کتاب مسئولیت حقوقی مشاورین املاک در نظام کنونی اثر داود جعفری نشر انتشارات قانون‌یار

دلالی به معنای وساطت در انجام معاملات ، از جمله مشاغلی است كه توسعه شهرها و افزایش جمعیت ضرورت پیدایش آن را ایجاب كرده است . در جوامع روستایی به دلیل بسته بودن محیط و امكان انجام معاملات به طور مستقیم توسط مردم ، به دخالت شخصی به عنوان واسطه معامله نیازی نیست ، هرچند در این قبیل جوامع نیز به ندرت از افرادی به منظور تسهیل انجام معامله ممكن است استفاده شود. لیكن در جوامع شهری ، پیدا كردن طرف مناسب برای یك معامله خاص با شرایطی كه هر یك از متعاملین برای معامله مزبور، از قبل تعیین می كنند، كار ساده ای نیست . مضافاً آنكه انجام معاملات با مراجعه به مراكز اطلاعاتی كه خریداران و فروشندگان كالاهای مختلف را شناسایی و حسب مورد آنها را به هم معرفی می كنند، با سهولت و صرف وقت كمتری صورت می پذیرد. اهمیت این شغل در جوامع صنعتی و شهری روزبروز در حال گسترش بوده است به طوری كه متصدیان آن به تدریج تشكیلات پیچیده و وسیعی را برای ارائه خدمات به مراجعین خود تدارك دیده و در قالب شركت ها و آژانس های بین المللی فعالیت می كنند. در بعد بین المللی به دلیل اشباع شدن بازارهای داخلی و ضرورت بازاریابی درخارج از مرزهای داخلی ، شركت های تولیدی ناچارند از خدمات متصدیان این شغل هم برای معرفی كالاهای خود در بازارهای خارجی و هم رقابت با محصولات مشابه تولیدی استفاده كنند. براساس ملاحظات فوق و نقشی كه دلال در تسریع انجام معاملات داشته است ، این مورد از دیرباز، توجه قانونگزاران را برای وضع مقررات ویژه ای كه حاكم بر روابط دلال و متعاملین باشد به خود جلب كرده است و از آنجایی كه این حرفه در ارتباط تنگاتنگ با انتقال مال التجاره از جایی به جای دیگر است ، جایگاه قانونی این قبیل مقررات در قانون تجارت تعیین گردیده است .قانونگزار ایران نیز با تاسی از قانونگزار فرانسه ، در بند ۳ ماده ۲ قانون تجارت ، هر قسم عملیات دلالی را عمل تجارتی دانسته و در باب ششم همان قانون مقررات ویژه ای را در این زمینه پیش بینی كرده است . این اصطلاح در كنار مفهوم تجاری خود، در اقتصاد جامعه امروزی ما، معنای دیگری نیز پیدا كرده است و به قسمی از معاملات كه خریداران بدون هیچ گونه تغییری در كالاهای خریداری شده ، صرفاً با بهره گیری از عدم تعادل عرضه و تقاضا، آن را عیناً با سود كلان به دیگری می فروشند و در سیستم توزیع اخلال می كنند، نیز اطلاق می گردد.