کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی اثر سیدکاظم اکرمی نشر انتشارات سمت

کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی نوشته سیدکاظم اکرمی برای دانشجویان رشته علوم تربیتی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری به‌عنوان منبع اصلی درس فلسفه تربیتی اسلام تدوین شده است. موضوع اصلی کتاب تحلیل فلسفه تعلیم و تربیت از دیدگاه اسلامی است. نویسنده ضمن اشاره به ضرورت تربیت و نقد فلسفه‌های تربیتی دنیای معاصر، بنیان‌های اسلام را در مباحثی مانند شناخت‌شناسی، هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و ارزش‌شناسی تربیت بررسی می‌کند. نشر سمت این کتاب را در دسترس علاقه‌مندان قرار داده است.

خلاصه کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی سیدکاظم اکرمی

کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی به‌عنوان یک منبع دانشگاهی در علوم تربیتی، فلسفه تربیت را براساس دیدگاه اسلام و ضرورت آن برای رشد فرد و جامعه تحلیل می‌کند. نویسنده در آغاز، تربیت را به‌مثابه بنیاد تحقق انسانیت و کمال معرفی می‌کند. بر این اساس، تربیت بیش از انتقال دانش، تغییر درونی انسان‌ها است و باید از باطن افراد شروع شود تا در رفتار و کردارشان تاثیر بگذارد.

در بخش‌های ابتدایی کتاب، سیدکاظم اکرمی نیاز به فلسفه تعلیم و تربیت و نقش آن را در جوامع بشری توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که بدون داشتن فلسفه مشخص، نظام‌های تربیتی و آموزشی دچار سردرگمی و بی‌جهتی می‌شوند. او فلسفه‌های تربیتی معاصر را نقد و بررسی می‌کند و محدودیت‌های آن‌ها را از منظر اسلامی نشان می‌دهد.

در ادامه، کتاب چارچوبی فلسفی برای تربیت اسلامی ارائه می‌کند. در شناخت‌شناسی تربیت، نویسنده توضیح می‌دهد که معرفت در تربیت اسلامی باید از منابع وحیانی قرآن و حدیث سرچشمه گیرد و عقل و تجربه در این مسیر نقش مکمل دارند. هستی‌شناسی تربیت نیز بر وجود هدفمند انسان تاکید دارد. ارزش‌شناسی در این کتاب با تاکید بر ارزش‌های درون‌ذاتی و برون‌ذاتی همراه است؛ یعنی تربیت باید هم ارزش‌های اخلاقی را رشد دهد و هم انسان را برای نقش اجتماعی و عبادی آماده کند. انسان‌شناسی در فلسفه تربیت اسلامی، انسان را موجودی مرکب از جسم و روح می‌داند که گرایش به رشد دارد و تربیت باید تمامی این ابعاد را پشتیبانی کند.

در فصول پایانی، اهداف تربیت اسلامی تشریح می‌شود و تلاش می‌کند تربیت را طوری توضیح دهد که به سازمان‌دهی شخصیت انسان، تقویت فضایل اخلاقی، رشد اجتماعی و نهایتا رسیدن به کمال انسانی کمک کند. همچنین کتاب تاکید می‌کند که تحقق این اهداف مستلزم دو شرط اساسی است؛ حضور معلمانی که خود نمونه عملی ارزش‌های تربیتی باشند و نظامی اجتماعی و سیاسی‌ که تربیت را در اولویت سیاست‌گذاری‌ها قرار دهد و با همه امکانات از آن حمایت کند.

در نهایت، نویسنده این اثر را مقدمه‌ای برای پرداختن به موضوعات عمیق‌تر تربیتی در تمدن اسلامی می‌داند، به‌گونه‌ای که هم دانشجویان و هم علاقه‌مندان به مباحث تربیتی بتوانند از آن بهره‌مند شوند.

معرفی نویسنده کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی سیدکاظم اکرمی

سیدکاظم اکرمی در ۳ شهریور ۱۳۱۹ در همدان متولد شد و از جمله شخصیت‌های برجسته در حوزه آموزش و پرورش و فلسفه تربیت در ایران است. او پس از تحصیل ابتدایی و متوسطه در همدان، دوره دبیرستان را در دارالفنون تهران با دیپلم رشته ادبی به پایان رساند. سپس در دانشسرای عالی تهران در رشته روان‌شناسی فارغ‌التحصیل شد و دوره فوق لیسانس در رشته مشاوره را نیز ادامه داد. اکرمی مدیر کل آموزش و پرورش استان همدان در سال‌های پیش از انقلاب و بعد از آن بوده است. همچنین مدتی به‌عنوان نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی، نماینده مجلس شورای اسلامی و وزیر آموزش و پرورش خدمت کرد ه است. علاوه‌بر این، مدتی نیز رئیس دانشگاه تربیت معلم و از اساتید حوزه تربیت و فلسفه تعلیم و تربیت بوده است.

