ای دانشجویان، هنوز از جایگاه مناسب و شایسته ای برخوردار نمی باشند و به دلایل مختلف، در ادبیات آموزشی و تحصیلی دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور مورد کم توجهی و بی توجهی واقع شده و از سوی دانشجویان و حتی برخی از استادان و مسئولین دانشگاه ها جدی تلقی نمی شوند. آن گونه که به نظر می رسد، هنوز تعبیر و تفسیر مناسبی از مفهوم کارورزی در نظام آموزش عالی کشور وجود نداشته و دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی که مسئول ارائه و اجرای دروس کارورزی می باشند، خود درک درست و کاملی از مفهوم کارورزی ندارند.
افزون براین، عدم آشنایی دانشجویان با ضرورت آمادگی شغلی در دوران دانشجویی و عدم اطلاع از نقش و تاثیر اساسی و مهم دروس کارورزی در آمادگی شغلی موجب می شود که دانشجویان، واحد های دروس کارورزی را با کم توجهی یا بی توجهی وبه صورت سرسری و غیر جدی بگذرانند؛ و در نتیجه نتوانند به صورت کامل و مناسب ازاین بخش مهم و موثر فرایند آموزش و تحصیلات دانشگاهی استفاده نمایند. درحالی که اگر دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی، با ارائه اطلاعات لازم دانشجویان را از اهمیت و ضرورت دوره ها و دروس کارورزی، آگاه نموده و این احساس نیازرا درآنان ایجاد کنند که برای ورود مفید و موثر به جامعه، باید بتوانند آموخته های نظری کلاس های درسی دانشگاه را کاربردی نموده و اجرا کنند؛ آنگاه دانشجویان ارزش لحظات و ساعات واحد های دروس کارورزی را بهتر و بیشتر خواهد دانست.
***
فکر کنید و پاسخ دهید:
۱- ضمن توجه به مطالب کتاب، ضرورت و اهمیت دروس کارورزی را از دیدگاه خودتان تبیین کنید.
۲- به طور کلی، انتظار شما از دروس کارورزی رشته های مختلف تحصیلی دانشگاهی چیست؟
۳- آیا در حال حاضر واحد های دروس کارورزی در نظام آموزش عالی از جایگاه مناسب و شایسته خود، برخوردارند؟ پاسخ خود را با ذکر دلیل و راهکار بیان کنید.
***

فواید و مزایای دروس کارورزی

برای واحد های دروس کارورزی و فعالیت دانشجویان در آنها، می توان مزایا و محاسن متعددی را مطرح نمود. در این کتاب، فواید و مزایای دروس کارورزی در دو بخش برای دانشجویان و برای جامعه و سازمان های محل کارورزی، به شرح ذیل تبیین می گردد:
الف- فواید و مزایا برای دانشجویان(۱۸):
۱- در واحد های دروس کارورزی دانشجویان فراتر از آنچه که در کلاس های درسی دانشگاه می آموزند، فرصت می یابند تا معلومات، مهارت ها و قابلیت هایی که به کاربردی شدن مباحث نظری مربوط می شود را فرا بگیرند. به بیان دیگر، آگاهی ها و معلومات علمی و تخصصی دانشجویان درجریان کارورزی، کاربردی می گردد.
۲- حضور و فعالیت دانشجویان در جریان دروس کارورزی، آنها را از حالت انفعال و غیر فعال بودن به پویایی و فعال بودن سوق می دهد.
۳- در دروس کارورزی، مهارت ها(۱۹)، خلاقیت(۲۰) ها و اعتماد به نفس(۲۱) دانشجویان از طریق آموزش های عملی ارتقاء می یابد.
۴- طی دروس کارورزی، استعدادها و توانمندی های بالقوه دانشجویان، به منظور افزایش قابلیت ها و مهارت های انجام امورعملی بر مبنای آموخته های نظری، بیش از پیش کشف و شکوفا می شوند.
۵- دانشجویان در جریان دروس کارورزی، ظرائف، اهمیت و ضرورت برقراری ارتباط سازنده و هدفمند را فرامی گیرند و فرصت و امکان تعامل با دیگران را می یابند.
۶- دانشجویان با استفاده از ویژگی های خاص دروس کارورزی به عنوان قوه محرک تجارب عملی، به کسب اطلاعات درست و دقیق درباره فرجام عملی نظریه ها(۲۲) و مباحث نظری مطروحه در کلاس های درس دانشگاه و نیز به مطالعه میزان تاثیر علم و عمل مدیران به مفاهیم، اصول و مبانی نظری سازمان و مدیریت در چگونگی مدیریت و رهبری سازمان های محل کارورزی می پردازند.
۷- دانشجویان طی دروس کارورزی، از میزان و قابلیت کاربردی بودن و عملیاتی شدن مطالب و مباحث نظری کلاس های درس در موقعیت های سازمانی و اجرائی آگاه می شوند.
۸- مشاهده مستقیم رفتارها، فعالیت ها، تصمیم گیری ها و موفقیت های مدیران و کارکنان سازمان های محل کارورزی، می تواند به دانشجویان در شناخت دقیق و کامل سازمان و موقعیت حرفه ای آن درجامعه کمک کند.
۹- در جریان دروس کارورزی، دانشجویان ضمن پی بردن به علاقه شغلی و حرفه ای خود و آگاه شدن از معلومات و مهارت های لازم برای احراز آن، با شرایط اشتغال درسازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه نیز آشنا می شوند.
ب- فواید و مزایا برای جامعه(۲۳) و سازمان های محل کارورزی(۲۴):
۱- ایجاد زمینه رشد و توسعه بهره وری و فعالیت های کارآفرینانه.
۲- ایجاد بستر و زمینه مناسب برای برقراری ارتباط و تعامل سازنده و موثر میان دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی با سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه.
۳- ایجاد اشتغال مولد و سازنده در جامعه.
۴- فراهم شدن امکان استفاده بهینه از سرمایه گذاری های انجام شده در بخش آموزش عالی کشور.
۵- ایجاد فرصت مناسب برای استفاده از یافته ها و دستاوردهای علمی و نوآوری درسازمان ها.
۶- ایجاد فرصت جذب نیروی انسانی متخصص و ارتقاء فرهنگ بکارگیری دانش آموختگان دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در سازمان ها و دستگاه های اجرایی جامعه.
***
پاسخ دهید:
دروس کارورزی، هم برای دانشجویان و هم برای جامعه و سازمان های محل کارورزی فواید و مزایای متعددی در بر دارند، آنها را به تفکیک نام ببرید.
***

