کتاب خانواده و عاطفه اثر معصومه معتضدیان نشر بیکران دانش

هدف اساسی دین اسلام، تربیت انسان‌ها و تأمین سعادت بشر در تمام ابعاد وجود، در سرتاسر مراحل زندگی است؛ پیامبران الهی به‌ویژه پیامبر اسلام برای این هدف مقدس مبعوث شدند. خداوند برای تربیت افراد بشر کانون پرمهر خانواده را بهترین محیط تربیتی قرار داده است و خانواده را آیه‌ای از آیات دانسته است. ازآنجاکه در جوامع پیشرفته امروزی مسئله طلاق عاطفی بسیار دیده می‌شود جهت رفع این نقیصه از زندگی بشر، تقویت طرف مقابل آن، که عاطفه و محبت باشد از مسائل بسیار مهم و اساسی است؛ چون عاطفه و محبت است که باعث تداوم زندگی بشر می‌شود و انحلال آن سبب فروپاشی نهاد مقدس خانواده است. عاطفه نقش مهمی در تأمین مصلحت کل خانواده ایفا می‌کند؛ برقراری روابط محبت‌آمیز و رعایت اصول تعیین‌شده بین اعضای خانواده می‌تواند راهی برای انسجام خانواده باشد. عاطفه و احساس از ویژگی‌های باطنی و به بیانی، ذاتی انسان محسوب می‌شود؛ بی‌گمان اگر عاطفه و احساس را از روح و روان انسان‌ها جدا کنیم دیگر نمی‌توان مفهومی، منطقی برای انسان تعریف نمود. عاطفه و احساس تا آنجا در طبیعت انسان مؤثر افتاده که حتی در جانوران، جمادات و نباتات نیز در حدنصاب احساس می‌شود؛ اگرچه از ویژگی‌های بارز انسان به شمار می‌آید ولی در حدنصاب خود، در موجودات زنده و غیرزنده هم دیده می‌شود و در اثر نوعی کنش و واکنش به وجود می‌آید؛ چنان‌که خداوند می‌فرمایید: «ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ فَهِیَ کَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما یَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ وَ إِنَّ مِنْها لَما یَشَّقَّقُ فَیَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ وَ إِنَّ مِنْها لَما یَهْبِطُ مِنْ خَشْیَةِ اللَّهِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُون؛ پس‌ازآن دل‌های شما چون سنگ، سخت گردید، حتی سخت‌تر از سنگ که از سنگ گاه جوی‌ها روان شود، و چون شکافته شود آب از آن بیرون جهد، و گاه از ترس خدا از فراز به نشیب فرو غلتد، و خدا ازآنچه می‌کنید غافل نیست» این درواقع واکنش موجودات است. مهر و محبت یکی از برترین و باارزش‌ترین گوهر وجودی انسان بوده و مهرورزی اساس شکل‌گیری و انسجام خانواده است و در سایه مهرو محبت امکان پیشرفت خانواده فراهم می‌شود و اعتماد افراد را به یکدیگر افزایش می‌دهد؛ با توجه به اهمیتی که وجود عاطفه در شکل‌گیری عاطفه در خانواده دارد قطعاً در بقای زندگی هم نیاز به عاطفه ضروری است. زندگی اجتماعی و پیوند زندگی هر فرد با افراد دیگر برای آن است که نیازهای مادی و معنوی فرد در جامعه بهتر تأمین شود؛ البته اصلی‌ترین نیازها در محیط خانواده تأمین می‌شود ازآنجاکه علاوه بر نیازهای مادی انسان، نیازهای معنوی هم وجود دارد که باید تأمین شود؛ از مهم‌ترین نیازهای معنوی انسان نیاز به عاطفه است، تقویت روابط عاطفی باعث استحکام خانواده می‌شود؛ یکی از اهداف محقق شدن خانواده این است که محل آرامش است. «وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ بُیُوتِکُمْ سَکَناً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُیُوتاً تَسْتَخِفُّونَها یَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَ یَوْمَ إِقامَتِکُمْ وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلی‌ حین؛ خدا خانه‌هایتان را جای آرامشتان قرار داد و از پوست چهارپایان برایتان خیمه‌ها ساخت تا به هنگام سفر و به هنگام اقامت از حمل آن‌ها در رنج نیفتید. و از پشم و کرک و مویشان، تا روز قیامت برایتان اثاث خانه و اسباب زندگی ساخت. از اهداف مهم این کتاب بررسی این اصل مهم در خانواده است تا به‌وسیله آن بتوان محیط خانواده را مستحکم کرد. مسئله عاطفه ریشه در سرشت انسان‌ها دارد به‌طوری‌که با تولد حضرت آدم نیاز او به عاطفه و مونس باعث شد که خداوند حضرت حوا را بعد از او و برای او بیافریند و این اصل بعدها در فرزندان او هم قرار گرفت و به خاطر همین اصل، نیاز به تشکیل زندگی و ازدواج هم به وجود آمد. موضوع عاطفه و کارکردهای آن در زندگی از مباحث تربیتی است در ضمن کتب و مقالات روانشناسی به این مسئله پرداخته‌شده است؛ امید است کتاب حاضر بتواند مؤثر واقع شود.