سیدکاظم اکرمی، علاوه‌بر مدیریت اجرایی، در حوزه تعلیم و تربیت اسلامی و فلسفه تربیت فعال بوده و در زمینه مباحث تربیتی و اخلاقی مقالات علمی تالیف یا مشارکت داشته است و مقاله‌های مرتبط با فلسفه اخلاق و تربیت او در نشریات دانشگاهی منتشر شده است.

چرا باید کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی را بخوانیم؟

خواندن کتاب مقدمه ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی برای فهم ریشه‌های فکری تربیت در فرهنگ اسلامی ضرورت دارد؛ زیرا این اثر تربیت را نه به‌عنوان مجموعه‌ای از روش‌ها، بلکه به‌شکل فرایندی بنیادین برای رشد انسان و جامعه بررسی می‌کند. نویسنده با پرهیز از زبان سنگین فلسفی، مفاهیم عمیق را به شکلی روشن و منظم توضیح می‌دهد. این کتاب امکان درک پیوند میان انسان‌شناسی، ارزش‌ها و اهداف تربیتی را فراهم می‌سازد و نگاه خواننده را نسبت به نقش تربیت در بقای بشر عمیق تر می‌کند.

کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

مخاطبان اصلی این کتاب دانشجویان رشته علوم تربیتی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری هستند که به درس فلسفه تربیت اسلامی نیاز دارند. در عین حال، دانشجویان رشته روانشناسی، معلمان، استادان دانشگاه و فعالان حوزه آموزش نیز میتوانند از این اثر بهره ببرند. افرادی که پیش زمینه فلسفی ندارند؛ اما به دنبال درک مبانی نظری تربیت از دیدگاه اسلامی هستند، با مطالعه این کتاب دچار سردرگمی نخواهند شد. همچنین علاقه مندان به اندیشه اسلامی که به رابطه میان تربیت، انسان و جامعه توجه دارند، این کتاب را منبعی قابل اعتماد و کاربردی خواهند یافت.

بخشی از کتاب مقدمه‌ای بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی

در این قسمت بخشی از کتاب قرار داده شده است تا مخاطبان بتوانند با لحن نویسنده آشنا شوند.

آیا اصولا به فلسفه تعلیم و تربیت نیاز داریم؟ پیش از آنکه به بحث از فلسفه تعلیم و تربیت بپردازیم و بکوشیم که آن را تعریف کنیم، باید به این سوال پاسخ دهیم که آیا اصولا نیازی به فلسفه تعلیم و تربیت و یادگیری آن داریم یا خیر؟ در پاسخ به این پرسش باید این نکته را یادآور شد که به قول بعضی از متخصصان فلسفه تعلیم و تربیت، هر معلمی آگاه و ناآگاه فلسفه‌ای در تعلیم و تربیت دارد (برو باخر، ۱۹۶۹: ۳۱۰). ممکن است سوال شود حتی معلمانی که مطلبی در باب فلسفه تعلیم و تربیت نخوانده‌اند هم فلسفه‌ای در این مورد دارند؟ پاسخ داده می‌شود، بله؛ زیرا هر معلمی با داشتن عقل سلیم در باب اهداف تعلیم و تربیت، روش‌های تدریس برخورد با مشکلات و تناقض‌های تربیتی، حل مسائل انضباطی و ... دیدگاهی دارد که فلسفه تربیتی او را تشکیل می‌دهد.

پیشنهاداتی به دوستداران کتاب

در ادامه کتاب‌هایی برای علاقه‌مندان به تعلیم و تربیت اسلامی معرفی می‌شوند.

·       کتاب مبانی تربیت اسلامی و برنامه‌ریزی درسی نشر دانشگاه امام صادق (ع)

·       کتاب فلسفه تربیت اسلامی انتشارات سمت

·       کتاب تعلیم و تربیت اسلامی انتشارات امیرکبیر