موانع و مشکلات(۲۵) دروس کارورزی

دروس کارورزی با تمام اهمیت و ضرورتی که دارند، درمسیرارائه و اجرا با مشکلات متعددی نیز مواجه می باشند. از آنجائی که شناخت و شناسایی مشکلات (مشکل شناسی)، اولین گام برای دستیابی به بهترین راه حلها و راهکارهای رفع و کاهش مشکلات (حل مشکل) می باشد، بنابراین، ابتدا برخی از مهمترین و رایج ترین مشکلات ودغدغه های موجود و موثر در جریان ارائه و اجرای واحد های دروس کارورزی را به تفکیک در پنج بخش دسته بندی و بررسی نموده و سپس به تبیین راهکارهای رفع و کاهش این مشکلات می پردازیم:
الف- مشکلات مربوط به دانشگاه(۲۶) ها و مراکز آموزش عالی:
۱- عدم اعتقاد به نقش و جایگاه مهم و موثر دروس کارورزی و عدم توجه لازم وکافی به ضرورت و اهمیت این دروس و در نتیجه تبدیل و تلقی شدن آنها به صورت واحدهای درسی کم خاصیت و کم اثر رشته های تحصیلی، به طوری که بیشترین فایده ای که از این دروس به نظر آید، تکمیل واحد موظف استادان و واحد تحصیلی دانشجویان است.
۲- عدم جدیت و اهتمام در تشکیل شورای طرح و برنامه ریزی کارورزی(۲۷) در دانشگاه. این شورا که به اختصار شورای کارورزی(۲۸) خوانده می شود می بایست با حضور رئیس، مدیرگروه، استاد یا استادان راهنمای کارورزی و مسئول آموزش و برنامه ریزی آموزشی دانشگاه به منظور سیاست گذاری و برنامه ریزی بومی و منطقه ای و اجرای مطلوب دروس کارورزی تشکیل گردد.
۳- فراهم نبودن امکانات لازم برای ارائه و اجرای مطلوب برنامه کارورزی؛ مانند وسیله ایاب و ذهاب برای حضور استادان راهنما در سازمان های مورد مطالعه جهت نظارت بر جریان کارورزی.
۴- عدم تلاش کافی و لازم برای ایجاد انگیزه مناسب درمدیریت و کارکنان سازمان ها برای همکاری با دانشگاه در زمینه ارائه و اجرای دروس کارورزی.
۵- عدم جدیت و تلاش لازم و کافی برای ایجاد توافق و هماهنگی میان مسئولین دانشگاه و مسئولین سازمان های محل کارورزی.
۶- عدم توجه و ارزش گذاری واقعی به فراگیری و افزایش معلومات، مهارت ها و قابلیت های عملی دانشجویان و در نتیجه جنبه رفع تکلیف پیدا کردن و کم اهمیت شدن دروس کارورزی.
۷- نبود ضوابط و مقررات جامع و هماهنگ برای ارائه و اجرای دروس کارورزی و ارزشیابی فعالیت های دانشجویان درجریان آن.
ب- مشکلات مربوط به استادان راهنما(۲۹)ی کارورزی:
۱- عدم جدیت و اشتیاق استادان راهنمای کارورزی برای حضور در سازمان های محل کارورزی دانشجویان.
۲- عدم راهنمایی مناسب و به موقع دانشجویان در جریان دروس کارورزی.
۳- عدم تعامل مناسب با مدیریت و کارکنان سازمان های محل کارورزی.
۴- عدم هماهنگی لازم و مناسب میان استادان راهنمای کارورزی دانشگاه های مختلف در زمینه هدف، محتوا، اجرا و ارزیابی دروس کارورزی و فعالیت های دانشجویان طی مدت زمان حضور در سازمان های محل کارورزی.
۵- عدم رعایت هرگونه ضابطه و شرایط خاص برای انتخاب استادان مجرب و علاقمند جهت راهنمایی دروس کارورزی.
ج- مشکلات مربوط به برنامه(۳۰)، محتوا(۳۱) و منابع دروس کارورزی:
۱- نبود برنامه جامع مصوب برای ارائه واجرای دروس کارورزی در اغلب رشته های تحصیلی به لحاظ هدف، سرفصل فعالیت ها، محتوا و منابع مورد استفاده و شرایط ویژه سازمان محل کارورزی.
۲- نبود منابع و محتوای مفید و مناسب برای استفاده استادان و مطالعه دانشجویان در زمینه کاروزی.
