فیدیبو نماینده قانونی نشر قطره و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب گزینۀ اشعار رودکی

نسخه الکترونیک کتاب گزینۀ اشعار رودکی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب گزینۀ اشعار رودکی

دلا تا کی‌همی جویی منی را/ چه داری دوست، هرزه، دشمنی را؟!
چرا جویی وفا از بیوفایی/ چه کوبی بیهُده سرد آهنی را؟!
ایا سوسن بناگوشی که داری/ به رشک خویشتن هر سوسنی را،
یکی زین برزنِ ناراه برشو/ که بر آتش نشانی برزنی را
دلِ من ارزنی، عشقِ تو کوهی/ چه سایی زیرِ کوهی ارزنی را؟!
بیا، اینک نگه کن رودکی را/ اگر بی جان روان خواهی تنی را
* * *
به حق نالم ز هجرِ دوست زارا/ سحرگاهان چو بر گلبن هزارا
قضا گر دادِ من نستاند از تو/ ز سوزِ دل بسوزانم قضا را
چو عارض برفروزی می‌بسوزد/ چو من پروانه بر گِردت هزارا
نگنجم در لَحَد گر زانکه لختی/ نشینی بر مزارم سوکوارا
جهان این است و، چونین بود تا بود/ و هم چونین بُوَد اینند بارا
به یک گردش به شاهنشاهی آرد/ دهد دیهیم و تاج و گوشوارا
توشان زیرزمین فرسوده کردی/ زمین داده مر ایشان را زَغارا
از آن جان‌توز لختی خونِ رز ده/ سپرده زیر پای اندر سِپارا

ادامه...
  • ناشر نشر قطره
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 0.56 مگابایت
  • تعداد صفحات ۸۰ صفحه
  • شابک

معرفی رایگان کتاب گزینۀ اشعار رودکی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



