کتاب سبک زندگی و سلامت روان اثر پرستو میری درمحرانی نشر هورین

در قرن حاضر فشار عصبی و استرس شغلی بخش عمده ای از زندگی افراد را در ابعاد مختلف محیط کار، محیط اجتماعی، محیط خانوادگی و غیره تحت تأثیر خود قرار داده است. استرس شغلی یکی از شایعترین مسائل زندگی کاری و تندرستی در جهان پیچیده صنعتی امروز است. مدارک و شواهد کافی در این زمینه نشان می‌دهد که استرس شغلی شدید بر سلامت جسمی، روانی، کمیت و کیفیت عملکرد، عدم رضایت شغلی، ترک خدمت، غیبت کارکنان مؤثر است.

استرس شغلی می‌تواند معلول عوامل متعددی باشد، برخی از این عوامل به شخصیت فرد بستگی دارند. مدارک و شواهد نشان می‌دهند که فشارهای شدید با توجه به نوع الگوی شخصیتی افراد می‌توانند یا باعث مختل شدن الگوهای رفتاری، کاهش تقویتهای مثبت و کاهش خود آگاهی شوند و یا افراد را در برابر این مشکلات مصون کنند. در واقع عوامل شخصیتی در تعیین چگونگی سازگاری افراد با فشارهای ناشی از شرایط تنش زا و همچنین در تداوم آنها در زندگی تاثیر گذارند (به نقل از طباطبایی جبلی، دلاور و برجعلی، ۱۳۹۳). استرس شغلی، واکنشهای هیجانی است که زمانی بروز می‌کند که شرایط و امکانات شغل متناسب با ظرفیتها، منابع یا نیازهای فرد شاغل نیست. در عین حال عوامل فردی مانند کاستیهای شخصیت، خصیصه های شخصیت و راههای مقابله در بروز آن مؤثر است (آزادمرزآبادی، پورخلیل، هاشمی زاده، شکوهی، ۱۳۹۳).

یکی دیگر از متغیرهای وابسته این پژوهش سلامت روانی می‌باشد. سلامت روانی، به عنوان رفتار موزون و هماهنگ با جامعه، شناخت و پذیرش واقعیت های اجتماعی، قدرت سازگاری با آنها و ارضاء نیازهای متعادل خویشتن تعریف شده؛ و عامل مهمی برای سلامت افراد جامعه محسوب می‌شود. سلامت روان قدرت آرام زیستن و با خود و دیگران در آرامش بودن است و سلامت روانی در قالب پدیده ای روانی - اجتماعی، مستلزم درک و تفسیر درست از امور مرتبط است (شهرکی واحد و همکاران،۱۳۸۹)

در صورتی که مشکلات سلامت روان، به موقع تشخیص و درمان نشوند، شدت گرفته و باعث آسیب های جبران ناپذیری از جمله افزایش معلولیت ها، ناتوانی ها و مرگ زودرس خواهند شد (تهرانی، منجمد، مهران و هاشمی، ۲۰۰۸). سازمان جهانی بهداشت معتقد است که شیوع مسائل رفتاری و روانی در کشورهای در حال توسعه به دلیل مسائلی نظیر رشد جمعیت و تغییرات اجتماعی از قبیل فروپاشی گسترده خانواده ها، تغییر در شیوه زندگی مردم و مشکلات اقتصادی، رو به افزایش است. سازمان جهانی بهداشت بر اساس شاخص جهانی بیماری ها، همچنین برآورد می‌کند که بیماریهای روانی از جمله استرسهای مربوط به اختلالات روانی، دومین علت ناتوانی ها تا سال ۲۰۲۰ خواهد بود (هاشمی نژاد، رحیمی مقدم، محمدیان و امیری، ۱۳۹۲).

در اصطلاح تخصصی سبک نشان دهنده ترجیحات و روشهای انتخابی افراد برای درک یادگیری، رفتار و یا انجام کار است (به نقل استرنبرگ،۱۹۹۹). اولین بار الفرد آدلر، روانکاو اتریشی و پایه گذار مکتب روانشناسی فردی به اهمیت سبک زندگی اشاره کرد و تغییر در سبک زندگی، بخش مهمی از درمان آدلری تشکیل داد. البته ادلر در تعریف سبک زندگی، بیشتر بر مکانیزم های دفاعی تاکید داشت، اما به تدریج سبک زندگی مفهوم وسیعتری پیدا کرد به گونه ای که در روانشناسی انسانگرا مورد توجه بزرگانی چون آبراهام مازلو، گوردون آلپورت و رولومی قرار گرفت و بخش برجسته ای از درمان شناختی را تشکیل داد (بهدانی، سرگلزایی و قربانی، ۱۳۷۹). سبک زندگی به معنی شیوه ای است که فرد برای برخورد با تکالیف و حوادث زندگی بر می گزیند. هر فردی بر مکانیزم های دفاعی ناخود آگاه، استراتژدی های انطباقی خود آگاه و تاثیر عوامل محیطی در برخورد با تکالیف و حوادث زندگی شیوه خاصی دارد (پورغلامی، ۱۳۹۰).