۳- عدم برنامه و محتوای یکنواخت و هماهنگ کارورزی و در نتیجه عدم توازن و تعادل قابل انتظار در تجارب عملی و مهارت های آموخته شده دانشجویان و سطوح یادگیری متفاوت آنان در دروس کارورزی.
۴- عدم روش شناسی مناسب کارورزی برای ارائه و اجرای مطلوب دروس کارورزی.
۵- نبود الگو و رویه یکسان و هماهنگ برای ارائه، اجرا، نظارت و ارزشیابی دروس کارورزی.
د- مشکلات مربوط به دانشجویان:
۱- عدم جدیت و بی توجهی دانشجویان به لزوم آماده کردن خود برای گذراندن مطلوب دروس کارورزی.
۲- تلقی نادرست دانشجویان از دروس کارورزی به عنوان واحدهای درسی دارای کمترین تاثیر و فایده در دوران تحصیل در دانشگاه.
۳- تصور غیر منطقی درباره بی تاثیر یا کم تاثیر بودن تلاش ها و فعالیت های انجام شده در نحوه ارزشیابی و کسب نمره در دروس کارورزی. به بیان دیگر، اطمینان دانشجویان از دریافت نمره قبولی در دروس کارورزی با گذراندن آنها به هرشکل و با هر میزان فعالیت.
۴- حضور نامنظم و کم دقت برخی از دانشجویان در سازمان های محل کارورزی و عدم اجرای کامل و دقیق فعالیت ها و وظایف محوله از سوی استادان راهنمای کارورزی.
۵- بی توجهی و عدم رعایت مقررات و ضوابط اداری و انضباطی سازمان های محل کارورزی.
ه- مشکلات مربوط به سازمان های محل کارورزی:
۱- عدم آشنایی کافی مدیران و کارکنان سازمان ها با اهداف و ماهیت واحدهای دروس کارورزی.
۲- عدم اطلاع و شناخت درست مدیران و کارکنان سازمان ها از نقش و جایگاه واقعی دانشجویان و وظایف آنان طی واحدهای دروس کارورزی.
۳- عدم تعامل مناسب مدیران سازمان ها با مسئولین دانشگاه و استاد راهنمای کارورزی و عدم تمایل ایشان برای برقراری این ارتباط.
۴- عدم توافق واقعی و نه لفظی، میان مدیران سازمان ها و مسئولین دانشگاه درباره نحوه و چگونگی اجرای دروس کارورزی و نقش و جایگاه دانشجویان در آن.
۵- عدم انگیزه کافی و عدم احساس ضرورت در مدیران و کارکنان سازمان ها جهت پذیرش و همکاری با دانشجویان در دروس کارورزی.
۶- عدم همکاری مناسب و مورد انتظار با دانشجویان از سوی مدیران و کارکنان برخی سازمان ها.
۷- مانع تراشی، سخت گیری و فراهم نکردن شرایط ساده و آسان برای حضور دانشجویان در برخی سازمان ها.
۸- نبود مسئول و فرد مشخصی در سازمان های محل کارورزی جهت انجام هماهنگی های لازم و راهنمایی دانشجویان.
۹- به طور کلی، وجود تفاوت های مختلف درسازمان هایی که بدون هدف و برنامه و بدون توجه به ویژگی ها و شرایط برای انجام کارورزی انتخاب می شوند، موجب پیچیدگی و دشواری کارورزی، بیش از توان دانشجویان و بعضاً ناامیدی و سردرگمی آنان می گردد.
***
فکر کنید و پاسخ دهید:
موانع و مشکلات دروس کارورزی در پنج بخش دسته بندی و تبیین شده است، مهمترین موانع و مشکلات در هر بخش را به تفکیک بیان کنید.
***
راهکارهای رفع و کاهش مشکلات دروس کارورزی
پس از شناسایی مشکلات ومسائل فراروی ارائه و اجرای دروس کارورزی، اینک به بحث و بررسی راهکارهای مناسب رفع وکاهش آنها می پردازیم.
البته، اگرچه با توجه به هر یک از مشکلات مذکور در بخش های مختلف مبحث گذشته، می توان راه حل و راهکارهای رفع و کاهش مشکلات را تبیین و تجویز نمود؛ لیکن، ما دراینجا بر آنیم که علاوه بر آن، راهکارهای کلی و اساسی دیگری برای رفع و کاهش مشکلات کارورزی مطرح نمائیم. بدیهی است که توجه و رعایت این راهکارها، ما را در ارائه و اجرای هرچه بهتر و مناسب تر دروس کارورزی موفق تر می گرداند:

۱- بررسی همه جانبه برنامه های کارورزی(۳۲) رشته های مختلف تحصیلی دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی به منظوراصلاح و تکمیل واحدهای دروس کارورزی و رفع ابهامات و کاستی های آنها توسط پژوهشگران و محققین.
۲- تالیف و تدوین کتب و منابع درسی برای تامین محتوای مناسب و مورد نیاز و ارائه رهنمودهای لازم برای اجرای مطلوب دروس کارورزی رشته های مختلف تحصیلی.
۳- تشکیل شورای کارورزی دانشگاه به منظور برنامه ریزی، ارائه و اجرای کامل، مطلوب و مناسب دروس کارورزی.

از جمله موارد مهمی که باید در شورای کارورزی و در صورت امکان در حضور مدیران یا نمایندگان سازمان های محل کارورزی دانشجویان مطرح گردد، این است که درسازمان ها، دانشجویان را نه به عنوان افراد مزاحم یا کارگران رایگان محکوم به بیگاری، بلکه به عنوان افراد آینده ساز و مدیران فردای جامعه بنگرند. مدیران سازمان ها باید بدانند و باور کنند که حضور دانشجویان درسازمان، هرگز به معنای محول کردن وظایف کارکنان سازمان و یا انجام امور پیش پا افتاده تکراری که بعضاً هیچ گونه آموزشی را دربرنداشته و فقط موجب بیزاری و دلزدگی دانشجویان از دروس کارورزی می گردد، نمی باشد. همچنین باید به شیوه مناسبی به مدیران سازمان ها یاد آور شد که آنها خود نیز روزی دانشجو بوده و اکنون دانش آموخته یکی از دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی هستند و خودشان نیز به نحوی، این واحدهای درسی را گذرانده اند، لذا از آنها انتظار همکاری و همدلی بیشتری می رود.
بدیهی است حضور دانشجویان در سازمان های محل کارورزی و واحدهای مختلف آن، به منظور آشنایی و شناخت فرایند مدیریت سازمان، نمودار سازمانی، شرح وظایف و فعالیت های واحدها و کارکنان سازمان، امکانات و محدودیت های سازمان، دیدگاه های اجرایی و اداری مدیر و کارکنان سازمان و مواردی نظیر این ها صورت می پذیرد.