رودکی، زندگی و شعر او

ابوعبداللّه جعفربن محمّد رودکی، در یکی از روستاهای کوهستانی ناحیه رودک سمرقند، به نام بَنْج، زاده شد. سال، حدود نیمه قرن سوم بود؛ و شاید میانه سال های ۲۵۰ تا ۲۶۰ هجری قمری (۸۶۵ تا ۸۷۵ میلادی). از برخی اشعار او برمی آید که در روزگار جوانی، از زندگی مرفّهی برخوردار نبوده است. مدارک موجود از زندگی و تحصیلاتش و آمدنش از سمرقند به بخارا آگاهی چندانی نمی دهد. عوفی، یکی از قدیم ترین مولّفانی که از زندگی او آگاهی می دهد، حدود سه قرن با او فاصله دارد. بنا به نوشته عوفی، رودکی در اوانِ کودکی بسیار تیزهوش و با حافظه بوده، چنان که در هشت سالگی قرآن را تماما حفظ کرده بوده است. هم چنین به نوشته او صورتی زیبا و آوازی خوش داشته، و به سبب همین خوش آوازی به خوانندگی و نوازندگی کشیده شده و نواختن بربط آموخته و در این هنر استاد شده بوده است.۱ آنچه از شعرهای او برمی آید، قول عوفی را تایید می کند.
رودکی بعدها به بخارا می آید و به دربار سامانی راه می جوید، از آنجا که همه مولّفان قدیم او را معاصر و شاعر دربار نصربن احمد دانسته اند که در فاصله سال های ۳۰۱ تا ۳۳۱ پادشاهی می کرده و از آنجا که رودکی در سال ۳۲۹ یعنی دو سال پیش از نصربن احمد و در سنّ پیری درگذشته، باید در سال های بالایی از عمر خود به دربار آمده باشد، به احتمال در میانه چهل تا پنجاه سالگی. رودکی این مدّت را، که با دربار ارتباط و پیوستگی نداشته، در کجا و چگونه گذرانده است؟ به نظر می رسد که دوره نسبتا طولانی از زندگی وی، به دور از دربار و در میان مردم گذشته و شاید هم از راه نوازندگی و خوانندگی گذران می کرده است.
رودکی پس از آن که به دربار سامانی راه می جوید، فوق العاده مورد محبّت و احترام پادشاه و درباریان قرار می گیرد، چنان که نظامی عروضی می نویسد: «از ندیمان پادشاه هیچ کس مقبول القول تر از او نبوده است.۲» نیز در دربار به نعمت و ثروت می رسد. اگر قول نظامی عروضی درست باشد، در سفری که همراه نصربن احمد از هرات به بخارا می رفته، چهارصد شتر زیر بنه او بوده است.۳ امّا چنان که از اشعار او بر می آید در فرجام زندگی بی چیز و تهی دست شده بوده است. تصویری که در یک قصیده (ص ۵۷ همین گزینه) از این روزهای خود، ترسیم می کند، نشان می دهد که شاعر در پایان عمر، زندگی ناگوار و رقّت باری داشته و از آن همه ثروت و نعمت چیزی برایش باقی نمانده بوده است.
درباره کثرت اشعار رودکی سخن های بسیار گفته اند و از روزگاران قدیم وی به «بسیار شعری» زبانزد بوده است. اگر به گفته رشیدی سمرقندی اعتماد کنیم، شماره ابیات رودکی از یک میلیون و سیصد هزار بیش تر بوده است۴. عوفی نیز یادآور شده است که شعر رودکی درصد دفتر گردآوری شده بوده است۵. حمداللّه مستوفی نیز از قول مولّفی دیگر اشعار او را هفت صد هزار بیت گفته است۶. اگرچه این اعداد مبالغه آمیز و افسانه ای به نظر می رسد، امّا نباید آنها را به کلی خالی از حقیقت دانست. به نظر می رسد که شاعر چند مثنوی از جمله کلیله و دمنه، که احتمالاً بیش از ده هزار بیت بوده، سروده بوده؛نیز تعداد قابل ملاحظه ای قصیده و غزل و قطعه و انواع دیگر شعر داشته است. از این رو در کثرت اشعار وی تردیدی نیست، امّا جای تاسّف است که از آن همه شعر، مقدار بسیار کمی برجای مانده است که شماره آنها به هزار بیت نمی رسد. نخستین کوشش علمی برای گردآوری اشعار رودکی به وسیله سعید نفیسی (در گذشته به سال ۱۳۴۵ ش) انجام گرفت. وی اشعار رودکی را از مآخذ کهن بیرون کشید و اشعار منسوب به رودکی را از اشعار اصلی جدا کرد و همه را با ذکر مآخذ در جلد سوم احوال و اشعار رودکی به سال ۱۳۱۹ ش انتشار داد۷.
همچنان که از زندگی و احوال رودکی آگاهی های پراکنده و نااستوار نقل شده، درباره مرگ او نیز روایت ها مختلف است. سعید نفیسی قول سمعانی را در کتاب الانساب از میان اقوال دیگر درست تر می داند. بنابه نوشته سمعانی، رودکی در سال ۳۲۹ ق در رودک درگذشته بوده است. اگر قول سمعانی درست باشد، نکته ای دیگر را نیز آشکار می کند، و آن این است که رودکی در فرجامین سال ها یا روزهای عمر، از بخارا بیرون رفته و در زادگاه خود اقامت گزیده بوده است۸.
چنان که معروف است رودکی نابینا بوده، امّا پرسش این است که آیا وی کور مادرزاد بوده یا بعدها در اثر ضعف و پیری یا عارضه ای دیگر نیروی بینایی را از دست داده یا کورش کرده بوده اند؟ چیزی به یقین نمی دانیم.
ابوحیانِ توحیدی دانشمند معروف ایرانی که در حدود سال ۴۰۰ ق، یعنی نزدیک به هفتاد سال بعد از رودکی درگذشته، از ابوعلی مسکویه (فت ۴۲۱) فیلسوف و تاریخ نگار، پرسش هایی در موضوع های گوناگون کرده، و او پاسخ نوشته است. این پرسش ها و پاسخ ها در کتابی به نام الهَوامل و الشَّوامل گرد آمده است. ابوحیان در ضمن یکی از پرسشها، به کوری رودکی اشاره می کند و می گوید: «از رودکی که کور مادرزاد بود، پرسیدند: رنگ در نزد تو چگونه است؟ گفت: مانند شتر»،۹ عوفی نیز در لباب الالباب نوشته است که «رودکی از مادر نابینا آمده».۱۰ چند تن از شاعران نزدیک به زمان رودکی نیز به نابینایی او اشاره دارند.۱۱ پژوهندگان معاصر در این باره نظرهای گوناگون داده اند. سعید نفیسی که تحقیق مفصّلی در احوال و اشعار رودکی دارد، در سال ۱۳۱۰ ش، می نویسد: «مرا مسلّم است که رودکی کور مادرزاد نبوده و تنها در پایان عمر کور شده است».۱۲ نفیسی ۲۷ سال بعد ضمن تایید نظر سابق خود حدس می زند که شاید رودکی را به سبب گرویدن به مذهب اسماعیلی کور کرده باشند.۱۳ بدیع الزّمان فروزانفر نیز در سال ۱۳۰۸ ش، گفته بوده: «رودکی مدّت ها چشم داشته و جهان را می دیده و در آخر عمر کور شده» ولی سال ها بعد در ضمن خطابه ای رودکی را با بَشّاربن بُرد شاعر ایرانی عربی گوی (مقتول به سال ۱۶۸ ق) مقایسه می کند، و می نویسد: «به اتّفاق همه مورّخین و ادبا بشّاربن برد کور مادرزاد بوده و هرگز چشم به جهان نگشود. با این همه پس از تتبّع در اشعارش ملاحظه شد که او نیز ادّعای رویت می کند و حتّی این که هرگز به فکر خواننده نمی رسد که گوینده این اشعار و آورنده این تشبیهات و تمثیلات حسّی دقیق، از آن گاه که پای بر بسیط خاک نهاده، چشم نداشته و نابینا به جهان آمده و رفته است.»۱۴ بنابراین استاد فروزانفر این نظر را که اشعارِ دالّ بر رویت رودکی، را می توان قرینه ای بر بینا بودن او دانست، مردود می شمارد.۱۵ دانشمندان شوروی نیز مدّعی هستند که گور رودکی را یافته و استخوان های او را بیرون آورده و بررسی کرده اند. آنان نتیجه بررسی های خود را چنین خلاصه کرده اند: ۱) رودکی در سال های بالای هشتاد درگذشته بوده است. ۲) کور مادرزاد نبوده است، بلکه او را در پایان عمر کور کرده اند. ۳) برخی از استخوان های بدن او را شکسته بوده اند.۱۶
بسیاری رودکی را شیعی اسماعیلی دانسته اند. دلایلی که بر این مدّعا آورده اند، عبارتند از:
۱. معروفی بلخی، شاعر دوره سامانی با تضمین مصراعی از رودکی بدین عقیده او اشاره می کند:

از رودکی شنیدم استاد شاعران
کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی۱۷

نظرات کاربران درباره کتاب گزینۀ اشعار رودکی

متشکرم بابت گذاشتن گزیده های شعری
در 2 روز پیش توسط