۴- تهیه و تخصیص امکانات و منابع مورد نیاز و در اختیار قراردادن به موقع آن به منظور ارائه و اجرای مطلوب و مناسب دروس کارورزی.
۵- برقراری ارتباط سازنده و همراه با قدردانی میان مسئولین دانشگاه و استاد راهنمای کارورزی با مدیران و مسئولین سازمان های محل کارورزی و جلب مشارکت و نظر موافق ایشان برای پذیرش، همکاری و مساعدت بیشتر با دانشجویان.
۶- نظارت کامل و مرحله به مرحله فعالیت های دانشجویان در جریان کارورزی و ارائه راهنمایی های اصلاحی توسط استاد راهنما به منظور اجرای دقیق و کامل واحدهای دروس کارورزی.
۷- تهیه و ارائه گزارشی از چگونگی و وضعیت اجرا و نقاط قوت و ضعف دروس کارورزی به وسیله استاد راهنما به شورای کارورزی دانشگاه و در صورت امکان ارائه بازخورد مناسب به سازمان های محل کارورزی به منظور تقویت و توسعه فرایند ارتباط و تعامل با سازمان ها و ارائه و اجرای مطلوب تر دروس کارورزی.
۸- نظرخواهی استاد راهنمای کارورزی از دانشجویان درزمینه مشکلات و دشواری های کارورزی و پیشنهادها ایشان در خصوص ارائه واجرای مطلوب تر و مناسب تر دروس کارورزی.
۹- نظرخواهی استاد راهنما از سایر اعضای شورای کارورزی و در صورت امکان از مدیران سازمان های محل کارورزی در زمینه پیشنهادها و راهکارهای عملی آنان در خصوص بهسازی دروس کارورزی در نیمسال های تحصیلی آینده.
۱۰- نگهداری و آرشیو نمونه های مناسب گزارش های کارورزی دانشجویان در کتابخانه و یا اتاق شورای کارورزی به منظور ارائه نمونه کارهای موفق و مطلوب به دانشجویان در نیمسال های بعدی.

الزامات دروس کارورزی

پس از ارائه راهکارهای رفع و کاهش مشکلات و مسائل دروس کارورزی، اینک در قالب «بایدها» به ذکر نکاتی که به نظر می رسد برای ارائه و اجرای مطلوب و مناسب دروس کارورزی لازم و مفید هستند، می پردازیم:
دروس کارورزی باید:

۱- علاوه بر توجه خاص مسئولین دانشگاه از حمایت مدیر سازمان محل کارورزی نیز برخوردار باشد. این توجه و حمایت باید به وضوح و از طرق مختلف نشان داده شود.
۲- دارای هدف مشخص، برنامه و برنامه ریزی منطقی و فرایند و راهکار مناسب باشد.
۳- برای دانشجویان جالب و جذاب باشد تا بتواند حس کنجکاوی و اشتیاق دانشجویان برای حضور فعال در سازمان و انجام وظایف مربوطه به نحو احسن را بر انگیزد.
۴- ماهیت و محتوای آموزشی، مهارت آموزی(۳۳) و تجربه اندوزی داشته باشد.
۵- آنچه را که از دانشجویان در مدت زمان حضوردر سازمان محل کارورزی انتظار می رود به روشنی و وضوح تشریح نماید. (زمان مناسب برای این امر، اولین جلسه توجیهی است که در ابتدای نیمسال تحصیلی در دانشگاه برگزارمی گردد. در این صورت، دانشجویان با مقایسه عملکرد خود با اهداف کارورزی(۳۴) به نقاط قوت و ضعف فعالیت های خود طی دوره پی خواهند برد.)
۶- حق انتخاب سازمان های محل کارورزی را به دانشجویان واگذار نماید. استاد راهنمای کارورزی، ضمن راهنمایی و ارائه نظرات مشورتی، باید به خواست و نظر دانشجویان در انتخاب سازمان محل کارورزی توجه نماید. واگذارکردن حق انتخاب سازمان محل کارورزی به دانشجویان، از نشانه های توجه و احترام به دانشجویان بوده و موجب اثر بخشی دروس کارورزی خواهد بود.
علاوه بر این، از دیگر عوامل موثر درانتخاب سازمان محل کارورزی توسط دانشجویان می توان به سهولت حضور، وجود فردی آشنا، آینده نگری شغلی، مهم و جالب توجه بودن وظایف و فعالیت های سازمان و شاخص بودن جایگاه سازمان از نظر دانشجویان اشاره نمود.
۷- علاوه بر ارزشیابی پایانی(نهایی)(۳۵) از پیشرفت عملی کارورزی(۳۶)، دارای ارزشیابی مرحله ای (تکوینی)(۳۷) که توسط استاد راهنما در جریان کارورزی صورت می پذیرد نیز باشد؛ تا نقاط ضعف و قوت کارورزی تا قبل از پایان نیمسال تحصیلی مشخص شده و اقدامات اصلاحی لازم صورت پذیرد.

نظرات کاربران درباره کتاب راهنمای کارورزی و کار عملی در سازمان‌ها